Στο σημερινό σχολείο θεωρείτε απαραίτητη για τους εκπαιδευτικούς και μαθητές η ικανότητα κριτικού αναστοχασμού, πάνω στην διδασκαλία και στην μάθησή τους. Ο αναστοχασμός εξασφαλίζει συνθήκες για περαιτέρω επαγγελματική ανάπτυξη για τον εκπαιδευτικό, ενώ συγχρόνως βοηθάει τον μαθητή να γίνει καλύτερος και αυτόνομος στην μάθησή του. Ο εκπαιδευτικός συνειδητοποιεί τις προσωπικές του θεωρίες, τις βάζει σε τάξη και τις εφαρμόζει στην διδακτική πράξη , αλλάζοντας αυτές που θα μπορούσαν να γίνουν καλύτερες. Τα τελευταία χρόνια έχει δοθεί μεγάλη έμφαση στην ικανότητα κριτικού αναστοχασμού πάνω στην εκπαιδευτική πράξη, αλλά παρόλα αυτά οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί και μαθητές, δεν κατέχουν την ικανότητα κριτικού αναστοχασμού της διδακτικής πράξης. Στον διδακτικό αναστοχασμό, ένα άτομο επιστρέφει σε μια θεωρία, εμπειρία, πρακτική και την επανεξετάζει, προκειμένου να αναγνωρίσει τις συνέπειες της στην πράξη. Ο αναστοχασμός είναι μια δύσκολη διαδικασία και χρειάζεται ενεργητική, επίμονη και προσεκτική θεώρηση, οποιασδήποτε αντίληψης ή μορφής γνώσης που έχει εφαρμοστεί.

Περιγραφή μιας  κατάστασης, η διερεύνηση των αρχικών υποθέσεων και κατανοήσεων γύρω από αυτήν και επιμονή σε μια ανοικτή και υπεύθυνη στάση κριτικής, η οποία μπορεί να οδηγήσει στην αλλαγή της. Είναι μια διαδικασία όπου σκεφτόμαστε τις διδακτικές μας πρακτικές και στρατηγικές, αναλύουμε πώς διδάχθηκε ένα μάθημα και πώς η πρακτική μπορεί να βελτιωθεί ή να αλλάξει για να επιτύχουμε καλύτερα μαθησιακά αποτελέσματα. Ο αναστοχασμός θα μπορούσε να οριστεί ως η ικανότητα των εκπαιδευτικών και μαθητών να σκεφτούν το  εκπαιδευτικό έργο και το πλαίσιο στο οποίο συμβαίνει, σε μια προσπάθεια αναγνώρισης, επανεξέτασης και κριτικής των αντιλήψεων, με στόχο την αλλαγή τους. Ο αναστοχασμός είναι μια διαδικασία που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να βοηθήσει  τους μαθητές να μαθαίνουν καλύτερα, αναθεωρώντας τις πρακτικές της μέχρι σήμερα στην μάθησή τους, και να τις αλλάξουν ώστε να μαθαίνουν καλύτερα και ευκολότερα. Μέσα από τον αναστοχασμό της διδακτικής πράξης ο μαθητής<< μαθαίνει, πώς να μαθαίνει >>. Βοηθά επίσης τους δασκάλους να προσαρμοστούν στις ανάγκες των μαθητών τους, επειδή μπορούν να κατανοήσουν καλύτερα, πώς μαθαίνουν οι μαθητές. Ο κριτικός αναστοχασμός, συζητά ευρύτερες πεποιθήσεις που συνδέονται με τους σκοπούς της εκπαίδευσης , αμφισβητεί επιλογές και πρακτικές και αναδεικνύει τις ηθικές και δεοντολογικές διαστάσεις της εκπαιδευτικής πράξης. Τεχνικές που χρησιμοποιούνται είναι η συστηματική επισκόπηση αρθρογραφίας-βιβλιογραφίας σχετικής με τον εκπαιδευτικό επαγγελματισμό, η καταγραφή ημερολογίου, η παρακολούθηση της διδασκαλίας άλλων εκπαιδευτικών, η ανάπτυξη δικτύων επαγγελματικής συνεργασίας, η βιντεοσκόπηση, η μικροδιδασκαλία, η συνάντηση εκπαιδευτικού-μαθητή, ο φάκελος εργασιών.

Όπως συνεπάγεται, οι αποτελεσματικοί δάσκαλοι και μαθητές είναι αυτοί που ασκούν κριτική, προβληματίζονται, αμφιβάλλουν για την αποτελεσματικότητα των πρακτικών τους μέχρι σήμερα, εντοπίζουν τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία τους, συζητούν με τους συναδέλφους, κατανοούν βαθύτερα τη διδασκαλία και την μάθησή τους, και την επανασχεδιάζουν δοκιμάζοντας και προσαρμόζοντάς την στις μεταβαλλόμενες διδακτικές προκλήσεις.

Μερικούς από τους τομείς βελτίωσης, της  λειτουργίας  ενός εκπαιδευτικού οργανισμού είναι.

Α). Ψηφιακή οργάνωση του εκπαιδευτικού οργανισμού, κατάργηση όσο γίνεται της γραφικής δουλειάς, ηλεκτρονική οργάνωση όλων εργασιών και αρχείων που αφορούν την σχολική μονάδα. Διεκπεραίωση όλων των γραφικών εργασιών , μέσω ηλεκτρονικού υπολογιστή. Ταχύτατη σύνδεση στο διαδίκτυο. Δημιουργία ηλεκτρονικής υπογραφής. Επίσης, η εξοικείωση των ανωτέρω στελεχών αλλά και των εκπαιδευτικών, στη χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας, των συστημάτων διαχείρισης δεδομένων και συστημάτων υποβοήθησης και λήψης αποφάσεων στη διοίκηση της εκπαίδευσης, αποτελεί προϋπόθεση για την εύρυθμη και σύγχρονη λειτουργία, των εκπαιδευτικών μονάδων.

