Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

    Παχυσαρκία είναι η παθολογικά αυξημένη εναπόθεση λίπους στο ανθρώπινο σώμα, που συνεπάγεται βέβαια και αύξηση του σωματικού βάρους. Θεωρείται πάθηση αφού μειώνει την ποιότητα αλλά και τη διάρκεια της ζωής. Μια πάθηση με μεγάλη νοσηρότητα, που ευθύνεται με τη σειρά της για πολλές ασθένειες όπως υπέρταση, εγκεφαλικά επεισόδια, οστεοαρθρίτιδα, καρκίνο, αλλά και κατάθλιψη. Επίσης πολλοί παχύσαρκοι χάνουν τη ζωή τους από το ύπουλο σύνδρομο άπνοιας στον ύπνο.

Η παχυσαρκία οφείλεται σε πολλούς παράγοντες, που μπορεί να λειτουργούν συνδυαστικά, γι’ αυτό άλλωστε είναι δύσκολη η αντιμετώπισή της. Οι γιατροί θεωρούν πως κατ’ αρχάς υπάρχει γενετικά καθορισμένη προδιάθεση για αυτήν. Σε μια οικογένεια μπορεί να είναι παχύσαρκα πολλά από τα μέλη της κι αυτό συνδέεται με κληρονομικούς παράγοντες αλλά και με τις ενδεχομένως ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες της οικογένειας.

Οπωσδήποτε η παχυσαρκία ενθαρρύνεται από το γενικότερο περιβάλλον. Στις ανεπτυγμένες δυτικές κοινωνίες όλοι έχουμε εύκολη πρόσβαση σε μια πληθώρα τροφών πλούσιων σε θερμίδες, αλλά χαμηλής διατροφικής αξίας. Όπου κι αν κοιτάξουμε γύρω μας υπάρχουν περίπτερα και σούπερ μάρκετ που προσφέρουν τυποποιημένα τρόφιμα γεμάτα συντηρητικά, ή εστιατόρια «γρήγορου» φαγητού, το οποίο είναι τόσο ευχάριστο στη γεύση, αλλά και τόσο ανθυγιεινό με όλα εκείνα τα κακής ποιότητας λιπαρά που περιέχει. Δυστυχώς αυτά τα φαγητά αποτελούν την εύκολη λύση για τους αγχωμένους κατοίκους των πόλεων, που βιάζονται να «κόψουν» την πείνα τους μ’ ένα «γρήγορο» γεύμα, για να επιστρέψουν και πάλι στις εργασίες τους.

Κι ενώ αυξήθηκε η πρόσληψη ενέργειας μέσω της τροφής, απ’ την άλλη μειώθηκε η κατανάλωση ενέργειας, αφού άλλαξαν οι συνθήκες εργασίες. Στις μεγάλες πόλεις λίγοι πια εργάζονται χειρονακτικά, η εργασία των περισσότερων είναι καθιστικών. Επιπλέον τα αυτοκίνητα, οι ανελκυστήρες, υπολογιστής και η τηλεόραση, μας καθήλωσαν σ’ ένα κάθισμα και μας επέτρεψαν να κινούμαστε ελάχιστα.

Αν και οι περισσότεροι παχύσαρκοι κυριεύονται από αίσθημα προσωπικές ευθύνης για το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν, οι επιστήμονες θεωρούν πως πολιτικοί και οικονομικοί παράγοντες παίζουν σημαντικό ρόλο. Η αυξανόμενη φτώχια και η επακόλουθη πείνα, ακόμη και σε ανεπτυγμένες χώρες, οδηγεί όλο και περισσότερους ανθρώπους να προσπαθούν να χορτάσουν με φτηνά επεξεργασμένα τρόφιμα. Έτσι εξηγείται η αύξηση των κρουσμάτων παχυσαρκίας στις χαμηλές εισοδηματικά τάξεις.

Θα πρέπει να κάνουμε ιδιαίτερη αναφορά σε μια άλλη, ύπουλη γενεσιουργό αιτία του προβλήματος: το άγχος. Ο φόβος κι οι αρνητικές σκέψεις που προκύπτουν απ’ αυτό εκλαμβάνονται από τον εγκέφαλο ως κατάσταση κινδύνου και έκτατης ανάγκης. Και τι κάνει ο εγκέφαλος σε μια τέτοια κατάσταση; Απαιτεί περισσότερη ενέργεια (δηλ. τροφή) για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα.

Τα τελευταία χρόνια οι έρευνες στρέφονται όλο και περισσότερο προς τους ψυχολογικούς παράγοντες της παχυσαρκίας. Πολλοί ειδικοί λένε πως το πάχος είναι περισσότερο ψυχολογική υπόθεση και λειτουργεί όπως ο εθισμός: τρώμε παραπάνω όχι για να τραφούμε, επειδή πεινάμε, αλλά για να καλύψουμε ανικανοποίητες ανάγκες μας. Μια απώλεια, μια εγκατάλειψη , η έλλειψη αυτοεκτίμησης ή η έλλειψη αγάπης, όλα καλύπτονται από το φαγητό, που λειτουργεί ως υποκατάστατο και γίνεται πλέον εξάρτηση.

Το άγχος και τα αρνητικά συναισθήματα, λένε οι επιστήμονες, διαταράσσουν την ισορροπία δύο νευροδιαβιβαστών που ρυθμίζουν τη διάθεσή μας: της  ντοπαμίνης και σεροτονίνης. Η ντοπαμίνη εκκρίνεται όταν νιώθουμε απειλή και μας κινητοποιεί να πράξουμε ό,τι είναι   αναγκαίο για να εξασφαλίσουμε την επιβίωσή μας, επομένως και να φάμε. Όταν αισθανόμαστε ασφαλείς , πλήρεις, ικανοποιημένοι, τότε εκκρίνεται η   σεροτονίνη που περιορίζει τη δράση της ντοπαμίνης και μας ηρεμεί. Μελέτες έχουν δείξει πως άτομα με έντονο άγχος, εθισμένα σε κακές έξεις, έχουν χαμηλά επίπεδα σεροτονίνης.

Τι πρέπει να κάνουμε λοιπόν για να αντιμετωπίσουμε  ή  να προλάβουμε το πρόβλημα; Σε γενικές γραμμές όλοι γνωρίζουμε τα βασικά

• Να τρώμε καθημερινά πρωινό
• Να τρώμε σε τακτά χρονικά διαστήματα
• Να αποφεύγουμε τα έτοιμα, τυποποιημένα  τρόφιμα
• Να ακολουθούμε τους  κανόνες της μεσογειακής διατροφής: Πολλά λαχανικά, φρούτα , όσπρια, ψάρια, ελαιόλαδο και καλής ποιότητας υδατάνθρακες. Λιγότερο κόκκινο κρέας.
• Να αποφεύγουμε τη ζάχαρη και τα ζωικά  λιπαρά
• Να πίνουμε πολύ νερό
• Να ασκούμαστε σε καθημερινή βάση

   Εκτός από το σώμα μας όμως δεν πρέπει να ξεχνάμε να φροντίζουμε και την ψυχή μας , η οποία  <<τρέφεται>> από τις  υγιείς σχέσεις που αναπτύσσουμε με τους συνανθρώπους μας. Ας μην ξεχνάμε   πως δεν υπάρχει πιο αποτελεσματικό αντίδοτο ενάντια στο άγχος και τις απογοητεύσεις  μας από μια φιλική κουβέντα, από τη ζεστή καθημερινή επαφή με τα αγαπημένα μας πρόσωπα.