Πονεμένες καρδιές,

Παραπονεμένος λαός.

Νεύρα,

αντηχεί η σιωπή.

Κουράγιο,

αντηχεί η ταπεινότητα.

Το γυναικείο αυτό μαντήλι έχει μεγάλους μακρινούς ορίζοντες.

Πού θα φτάσει;

Τι γίνεται εδώ;

Σιωπή, σιωπή, σιωπή.

Το τίποτα είναι λίγο.

Τα ουρλιαχτά και οι στριγκλιές των οικογενειών δεν μετράνε.

Μόνο αν αντιμιλήσεις στους τρανούς και στους δυνατούς

ίσως να πάψει η εκκωφαντική σιωπή.

Σώπασε!

Φωνάζουν!

Πατάω πόδι, ξεροκαταπίνω, σφίγγω τις γροθιές μου,

Άγχος με κυριεύει, κρύος ιδρώτας με λούζει,

Απαντάω με τρεμάμενη φωνή, δεν φαίνομαι αποφασιστική,

Δεν θέλω να σωπάσω.

Είπα και όλοι μαρμάρωσαν.

Σαν να σταμάτησε ο χρόνος, όχι για πολύ.

Από παντού τερατώδη μάτια ξεπροβάλουν.

Φοβάμαι.

Τώρα φωνάζουν πιο δυνατά.

Τι δημιούργησα;

Τρόμος.

Έχει πλάκα το μυαλό σαν μπαίνει σε λογική λειτουργία

να επεξεργαστεί τάχα συναισθήματα.

Έχει πλάκα; Ακούω καλά;

Όχι. Όχι και όχι.

Τίποτα δεν είναι φαντασία.

Τίποτα δεν θα παραμείνει.

Τέλος.

Ένα ανθρώπινο τέλος γεννιέται.

Πόνος.

Κυριαρχεί ο γλυκός, τσουχτερός, κρύος πόνος.

Σιωπή.

Μεσάνυχτα, το σκοτάδι έχει πέσει

Σαν μαύρο πέπλο πάνω από την πόλη.

Ησυχία.

Όλοι κοιμούνται.

Μόνο ένας ήχος ακούγεται.

Μοιάζει με μελωδία.

Ίσως είναι μια μάνα που

Νανουρίζει το παιδί της,

Ίσως είναι το σφύριγμα του αέρα

Που ξεπροβάλλει μέσα από τα

Χιονισμένα βουνά,

Ίσως είναι ένα παιδί που ακούει μουσική

Ώστε να ξεγελαστεί και να

Ξεφύγει έστω για λίγο από

Αυτόν τον κρύο κόσμο,

Ίσως όλοι κάποτε να έχουμε ακούσει

Αυτήν την μελωδία και να την

Έχουμε αγνοήσει, ίσως τελικά ακόμη να υπάρχει κάπου

Και να έχουμε πάψει να την

Ακούμε,

Ίσως και να φοβόμαστε

να την ξανακούσουμε.

Φόβος.

Ίσως μόνο αυτό να μας έχει απομείνει.

Νύχτα. Κάποια παιδιά τώρα κανονικά κοιμούνται

Είναι κι άλλα

που ψηλαφούν αγάπη, φροντίδα,

ελπίδα ότι θα ξυπνήσουν

κι εκεί δίπλα, μαζί

κάποιος, οποιοσδήποτε

Οικογένεια λέξη άγνωστη,

κουτάκι κενό

Ερωτήματα πολλά

ψηλαφούν αποκρίσεις

Γενιές περνάνε

καλύπτοντας κουτάκια

Κάπου, κάτι, οτιδήποτε

κάποιος, οποιοσδήποτε.

Σκοτάδι. Κανείς δεν είναι εδώ

Ήρθε η ώρα. Άρχισε να τρέχεις

Μην σταματήσεις ποτέ, συνέχισε

Τρέξε

Το ταξίδι σου είναι μεγάλο.

Όξινη βροχή πέφτει στις πληγές που έχουν

πλήξει τα σωθικά σου. Δεν πονάς.

Δεν φοβάσαι, συνέχισε.