Β). Δωρεάν επιμόρφωση των εκπαιδευτικών της σχολικής μονάδας σε ποικίλους τομείς της εκπαιδευτικής πράξης, όπως (παιδαγωγικά, διδακτικά, σύγχρονες τεχνολογίες , συμπερίληψη κ. λ .π. ). Η επαγγελματική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών, μπορεί να γίνει  από αρμόδιους εξωτερικούς φορείς, όπως πανεπιστήμια, δημόσιοι οργανισμοί αλλά και με την σύμπραξη, από ιδιωτικούς φορείς. Η επιμόρφωση αυτή θα μπορούσε να γίνει το καλοκαίρι, όπου κλείνει η σχολική μονάδα, την περίοδο των γιορτών των Χριστουγέννων και του Πάσχα. Μπορεί εξάλλου να γίνει και εσωτερική, ενδοσχολική επιμόρφωση μεταξύ των εκπαιδευτικών του σχολείου, αλλά και μεταξύ των εκπαιδευτικών, διαφορετικών σχολείων.

γ).Έμφαση σε διαδικασία και περιεχόμενο, της εκπαιδευτικής πράξης, με μεθόδους διδασκαλίας, που προάγουν την κριτική και δημιουργική σκέψη, στους μαθητές. Στρατηγική ομαδοσυνεργατικής και μαθητοκεντρικής διδασκαλίας, αντεστραμμένη τάξη,  μάθηση με υπολογιστές, ομάδες εργασίας, σχέδια εργασίας  κ.λ.π. . Με αξιοποίηση όλων των μέσων της σύγχρονης τεχνολογίας και πρόσληψη γνώσης , από περισσότερων της μιας πηγών π .χ ( πολλαπλά βιβλία , πηγές στο διαδίκτυο  κ.λ.π. ). Ενεργητικές, βιωματικές τεχνικές μάθησης, ώστε να μαθαίνουν οι μαθητές, με ευχαρίστηση, ενδιαφέρον  να ενισχύεται  η  περιέργεια τους, να οικοδομούν μόνοι τους την γνώση, έχοντας σαν καθοδηγητή, συμπαραστάτη τον εκπαιδευτικό.

Η βελτιστοποίηση στη διδασκαλία, σύμφωνα με τους μελετητές της Παιδαγωγικής και της διδακτικής, επιτυγχάνεται με τη χρήση των τεχνολογικά πλέον, προηγμένων εποπτικών μέσων διδασκαλίας. Τα ψηφιακά εποπτικά μέσα, δημιουργούν στους μαθητές τα κατάλληλα κίνητρα για δραστηριοποίηση και ενεργή συμμετοχή την ώρα του μαθήματος, τους αφυπνίζουν, ενισχύοντας παράλληλα τις προσπάθειές τους για οικοδόμηση της γνώσης.

δ). Αυτό που θα αναβαθμίσει την σχολική μονάδα είναι η αύξηση της δημιουργικότητας, της ομαδικότητας, της συμμετοχικότητας, της ατομικής πρωτοβουλίας από πλευράς εκπαιδευτικών και μαθητών. Ανιδιοτελής  εκπαιδευτικοί μέσα στα σχολεία, με την έννοια  των ανθρώπων  που  έχουν  διάθεση να  προσφέρουν αναβαθμισμένο έργο, στο  κοινωνικό σύνολο και στο σχολείο. Εκπαιδευτικοί, οι οποίοι θεωρούν το επάγγελμα τους λειτούργημα και την δουλειά τους μοναδική.

Ε).Ψυχοκοινωνική στήριξη μαθητών και οικογενειών, δια μέσου του σχολείου, από όλους τους ειδικούς επιστήμονες, οι οποίοι συγκεντρώνονται σε ένα ενιαίο κέντρο σε κάθε πρωτεύουσα περιφερειακής ενότητας. Ειδικό ψυχολόγο σε κάθε σχολείο, ειδικευμένο στα προβλήματα την σχολικής πραγματικότητας, σχολές γονέων.

Ποια είναι η σημασία του αναστοχασμού για τους εκπαιδευτικούς και για τους μαθητές. Στο σημερινό σχολείο θεωρείτε απαραίτητη για τους εκπαιδευτικούς και μαθητές η ικανότητα κριτικού αναστοχασμού, πάνω στην διδασκαλία και στην μάθησή τους. Ο αναστοχασμός εξασφαλίζει συνθήκες για περαιτέρω επαγγελματική ανάπτυξη για τον εκπαιδευτικό, ενώ συγχρόνως βοηθάει τον μαθητή να γίνει καλύτερος και αυτόνομος στην μάθησή του. Ο εκπαιδευτικός συνειδητοποιεί τις προσωπικές του θεωρίες, τις βάζει σε τάξη και τις εφαρμόζει στην διδακτική πράξη, αλλάζοντας αυτές που θα μπορούσαν να γίνουν καλύτερες .Τα τελευταία χρόνια έχει δοθεί μεγάλη έμφαση στην ικανότητα κριτικού αναστοχασμού πάνω στην εκπαιδευτική πράξη, αλλά παρόλα αυτά οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί και μαθητές, δεν κατέχουν την ικανότητα κριτικού αναστοχασμού της διδακτικής πράξης. Στον διδακτικό  αναστοχασμό, ένα άτομο επιστρέφει σε μια θεωρία, εμπειρία, πρακτική και την επανεξετάζει, προκειμένου να αναγνωρίσει τις συνέπειες της στην πράξη. Ο  αναστοχασμός είναι μια δύσκολη  διαδικασία και χρειάζεται ενεργητική, επίμονη και προσεκτική θεώρηση, οποιασδήποτε αντίληψης ή μορφής γνώσης που έχει εφαρμοστεί. Περιγραφή μιας  κατάστασης, η διερεύνηση των αρχικών υποθέσεων και κατανοήσεων γύρω από αυτήν και επιμονή σε μια ανοικτή και υπεύθυνη στάση κριτικής, η οποία μπορεί να οδηγήσει στην αλλαγή της.

