Λογοτεχνικό-Μουσικό Εργαστήρι/Αφιέρωμα με θέμα: ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ:  Η ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ (+1957-2017, 60 χρόνια από τον θάνατό του)

«Τρεις  ψυχές, τρεις προσευχές:

Α’ Δοξάρι είμαι στα χέρια σου, Κύριε, τέντωσέ με, αλλιώς θα σαπίσω.
Β’ Μη με παρατεντώσεις, Κύριε, θα σπάσω!
Γ’ Παρατέντωσέ με, Κύριε, κι ας σπάσω !»

Νίκος Καζαντζάκης, Από την «Αναφορά στον Γκρέκο»

">

Την Πέμπτη, 23 Φεβρουαρίου 2017 και ώρα 19:30΄στο Μουσικό Σχολείο Τρικάλων πραγματοποιήθηκε επιτυχώς Λογοτεχνικό-Μουσικό Εργαστήρι/Αφιέρωμα με θέμα: ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ:  Η ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ (+1957-2017, 60 χρόνια από τον θάνατό του).

Διανύουμε το έτος 2017 και  στο Μουσικό Σχολείο Τρικάλων, στο μέρος όπου επί είκοσι συναπτά έτη χτυπά δυνατά η καρδιά της Μουσικής έχουμε γενέθλια! Το Μουσικό Σχολείο Τρικάλων κλείνει φέτος τα είκοσι χρόνια λειτουργίας του. Είκοσι χρόνια δημιουργικά, γεμάτα δράση, πρόοδο και προκοπή, μα κυρίως,  πλούσιες εμπειρίες για όλους εμάς που το υπηρετούμε. Σε ένα ιδιαίτερα χαρούμενο και συγκινητικό κλίμα η Διεύθυνση, το Προσωπικό και οι μαθητές του Μουσικού Σχολείου γιορτάζουμε τα 20^α  του γενέθλια, τιμώντας με σειρά εκδηλώσεων τον Πολιτισμό! Παράλληλα το έτος 2017 συμπληρώνονται  εξήντα χρόνια από το θάνατο του μεγάλου κρητικού στοχαστή Νίκου Καζαντζάκη και το Υπουργείο Πολιτισμού κήρυξε το εφετινό έτος ως «Έτος Νίκου Καζαντζάκη». Στον μεγάλο στοχαστή δημιουργό, γέννημα θρέμμα της κρητικής γης, στον Νίκο Καζαντζάκη αφιέρωσε την μουσικοφιλολογική εκδήλωσή του το Μουσικό Σχολείο Τρικάλων, σταθερό στις αρχές και στην πεποίθηση των λειτουργών του ότι η οργάνωση και η υλοποίηση εορτών  -ως αυτοτελούς κατηγορίας προαιρετικών σχολικών δράσεων- αποτελούν ορόσημα στη σχέση του Πολιτισμού με το Σχολείο.

Στο αφιέρωμά μας αλήθεια και μύθος μπολιασμένα. Αλήθεια γνήσια, ατόφια, ό,τι είδε, ό,τι άκουσε, ό,τι έζησε ο μεγάλος συγγραφέας. Η λογοτεχνία του, η πραγματική, εκείνη που ξέρει να μιλά στο παρόν. Συνήθως  έμμεσα, μεταφορικά ή αλληγορικά. Ενίοτε με ανατριχιαστική ακρίβεια…   «Δεν υπάρχουν ιδέες,  έγραψε ο Καζαντζάκης, υπάρχουν μονάχα άνθρωποι που κουβαλούν τις ιδέες κι αυτές παίρνουν το μπόι των ανθρώπων που τις κουβαλούν». Στο πνεύμα αυτών των λόγων του, η εκδήλωσή μας επεχείρησε  έναν  διάλογο ανάμεσα στη Λογοτεχνία, την κριτική της  και τη Μουσική, ανάμεσα στην Τέχνη και στα ίχνη του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων μέσα στον χρόνο, ίχνη που γίνονται ντοκουμέντα-ψηφίδες στο πολύπτυχο ψηφιδωτό του σχολείου μας, που επί είκοσι συναπτά έτη υπηρετεί υψηλές αξίες και ποιότητες. Οι αξίες αυτές μας καθοδηγούν στην άοκνη προσπάθειά μας να μορφώνουμε, να  διαπλάθουμε και να διαπαιδαγωγούμε ό,τι πιο πολύτιμο: τις μαθήτριες και τους μαθητές μας. Γιατί, ο αναγνώστης του έργου του Καζαντζάκη μαθαίνει να μετουσιώνει τη δυστυχία σε περηφάνια, μαθαίνει την υπέρβαση και την ελευθερία, μαθαίνει να κοιτάζει τον Φόβο άφοβα, με αξιοπρέπεια, θάρρος και πείσμα, μαθαίνει να ζει και να δημιουργεί σαν αθάνατος. Γιατί το έργο του Νίκου Καζαντζάκη σπάει τα σύνορα του χώρου και του χρόνου. Είναι διαχρονικό: κάθε νέος, σε κάθε εποχή, αξίζει να τον γνωρίσει, να διαβάσει τα έργα του, να βυθιστεί στη σκέψη του, αφού η σκέψη του είναι οικουμενική· γι’ αυτό και το έργο του έφτασε  σε κάθε γωνιά της Γης, ώστε κάθε άνθρωπος να μπορεί να το προσεγγίσει στη δική του γλώσσα ή διάλεκτο.

Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογος-ιστορικός

Μαρία Αγναντή, φιλόλογος

Οι συντελεστές του Αφιερώματος στον Νίκο Καζαντζάκη (με φιλολογικό-λογοτεχνικό και μουσικοποιητικό χαρακτήρα)

Υπεύθυνοι καθηγητές: Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογος, Αγναντή Μαρία, φιλόλογος, Κοφίνας Νικόλαος, μουσικός

Οργάνωση-Επιμέλεια-Επιλογή κειμένων: Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογος, Αγναντή Μαρία, φιλόλογος

Επιμέλεια-προετοιμασία Μουσικού Μέρους- Ενορχήστρωση-Διεύθυνση Ορχήστρας και Χορωδίας Ποικίλης Μουσικής: Κοφίνας Νικόλαος, μουσικός

Συμπράττει: Μιχαλακόπουλος Κων/νος, μουσικός(χορωδιακό σύνολο ομοίων φωνών)

Χαιρετισμός-Προσφωνήσεις: Αγναντή Μαρία, φιλόλογος

Εισαγωγή-Υπομνηματισμός φωτογραφικού υλικού-Αποφώνηση-Γενικές κρίσεις για το έργο του Ν. Καζαντζάκη: Ηλιάδη Αμαλία, φιλόλογος-ιστορικός

Θεματικές Ενότητες: Αφήγηση για το βίο, την πολιτεία και το έργο του Ν. Καζαντζάκη/Γενικός χαρακτηρισμός του έργου του/Ο Ασυμβίβαστος της Ελένης Καζαντζάκη/Ανάγνωση αποσπάσματος από το μυθιστόρημά του «Καπετάν Μιχάλης»/Ανάγνωση αποσπάσματος από το μυθιστόρημά του «Ζορμπάς»/Απόσπασμα από την εισαγωγή στο θεατρικό έργο του Ν. Καζαντζάκη «Καποδίστριας»/Ταξιδεύοντας με τον συγγραφέα Ν. Καζαντζάκη-Οδύσσεια/«Αναφορά στον Γκρέκο»/Αποτίμηση της σημασίας της Αναφοράς στον Γκρέκο/Φιλοσοφικές επιρροές στο έργο του Νίκου Καζαντζάκη/Η αποστολή του συγγραφέα/Από τον πρόλογο στην «Ασκητική»/Χαρακτηρισμός του ως συγγραφέα/Ο Ν. Καζαντζάκης μιλάει για την Κρήτη/Ο Ν. Καζαντζάκης μιλάει για την Ελλάδα/Κεντρικός Άξονας των έργων του: η Κρητική ματιά/Ο ρόλος της Λαογραφίας στο έργο του/Γράμματα προς τη Γαλάτεια, Γράμματα προς τον πατέρα και τις αδελφές του. Η λογοτεχνική και ιστορική αξία της αλληλογραφίας του/Αποφθέγματα, Ρητά από τα έργα  «Καπετάν Μιχάλης» και   «Αδερφοφάδες»/Ο ρόλος της συντρόφου και συζύγου του Ελένης Καζαντζάκη στην ευρύτερη και συνεχή προβολή του έργου του/Ρητά και αποφθέγματα από την «Αναφορά στον Γκρέκο»/Αποφθέγματα από τα λογοτεχνικά έργα «Ο Φτωχούλης του Θεού» και «Ασκητική»

Συμμετέχοντες μαθητές/τριες:

Ανάγνωση κειμένων: Λιάνος Γεώργιος, Φατλέ Δέσποινα, Φλιούκα Αλίκη, Μπάλτου Ομηρόλη, Πασσιά Κωνσταντίνα, Ζάμπρα Ρεβέκκα, Αζέλη Μαρία, Νικολάου Όλγα-Ηλιάνα, Αναστογιάννη Αλεξάνδρα, Γρηγορίου Ευαγγελία, Χώτου Αναστασία, Μπραζιτίκος Στέργιος, Σφέικου Αθηνά, Σάρρη Διονυσία, Ζιώζια Μαριλένα, Κωστίκα Δήμητρα, Σκαμπαρδώνη Ειρήνη, Καραβίδας Άγγελος, Χατζής Αθανάσιος.

