Η ελληνική γλώσσα έχει δανείσει χιλιάδες λέξεις στο παγκόσμιο λεξιλόγιο, ειδικά στους τομείς της επιστήμης, της φιλοσοφίας, της πολιτικής και της καθημερινότητας.

Αγγλικά άραγε πως λέγεται το computer;

 Όταν πλημμύριζε ο Νείλος στην Αρχαία Αίγυπτο, οι αγρότες που είχαν χωράφια δίπλα στο ποτάμι έχαναν  τα όρια τους. Όταν βρέθηκε εκεί ο Θαλής ο Μιλήσιος να μετρήσει την μεγάλη πυραμίδα από την σκιά της, του ανέθεσαν να βρει έναν τρόπο έτσι ώστε μετά την άμπωτη να μπορούν να ξαναβρούν οι Αιγύπτιοι αγρότες τα όρια των χωραφιών τους. Ο Θαλής έβαλε πασσάλους ανά τακτά διαστήματα στην άκρη του ποταμού κατά μήκος της ακτής. Από κάθε πάσσαλο έδεσε μακριά σχοινιά προς τα έξω, προς τα χωράφια, δηλαδή κάθετα σε διεύθυνση προς τον ποταμό. Τα σχοινιά κατά μήκος τους, ανάλογα με τις αποστάσεις έφεραν κόμβους !!! Με την βοήθεια των κόμβων μέτρησε ακριβώς τα σύνορα του κάθε αγρού αφού είχε σταθερή απόσταση από τον ποταμό. Η μέθοδος αυτή, του να υπολογίζεις δηλαδή με ακρίβεια, ονομάστηκε κομβέω. (υπολογίζω, μετρώ ακριβώς με την βοήθεια κόμβων…) Αργότερα το πήραν οι Λατίνοι όπου όσοι ήξεραν να εκτελούν μαθηματικές ή αριθμητικές πράξεις, το φώναζαν δυνατά και ο υπολογισμός σε αυτούς έγινε combaso, ή compasso ( Υπάρχει και σήμερα όργανο στη ναυσιπλοΐα για υπολογισμό της πορείας του πλοίου κλπ). Έκτoτε το μετρώ ή υπολογίζω με ακρίβεια-compaso => computer!!!
Ελληνικές  λέξεις  που χρησιμοποιούνται διεθνώς (χωρίς οι περισσότεροι να γνωρίζουν ότι είναι ελληνικές!)

Το ξέρατε ότι το «yes» είναι ελληνικό; Το «turbo»; Το «kiss»; Κι όμως, η επιδραστικότητα της ελληνικής γλώσσας έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο που ούτε εμείς δεν το φανταζόμαστε. Πασίγνωστες λέξεις που χρησιμοποιούνται σε όλο τον κόσμο, και που έχουν γυρίσει και στην Ελλάδα ως αντιδάνεια, έχουν ελληνική προέλευση.

Yes
Στα αγγλικά, το “yes” είναι κάτι που όλοι γνωρίζουν. Ωστόσο, ο λόγος που ίσως δεν είναι τόσο γνωστός είναι ότι προέρχεται από το αρχαιοελληνικό μόριο “γε,” το οποίο έχει μια σημασιολογική ποικιλία και περιλαμβάνει τη λέξη “βεβαίως.” Το “γε” προσδίδει έμφαση στη λέξη που συνοδεύει, και συναντάται συχνά στην ελληνιστική περίοδο.

Turbo
Ποιος δε γνωρίζει αυτήν τη μικρή λέξη που έχει συνδέσει την απόδοση με ένα ευρύ φάσμα συσκευών, από ηλεκτρικές σκούπες μέχρι αγωνιστικά αυτοκίνητα; Καταγόμενη από την αρχαία ελληνική “τύρβη,” που σημαίνει κυκλική και ταραχώδη κίνηση, το “turbo” εύκολα εξηγείται γιατί καθιερώθηκε στην αγγλική. Και παρά τη συγκεκριμένη τεχνική σημασία, αξίζει να σημειωθεί ότι η “Τύρβη” ήταν και μια αρχαία τοπική θρησκευτική εορτή, αφιερωμένη στον Διόνυσο και περιλάμβανε έναν διθυραμβικό χορό.

Disaster
Η αγγλική λέξη “disaster” προέρχεται από τον συνδυασμό των λέξεων “dis” (λατινική ρίζα που σημαίνει αντίθεση) και “ἀστήρ” (αστέρι στα αρχαία ελληνικά). Έχει τη σημασία της αναποδιάς που προκύπτει από τη δυσμενή θέση ενός πλανήτη.