Είναι μια διαδικασία όπου σκεφτόμαστε τις διδακτικές μας πρακτικές και στρατηγικές, αναλύουμε πώς διδάχθηκε ένα μάθημα και πώς η πρακτική μπορεί να βελτιωθεί ή να αλλάξει για να επιτύχουμε καλύτερα μαθησιακά αποτελέσματα. Ο  αναστοχασμός θα μπορούσε να οριστεί ως η ικανότητα των εκπαιδευτικών και μαθητών να σκεφτούν το  εκπαιδευτικό έργο και το πλαίσιο στο οποίο συμβαίνει, σε μια προσπάθεια αναγνώρισης, επανεξέτασης και κριτικής των αντιλήψεων,  με στόχο την αλλαγή τους. Ο αναστοχασμός είναι μια διαδικασία που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να βοηθήσει  τους μαθητές να μαθαίνουν καλύτερα , αναθεωρώντας τις πρακτικές της μέχρι σήμερα στην μάθησή τους, και να τις αλλάξουν ώστε να μαθαίνουν καλύτερα και ευκολότερα. Μέσα από τον αναστοχασμό της διδακτικής πράξης ο μαθητής << μαθαίνει, πώς να μαθαίνει >> . Βοηθά επίσης τους δασκάλους να προσαρμοστούν στις ανάγκες των μαθητών τους, επειδή μπορούν να κατανοήσουν καλύτερα , πώς μαθαίνουν οι  μαθητές. Ο κριτικός  αναστοχασμός, συζητά ευρύτερες πεποιθήσεις που συνδέονται με τους σκοπούς της εκπαίδευσης, αμφισβητεί επιλογές και πρακτικές και αναδεικνύει τις ηθικές και δεοντολογικές διαστάσεις της εκπαιδευτικής πράξης. Τεχνικές που χρησιμοποιούνται είναι η συστηματική επισκόπηση αρθρογραφίας-βιβλιογραφίας σχετικής με τον εκπαιδευτικό επαγγελματισμό, η καταγραφή ημερολογίου, η παρακολούθηση της διδασκαλίας άλλων εκπαιδευτικών, η ανάπτυξη δικτύων επαγγελματικής συνεργασίας, η βιντεοσκόπηση, η μικροδιδασκαλία, η συνάντηση εκπαιδευτικού-μαθητή, ο φάκελος εργασιών.

Όπως συνεπάγεται, οι αποτελεσματικοί δάσκαλοι και μαθητές είναι αυτοί που ασκούν κριτική, προβληματίζονται,  αμφιβάλλουν για την αποτελεσματικότητα των πρακτικών τους μέχρι σήμερα, εντοπίζουν τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία τους, συζητούν με τους συναδέλφους, κατανοούν βαθύτερα τη διδασκαλία και την μάθησή τους, και την επανασχεδιάζουν δοκιμάζοντας και προσαρμόζοντάς την στις μεταβαλλόμενες διδακτικές προκλήσεις.

 Εισαγωγή

Σε μια παγκοσμιοποιημένη  εποχή με συνεχείς αλλαγές, ραγδαίους σχηματισμούς και μετασχηματισμούς σε όλους τους τομείς, ανταγωνιστικότητα, έμφαση για αποδοτικότητα, επικοινωνία, οικονομία, το σχολείο ως φορέας ανάπτυξης  δεν μπορεί να είναι απών από την εποχή του αλλά μπροστάρης στα καινούργια δεδομένα που παρουσιάζονται στο προσκήνιο. Πρέπει να αλλάξει να μετασχηματιστεί και από την γραφειοκρατική οργανωτική αντίληψη που το χαρακτήριζε να προσαρμοστεί στα καινούργια δεδομένα της εποχής μας  που ανοίγονται επιτακτικά μπροστά του. Μια συνεχής αλλαγή, εσωτερική και εξωτερική που αναφέρεται σε όλο τοέμψυχο και άψυχο υλικό του και κυρίως στα όργανα διοίκησής του με κυριότερο εκπρόσωπό της τον διευθυντή. Ο διευθυντής  η ψυχή της σχολικής μονάδας, από διεκπεραιωτής του γραφειοκρατικού εκπαιδευτικού συστήματος καλείται να γίνει μπροστάρης, εμψυχωτής , ηγέτη, οραματιστής ο άνθρωπος που θα παίρνει πρωτοβουλίες, θα εισάγει καινοτομίες θα μετασχηματίζει το σχολείο και θα το ωθήσει στον 21 ο αιώνα. Σχολεία ανοικτά στην κοινωνία, σχολεία που μαθαίνουν, που πρωτοπορούν, καινοτόμα σχολεία, σχολεία αυτόνομα που διαλέγουν προσωπικό, που παρεμβαίνουν στο αναλυτικό πρόγραμμα δεν μπορούν παρά να έχουν διευθυντές με όραμα επινοητικότητα, ελευθερία  και φαντασία. Σύμφωνα με αυτό το πλαίσιο, τα περιθώρια άσκησης εξουσίας και ανάληψης πρωτοβουλιών αλλάζουν, για το διευθυντή του σχολείου γίνονται ευρύτερα, ο οποίος καλείται να γίνει ηγέτης και να διαμορφώσει  εκπαιδευτική πολιτική με όραμα, επιστρατεύοντας, γνώσεις, προσωπικές δεξιότητες και ικανότητες πολύ περισσότερες από τον παραδοσιακό διευθυντή. Οι δεξιότητες, ικανότητες και τα ταλέντα αυτά θα επιτρέψουν στο διευθυντή- ηγέτη να επηρεάσει, παρακινήσει όλο το ανθρώπινο δυναμικό του σχολείου στην επίτευξη κοινού οράματος ώστε να αντιμετωπίσει δημιουργικά τις προκλήσεις της κοινωνίας της πληροφορίας. Η επίτευξη των σκοπών που ορίζει  η εποχή μας  για το διευθυντή του σχολείου εξαρτάται τόσο από τα ατομικά χαρακτηριστικά και τις δεξιότητες του όπως να προγραμματίζει, να συντονίζει, να παίρνει αποφάσεις, να εμπνέει σεβασμό, να έχει  κύρος, να διαθέτει ήθος, επιμονή, δικαιοσύνη, όραμα ταλέντο, όσο και από τα υπηρεσιακά και επαγγελματικά του χαρακτηριστικά όπως η διαχείριση της εξουσίας και οι ευθύνες που συνεπάγονται από αυτήν. Οι διευθυντές κατά την άσκηση του υπηρεσιακού έργου τους θα πρέπει να ενδιαφέρονται εξίσου, για το αποτέλεσμα, και για τους ανθρώπους (εκπαιδευτικούς και λοιπό προσωπικό) προκειμένου να είναι αποτελεσματικοί στο έργο τους και να γίνουν δεκτοί από τους αποδέκτες της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