Μουσική Υπόκρουση-συνοδεία: Πατραμάνη Ειρήνη, Τολίκα Εμμέλεια, Παππάς Νικόλαος, Σφέικου Αθηνά

Μουσικό Μέρος:

«Ζορμπάς» (από το ομώνυμο έργο, Μουσική: Μ. Θεοδωράκης)

«Χρώματα κι αρώματα» (Στίχοι: Μ. Κατσαρός, Μουσική: Γ. Μαρκόπουλος) Σόλο: Χατζής Αθανάσιος

«Άμα λευτερωθεί η Κρήτη» (Στίχοι: Ν. Καζαντζάκης, Μουσική: Μ. Χατζιδάκις) Σόλο: Φλιούκα Αλίκη

«Τούτο το μήνα» (Δημοτικό Κρήτης/Παραδοσιακό) Σόλο: Κωτούλα Κων/να-Όλγα

«Λευτεριά» (Στίχοι: Ν. Καζαντζάκης, Μουσική: Ν. Παναγιώτου) Σόλο: Νικολάου Ηλιάνα-Όλγα

Μουσικά Σύνολα: Ορχήστρα και Χορωδία Ποικίλης Μουσικής του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων. Μουσική Επιμέλεια: Κοφίνας Νικόλαος, μουσικός-Μιχαλακόπουλος Κων/νος, μουσικός

Δείτε το βίντεο της εκδήλωσης: ">

Μουσικό Σχολείο Τρικάλων-Σχολικό Έτος 2015-16.

Μια εκπαιδευτική εξόρμηση με μορφωτικό χαρακτήρα στα Αμπελάκια Λάρισας (13-04-2016)

 Οι σχολικές εκδρομές, μονοήμερες και ολιγοήμερες, είναι πολύ σημαντικό στοιχείο της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Έχουν σχέση και με τη μάθηση και με την ψυχαγωγία των μαθητών. Με τη μάθηση, γιατί προσφέρουν τη δυνατότητα στους μαθητές να επισκεφτούν και να γνωρίσουν μέρη με μορφωτική αξία, και με την ψυχαγωγία, γιατί τους δίνουν την ευκαιρία να ξεφύγουν, έστω για λίγο, από τις απαιτήσεις και την ένταση του καθημερινού σχολικού προγράμματος και να έρθουν σε επαφή με τη φύση και με δημιουργήματα του πολιτισμού που προσφέρουν αισθητική απόλαυση και πνευματική- ψυχική ευχαρίστηση.

Κατά τη διάρκεια της φετινής σχολικής χρονιάς μεικτή ομάδα μαθητριών/τών  του σχολείου μας συμμετείχε σε δύο εκπαιδευτικά, πολιτιστικά προγράμματα  με τους ακόλουθους θεματικούς τίτλους: «Από τη σχολική βιβλιοθήκη, στους δρόμους της αρχαιολογίας και της τοπικής ιστορίας : Η περίπτωση των αρχαιολογικών χώρων και των μνημείων του Ζάρκου Τρικάλων» & «Ψηφιακές-εικονικές αναπαραστάσεις  Βυζαντινής Κωνσταντινούπολης-Βυζαντινού Πολιτισμού». Συντονίστριες εκπαιδευτικοί του προγράμματος ανέλαβαν οι κυρίες Ηλιάδη Αμαλία και Αγναντή Μαρία, φιλόλογοι στο Μουσικό Σχολείο Τρικάλων. Η επιλογή των συγκεκριμένων θεμάτων υπαγόρευσε  τη βούληση και απόφασή μας να πραγματοποιήσουμε ημερήσια εκπαιδευτική  εκδρομή στα Αμπελάκια Λαρίσης με ενδιάμεσες στάσεις, την Τετάρτη 13 Απριλίου 2016 και με συμμετέχοντες  μαθητές/τριες από τα τμήματα: Α2, γ3, γ2, β3, και β1.

Η  πρώτη μας στάση  ήταν, ειλικρινά, μια πρόγευση  πνευματικού και φυσικού παραδείσου. Μια ανάσα ανοιξιάτικης φύσης στην ακμή της, μια πνοή ευωδίας  Ελληνορθόδοξου ήθους και ύφους. Το μοναστήρι του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου στο χωριό Ζάρκο Τρικάλων, ένα πραγματικό κάστρο στη ν ύπαιθρο χώρα του νομού μας, μας υποδέχτηκε στη θερμή του αγκαλιά, στο  πρόσωπο της ευγενέστατης και γλυκύτατης αδελφής  που ανέλαβε την ξενάγηση και περιήγησή μας στο χώρο του. Στις πλακόστρωτες  και ανθοστολισμένες αυλές του, στον πρόναο και το νάρθηκα,  μάθαμε για τις επιδρομές, τις λεηλασίες, τις καταστροφές που υπέστη από στίφη βαρβάρων στο διάβα της  μεσαιωνικής μας ιστορίας, ως σύμβολο-σημείο αναφοράς  της βυζαντινής πολιτισμικής μας ταυτότητας. Το συγκεκριμένο μοναστήρι υπήρξε το κέντρο της τοπικής χριστιανικής κοινότητας  και κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Οι μαθητές και οι μαθήτριές μας εντυπωσιάστηκαν από τις πολυπρόσωπες τοιχογραφίες, τον υποβλητικό  φυσικό φωτισμό που δημιουργούνταν από τα στενά παράθυρα του τρούλλου, τα μαρμάρινα, αρχαία ένθετα αρχιτεκτονικά μέλη και τα λιτά κεραμοπλαστικά και πέτρινα μέρη  στο εξωτερικό τμήμα του ναού. Το καθολικό,  εν συνόλω, ως κόσμημα αρχιτεκτονικής  δομημένο με φυσικά υλικά, πέτρα, κέραμους και ξύλο, μας υπενθύμισε το απωλεσθέν, εν πολλοίς, δέσιμο με τη μητέρα φύση, που τόσο μας ταλανίζει στην εποχή μας…

Το παραδοσιακό μοναστηριακό κέρασμα-φρεσκότατο λουκουμάκι και ένα εύγευστο μπακλαβαδάκι-που απλόχερα και με αγάπη μας προσφέρθηκε από τις μοναχές, τόνωσε τα πλούσια ενεργειακά μας αποθέματα  για μιαν αντάξια του ξεκινήματος ταξιδιωτική  συνέχεια. Κατά την έξοδό μας από το μοναστηριακό περίβολο, η κτητορική επιγραφή,  εντοιχισμένη στην κεντρική πύλη, μας θύμισε νοερά πως τα τεκμήρια της ιστορίας, τα δημιουργούμε μόνοι μας οι άνθρωποι των διαφόρων εποχών… Στο σημείο, μάλιστα, αυτό οι μαθητές μας , μας εξέπληξαν θετικά με τα εύστοχα σχόλια και τις επισημάνσεις τους για το ρόλο του πανδαμάτορα χρόνου στις ζωές  των ανθρώπων, ως υποκειμένων αλλά και ως αντικειμένων της Ιστορίας…

Απολαμβάνοντας δεόντως την καθαρή και ήρεμη φύση του Θεσσαλικού κάμπου εποχούμενοι, φτάσαμε στον επόμενο ενδιάμεσο προορισμό μας: το Διαχρονικό Μουσείο Λάρισας στο λόφο Μεζούρλο.( http://larisa.culture.gr/siteapps/joomla-20418/htdocs/index.php/mouseia-kai-ekthesiakoi-xoroi). Εκεί νιώσαμε να διασχίζουμε, σχεδόν να διαπερνούμε, την Ιστορική Ελληνική-και δη Θεσσαλική- συνέχεια, από την απώτατη προϊστορία ως τη νεότερη εποχή της Τουρκοκρατίας, μέσω Βυζαντίου. Ήταν σα να μπαίναμε στη μηχανή του χρόνου γοητευμένοι επί 2 (δύο) σχεδόν ώρες από τα ίχνη, τα υλικά κατάλοιπα, τα αρχαιολογικά ευρήματα ή και τα επιβλητικά μνημεία των προγόνων μας, ανθρώπων περασμένων ανεπιστρεπτί εποχών, άλλοτε ένδοξων μα και απρόσμενα σκληρών… Οι ερωτήσεις, οι απορίες, οι παρατηρήσεις των μαθητών και των μαθητριών μας καθοδηγούσαν σαν χάρτης πλοήγησης  τις διανοητικές μας διαδρομές και, έτσι, ξαναβιώσαμε τα μαθήματα της σχολικής τάξης  με  τρόπο απτό, άμεσο, ουσιαστικό και συνοπτικό, σαν εποπτική επανάληψη  Μουσειοπαιδαγωγικής προσέγγισης. Κατά την ολοκλήρωση της ξενάγησης-περιήγησής μας στο υπέροχα στημένο και πλουσιώτατο σε αρχαιολογικό υλικό αυτό Μουσείο, δεν παραλείψαμε, βέβαια, να καταγράψουμε τις εντυπώσεις μας, ως Μουσικό Σχολείο Τρικάλων, στο βιβλίο των επισκεπτών.