Carat
Η μονάδα μέτρησης των πολύτιμων λίθων πιθανότατα προέρχεται από την ελληνική λέξη “κεράτιον”, που σημαίνει κυριολεκτικά το μικρό κέρατο. Επιπλέον, αυτή η μονάδα χρησιμοποιούνταν επίσης για τη μέτρηση αντικειμένων μικρού βάρους, αντιστοιχώντας στο 1/3 του οβολού. Η ανακάλυψη αυτή αποτελεί έναν πραγματικό διαμάντι!

Pause
Μια λέξη που προέρχεται από την ελληνική “παῦσις” και σημαίνει “σταμάτημα”. Η αγγλική λέξη διατηρεί αρκετά την ηχητική απόδοση της αντίστοιχης ελληνικής.

Ajax
Η προέλευση της λέξης είναι από τον ελληνικό ήρωα Αἴᾱ, τον μυθικό πολεμιστή του Τρωϊκού πολέμου. Αν και κατανοούμε γιατί μια ποδοσφαιρική ομάδα θα επέλεγε αυτό το όνομα, η επιλογή του για ένα απορρυπαντικό παραμένει αινιγματική.

Sponsor
Η λέξη “σπόνσορας” είναι γνωστή σε όλους μας, με ορισμένους να υποστηρίζουν ότι πρόκειται για ελληνοποιημένη μορφή της αγγλικής “sponsor.” Ωστόσο, αυτή η άποψη δεν είναι ακριβής, καθώς η λέξη προέρχεται από το ελληνικό ρήμα “σπένδω” και το ομμόριζο “σπονδή,” που σημαίνουν “προσφέρω” και “προσφορά” αντίστοιχα.

Mentor
Ο Μέντωρ ήταν φίλος του Οδυσσέα και σύμβουλος του Τηλέμαχου, όπως περιγράφεται στην “Οδύσσεια” του Ομήρου. Σήμερα, ο όρος έχει αποκτήσει διεθνή έννοια, αναφερόμενος σε έναν σοφό σύμβουλο.

Marmalade
Η γνωστή μας “μαρμελάδα” προέρχεται από το λατινικό “melimelum”, που αποτελεί σύνθεση των ελληνικών λέξεων “μέλι” και “μῆλον” (δωρ. μᾶλον), που σημαίνει “μήλο”. Αν και η λέξη είχε αρχικά ευρύτερη σημασία, αφορώντας γενικά τα φρούτα, ιδίως τα εξωτικά. Το οξύ που χρησιμοποιήθηκε για τη διατήρηση των φρούτων τον 18ο αιώνα προερχόταν από άγουρα μήλα.

Butter

Το αρχ. ελληνικό βούτυρον / βούτυρος (βοῦς + τυρός), μέσω τού λατ. butyrum, έδωσε το παλαιό αγγλ. butere, από όπου το σύγχρονο αγγλ. butter (και τα γερμ. Butter, γαλλ. beurre, ιταλ. burro κ.ά.).

Paper

Το αρχ. πάπυρος, που δήλωσε την πρώτη μορφή γραφικής ύλης από το ομώνυμο φυτό το οποίο ευδοκιμούσε στην Αίγυπτο, έδωσε το αγγλ. paper (γαλλ. papier, γερμ. Papier κ.ά.) μέσω τού λατ. papyrum, από όπου το μεσαιωνικό γαλλ. papier και το μεσαιωνικό αγγλ. papir.  

Church

Πιo σύνθετη είναι η προέλευση τής λέξης που δήλωσε στην Αγγλική την «εκκλησία»: church. Ξεκίνησε από το ελληνιστικό κυριακὸν (δῶμα) «οίκος τού Κυρίου» (από το Κύριος), το οποίο, μέσω τού παλαιού γερμ. kirihha, έδωσε το αγγλ. church. Οι ίδιοι οι Έλληνες χριστιανοί χρησιμοποίησαν το αρχ. εκκλησία (εκκλησία τού δήμου «η συγκέντρωση τού λαού / των πολιτών ως θεσμικό όργανο») με νέο περιεχόμενο: χώρος όπου συγκεντρώνονται οι πιστοί για να λατρέψουν τον Θεό (ενώ οι αρχαίοι Έλληνες χρησιμοποιούσαν τη λ. ναός, με την αντίληψη ότι αποτελεί χώρο όπου ναίουν, όπου κατοικούν οι θεοί).

Sketch

Ενδιαφέρον έχει, για τις περιπέτειές της, η λέξη sketch «σκαρί-φημα – θεατρικό σκετς». Ποιος το φαντάζεται, εκ πρώτης όψεως, ότι προέρχεται από την ελληνική  λέξη σχέδιο; Η αρχαία λ. σχέδιον (από το αρχ. σχέδιος, που σήμαινε «προσωρινός, αυτοσχέδιος», προερχόμενη από τη λ. σχεδόν και αυτή από το ἔχω), μέσω τού λατ. schedium, έδωσε το ιταλ. schizzo, που πέρασε στα Ολλανδικά ως schets, από όπου το αγγλ. sketch. Το περίεργο για τη ζωή των λέξεων είναι ότι το ελλην. σχέδιο επανήλθε στους νεότερους χρόνους στην Ελληνική ως «αντιδάνειο» (ως δάνειο δανείου!) μέσα από δύο ξένες γλώσσες: από την Ιταλική ως σκίτσο και από την Αγγλική ως σκετς. 