 Η έννοια της ηγεσίας.

Η  έννοια της εκπαιδευτικής  ηγεσίας που την εκπροσωπεί ο διευθυντής, η οποία δεν έχει ορισθεί ακριβώς ακόμη στις μέρες μας και δεν υπάρχει ένας σαφής ορισμός γι αυτήν λόγω της πολυπλοκότητάς, υποκειμενικότητάς και της πολιτικής χροιάς της, παρότι εκατοντάδες μελετητές προσπάθησαν  να την ορίσουν παρόλα αυτά φαντάζει ακόμα σαν κάτι το άπιαστο, τουλάχιστον θεωρητικά. Οι περισσότεροι ορισμοί που έχουν διατυπωθεί στις μέρες μας, φαντάζονται και βλέπουν την ηγεσία σαν μια λειτουργία ενός θεσμού, ενός, δυο η περισσότερων ανθρώπων μέσα από την αλληλεπίδραση και συνδιαλλαγή με ομάδες ατόμων, με σκοπό να επηρεάσουν τις πεποιθήσεις, την συμπεριφορά και την γνώμη τους ώστε να εργαστούν για κοινούς στόχους, κοινά οράματα αλλαγής προς το καλύτερο, καινοτόμο και  να προσαρμόσουν το σχολείο στις συνθήκες  της καινούργιας εποχής, στον 21^ο αιώνα. Μια επιρροή που παρασέρνει τα μέλη που την αποτελούν προς την εκπαιδευτική αλλαγή, δημιουργία, μετασχηματισμό του σχολείου ώστε να προσαρμοστεί στις καινούργιες συνθήκες που παρουσιάζονται, και χαρακτηρίζεται δυναμική, άτυπη, αμφίδρομη, αλληλεπιδραστική, προϋποθέτει όραμα, αξίες, ιδανικά, συναίσθημα, άλματα προς τα εμπρός, διορατικότητα, οξυδέρκεια, ανάληψη ευθυνών μέσα από την  δύναμη που προκαλεί την εθελοντική από καρδιάς και συνείδησης και όχι λόγω θέσης, καταναγκαστική συμμόρφωση της συμπεριφοράς του ατόμου σε πράγματα τα οποία δεν αποτελούν στόχους για όλα τα μέλη της ομάδας  και διακρίνεται σαφώς από την εξουσία, που αποτελεί την άλλη  όψη της δύναμης(που συνήθως είναι καταναγκαστική) που προέρχεται από την θέση του διευθυντή  που πολλές φορές καταλαμβάνεται όχι ξεκάθαρα. Η εκπαιδευτική  ηγεσία λοιπόν είναι πολύ πιο μπροστά και έχει πολλά  παραπάνω από την απλή γραφειοκρατική διοίκηση ή το manatment γιατί προχωράει με άλματα και φαντασία  προς τις καινούργιες  απαιτητικές συνθήκες  που διαμορφώνονται, μέσα από την αποτελεσματικότητά της να επηρεάσει  να εμπνεύσει, να κερδίσει την εμπιστοσύνη να τους κάνει να την  ακολουθήσουν εθελοντικά και όχι να ασκήσει δύναμη λόγω της εξουσίας που την παρέχει η θέση της. Ο εκπαιδευτικός ηγέτης ξεχωρίζει και να αναδεικνύεται  μέσα από την δύναμη των γνώσεων και της προσωπικότητά  του, δίνει έμφαση, προσοχή στο ανθρώπινο δυναμικό στα πιστεύω και στα συναισθήματά τους, ανοίγει ορίζοντες, μελλοντικούς δρόμους, προκαλεί το κατεστημένο της εποχής του, έχει μακροπρόθεσμη προοπτική και όραμα, μετασχηματίζει αλλάζει το σχολείο ώστε να ανταποκριθεί στις στην εποχή της επικοινωνίας και της παγκοσμιοποίησης όχι από την θέση  ενός άγγλου λόρδου, αλλά  μπροστάρης ηγέτης, στην πρώτη γραμμή, όπως ηγέτες, όπως ο Μέγα Αλέξανδρος.

 Χαρακτηριστικά ,δεξιότητες του εκπαιδευτικού ηγέτη.