Προετοιμασμένοι επαρκώς για όλα όσα θαυμαστά θα αντικρίζαμε στον  επόμενο σταθμό μας, δηλαδή στον παραδοσιακό και διατηρητέο οικισμό Αμπελάκια Λάρισας, όσο πλησιάζαμε τόσο μεγάλωνε η χαρά και συνάμα οι υψηλές μας προσδοκίες. Κάποια στιγμή, ο φιδογυριστός δρόμος με τις πολλές στροφές τελείωσε και τα Αμπελάκια απλώθηκαν μπροστά μας με όλη την κρυφή και φανερή τους ομορφιά. Αυτή η επιφανειακή αντίφαση άλλωστε, μας ώθησε να εξερευνήσουμε τον ιδιότυπο αρχιτεκτονικά οικισμό. Πέτρινα Αρχοντικά, Μουσεία, Εκκλησίες, καλντερίμια, παγωμένα τρεχούμενα νερά, πλατάνια, ιστορικές περιηγήσεις στον οικισμό και ταξίδια στο χρόνο… με μερικές  μόνο λέξεις… Η ιστορική και γραφική κοινότητα των Αμπελακίων είναι ένας καταπληκτικός προορισμός καθόλη τη διάρκεια του έτους, ιδιαίτερα όμως κατά την άνοιξη. Τα αρχιτεκτονικά αριστουργήματα του παραδοσιακού οικισμού συμπαρασύρουν το βλέμμα του επισκέπτη και φανερώνουν την άνθιση της κοινότητας τους προηγούμενους αιώνες της περιόδου της Τουρκοκρατίας. Εξάλλου, τα Αμπελάκια είναι γνωστά για την ίδρυση του πρώτου συνεταιρισμού στον κόσμο με την επωνυμία «Κοινή Συντροφία και Αδελφότητα των Αμπελακίων», που προέκυψε από τη συνένωση των πέντε κυριότερων οικοτεχνιών («Συντροφίες») το 1778. Ο συνεταιρισμός αύξησε με γοργούς ρυθμούς την παραγωγή του δίνοντας έμφαση στην ποιότητα της βαφής των νημάτων (με το ριζάρι) και μετέτρεψε τα Αμπελάκια σε οικονομικό κέντρο. Απόρροια  η άνθιση των τεχνών και των γραμμάτων. Ο Συνεταιρισμός διαλύθηκε οριστικά το 1812.

Στα κρυφά και στα φανερά, τα Αμπελάκια μας αποζημίωσαν με τον καλύτερο τρόπο για τη σχετική κούραση από την πεζοπορία, ανταποκρινόμενα πλήρως σε όσα περιμέναμε να θαυμάσουμε: ιδιαίτερα το Αρχοντικό του Σβάρτς, το κέντρο της περίφημης εκείνης συντροφίας των Αμπελακίων, που είναι ένα από τα σπουδαιότερα κοσμικά κτίρια του Ελλαδικού χώρου. Αποτελείται από τρεις ορόφους, όπου υπάρχει η αίθουσα υποδοχής, τα υπνοδωμάτια και άλλοι βοηθητικοί χώροι. Χρονολογείται στα 1787 και παρουσιάζει πλούσια διακόσμηση (ζωγραφική και ξυλόγλυπτη). Tο Αρχοντικό άρχισε να κτίζεται το 1778 ως κατοικία του Προέδρου του Συνεταιρισμού των Αμπελακίων Γεωργίου Μαύρου-Σβαρτς. Υπήρξε επίσης και η έδρα του Συνεταιρισμού αυτού, καθ” όλη τη διάρκεια της σαραντάχρονης και πλέον λειτουργίας του (1778-1820). Το 1965 αγοράστηκε από το Ελληνικό Κράτος και από τότε λειτουργεί ως επισκέψιμο μνημείο. Χαρακτηριστικό δείγμα παραδοσιακής αρχιτεκτονικής του 18ου αιώνα, το αρχοντικό έχει κάτοψη σε σχήμα Γ και αποτελείται από ισόγειο και δύο ορόφους, από τους οποίους ο ανώτερος φέρει προεξοχές (σαχνισιά). Στο εσωτερικό το πιο ενδιαφέρον στοιχείο είναι οι τοιχογραφίες, που καλύπτουν όλους τους χώρους πάνω από ξύλινες επενδύσεις. Ο τοιχογραφικός διάκοσμος, έργο ζωγράφου γνωστού μόνο με τα αρχικά Λ.Λ., ολοκληρώθηκε το 1978. Αποτελείται από μικρές και μεγάλες συνθέσεις, με γεωμετρικό και φυτικό διάκοσμο καθώς και τοπία, που ξεχωρίζουν τόσο για τον πλούτο των θεμάτων τους όσο και για τη δεξιοτεχνία και την ποιότητα της εκτέλεσής τους. Το αρχοντικό Σβάρτς, δέχτηκε σχεδόν πλήρη αναστήλωση στις εξωτερικές πλευρές.

Οι μαθητές και οι μαθήτριές μας  εντυπωσιασμένοι  από αυτό το επιβλητικό αρχοντικό, ένδοξο ερείπιο του σήμερα με έντονη την πατίνα του χρόνου στο εσωτερικό του, προέβησαν και στην ακόλουθη εύστοχη παρατήρηση: πως οι διακοσμητικές τοιχογραφίες του αποτελούν μια δημιουργική μείξη βυζαντινών –παραδοσιακών στοιχείων λαϊκής ζωγραφικής και επιδράσεων δυτικοευρωπαϊκής ζωγραφικής μπαρόκ. Εύλογα σκέφτεται κανείς πως οι μαθητές του Μουσικού Σχολείου παρουσιάζουν αυτή την βαθιά αίσθηση των καλλιτεχνικών ρευμάτων, αυτή την ευαισθησία στην πρόσληψη και ερμηνεία της τέχνης, λόγω  και του ότι η τέχνη της Μουσικής και η Ιστορία της Τέχνης  που διδάσκονται,  τους ανοίγουν καινούριους δρόμους, νέους  ορίζοντες καλλιτεχνικής έκφρασης. Άλλωστε, οι  διάφορες μορφές τέχνης επικοινωνούν μεταξύ τους, κατά  το σχήμα των συγκοινωνούντων δοχείων.

Μετά τα θαυμάσια που κοινωνήσαμε και απολαύσαμε στα Αμπελάκια, σώματι και πνεύματι, η θαλασσινή αύρα του Στομίου(Τσάγεζι) ανανέωσε τη διάθεσή μας  για αρχαιολογικές και σύγχρονες διαδρομές: στο αρχαίο θέατρο της Λάρισας  σταθήκαμε ως άλλοι αρχαίοι Έλληνες πολίτες, αναστοχαζόμενοι γιατί η αρχαία τραγωδία πιστεύουμε και νιώθουμε πως περνά ακόμη απ΄τις ζωές μας και τις συνταράσσει… Όσο για την ιστορία του μεγαλοπρεπούς αυτού μνημείου που στη μεσοβυζαντινή περίοδο χρησιμοποιήθηκε ως νεκροταφείο, το θέατρο, πέρα από το ανέβασμα θεατρικών και μουσικών παραστάσεων, φιλοξενούσε τις συνεδριάσεις  της εκκλησίας του λαρισαϊκού δήμου, η οποία στην αρχαία Λάρισα ονομαζόταν «Αγορά».  Επιπλέον σε αυτό  συνεδρίαζαν και οι αντιπρόσωποι, σύνεδροι, των θεσσαλικών  πόλεων  που συμμετείχαν στο Κοινό των Θεσσαλών, μία ομοσπονδία με  έδρα τη Λάρισα. Τον 1ο αιώνα π.Χ. το θέατρο μετατράπηκε από τους Ρωμαίους σε αρένα για την τέλεση επίσημων εορταστικών εκδηλώσεων, μονομαχικών αγώνων, θηριομαχιών και παραστάσεων μίμων. Το θέατρο αυτό αποτελούσε πάντα κέντρο της πολιτικής και κοινωνικής ζωής των αρχαίων Λαρισαίων. Αυτό αποδεικνύεται από ένα πλήθος ευρημάτων, κυρίως επιγραφών και γλυπτών, που μας έχει αποδώσει η ανασκαφή του.

Στον επίλογο και ως αποφώνηση αυτής της  επιτυχημένης καθ΄όλα πολιτιστικής σχολικής εκδρομής, διατείνομαι πως είναι  απαραίτητο να επισημανθούν , όπως και έγινε, σε μαθητές, εκπαιδευτικούς-καθηγητές και όλους, εν γένει, τους  Έλληνες πολίτες ότι: Η οργάνωση εκπαιδευτικών σχολικών εκδρομών στην ευρύτερη περιοχή της Ελληνικής περιφέρειας είναι ένα έργο που αντικατοπτρίζει την αγάπη των ανθρώπων για τον τόπο τους και την πολιτιστική τους κληρονομιά, συλλογικό και εμπνευσμένο από την ανάγκη του τόπου για ανάπτυξη. Εξάλλου, η Ελλάδα στο σύνολό της αποτελεί μια ιδιαίτερη γεωγραφική ενότητα, συνδυάζοντας τόσο το ορεινό όσο και το θαλάσσιο τοπίο με αδιάσπαστη οικιστική συνέχεια από τους προϊστορικούς χρόνους μέχρι και σήμερα. Οριοθετεί έναν ιστορικό τόπο με μοναδική  σημασία και συνέχεια σε όλες τις περιόδους, από την προϊστορική έως και τη σύγχρονη, με κατάλοιπα μνημείων της αρχαίας και βυζαντινής κυρίως περιόδου, ιδιαίτερα σημαντικά για την ιστορική-αρχαιολογική, καλλιτεχνική, αισθητική και περιβαλλοντική τους αξία.