Τρέξε

Άνθρωποι περιμένουν να σε κατασπαράξουν

Αγέλη λύκων έτοιμοι να αρπάξουν

το θήραμα τους. Σαν το τελευταίο βήμα του στρατηλάτη πριν τελειώσει ο πόλεμος.

Μην φοβάσαι.

Τρέξε

Το ταξίδι σου έφτασε στο τέλος του. Ήρθε η ώρα

Ξαπόστασε το ετοιμοθάνατο κορμί σου στο κορμό του δέντρου

Κλείσε τα μάτια σου και περίμενε

Κοιμήσου

Όλα άσπρα, μη φοβάσαι τώρα

Εδώ θα είμαι να σε προσέχω

Κανείς άλλος δεν θα νοιαστεί

Μην ξεχάσεις, εσύ είσαι ο ήρωας της ιστορίας σου.

Τρέξε μήπως σώσεις και άλλους

Τρέξε

Για ένα παιδί

που κοιμάται βαθιά

Η νύχτα γίνεται

η πιο γλυκιά

Σε μια ζωή

που είναι ακόμη αγνή

το φως ας φωτίσει

αιώνια τη ψυχή

Νύχτα. Η κίνηση αραιή στη λεωφόρο.
Μες στο κλειστό, το φωτισμένο εργοστάσιο,
Οι μηχανές, αποσταμένες* μα άγρυπνες,
Επιβλέπουν σαν άκακοι γίγαντες
Τον ύπνο του μικρού. Στριμωγμένος
Κοντά στη σκάρα του ατμού,
Με του αδερφού του το παλτό σκεπασμένος
Ξεκουράζεται.
Όλη τη μέρα δουλεύει στα φανάρια*
Σκουπίζει τζάμια βιαστικά με το κόκκινο.
Εισπράττει κέρματα ή την εύλογη* αγανάκτηση. Περιμένει το επόμενο φανάρι.
Τίμια κερδίζει έτσι το ψωμί
Και το μερίδιο του νυχτοφύλακα,
Που τον αφήνει να κοιμάται εκεί μέσα.

Τα χιονισμένα βουνά της πατρίδας του,
Τα χέρια της μάνας του που τύλιγαν γύρω του
Γυναίκειο μαντίλι για το κρύο,
Το δάσκαλο που πληρωνότανε με γάλα
Μόλις θυμάται.
Θυμάται κάτι ελληνικά από το στόμα του,
Που τώρα εδώ ακούγονται αλλιώτικα.
Όχι σαν βότσαλα γυαλιστερά μεγάλης θάλασσας,
Όχι σαν ποδοβολητό του αλόγου
Ενός ανίκητου στρατηλάτη,
Αλλά να, σαν τα κέρματα στην τσέπη,

Σαν το φτύσιμο στο βλέμμα του πελάτη.
Καμιά φορά πιο εγκάρδια
Σαν τούτο δω το βουητό της σκάρας,
Που όλο ανεβάζει το θερμό ατμό.

Το ποίημα της Χριστοδούλου Δήμητρας «Για ένα παιδί που κοιμάται» υπήρξε η αφορμή για το 2^ο τεύχος του περιοδικού «Δημιουργική Γραφή». Τα παιδιά του τμήματος Β2 ανέπτυξαν τις δικές τους ποιητικές εικόνες εμπνευσμένες από το έργο και εστιασμένες στην παιδική ηλικία, την εκμετάλλευση, την προσφυγιά και την απώλεια.