Ο εκπαιδευτικός- διευθυντής, ηγέτης λοιπόν πρέπει να συγκεντρώνει στην προσωπικότητά του  πολύ περισσότερα ποιοτικά χαρακτηριστικά δεξιότητες και ικανότητες από τον προηγούμενο γραφειοκράτη διευθυντή γιατί καλείται να αντιμετωπίσει τις πρωτόγνωρες και πολύπλοκες  καταστάσεις της παγκοσμιοποιημένης εποχής του. Μερικές από τις δεξιότητες, ικανότητες, προτερήματα του διευθυντή – ηγέτη που τον χαρακτηρίζουν είναι:

Ενσυναίσθηση: Η ικανότητα να μπαίνεις στην θέση του άλλου η ικανότητα να δεις τα πράγματα από τη θέση των υφισταμένων σου.

 Εμψύχωση:Η στήριξη, πνευματικά, συναισθηματικά, ηθικά και ηθικά των υφιστάμενων κατωτέρων σου από τον διευθυντή, ώστε να ανταπεξέλθουν στις δυσκολίες και αναποδιές  που παρουσιάζονται μπροστά τους.

 Πειθώ:  Είναι η ιδανική μορφή δύναμης, η οποία έρχεται σε αντίθεση και αντιδιαστολή  με την δύναμη της εξουσίας που πηγάζει από την   δύναμη της διευθυντικής θέσης που με το κακό επιβάλλεται, της παραδοσιακής γραφειοκρατικής μορφής ηγεσίας. Η πειθώ είναι το είδος εκπαιδευτικής ηγεσίας που πιστεύει στις επικοινωνιακές, συνεργατικές και φιλικές σχέσεις στην υποστήριξη και κατανόηση μεταξύ των μελών του οργανισμού όχι μόνο στη συμμόρφωση λόγω εξωτερικής δύναμης που επιβάλλεται από άνωθεν, αλλά μέσω του νοήμονος  λόγου, μέσα από οραματικές  επιλογές και αποφάσεις  , ενώ ως εκπαιδευτική  μέθοδος για έναν εκπαιδευτικό ηγέτη, έναντι της χρήσης της θέσης ισχύος που βιώνει, φανερώνει τη δέσμευσή του στις αρχές ,πεποιθήσεις  και στους στόχους του. Φανερώνει αρχές,όραμα ,ανθρωπιά, στόχους  από την μεριά της θέση του εκπαιδευτικού  ηγέτη, κοινές επιλογές που γίνονται δεκτές από τους υφιστάμενους χωρίς επίδειξη δύναμης. 

  Σύλληψη. Προϋποθέτει, δεξιότητες να φανταστείς να ονειρευτείς  τον στόχο που παρουσιάζεται κάθε φορά ανάλογα τις συνθήκες που παρουσιάζονται  και δεν αφορούν την συνηθισμένη καθημερινότητα .  

Ενόραση: Η ικανότητα να βλέπεις το μέλλον να αφουγκράζεσαι να οραματίζεται έτσι ώστε να μπορείς να προηγήσε, να προγραμματίζεις  και να βγαίνεις πρώτος αφήνοντας τους άλλους πίσω σου.

Επιμέλεια: Αναφέρεται στη διαχείριση και την αρωγή της εκπαιδευτικής οργάνωσης, την ευθύνη του διευθυντή για την ευημερία  και ανάπτυξη της . Δέσμευση στην ανάπτυξη του ατόμου: Η ικανότητα να επηρεάζεις την συμπεριφορά των άλλων ώστε να εργαστούν για κοινό σκοπό.

Προϋποθέτει ικανούς ηγέτες οι οποίοι πείθουν τους υφιστάμενους τους να εργαστούν για κοινούς στόχους.

Χτίσιμο κοινότητας:   Βασικό της στοιχείο είναι η δημιουργία μιας κοινότητας, όπου όλοι θα έχουν δεσμευτεί σε κοινούς στόχους επειδή το θέλουν  και όχι επειδή το επιβάλουν , μια εκπαιδευτική ηγεσία που εκφράζει. Σε έναν εκπαιδευτικό  οργανισμό ένας διευθυντής που βρίσκεται πάντα μπροστά που συνεργάζεται και είναι φίλος με όλους, που χαρακτηρίζεται από σχέσεις συνεργατικές και φιλικές και διαμορφώνει μια κοινή ιδεολογία. Μια τέτοια μοντέρνα  ηγεσία προϋποθέτει έναν ηγέτη δυναμικό, έξυπνο, δυναμικό, ταπεινό με αλτρουισμό, που βοηθά και προσέχει τους άλλους δημιουργεί φιλικούς δεσμούς και ασχολείται με την προσωπική ανάπτυξη των συναδέλφων του.

 ΜΟΝΤΕΛΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΗΓΕΣΙΑΣ

Βασικά μοντέλα εκπαιδευτική, παρουσιάζονται παρακάτω.

 ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ

 Όταν μιλάμε για στόχους, δομές, οργάνωση  και έλεγχο του εκπαιδευτικού περιβάλλοντος, γι’ αυτό και η μορφή αυτή περιγράφεται και αναλύεται ως διαχειριστική ηγεσία.

 Το μοντέλο αυτό της εκπαιδευτικής διοίκησης, με την παραδοσιακή  γραφειοκρατική μορφή την οποία συναντούμε συχνά στην εκπαίδευση μέχρι τώρα, υποβαθμίζει την εκπαιδευτική ηγεσία στη διαχείριση των εκπαιδευτικών συστημάτων και δεν λαμβάνει υπόψην το ανθρώπινο δυναμικό  ενός εκπαιδευτικού οργανισμού. Αναφέρεται σε προγραμματισμό, οργάνωση, διεύθυνση, συντονισμό και έλεγχο, διεύθυνση και έλεγχο σε σχεδιασμό, προγραμματισμό, οργάνωση, διεύθυνση, έλεγχο. Καθρεφτίζει  την παλιά γραφειοκρατική ηγεσία που διαπερνούσε την εκπαίδευση  και η οποία δεν έχει καμιά  σχέση  με τον ηγέτη διευθυντή, που είναι οραματιστής πρωτοπόρος, δυναμικός, τολμηρός παίρνει πρωτοβουλίες σε ένα σχολείο που μαθαίνει, αυτόνομο, που εξελίσσεται συνεχώς ώστε να ανταποκριθεί στις καινούργιες συνθήκες της εποχής του.