Η οργανωμένη εκπαιδευτική επίσκεψη  προσφέρει, με τον τρόπο αυτό, στους συμμετέχοντες τη δυνατότητα γνωριμίας τους με τον πολιτισμό μιας εποχής και μιας περιοχής. Η χώρα μας,  λοιπόν, θεωρείται δίκαια ως μια από τις πλέον παραδοσιακές περιοχές της Ευρώπης με πολύτιμη ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά. Είναι ένα «ανοιχτό μουσείο» που συνδυάζει αναρίθμητα ιστορικά μνημεία με την απερίγραπτη φυσική ομορφιά του επιβλητικού τοπίου της. Οι βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες, τα παγκοσμίου φήμης αρχαία μνημεία, τα κάστρα, τα παραδοσιακά ελαιοτριβεία, οι ανεμόμυλοι, και οι δεκάδες μοναδικοί παραδοσιακοί οικισμοί με την επιβλητική τους δόμηση το επιβεβαιώνουν. Η γλώσσα, τα ιδιώματα  και οι ντοπιολαλιές της Ελλάδας που την καθιστούν «ανοιχτό μουσείο» και βιωματικό σχολείο παιδείας και πολιτισμού, συνιστούν τον κύριο λόγο για τον οποίο ο τόπος μας δύναται να επιλεγεί ως μοναδικός εκπαιδευτικός προορισμός για τους μαθητές όλων των βαθμίδων.

Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογος-ιστορικός στο Μουσικό Σχολείο Τρικάλων

Συν-οδεύοντας !

  Ποιο κριτήριο, άραγε, μπορεί να μας βοηθήσει να διακρίνουμε αλάνθαστα τί θεωρείται Εκπαιδευτική Σχολική Επίσκεψη;

Με τη βεβαιότητα ότι περιγράφω εμπειρία γνώριμη, τουλάχιστον σε εκείνους που δεν αναζητούν σε μία σχολική εκδρομή το περιστασιακό άλλοθι της φυγής για εκτόνωση αλλά την ποιότητα και τη γνώση, τολμώ να πω με σιγουριά ότι η εκπαιδευτική επίσκεψη  που πραγματοποίησε πρόσφατα το Μουσικό σχολείο Τρικάλων σε όμορους προορισμούς, απαντά στο αρχικό ερώτημα και θέτει τα κριτήρια για να πραγματοποιηθεί μια εκπαιδευτική σχολική επίσκεψη, όπως ακριβώς το υπαγορεύουν τα προσηγορικά της !  Στη μονοήμερη εκδρομή που πραγματοποίησε ομάδα μαθητών τριών τάξεων του σχολείου μας στις 13 Απριλίου 2016 και την  οργάνωσαν, αφιερώνοντας εξωδιδακτικό χρόνο, οι συνοδοί καθηγήτριες Αμαλία Ηλιάδη και Μαρία Αγναντή,  φιλόλογοι, οι μαθητές μας είχαν την ευκαιρία να κοινωνήσουν πρωτόγνωρα βιώματα.

Με σύμμαχο εαρινές καιρικές συνθήκες, ολάνθιστη φύση και καλή διάθεση προσεγγίσαμε τον πρώτο προορισμό, το μοναστήρι του Αγίου Ιωάννου στη γενέτειρά μου, στο Ζάρκο. Μέσα σε παραδεισένια και συνάμα κατανυκτική ατμόσφαιρα, οι μαθητές ξεναγήθηκαν και γνώρισαν την ιστορία της μονής.

Επόμενος προορισμός μας το Διαχρονικό Μουσείο Λάρισας. Κανείς δεν φανταζόταν ότι σε απόσταση αναπνοής από το σχολείο μας φιλοξενείται πλούτος ευρημάτων σε μόνιμη έκθεση αντιπροσωπευτικών υλικών καταλοίπων του θεσσαλικού πολιτισμού από την Παλαιολιθική εποχή  έως και τον 19^ο αιώνα. Οι μαθητές μας απεκόμισαν σαφώς νέα ερεθίσματα εσωτερικεύοντας  μεταγνωστικά την αγάπη για την Τέχνη και τη διάδοσή της, πράγμα  που δύσκολα επιτυγχάνεται στην αίθουσα διδασκαλίας με την επιβεβλημένη από το εκπαιδευτικό σύστημα  καθημερινή αποστήθιση, πολύ συχνά, δε,  μέσω κακοπληρωμένων, αδαών και «αφυδατωμένων» πομπών…

Η διαδρομή προς τον παραδοσιακό οικισμό  Αμπελάκια Λάρισας ήταν απολαυστική καθώς η ανοιξιάτικη φύση μας συντρόφευε παντού! Μάρτυρας το γεγονός ότι οι μαθητές άφησαν στην άκρη τα κινητά τους τηλέφωνα και φωτογράφιζαν αχόρταγα με τη μνήμη τους το χρωματιστό τοπίο που, όσο ανηφορίζαμε, δεν έπαυε να μας εκπλήσσει! Αρχοντικά  σπίτια, όμορφες εκκλησιές, λιθόστρωτοι δρόμοι και ανάμεσά τους δεσπόζον το απαράμιλλης αισθητικής αρχοντικό του Γεωργίου Μαύρου ή Σβάρτς. Οι μαθητές γνώρισαν το Αρχοντικό, που διατηρείται ακόμα και είναι επισκέψιμο και πέτρινο, τριώροφο, με τον πάνω όροφο να προεξέχει ελαφρά. Το κτίριο διαθέτει ξύλινη επένδυση και πλούσια διακόσμηση που περιλαμβάνει τοιχογραφίες, και ξυλόγλυπτα ταβάνια. Στη συνέχεια, χορτάτοι από πλούσια βιώματα , απολαύσαμε όλοι μαζί τα νόστιμα εδέσματα τοπικής ποιοτικής ταβέρνας.

Μετά το (οικογενειακής ατμόσφαιρας) μεσημεριανό γεύμα σε εκλεκτή ταβέρνα στα Αμπελάκια, επισκεφτήκαμε το παραλιακό χωριό Στόμιο αγναντεύοντας την ήρεμη θάλασσα, περπατώντας πλάι της. Με δυσκολία την αποχωριστήκαμε αδημονώντας όμως για τον  επόμενο προορισμό μας, το κέντρο της Λάρισας και το αρχαίο θέατρο που της προσθέτει αίγλη άλλης εποχής. Θαυμάσαμε το μεγαλοπρεπές μνημείο και απολαύσαμε κατόπιν τη βόλτα μας στην πολύβουη αγορά της πόλης. Αργά το απόγευμα επιβιβαστήκαμε  στο λεωφορείο μας παίρνοντας το δρόμο της επιστροφής  με απόλυτη αίσθηση ακρίβειας στην τήρηση του χρόνου , με σεβασμό και συνέπεια στους μαθητές μας. Γεμάτη ικανοποίηση από τη συνεργασία και τη συναδελφοσύνη με την Αμαλία Ηλιάδη και συγκινημένη από το ήθος των παιδιών που επιλέξαμε στο υλοποιημένο κατ΄ευχήν  πολιτιστικό πρόγραμμα, τώρα που γράφονται τούτα τα πολύτιμα  για όλους μας βιώματα, θέλω να ευχαριστήσω θερμά τους γονείς που με ευγενική και συνεργάσιμη διάθεση  μας εμπιστεύτηκαν τα παιδιά τους. Είμαι σίγουρη ότι η εκδρομή μας βοήθησε τους μαθητές και τις μαθήτριές μας να βιώσουν το μορφωτικό χαρακτήρα καθώς και την ψυχική ανάταση που αφειδώλευτα προσφέρεται μέσω σχολικής εκδρομής, όταν δεν χάνει το νόημά της. Σε εποχή που, αφενός ο «πολιτισμός της εικόνας» και του «Like»  απειλεί να ξεκάνει ό,τι απόμεινε στην ψυχή μικρών παιδιών (και μεγάλων) και που το στείρο εκπαιδευτικό μας σύστημα  επιμένει να θεωρεί «χαμένο» τον χρόνο που αφαιρείται από την παραδοσιακή διδασκαλία στην τάξη αφετέρου, οι ποιοτικά οργανωμένες σχολικές εκδρομές από εκπαιδευτικούς που αγαπούν και τιμούν το λειτούργημά τους , θα αποτελούν πάντα αναγκαία και ικανή συνθήκη για ένα αναβαθμισμένο, ελκυστικό και δημιουργικά ικανό Δημόσιο Σχολείο !