Ο τίτλος «Για ένα παιδί που κοιμάται» δε μας προϊδεάζει για το θέμα του ποιήματος. Λειτουργεί, θα λέγαμε, παραπλανητικά (θα ταίριαζε ίσως σε νανούρισμα), ενώ έχει στην πραγματικότητα κυριολεκτική σημασία: όλη η ποιητική περιγραφή μοιάζει να συντροφεύει, σιωπηλά αλλά στοργικά, τη μοναχική νύχτα και τον ύπνο του παιδιού στο μηχανοστάσιο του εργοστασίου. Το μικρό παιδί που όλη τη μέρα «δουλεύει στα φανάρια» είναι, δυστυχώς, μια εικόνα της σύγχρονης πραγματικότητας. Τα αίτια του φαινομένου πολλά, συνδέονται κυρίως με την οικονομική εκμετάλλευση αδύναμων κοινωνικών ομάδων, όπως οι ανήλικοι και οι μετανάστες. Το παιδί του ποιήματος εμφανίζεται εντελώς «ξεριζωμένο» από τον τόπο και τους οικείους του, πλήρως απογυμνωμένο από κάθε ανθρώπινη παρουσία και συναισθηματική κάλυψη. Η μνήμη του διασώζει ακόμη ανθρώπινες μορφές του παρελθόντος, ωστόσο η αφήγηση κινείται ανάμεσα στις μηχανές των αυτοκινήτων και σε αυτές του εργοστασίου στο οποίο κοιμάται. Άψυχα αντικείμενα μετατρέπονται έτσι σε υποκατάστατα της ανθρώπινης επαφής.

Η ανάλυση του ποιήματος στην τάξη ανέδειξε μεταξύ άλλων τα ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα ενσυναίσθησης και αυτά της δικαιοσύνης που ενυπάρχουν στις μαθήτριες και στους μαθητές μας. Ωστόσο, η συγκίνηση μέσω της ποίησης δεν ήταν το μοναδικό αποτέλεσμα ούτε και η μοναδική μέριμνά μας. Με τα λόγια της ίδιας της ποιήτριας, «Η ποίηση δεν είναι «ασχολία», είναι άσκηση μιας απαιτητικής τέχνης εφ’ όρου ζωής». […] «Ποίηση είναι να λες πράγματα που πιστεύεις ότι είναι εξόχως σημαντικά, με έναν τρόπο μουσικό, έναν τρόπο που να λειτουργεί ανάμεσα στο αφτί και στο χάος. Δεν αναφέρομαι στη ρίμα ή στην ομοιοκαταληξία, προφανώς. Για μένα, η ποίηση πρέπει να διαπνέεται από μια ευρύτερη ρυθμική ολοκλήρωση. Δεν ισχυρίζομαι όμως ότι αυτό μόνον είναι η ποίηση, η ποίηση είναι και αυτό, είναι το μείζον χαρακτηριστικό της για την ακρίβεια».

Γιώργος Τσιρίδης,

Φιλόλογος

Τελικά, θα είναι βροχή ή φωτιά;
Θα είναι ένα κύμα που θα τους πνίξει όλους;
θα υπάρχει πιο πριν ένας σεισμός ή
μία βροντή
να προειδοποιήσει;
Οι άνθρωποι θα τρομάξουν; Θα ανακουφιστούν;

Κάποιοι θα μετρήσουν τα διαμάντια τους
Κάποιοι θα θυμηθούν λόγια γεμάτα αγάπη
Κάποιοι θα θυμηθούν λόγια γεμάτα μίσος

Και το μωρό θα κλαίει
Και οι λύκοι γύρω του θα το κατασπαράξουν
Γιατί αθώο είναι.
Γιατί είναι το τελευταίο τους σφάγιο.

Άραγε θα είναι βροχή
που θα ξεπλύνει το αίμα
που θα οδηγήσει στη κάθαρση
που θα φέρει την ηρεμία;

Πτώματα δάση
νεκροταφεία άδεια ασφυκτικά γεμάτα
αλλά πέφτει η βροχή
και πέφτει

Παραδίνομαι τελικά σε ένα κύμα στον ωκεανό
Βυθίζομαι
Λίγο πριν αφήσω τη στερνή πνοή
βλέπω στον ουρανό παιδί με ουράνιο τόξο
Ξαναγεννιέμαι

Και μια μέρα θα βγει ο ήλιος,

Και ο Κόσμος θα νιώθει πιο ζωντανός,

Οι ψυχές θα ναι πιο καθαρές

Και οι πλατείες με παιδιά πιο γεμάτες.

Οι φωνές θα είναι ελεύθερες, τα μάτια ζωηρά

η αγάπη, ο έρωτας, η χαρά στην καρδιά παντοτινά

Θα κοιτάζουμε ουρανό και θα βλέπουμε τις ελπίδες,

Τα όνειρα μακριά από του μίσους τις λεπίδες.