Pain

Μια λέξη που θα ξάφνιαζε ίσως, όταν κανείς διαπιστώσει ότι είναι ελληνική, είναι η αγγλική λέξη  pain «πόνος». Η λέξη αυτή προήλθε από την ελλην. λέξη ποινή, που σήμαινε αρχικά «τιμή αίματος, εκδίκηση (για έγκλημα)» και μετά «τιμωρία». Μέσω τού λατ. poena, που έδωσε το γαλλ. peine (αρχικά σήμαινε «τα βασανιστήρια των μαρτύρων τής πίστεως»), προήλθε το αγγλ. pain με τη σημ. «πόνος» ως απόρροια των πόνων από τα βασανιστήρια και ως επακόλουθο της τιμωρίας γενικότερα. 

Calm

Εξίσου ίσως θα ξάφνιαζε και η αγγλική λέξη calm «κάλμα, νηνεμία». Και αυτή προήλθε από ελληνική λέξη, το αρχ. καῦμα, που δήλωνε τον καύσωνα και το θέρος, οδηγώντας συνεκδοχικά στη σημασία της ηρεμίας της θάλασσας, της απουσίας δυνατών ανέμων. Στην Αγγλική έφτασε η λέξη από το ιταλ. calma, που ανάγεται cauma από το καύμα.

Governor  (Κυβερνήτης)

Το αγγλικό governor ή το γαλλικό gouverneur  προέρχεται από το ελληνικό κυβερνήτης (αυτός που κρατά το τιμόνι του πλοίου). Οι Λατίνοι μετέτρεψαν το «κ» σε «g» (gubernator) και έτσι έχασε την αρχική του όψη.

Place  (Μέρος/Πλατεία)

Ακούγεται πολύ λατινογενής, αλλά η ρίζα είναι η ελληνική πλατεία (οδός). Πέρασε στα λατινικά ως platea, μετά στα γαλλικά ως place και από εκεί σε όλο τον κόσμο.

Police (Αστυνομία)

Η λέξη police  (πολίς) φαίνεται ξένη, αλλά είναι η ελληνική πόλις. Αρχικά σήμαινε τη διοίκηση της πόλης και αργότερα περιορίστηκε στο σώμα ασφαλείας.

 Apricot (Βερίκοκο)

Αυτή η λέξη έκανε έναν τεράστιο κύκλο: Ξεκίνησε από το ελληνικό πραικόκιον (από το λατινικό praecoquus = πρώιμο), πήγε στους Άραβες ως al-birquq και επέστρεψε στην Ευρώπη ως apricot.

 Rice (Ρύζι)

Το rice ή riz προέρχεται από την αρχαιοελληνική λέξη όρυζα. Είναι μια λέξη που ταξίδεψε από την Ανατολή στην Ελλάδα και από εκεί σε όλη την Ευρώπη.

 Treasure (Θησαυρός)

Το αγγλικό treasure είναι η παραφθορά του θησαυρού. Το «θ» έγινε «t» και το «σ» έγινε «s», κάνοντάς το να φαίνεται εντελώς ξένο.

 Monster (Τέρας)

Προέρχεται από το ρήμα μηνύω (δείχνω, προμηνύω). Στα λατινικά έγινε monstrum, που σήμαινε ένα θεϊκό σημάδι ή ένα αφύσικο πλάσμα που προμηνύει κάτι κακό. Σήμερα το monster είναι ο τρόμος των ταινιών!

 Sugar (Ζάχαρη)

Αν και θεωρείται αραβική λέξη (sukkar), η απώτατη ρίζα της είναι το ελληνικό σάκχαρον. Οι αρχαίοι Έλληνες το γνώρισαν από τις εκστρατείες του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Ινδία και η λέξη έκανε τον γύρο του κόσμου.

 Petroleum (Πετρέλαιο)

Μια λέξη που κινεί την παγκόσμια οικονομία. Είναι σύνθετη από το πέτρα και το λατινικό oleum (που και αυτό προέρχεται από το ελληνικό έλεον / λάδι). Δηλαδή, «λάδι της πέτρας».

 Fantasy (Φαντασία)

Από το ρήμα φαίνω (κάνω κάτι να εμφανιστεί). Η λέξη fantasy ή fantaisie χρησιμοποιείται σε όλο τον κόσμο για τα παραμύθια και τη λογοτεχνία του φανταστικού.