Μαρία Αγναντή, φιλόλογος

Μουσικό Σχολείο Τρικάλων

Ημερήσια εξόρμηση στα Αμπελάκια: 13 Απριλίου 2016

       Την  Τετάρτη στις 13 του Απρίλη, πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τις φιλολόγους του σχολείου κα. Αγναντή Μαρία και κα. Ηλιάδη Αμαλία καθώς και με τη Διεύθυνση του σχολείου μια εξαιρετική ημερήσια εκδρομή στα Αμπελάκια Λαρίσης με ενδιάμεσους σταθμούς, η οποία εντάσσονταν σε εκπαιδευτικά προγράμματα πολιτισμού. Ήταν μια αξέχαστη μέρα για όλους τους συμμετέχοντες, μια ημέρα που έγινε έναυσμα και αιτία για την μόρφωση και την επιμόρφωσή τους.

Με αφετηρία τον σχολικό χώρο, αφού είχαμε προ ώρας αφήσει πίσω μας την πόλη των Τρικάλων, και επειδή «εκ Θεού άρξασθαι», η πρώτη στάση που πραγματοποιήθηκε ήταν στην Βυζαντινή μονή Ζάρκου. Η εν λόγω μονή είναι κτισμένη στην καρδιά της φύσης, μακριά από τους ξέφρενους ρυθμούς και το άσκοπο κυνήγι χρόνου που χαρακτηρίζει τις σύγχρονες πόλεις. Το «παρουσιαστικό» της  χαρακτηρίζεται περισσότερο από υποβολή παρά από επιβολή, αφού ο ρυθμός της αρχιτεκτονικής του με τις εναλλαγές πέτρας, ξύλου και τούβλου δένει απολύτως αρμονικά με τον ευρύτερο περίγυρο, αποπνέει σεβασμό και μαγνητίζει μοιραία τη ματιά του περαστικού. Βρίσκεται σε λειτουργία χάρη στις δύο μοναχές που κατοικούν εκεί μόνιμα, ενώ περιποιούνται με αγάπη και επιμέλεια τον ιερό χώρο καθημερινά. Η επίσκεψή μας εκεί ξεκίνησε με την μία εκ των δύο μοναχών να μας ξεναγεί στον κεντρικό ιερό ναό της μονής, εμπλουτίζοντας τις γνώσεις μας με ενδιαφέρουσες πληροφορίες σχετικά με τους προκατόχους τους στον χώρο και τις συνθήκες ζωής αυτών , κυρίως επί Τουρκοκρατίας, καθώς και με ποιούς καταστροφικούς τρόπους  ο οθωμανικός Ζυγός έβλαψε ανεπανόρθωτα την θεία κληρονομιά της μονής, μιας και ουκ ολίγα κειμήλια εκλάπησαν κατά την περίοδο εκείνη. Αν και οι καταστροφές του παρελθόντος είναι ακόμα χαραγμένες επώδυνα στη μνήμη όσων τις άκουσαν από τα στόματα των μεγαλυτέρων, τα εναπομείναντα κτίσματα έχουν ανεγερθεί επιτυχώς χάρη στην αδιάκοπη προσπάθεια μοναχών πριν μερικά χρόνια, τόσο που κατέστησαν το σημερινό μοναστήρι έναν «παραδεισένιο», ευλογημένο τόπο που ευωδιάζει από την πλούσια ανθοφόρα βλάστηση. Οι καλόψυχες, ευγενέστατες μοναχές μας περιέγραψαν στη συνέχεια τις καθημερινές τους συνήθειες από τη στιγμή που έφτασαν στο μοναστήρι μέχρι σήμερα, αφήνοντάς μας άφωνους με τον απέριττο και ευλαβικό τρόπο ζωής τους. Τέλος, είχαμε την ευκαιρία να δοκιμάσουμε ένα από τα γλυκά που οι ίδιες ετοίμασαν με αγάπη, τα οποία όπως ήταν αναμενόμενο απέσπασαν τις καλύτερες κριτικές.

Επόμενος σταθμός της εκδρομής υπήρξε το Διαχρονικό Μουσείο Λάρισας. Πρόκειται για ένα υπερσύγχρονο αρχαιολογικό χώρο του οποίου η κατασκευή ολοκληρώθηκε το 2006. Αφορμή για τη δημιουργία του στάθηκαν ο πλούτος των ευρημάτων από τη Λάρισα και την ευρύτερη περιοχή της όπως και η επιθυμία προβολής της θεσσαλικής ιστορίας. Η έκθεσή του καλύπτει ένα ευρύτατο φάσμα ιστορικών περιόδων, από την Παλαιολιθική έως και την Οθωμανική περίοδο. Έτσι, η περιήγησή μας αποτέλεσε το πιο βιωματικό, παραστατικό, απολαυστικό και ενδιαφέρον μάθημα ιστορίας που μπορεί κανείς να παρακολουθήσει. Δεν θα ήταν υπερβολή να ισχυριστούμε πως η επίσκεψη  στο μουσείο αυτό προσομοίαζε σε ένα ταξίδι στο χρόνο. Νιώσαμε έκπληξη για το μέγεθος των μαμούθ της Προϊστορικής περιόδου, παρακολουθήσαμε, σαν από μια χαραμάδα που μας επέτρεπε να ρίξουμε φως στο άδυτο σκοτάδι του παρελθόντος, την εξέλιξη των χρηστικών αντικειμένων καθώς οδεύαμε από την Νεολιθική στην εποχή του Χαλκού, και από την εποχή του Χαλκού στη Γεωμετρική, όπου το στιλ διακόσμησης των αγγείων μεταβαλλόταν αισθητά, για να φτάσουμε στην Αρχαϊκή και την Κλασική, όπου θαυμάσαμε  τα κομψοτεχνήματα της αγγειοπλαστικής και της μεταλλουργίας, και απορροφηθήκαμε στην παρατήρηση των προσεκτικά σμιλευμένων λεπτομερειών σε αγάλματα, νομίσματα ακόμα και σε οικιακά σκεύη! Έπειτα, περιηγηθήκαμε στους χώρους που φιλοξενούσαν τα ευρήματα της Ελληνιστικής και της Ρωμαϊκής περιόδου. Εκεί διαπιστώσαμε πιο εξελιγμένες τεχνοτροπίες στην επεξεργασία καινούριων σχετικά υλικών όπως ο ύαλος, που αντικατοπτρίζουν τις αλλαγές στις αντιλήψεις των ανθρώπων σχετικά όχι μόνο με την αισθητική υπόσταση των πραγμάτων αλλά και τις γνώσεις τους πάνω σε επιστήμες όπως η ιατρική, μια που ορισμένες διαδικασίες και στάδια κατεργασίας των υλικών σε χρηστικά σκεύη αποσκοπούσαν  στον περιορισμό διάδοσης μικροβίων(εφυαλωμένα σκεύη). Στην αίθουσα της Παλαιοχριστιανικής περιόδου παρατηρήσαμε  πολύχρωμα ψηφιδωτά και μέρη αντικειμένων που χρησιμοποιούνταν σε επίσημες συγκεντρώσεις φερόντων θρησκευτικό αξίωμα, συνεχίσαμε ακάθεκτοι στην Βυζαντινή περίοδο όπου ο ιδιαίτερος χαρακτήρας των μορφών μας οδήγησε σταδιακά προς την τελευταία περίοδο της ιστορικής συνέχειας στην οποία είχαμε αφεθεί, την Οθωμανική. Αν μπορούσαμε να συνοψίσουμε σε λίγες λέξεις την εμπειρία αυτή,  θα λέγαμε ότι ο παραστατικός τρόπος έκθεσης των ευρημάτων με την παροχή αντίστοιχων πληροφοριών, χωρίς να ξεχνάμε τις  σποραδικές βιντεοπαρουσιάσεις που επέτρεπαν στον επισκέπτη να δει τον τρόπο με τον οποίο οι  εργαζόμενοι στον χώρο της αρχαιολογίας και συντήρησης αρχαιοτήτων εργάζονται κοπιωδώς για το αξιέπαινο αυτό αποτέλεσμα, ήταν αδιαμφισβήτητα εξαίρετος τρόπος για να έρθουμε ουσιαστικά σε επαφή με τις ρίζες μας.