 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ

 Ορισμός-χαρακτηριστικά

Στο μοντέλο αυτό ηγεσίας σύμφωνα ο ηγέτης ασχολείται με την αξιολόγηση της συμπεριφοράς των εκπαιδευτικών στον τρόπο διδασκαλίας τους, επειδή αυτοί αποτελούν βασικό παράγοντα για την  σωστή πνευματική ανάπτυξη των μαθητών. Στην παιδαγωγική ηγεσία, ο διευθυντής ηγέτης  πρώτος του στόχος είναι η διδασκαλία, εκπαιδευτική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών, οι καινοτόμες ιδέες, η δημιουργία κατάλληλου παιδαγωγικού κλίματος, η δημιουργία εκπαιδευτικού οράματος, στην ανάπτυξη του σχολείου μέσα από την διδασκαλία, στην κατάρτιση σχεδίων μαθήματος, δημιουργεί υψηλές προσδοκίες και κουλτούρα μάθησης, επενδύει στην ανάπτυξη του προσωπικού του και επικεντρώνεται στο ανθρώπινο δυναμικό του εκπαιδευτικού οργανισμού.

ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ

Στην μετασχηματιστική ηγεσία ο ηγέτης διευθυντής, παρασύρει τους υπόλοιπους εκπαιδευτικούς του, μέσα από την δύναμη του χαρακτήρα του τα οράματα που έχει για το σχολείο και γενικά την εκπαίδευση να εργαστούν και να δημιουργήσουν  για το κοινό όραμα αλλαγής του σχολείου και προσαρμογής του στα καινούργια δεδομένα της εποχής. Ένας ηγέτης που τον χρειάζεται ένα σύγχρονο σχολείο που πρέπει να είναι αυτόνομο και δημιουργικό. Συνεργασία , φιλικότητα,  δημιουργικότητα, οράματα πρέπει να χαρακτηρίζουν μια τέτοια εκπαιδευτική ηγεσία. Βέβαια σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα όπως είναι το ελληνικό που το χαρακτηρίζει η γραφειοκρατία οι ιεραρχικές δομές. Από την άλλη πλευρά, σε συγκεντρωτικά εκπαιδευτικά συστήματα, όπως είναι το ελληνικό, με ιεραρχική δομή, κεντρικά αποφασισμένη εκπαιδευτική πολιτική και τους διευθυντές να κρίνονται από το αν μπορούν να εκτελέσουν τις αποφάσεις από άνωθεν, η εφαρμογή ενός μετασχηματιστικού μοντέλου είναι πολύ μα πολύ δύσκολη επειδή το σχολείο πρέπει να έχει αυξημένη αυτονομία προκειμένου ο διευθυντής να μπορεί να ορίσει οράματα και να χαράξει κατευθύνσεις. 

 ΣΥΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ

Η συναλλακτική ηγεσία είναι όταν οι ηγέτες ανταλλάσσουν υποσχέσεις για ανταμοιβές και οφέλη  όλων των ειδών, με τους υπαλλήλου, με αυτό τον τρόπο  ικανοποιούνται και οι δυο πλευρές, ισχύουν οι συμφωνίες τους και είναι κερδισμένες και οι δυο πλευρές. Η συναλλακτική ηγεσία, είναι σχεδόν ίδια  της γραφειοκρατικής ηγεσίας και καθοριστικό της στοιχείο της είναι οι ανταμοιβές  στις υποσχέσεις μεταξύ των μελών τους. Ο μεγαλύτερο μειονέκτημα  του μοντέλου είναι ότι οι εκπαιδευτικοί στο σχολείο δεν παίρνουν μέρος στην διαδικασία  παρά μόνο όταν έχουν όφελος από την συναλλαγή. Δεν υπάρχουν οράματα κοινοί στόχοι μεγάλες ιδέες.

 ΔΙΑΝΕΝΗΜΕΝΗ ΗΓΕΣΙΑ

 Ορισμός-χαρακτηριστικά

Η διανεμημένη ηγεσία ως «συν-κατανεμημένη διαδικασία κατά την οποία η ατομική και συλλογική ικανότητα ενισχύονται προκειμένου να  ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα του έργου καθενός. Αυτό γίνεται με τη διανομή των λειτουργιών. Στην διανεμημένη ηγεσία, ο εκπαιδευτικός ηγέτης διανέμει  την διοικητική εξουσία του στους δασκάλους δίνοντάς τους ένα μέρος της εξουσίας  του κάνοντας τους ηγέτες και αυτούς. Η διανεμημένη ηγεσία διανέμεται από τον διευθυντή  στους υπαλλήλους, δηλαδή στους εκπαιδευτικούς, στους μαθητές, αλλά και στους γονείς. Προϋπόθεση της είναι το καλό κλίμα του σχολείου συνεργατικές και φιλικές  σχέσεις και οι κοινές φιλοδοξίες  των μελών.

  ΗΘΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ

Στην πραγματικότητα ένας εκπαιδευτικός οργανισμός που συνήθως είναι δημόσιος δεν πρέπει να έχει τα ίδια πιστεύω με μια ιδιωτική επιχείρηση και αυτή η αντίθεση πηγάζει από τους στόχους των δύο ειδών οργάνωσης. Σε καμία περίπτωση ένα σχολείο δεν μπορεί να συγκριθεί σε κανένα τομέα με μια επιχείρηση καθώς σκοπός και στόχος κάθε επιχείρησης είναι το κέρδος, συχνά με κάθε τίμημα, ενώ η εκπαίδευση στο να κάνει καλύτερους, ευσυνείδητους, ελεύθερους πολίτες. Το κέρδος ως πυρήνας της οργάνωσης μιας επιχείρησης  και το σημαντικότερο ζητούμενο, καθορίζει και την διαδικασία λειτουργίας  της. Η ηγεσία του έχει σχέση  άμεσα με τις συνήθειες, τα πιστεύω και τις ηθικές του αρχές στις οποίες αναφέρονται, ίσες ευκαιρίες και καθήκοντα για όλους, ισότητα και δικαιοσύνη, φιλικές σχέσεις, υψηλές προσδοκίες, συνεργασία, δέσμευση ως προς τους ενδιαφερόμενους, ομαδικότητα, κατανόηση του άλλου, ενσυναίσθηση, δέσμευση όλων των μελών σε κοινούς στόχους.

 ΔΙΑΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ

Η διαπροσωπική ηγεσία έχει σχέση με την διαπροσωπική νοημοσύνη στην οποία ένας οργανισμός έχοντας αυτοεπίγνωση, ενσυναίσθηση, διαίσθηση δημιουργεί σωστές, φιλικές, συνεργατικές σχέσεις με τα άλλα μέλη του οργανισμού. Το  σχολείο ένας ζωντανός οργανισμός δεν μπορεί να μην λαμβάνει υπόψη τις κοινωνικές  αλληλεπιδράσεις  που λαμβάνουν χώρα μεταξύ των μελών της που αναπτύσσονται μέσα του, έτσι το στοιχείο της διαπροσωπικής ηγεσίας είναι καθοριστικό   στην λειτουργία του οργανισμού. Ο διαπροσωπικός ηγέτης προβάλλει τις φιλικές, συνεργατικές σχέσεις  την συνεργασία μεταξύ των μελών . Διαθέτει  ικανότητες ενσυναίσθησης, δημιουργικότητας ώστε να μπορεί να δημιουργεί σωστές διαπροσωπικές σχέσεις με τους υφιστάμενους του οι οποίες δύσκολα θα διαλυθούν.

  ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ

Η ενδεχομενική ηγεσία είναι καρπός των υπόλοιπων τύπων ηγεσίας οι οποίοι δεν μπορούν να ανταποκριθούν σε κάθε περίπτωση ο καθένας γιατί συνήθως μπορούν να λύσουν ορισμένες καταστάσεις ανάλογα με τον τύποτης ηγεσίας ο τρόπος  με την οποίο, ένας εκπαιδευτικός ηγέτης επηρεάζει και παρακινεί τους υφιστάμενούς του είναι το βασικό στοιχείο για πολλούς τύπους ηγεσίας. Σε ένα σχολείο με πολύπλοκα προβλήματα ένας συγκεκριμένος τύπος ηγέτη δεν είναι αρκετός για να λύσει όλες τις δύσκολες καταστάσεις κάθε φορά θα πρέπει ο εκπαιδευτικός ηγέτης να υιοθετεί διαφορετικό τύπο ηγέτη ώστε να μπορεί ανταποκριθεί  σε κάθε διαφορετική κατάσταση.Η ικανότητα και η δεξιότητα ενός ηγέτη βρίσκεται  σε αναβαθμισμένες δεξιότητες και ικανότητες που έχει ώστε κάθε φορά ανάλογα με το πρόβλημα και την δυσκολία που παρουσιάζεται αυτός να βρίσκει την καλύτερη λύση κατέχοντας στρατηγικές επίλυσης προβλημάτων.

  ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΗΓΕΣΙΑ

Η μεταμοντέρνα ηγεσία είναι το πιο καινούργιο  μοντέλο εκπαιδευτικής  ηγεσίας. Αυτό το μοντέλο βασίζεται στον μεταμοντερνισμό  και δίνει αξία στον υποκειμενικό τρόπο που βλέπει  ανάλογα με τις αρχές και εμπειρίες κάθε ανθρώπου στηρίζεται  στις αρχές του μεταμοντερνισμού, με έμφαση στην υποκειμενικότητα, στον τρόπο που κάθε άτομο εκλαμβάνει και σηματοδοτεί την πραγματικότητα γύρω του η οποία είναι πολύπλοκη. Το ποικιλόμορφο περιβάλλον, η υποκειμενικότητα του ατόμου, η ποικιλομορφία στην πραγματικότητα,  η ελλιπής  εξηγήσεις των πραγμάτων μέσω της γλώσσας, αποτελούν χαρακτηριστικά της μεταμοντέρνας ηγεσίας.

       Η επιλογή του επαγγέλματος υπήρξε ανέκαθεν ένα από τα πιο σημαντικά ζητήματα, στην ζωή του ανθρώπου. Μια αναζήτηση που ξεκινά από την στιγμή που το άτομο αποκτά συνείδηση του εαυτού, του περιβάλλοντός του και αρχίζει να δέχεται ερεθίσματα από αυτό για την επαγγελματική του ανάπτυξη. Η απόκτηση μιας επαγγελματικής θέσης που να του ταιριάζει, απασχολεί συνεχώς τον άνθρωπο μέχρι τα γεράματά του. Μάλιστα στην αναζήτηση αυτή, θα χρειασθεί το άτομο υποστήριξη από ειδικά εκπαιδευμένα άτομα που θα το στηρίξουν, σε αυτές τις κρίσιμες και ιδιαίτερες φάσεις της ζωής του.