 Ocean (Ωκεανός)

Από τον μυθολογικό Ωκεανό, τον γιο του Ουρανού και της Γαίας. Η λέξη πέρασε αυτούσια σε όλες τις γλώσσες (Ocean, Océan, Océano) για να περιγράψει τις τεράστιες υδάτινες μάζες.

 Pirate (Πειρατής)

Προέρχεται από το ρήμα πειράω (δοκιμάζω, επιχειρώ). Ο πειρατής ήταν αυτός που «επιχειρούσε» επιθέσεις στη θάλασσα. Η λέξη pirate είναι πλέον παγκόσμιος όρος.

 Treacle (Μελάσα/Σιρόπι)

Αυτή είναι πολύ περίεργη! Προέρχεται από τη λέξη θηριακή, που ήταν ένα αρχαίο αντίδοτο για τα δαγκώματα των θηρίων (φιδιών). Επειδή το αντίδοτο ήταν γλυκό και παχύρρευστο, η λέξη κατέληξε στα αγγλικά να σημαίνει το σιρόπι.

Dolphin (Δελφίνι)

Από τη λέξη δελφίς (που έχει σχέση με τη λέξη δελφύς = μήτρα, επειδή είναι θηλαστικό). Το αγγλικό dolphin ή το γαλλικό dauphin είναι η ίδια ακριβώς λέξη.

 Magic (Μαγεία)

Από τους Μάγους, μια κάστα σοφών και ιερέων της Ανατολής που οι Έλληνες ονόμασαν έτσι. Η λέξη magic έγινε παγκόσμια μέσω των λατινικών.

 Plum (Δαμάσκηνο)

Το αγγλικό plum προέρχεται από το ελληνικό προύμνον (η δαμασκηνιά). Με την πάροδο των αιώνων το «r» έγινε «l» και το «n» έγινε «m», με αποτέλεσμα να μη θυμίζει πια την αρχική λέξη

 Diamond (Διαμάντι)

Προέρχεται από τη λέξη αδάμας (α + δαμάζω), δηλαδή αυτός που δεν μπορεί να δαμαστεί ή να νικηθεί, λόγω της σκληρότητάς του. Το «α» χάθηκε στη μετάφραση και έγινε diamond.

 Anchor (Άγκυρα)

Η λέξη άγκυρα πέρασε αυτούσια στα Λατινικά ως ancora και από εκεί σε όλες τις γλώσσες (Anchor, Ancre, Anker). Είναι από τις παλαιότερες ναυτικές λέξεις που επιβιώνουν.

 Carpet (Χαλί/Τάπητας)

Προέρχεται από το ρήμα κάρπω (κόβω/ξαίνω το μαλλί). Οι Λατίνοι το έκαναν carpere και αργότερα carpita, καταλήγοντας στο γνωστό μας carpet.

 Sponge (Σφουγγάρι)

Η λέξη σπόγγος είναι η ρίζα για το αγγλικό sponge, το γαλλικό éponge και το ισπανικό esponja. Μια λέξη που δεν άλλαξε σχεδόν καθόλου εδώ και 2.500 χρόνια.

 Pajamas (Πυτζάμες)

Αν και ήρθε στην Ευρώπη από τα Ινδικά (pajama), η ρίζα της λέξης είναι το ελληνικό πούς (πόδι) και το περσικό jama (ρούχο). Δηλαδή, το «ρούχο των ποδιών».

 Box (Κουτί)

Το αγγλικό box προέρχεται από το πυξίς (κουτί από ξύλο πυξαριού). Οι Λατίνοι το πήραν ως buxis και έτσι κατέληξε να είναι η πιο κοινή λέξη για το κουτί παγκοσμίως.

 Gym (Γυμναστήριο)

Από το γυμνός. Στην αρχαία Ελλάδα οι αθλητές γυμνάζονταν χωρίς ρούχα, οπότε ο χώρος ονομάστηκε γυμνάσιον. Σήμερα, η λέξη Gym είναι παγκόσμιο brand.

 Chair  (Καρέκλα)

Το αγγλικό chair και το γαλλικό chaise προέρχονται από την ελληνική καθέδρα (κατά + έδρα). Η λέξη «ταξίδεψε» μέσω των Λατινικών, έχασε μερικά γράμματα και έγινε αγνώριστη.

 Melody (Μελωδία)

Από το μέλος και την ωδή. Χρησιμοποιείται σε κάθε μουσικό είδος παγκοσμίως, από την ποπ μέχρι την κλασική μουσική.

Restaurant (εστιατόριο) από το ρά + ίσταμαι = έφαγα και στηλώθηκα

Space (διάστημα)  από το σπίζω = εκτείνω διαρκώς

 Exit (έξοδος)  από το έξιτε

 Κατερίνα  Δακουρά  (Β1)