Η εκδρομή συνεχίστηκε με πιο χαλαρό ρυθμό στα σοκάκια του οικισμού των  Αμπελακίων με τα γραφικά του αρχοντικά και τα πετρόκτιστα σπίτια. Από τη διαδρομή αυτή ξεχώρισε η επίσκεψη στο αρχοντικό ενός πλούσιου εμπόρου της εποχής της Τουρκοκρατίας ο οποίος ήταν γνωστός με το προσωνύμιο «Σβαρτς», που αποτελεί μετάφραση στα Γερμανικά του επιθέτου του «Μαύρος»,  ως επακόλουθο των πολλαπλών συναλλαγών  της βιοτεχνίας υφασμάτων την οποία είχε δημιουργήσει  με την Γερμανία. Το αρχοντικό αυτό, αν και υποφέρει σοβαρής έλλειψης συντήρησης, είναι ένας εντυπωσιακός καθρέφτης τόσο του ανθρώπου που ζούσε εκεί όσο και της οικονομική κατάστασης των ευπόρων της εποχής.  Πράγματι, το πλήθος των δωματίων, οι τοιχογραφίες φιλοτεχνημένες από γνωστό τότε ζωγράφο, τα ξυλόγλυπτα σημεία που συναντώνται ακόμα και στην ξύλινη οροφή, ο αριθμός και το μέγεθος των παραθύρων, τα τεράστια ξύλινα  σεντούκια με ελαφαντοστούν, όλα αυτά δεν αφήνουν καμία αμφιβολία ότι πρόκειται για έναν άρχοντα, έναν πετυχημένο επαγγελματικά άνθρωπο που ζούσε πλουσιοπάροχα, περιτριγυρισμένος από δυσεύρετα και ακριβά είδη πολυτελείας. Προσεγγίζοντας  λοιπόν το τέρμα του τρίτου στη σειρά σταθμού μας, και δεδομένου ότι  είχε φτάσει πια μεσημέρι, κάναμε στάση για να γευματίσουμε σε μία κοντινή ταβέρνα, από της οποίας την ποιότητα και την ποικιλία των εδεσμάτων μείναμε ικανοποιημένοι. Επόμενη σύντομη στάση ήταν η παραλία, από όπου πήραμε μια γεύση από πρόωρο καλοκαίρι περπατώντας στην ακροθαλασσιά…

Καθώς η επίσκεψή μας στον Άγιο Παντελεήμονα δεν μπόρεσε να πραγματοποιηθεί, επισκεφτήκαμε  το αρχαίο θέατρο της Λάρισας. Παρ” όλο που δεν ήταν δυνατό να εισέλθουμε κανονικά στον χώρο, τον προσεγγίσαμε αρκετά, διακρίναμε το κτισμένο με πέτρινους ογκόλιθους «δωμάτιο» από όπου έβγαιναν οι ηθοποιοί και ο χορός, τον χώρο της ορχήστρας, την πλατεία, και ευχηθήκαμε να καταφέρουμε κάποια στιγμή να παρακολουθήσουμε μια αρχαία τραγωδία από το ίδιο μέρος, όπως έκαναν και οι αρχαίοι μας πρόγονοι χιλιάδες χρόνια πριν. Εν τέλει, τραβήξαμε εκεί  αναμνηστική φωτογραφία της όμορφης εξόρμησής μας.   Λίγη ώρα πριν αναχωρήσουμε για τα Τρίκαλα, περάσαμε κάποιο ελεύθερο χρόνο στους εμπορικούς δρόμους της Λάρισας. Με την δύση του ήλιου, βρισκόμασταν και πάλι στην πόλη μας, ευτυχισμένοι, εύθυμοι, σοφότεροι, και πλουσιότεροι σε εμπειρίες.

Φατλέ Δέσποινα, μαθήτρια  Γ΄ Γυμνασίου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων.

Μουσικό Σχολείο Τρικάλων- ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016

Εκπαιδευτικά Προγράμματα Πολιτισμού, Τοπικής Ιστορίας και Αρχαιολογίας

 «Από τη σχολική βιβλιοθήκη, στους δρόμους της αρχαιολογίας και της τοπικής ιστορίας : Η περίπτωση των αρχαιολογικών χώρων και των μνημείων του Ζάρκου Τρικάλων»

Η λειτουργία της βιβλιοθήκης του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων, σύμφωνα με τον Υπεύθυνο καθηγητή της βιβλιοθήκης-αναγνωστηρίου κ. Αθανάσιο Τσουκνίδα, φιλόλογο, εδράζεται στην πεποίθηση ότι  μια βιβλιοθήκη δεν είναι απλά ένας χώρος με ταξινομημένα βιβλία. Μια βιβλιοθήκη είναι -πρέπει να είναι- ένας πυρήνας δημιουργικότητας και πολιτισμού. Γνωρίζουμε άλλωστε πως πολιτισμός και γραπτός λόγος συνήθως συμπορεύονται. Θα μπορούσαμε επομένως να ισχυριστούμε πως προέκταση του γραπτού λόγου, που στοργικά φυλάει την αλήθεια για το παρελθόν, είναι οι βιβλιοθήκες. Είναι «η μνήμη της ανθρωπότητας».

Η βιβλιοθήκη του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων στεγάζεται στον ισόγειο χώρο του σχολείου, σε μία άνετη και φωτεινή αίθουσα των 80 τ.μ., η οποία, εξοπλισμένη με όλα τα απαραίτητα, λειτουργεί και ως αναγνωστήριο. Η Διδακτική της Συλλογή αποτελείται  από «μικροτεχνουργήματα», σε πηλό και χρώμα, μαθητών και καθηγητών του σχολείου (αντίγραφα κυρίως αρχαίων αντικειμένων ή έργων Τέχνης), και λειτουργεί ως μία «γέφυρα επικοινωνίας» με το πολιτισμικό μας παρελθόν.

Με αφορμή, λοιπόν,  την μουσειακή προθήκη αρχαιοτήτων της Σχολικής μας Βιβλιοθήκης που περιλαμβάνει αντίγραφα και ομοιώματα αρχαιολογικών ευρημάτων, τα οποία δημιούργησαν μαθητές και μαθήτριες του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων δουλεύοντας με δεξιοτεχνία τον πηλό, προσεγγίσαμε τους δρόμους της αρχαιολογίας και περπατήσαμε στα μονοπάτια της τοπικής Ιστορίας με πυξίδα την έρευνα –ειδικότερα την βιβλιογραφική έρευνα και αποδελτίωση πληροφοριών, την ανάγνωση τοπίου με επιτόπια έρευνα, με κατόπτευση και φωτογράφηση, την ψηφιοποίηση  πολιτισμικών τεκμηρίων, την διερεύνηση ηλεκτρονικών πηγών στο διαδίκτυο,- με τελικό μας σκοπό τη συλλογή επιστημονικών στοιχείων  και την ολοκληρωμένη πραγμάτευση και σύνθεση του θέματός μας.

Εμπνεόμενοι από εικόνες και σχετικά κείμενα και διαπνεόμενοι από δημιουργική ορμή και ερευνητική διάθεση,  οι μαθητές και οι μαθήτριές μας διατύπωσαν τις σκέψεις, τις απόψεις, τις αντιλήψεις τους για τις επιστήμες της Αρχαιολογίας και της Ιστορίας, εκτιμώντας τη σημασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και εκφράζοντας παράλληλα τα συναισθήματά τους για το αγαθό της ιστορικής μελέτης και της ιστορικής αυτοσυνειδησίας…

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑΣ της γραφής-παραγωγής κειμένων στο πλαίσιο ΤΟΥ εν λόγω εκπαιδευτικού ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:

Η συγγραφή είναι μια σύνθετη ανθρώπινη συμπεριφορά, στην οποία εμπλέκονται ποικίλοι ατομικοί και κοινωνικοί παράγοντες: γνώσεις και δεξιότητες γλωσσικές, γνωστικές και μεταγνωστικές, εννοιολογικές, συνεπικουρούν με το στενότερο ή ευρύτερο κοινωνικο-πολιτισμικό πλαίσιο, τις προσδοκίες, τις αξίες και τις αλληλεπιδράσεις του, με αποτέλεσμα η συγγραφή να καταλήγει σε μία από τις απαιτητικότερες νοητικές και επικοινωνιακές διαδικασίες στις οποίες επιδίδεται ο άνθρωπος.

Η πολυπλοκότητα της συγγραφής ως νοητικής-κοινωνικής δραστηριότητας καθιστά κατ’ επέκταση δυσχερή και τη διδασκαλία της. Για τους εκπαιδευτικούς της πράξης αποτελεί πρόκληση να μεταδώσουν και να καλλιεργήσουν στους μαθητές τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες και να τους δημιουργήσουν κίνητρα εμπλοκής στο «συγγραφικό έργο». Για την επίτευξη αυτού του στόχου είναι αναγκαίο να διαθέτουν εργαλεία και στρατηγικές που θα τους καταστήσουν ικανούς να εισάγουν στην τάξη τους αποτελεσματικές εκπαιδευτικές πρακτικές.

Επομένως, βασικός ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ως προς τη συγγραφή κειμένων εκ μέρους των μαθητών/τριών είναι το πώς θα μπορέσει ο εκπαιδευτικός να διδάξει αποτελεσματικά τους μαθητές την παραγωγή γραπτού λόγου ως πολύπλοκη νοητική και κοινωνικο-πολιτισμική δραστηριότητα.

Ενώ, ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ, ως προς την ίδια βασική παράμετρο, αποτελούν οι παρακάτω:

• Η γνωριμία και εξοικείωση των εκπαιδευτικών με εργαλεία και στρατηγικές διδασκαλίας της συγγραφής αφηγηματικών, περιγραφικών και επιχειρηματολογικών κειμένων και η διδακτική τους αξιοποίηση
• Η ενίσχυση των συγγραφικών ικανοτήτων των μαθητών και των μεταγνωστικών τους δεξιοτήτων και η δημιουργία κινήτρων εμπλοκής στη συγγραφική διαδικασία
• Η ικανότητα των εκπαιδευτικών να διαφοροποιούν τη διδασκαλία τους κατά τις ανάγκες των μαθητών
• Η δημιουργία μιας κοινότητας πρακτικής και μάθησης όπου οι συμμετέχοντες εκπαιδευτικοί θα συν-διαμορφώνουν εργαλεία και στρατηγικές διδασκαλίας και  θα ανταλλάσσουν καλές πρακτικές και θα διαμοιράζονται τις διδακτικές τους εμπειρίες.