       Ειδικοί επιστημονικοί κλάδοι, ασχολήθηκαν με αυτές την φάσεις της ζωής του ανθρώπου της επαγγελματικής του δηλαδή ανάπτυξης, όπως ο κλάδος της ψυχολογίας, της παιδαγωγικής, της οικονομίας, της κοινωνιολογίας. Οι επιστημονικοί  δηλαδή αυτοί κλάδοι, προσπάθησαν να βρουν λύσεις στα προβλήματα που θα αντιμετωπίσει το άτομο, στην διάρκεια που δημιουργεί και βιώνει  την επαγγελματική του ανάπτυξη.

Η επαγγελματική ανάπτυξη και η επαγγελματική συμπεριφορά που την χαρακτηρίζει, δεν περιλαμβάνει  μόνο της φάσεις άσκησης κάποιου επαγγέλματος, αλλά και της φάσεις προετοιμασίας, γι αυτό το επάγγελμα. Η επαγγελματική δηλαδή ανάπτυξη σχετίζεται και  με την σταδιοδρομία του ατόμου, σε σχέση με το επάγγελμα που επέλεξε.

          Χρειάζεται λοιπόν επαγγελματική συμβουλευτική από ειδικά επιμορφούμενους εκπαιδευτικούς  για όλες αυτές τις φάσεις.

      Η επαγγελματική ανάπτυξη του ανθρώπου έχει απασχολήσει πολλούς ερευνητικούς κλάδους εδώ και πολλά χρόνια, με αποτέλεσμα να ερευνηθεί σε βάθος αυτή η όψη της εξέλιξης του ανθρώπου. Να ερευνηθούν οι παράγοντες που την επηρεάζουν και να επινοηθούν τεχνικές και μέθοδοι, που τη διευκολύνουν.

Έτσι έκαναν εμφάνιση ένα πλήθος θεωριών,  που σαν γενικός όρος,  αναφέρονται σαν θεωρίες επαγγελματικής ανάπτυξης και χωρίζονται σε δυο κατηγορίες. Εκείνες που ασχολούνται με την επαγγελματική ανάπτυξη του ανθρώπου και εκείνες που ασχολούνται  με την επιλογή επαγγέλματος και τους παράγοντες που την επηρεάζουν.

          Οι θεωρίες επαγγελματικής ανάπτυξης, προσπαθούν να καταλάβουν τον τρόπο που χαρακτηριστικά της προσωπικότητας  ενός ατόμου, αλλά και το κοινωνικό περιβάλλον, διαμορφώνει την επαγγελματική του ανάπτυξη. Να εξηγήσουν πώς πραγματοποιείτε,  η επαγγελματική ανάπτυξη του ατόμου και  πως τα άτομα δίνουν νόημα,  στην σταδιοδρομία τους. Ποιες είναι οι δεξιότητες, οι εμπειρίες, οι γνώσεις, αξίες χρειάζεται κάποιος , για να αναπτύξει την επαγγελματική του ταυτότητα.

       Άλλοι τομείς των θεωριών μάθησης είναι, η διαδικασία λήψης απόφασης, προσωπικές ιδιότητες, η ταυτότητα, ο σχεδιασμός της σταδιοδρομίας του ατόμου. Δίνουν λοιπόν οι θεωρίες επαγγελματικής ανάπτυξης, μια βάση για αποτελεσματική εξερεύνηση της επαγγελματικής ανάπτυξης, της λήψης απόφασης και της διαχείρισης της σταδιοδρομίας.

Οι θεωρίες επαγγελματικής ανάπτυξης  χωρίζονται σε.

Ψυχολογικές, οι οποίες  επικεντρώνονται στο ίδιο το άτομο και τονίζουν την εσωτερική κινητήρια δύναμη του ατόμου και το ρόλο της στην επαγγελματική συμβουλευτική.

Περιλαμβάνουν τις εξής κατηγορίες.

Α) Θεωρία των χαρακτηριστικών  και των  παραγόντων .

Η θεωρία αυτή συνδέει τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας ενός ατόμου, με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ενός επαγγέλματος.                 Φυσικά κάθε επάγγελμα προϋποθέτει διαφορετικά χαρακτηριστικά στην προσωπικότητας ενός ατόμου για να ανταπεξέλθει το άτομο σε αυτό το επάγγελμα. Στην πορεία που ακολουθεί ένα άτομο  για να μπορέσει να φθάσει στο να επιλέξει κάποιο επάγγελμα,   πρέπει πρώτα να κατανοήσει τον ίδιο του τον εαυτό τα ενδιαφέροντά του τις φιλοδοξίες που έχει την διάθεσή του.

      Μετά θα πρέπει να γνωρίζει τις προϋποθέσεις του επαγγέλματος τα πλεονεκτήματα μειονεκτήματα τις δυνατότητες τις προοπτικές του επαγγέλματος.

Και φυσικά να διαθέτει ένα λογικό σύστημα για να μπορεί να τα κρίνει όλα αυτά.

      Έτσι ο σύμβουλος θα πρέπει να τον  βοηθήσει να γνωρίσει τον εαυτό του το επάγγελμα και να μπορέσει να κάνει την καλύτερη επιλογή. Αφού λοιπόν συγκεντρώσει πληροφορίες για το άτομο και τα χαρακτηριστικά του επεξεργάζεται τα δεδομένα που έχουν συγκεντρωθεί και σκιαγραφεί τις ιδιαιτερότητες του χαρακτήρα του έπειτα ο σύμβουλος καταλήγει σε συμπεράσματα σε σχέση με τις ικανότητες του ατόμου και τις πιθανότητες επιτυχίας που έχει σε συγκεκριμένα επαγγέλματα.

Β)Ψυχοδυναμικές θεωρίες.

Γ)Θεωρία των αναγκών.

Δ)Τυπολογική θεωρία.

Ε) Εξελικτικές θεωρίες.

Ζ)Θεωρίες μάθησης.

Η)Θεωρίες λήψης απόφασης.