Το πεδίο της έρευνάς μας: οι «αρχαιολογικοί τόποι»-τοποθεσίες και τα μνημεία της περιοχής του Ζάρκου Τρικάλων (αρχαία Φαϋττός, κατάλοιπα αρχαίων ναών, βωμών, αρχιτεκτονικών μελών, παλαιοχριστιανικές βασιλικές, νεκροταφεία, ημιανεσκαμμένες μαγούλες με πάμπολλα κεραμικά όστρακα και σπαράγματα κτερισμάτων και οικιακών σκευών, βυζαντινοί και μεταβυζαντινοί ναοί με σημαντικότερο το συγκρότημα της  Ιεράς Μονής του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, οθωμανικά φυλάκια-πύργοι, ερειπωμένα υπολείμματα από κονάκια Σαρακατσάνων κτηνοτρόφων, γραφικά και ταπεινά εξωκκλήσια της ελληνικής υπαίθρου), που οι πρόσφατες αρχαιολογικές ανασκαφές και τα έργα συντήρησης που διενεργήθηκαν, ανέδειξαν στην τοπική και στην ευρύτερη ελληνική κοινωνία. Εξαιρετικά σημαντικά σημάδια του τόπου μας, σημεία αναφοράς ιδιαίτερα της αρχαίας, παλαιοχριστιανικής βυζαντινής, υστεροβυζαντινής και μεταβυζαντινής περιόδου, αποτελούν παράλληλα αιτίες και αφορμές για να επανεκτιμήσουμε και να αναδείξουμε ως εκπαιδευτικοί, μαθητές/τριες  και ως Μουσικό Σχολείο Τρικάλων εν γένει την αυταπόδεικτη αξία του «κοντινού» μας και γι’ αυτό υποτιμημένου  πλούσιου ιστορικού και αρχαιολογικού μας παρελθόντος, αυτού που ζει και αναπνέει ακόμη δίπλα μας…

Με κριτική αφόρμηση, λοιπόν, σπαράγματα πήλινων αγγείων, αγνύθες, πήλινα σκεύη καθώς και παντοειδή  πήλινα αρχαιολογικά ευρήματα σε μορφή οστράκων  από την ευρύτερη περιοχή του Ζάρκου Τρικάλων  απλώσαμε τη δημιουργική σκέψη και τη φαντασία μας στον καμβά της στέρεης γνώσης για να εκφράσουμε,  ως κατακλείδα, την  ειλικρινή  μας   ευαρέσκεια για  το  πρωτότυπο  και  ενδιαφέρον φωτογραφικό και ψηφιοποιημένο εκπαιδευτικό  υλικό  που  συνέλεξε και μελέτησε η πολιτιστική μας ομάδα. Αποτελεί,  πραγματικά, σε μορφή παρουσίασης μια  ελκυστική  περιήγηση  στον  τόπο  και  το  χρόνο  των  μεγάλων  πολιτειακών  και  πολιτισμικών  συσσωματώσεων  του  Μεσογειακού  κόσμου: της Αρχαίας Ελλάδας, της  Ρώμης  και  του  Βυζαντίου. Παράλληλα, η  στέρεα  δόμηση  και  η  ορθολογική  κατάταξη  του  υλικού  μας, αξιοποιώντας  δημιουργικά  μια  ποικιλία  πηγών,  άμεσων  και  έμμεσων, προσφέρει  παντοειδή  κίνητρα  και  εναύσματα  για  εναλλακτικές  ιστορικές  αφηγήσεις  νου  και  καρδιάς καθώς και αρχαιολογικούς περιπάτους ή ιστορικές περιηγήσεις: μέσα  από  ένα  παλίμψηστο   εικόνων, φωτογραφιών, αναπαραστάσεων, σχημάτων, γραπτών πηγών, κειμένων και αρχαιολογικού υλικού  αναδύεται  η  πολύτιμη  εμπειρία  των  παλιών  ανθρώπων, η  καθημερινή  ζωή  και  η  μετουσιωμένη,  σε  εσωτερικό  πλούτο,  γνώση.

Οι Υπεύθυνοι Καθηγητές-Συντονιστές του Καινοτόμου αυτού Πολιτιστικού Εκπαιδευτικού Προγράμματος Ιστορίας και Πολιτισμού: Ηλιάδη Αμαλία ΠΕ02,  Αγναντή  Μαρία ΠΕ02 και Τσουκνίδας Αθανάσιος ΠΕ02 ευχόμαστε, σε  αρμονική  και  στενή  συνεργασία  με  τους  μαθητές  και  τις  μαθήτριές  μας, να  συνεχίσουμε  να  παράγουμε  εύχρηστο  και  ουσιαστικής  σημασίας  εκπαιδευτικό  υλικό  που  τόσο  το  έχει  ανάγκη  η  εκπαιδευτική  κοινότητα  για  την  προαγωγή  της  ιστορικής  μας  συνείδησης,  της  εις  βάθος  αυτοσυνειδησίας  μας  και  το  βάθεμα  της  εσωτερικής  μας  σοφίας. Όπως  οι   μαθητές/τριές  μας,  έτσι  κι  όλοι  μας  απολαμβάνουμε,  από  άποψη  περιεχομένου  και  μορφής,  ουσίας  και  αισθητικής,  το  ισορροπημένο  ερευνητικό  αποτέλεσμα  του  παιδαγωγικού  μας  μόχθου.

Καλοτάξιδη  στον  κόσμο  της  γνώσης  και  της  παιδείας  η συνθετική μας παρουσίαση. (Ακολουθεί η ηλεκτρονική τοποθεσία της παρουσίασης: βλ.  www.trikalaola.gr › Διάφορα › Απόψεις ,  dakekavalas.blogspot.com/2015/12/blog-post_263.html , dictyo.gr/…/29753-keimena-mathiton-trion-tou-mousikoy-sxoleiou-trika… , www.ipaideia.gr/keimena-mathiton-trion-tou-mousikou-sxoleiou-trikalo…,  http://gym-mous-trikal.tri.sch.gr/ , http://gym-mous-trikal.tri.sch.gr/?p=1584 , http://gym-mous-trikal.tri.sch.gr/?cat=20  Οι μαθητές/τριες του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων δημιουργούν κείμενα…Εκπαιδευτικά προγράμματα.- Βλ. επίσης τους παρακάτω  σχετικούς συνδέσμους στο calameo: http://en.calameo.com/books/004625396b798e7c3131b

http://en.calameo.com/books/004625396197c3f863847

http://en.calameo.com/books/004625396ac3c18fc2a95,

όπου εμπεριέχονται ενδεικτικά αποσπάσματα από κείμενα των μαθητών/τριών μας τα οποία δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο της παραγωγής λόγου, ως βασικού πεδίου του καινοτόμου πολιτιστικού μας προγράμματος).

Εξωτερικός συνεργάτης-οδηγός-ξεναγός στις επί τόπου περιηγήσεις μας: ο κ. Βάϊος Ράγγος, καθηγητής Φυσικής Αγωγής, τον οποίο υπερευχαριστούμε για την πολύτιμη συνεισφορά του στην εργασία μας. Οι έγχρωμες φωτογραφίες προέρχονται από τα προσωπικά αρχεία των: κ. Αμαλίας Κ. Ηλιάδη φιλολόγου-ιστορικού, κ. Μαρίας Αγναντή, φιλολόγου και κ. Βάϊου Ράγγου, καθηγητή Φυσικής Αγωγής).

Αμαλία  Κ. Ηλιάδη,  φιλόλογος-ιστορικός, (Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Βυζαντινής Ιστορίας απ΄ το Α.Π.Θ.)

Δακτυλογράφηση: Βάσω Κ. Ηλιάδη

Μουσικό Σχολείο Τρικάλων- ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016

«Ψηφιακές-εικονικές αναπαραστάσεις  Βυζαντινής Κωνσταντινούπολης-Βυζαντινού Πολιτισμού»

Ο ΤΙΤΛΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΑΣ: «Ψηφιακές-εικονικές αναπαραστάσεις  Βυζαντινής Κωνσταντινούπολης-Βυζαντινού Πολιτισμού», το οποίο ΕΝΤΑΣΣΕΤΑΙ ΣΤΗ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΑ των  Πολιτιστικών Θεμάτων, παραπέμπει  ευθέως στο μάθημα της Ιστορίας στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο και, δη, της τοπικής της διάστασης. Παράλληλα, διαγράφοντας την ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ και τα  ΥΠΟΘΕΜΑΤΑ  του εκπαιδευτικού μας προγράμματος, δηλαδή το ΠΟΙΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ-ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΑΜΕ  γνωστικά, επιστημονικά, παιδαγωγικά και βιωματικά, καταθέτουμε τις ακόλουθες σκέψεις:

Με αφορμή  τη σχέση των νέων τεχνολογιών με τις επιστήμες της Ιστορίας και της Αρχαιολογίας, τις μουσειακές αναπαραστάσεις αρχαιοτήτων των Σύγχρονων Μουσείων και το πλούσιο εκπαιδευτικό υλικό που υπάρχει στο Διαδίκτυο, προσεγγίσαμε τους δρόμους της αρχαιολογίας και περπατήσαμε στα μονοπάτια της Βυζαντινής  Ιστορίας με πυξίδα την έρευνα –ειδικότερα την βιβλιογραφική έρευνα και αποδελτίωση πληροφοριών, την ψηφιοποίηση  πολιτισμικών τεκμηρίων και πολιτιστικών πόρων, την διερεύνηση ηλεκτρονικών πηγών στο διαδίκτυο,- με τελικό μας σκοπό τη συλλογή επιστημονικών στοιχείων  και την ολοκληρωμένη πραγμάτευση και σύνθεση του θέματός μας.

 ΒΑΛΑΜΕ  ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥΣ ΣΤΟΧΟΥΣ που  συνοπτικά  αναφέροντας τους πιο σημαντικούς καταλήγουμε στο ότι εμπνεόμενοι από εικόνες και σχετικά κείμενα και διαπνεόμενοι από δημιουργική ορμή και ερευνητική διάθεση,  οι μαθητές και οι μαθήτριές μας διατύπωσαν τις σκέψεις, τις απόψεις, τις αντιλήψεις τους για τις επιστήμες της Αρχαιολογίας και της Ιστορίας, την αξία του ανθρώπινου πολιτισμού, εκτιμώντας τη σημασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και εκφράζοντας παράλληλα τα συναισθήματά τους για το αγαθό της ιστορικής μελέτης και της ιστορικής αυτοσυνειδησίας…

Ως προς τη ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ  και τις ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΑΛΛΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ κατά τη διάρκεια του προγράμματος (Σχολικό έτος 2015-16), με κριτική αφόρμηση ψηφιοποιημένο ιστορικό υλικό  που υπάρχει δημοσιευμένο στο Διαδίκτυο, απλώσαμε τη δημιουργική σκέψη και τη φαντασία μας στον καμβά της στέρεης γνώσης για να εκφράσουμε,  ως κατακλείδα, την  ειλικρινή  μας   ευαρέσκεια για  το  πρωτότυπο  και  ενδιαφέρον φωτογραφικό και ψηφιοποιημένο εκπαιδευτικό  υλικό  που  συνέλεξε και μελέτησε η πολιτιστική μας ομάδα. Αποτελεί,  πραγματικά, σε μορφή παρουσίασης μια  ελκυστική  περιήγηση  στον  τόπο  και  το  χρόνο  του  μεγάλου  πολιτειακού  και  πολιτισμικού  θησαυρού  του  Μεσογειακού  κόσμου: του  Βυζαντίου. Παράλληλα, η  στέρεα  δόμηση  και  η  ορθολογική  κατάταξη  του  υλικού  μας, αξιοποιώντας  δημιουργικά  μια  ποικιλία  πηγών,  άμεσων  και  έμμεσων, προσφέρει  παντοειδή  κίνητρα  και  εναύσματα  για  εναλλακτικές  ιστορικές  αφηγήσεις  νου  και  καρδιάς καθώς και αρχαιολογικούς περιπάτους ή ιστορικές περιηγήσεις: μέσα  από  ένα  παλίμψηστο   εικόνων, φωτογραφιών, αναπαραστάσεων, σχημάτων, γραπτών πηγών, κειμένων και αρχαιολογικού υλικού  αναδύεται  η  πολύτιμη  εμπειρία  των  παλιών  ανθρώπων, η  καθημερινή  ζωή  και  η  μετουσιωμένη,  σε  εσωτερικό  πλούτο,  γνώση. (Ψηφιακά-Εικονικά Μουσεία). Βλ. Την ηλεκτρονική τοποθεσία της παρουσίασης:  www.trikalaola.gr › Διάφορα › Απόψεις ,  dakekavalas.blogspot.com/2015/12/blog-post_263.html , dictyo.gr/…/29753-keimena-mathiton-trion-tou-mousikoy-sxoleiou-trika… , www.ipaideia.gr/keimena-mathiton-trion-tou-mousikou-sxoleiou-trikalo…,  http://gym-mous-trikal.tri.sch.gr/ , http://gym-mous-trikal.tri.sch.gr/?p=1584 , http://gym-mous-trikal.tri.sch.gr/?cat=20  Οι μαθητές/τριες του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων δημιουργούν κείμενα…Εκπαιδευτικά προγράμματα).- Βλ. επίσης τους παρακάτω  σχετικούς συνδέσμους στο calameo:

http://en.calameo.com/books/004625396b798e7c3131b

http://en.calameo.com/books/004625396197c3f863847

http://en.calameo.com/books/004625396ac3c18fc2a95

όπου εμπεριέχονται ενδεικτικά αποσπάσματα από κείμενα των μαθητών/τριών μας τα οποία δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο της παραγωγής λόγου, ως βασικού πεδίου του καινοτόμου πολιτιστικού μας προγράμματος.

Τα ΠΕΔΙΑ ΣΥΝΔΕΣΗΣ ΜΕ ΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΩΝ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ανιχνεύονται στα ακόλουθα γνωστικά αντικείμενα του αναλυτικού και ωρολογίου σχολικού προγράμματος: ΙΣΤΟΡΙΑ-ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ, ΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗ & ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΤΠΕ.

 ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ,  Η ΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΑΣ  ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΤΡΕΧΟΥΣΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ  2015-16  εκτάθηκε σε 20- 25 ΔΙΩΡΑ και για το ζήτημα αυτό παραθέτουμε τον παρακάτω πίνακα-καταγραφή φάσεων εργασίας:

Η χρονική εξέλιξη του προγράμματος ( διερεύνηση θέματος, επεξεργασία, υλοποίηση δράσεων, επισκέψεων, παρουσίαση κλπ):

Οι υπεύθυνες καθηγήτριες- συντονίστριες του εκπαιδευτικού προγράμματος:

ΑΓΝΑΝΤΗ ΜΑΡΙΑ &  ΗΛΙΑΔΗ ΑΜΑΛΙΑ Φιλόλογοι,  ΣΥΡΡΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Γαλλικών

Μουσικό Σχολείο Τρικάλων-ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016

Corpus-Σώμα μαθητικών κειμένων

Οι μαθητές γράφουν… στο πλαίσιο των ακολούθων καινοτόμων εκπαιδευτικών προγραμμάτων:

 «Από τη σχολική βιβλιοθήκη, στους δρόμους της αρχαιολογίας και της τοπικής ιστορίας : Η περίπτωση των αρχαιολογικών χώρων και των μνημείων του Ζάρκου Τρικάλων»

«Ψηφιακές-εικονικές αναπαραστάσεις  Βυζαντινής Κωνσταντινούπολης-Βυζαντινού Πολιτισμού»

Εμπνεόμενοι από εικόνες και σχετικά κείμενα και διαπνεόμενοι από δημιουργική ορμή και ερευνητική διάθεση,  οι μαθητές και οι μαθήτριές μας διατύπωσαν τις σκέψεις, τις απόψεις, τις αντιλήψεις τους για τη σημασία του πολιτισμού και τις επιστήμες της Αρχαιολογίας και της Ιστορίας, εκτιμώντας τη σημασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και εκφράζοντας παράλληλα τα συναισθήματά τους για το αγαθό της ιστορικής μελέτης και της ιστορικής αυτοσυνειδησίας…

Οι Υπεύθυνοι Καθηγητές-Συντονιστές των Καινοτόμων αυτών Πολιτιστικών Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Ιστορίας και Πολιτισμού: Ηλιάδη Αμαλία ΠΕ02,  Αγναντή  Μαρία ΠΕ02, Τσουκνίδας Αθανάσιος ΠΕ02(φιλόλογοι) και Σύρρου Ευαγγελία ΠΕ05 (γαλλικών) ευχόμαστε, σε  αρμονική  και  στενή  συνεργασία  με  τους  μαθητές  και  τις  μαθήτριές  μας, να  συνεχίσουμε  να  παράγουμε  εύχρηστο  και  ουσιαστικής  σημασίας  εκπαιδευτικό  υλικό  που  τόσο  το  έχει  ανάγκη  η  εκπαιδευτική  κοινότητα  για  την  προαγωγή  της  ιστορικής  μας  συνείδησης,  της  εις  βάθος  αυτοσυνειδησίας  μας  και  το  βάθεμα  της  εσωτερικής  μας  σοφίας. Όπως  οι   μαθητές/τριές  μας,  έτσι  κι  όλοι  μας  απολαμβάνουμε,  από  άποψη  περιεχομένου  και  μορφής,  ουσίας  και  αισθητικής,  το  ισορροπημένο  ερευνητικό  αποτέλεσμα  του  παιδαγωγικού  μας  μόχθου.

Κείμενα των μαθητών/τριών μας τα οποία δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο της παραγωγής λόγου, ως βασικού πεδίου εργασίας των ανωτέρω καινοτόμων πολιτιστικών μας προγραμμάτων:

1)«Περιγραφή αρχαίου ελληνικού αγάλματος: Ειρήνη και Πλούτος»

Το απεικονιζόμενο άγαλμα αποτελεί ένα αριστούργημα της κλασσικής εποχής. Παρουσιάζεται μία γυναικεία μορφή, πιθανόν μία θεότητα, αφού η κορμοστασιά της γυναίκας είναι ιδιαίτερα επιβλητική και έχει μια έντονη δυναμική στο βλέμμα. Η υποψία αυτή επιβεβαιώνεται από τις πληροφορίες που μας δίνονται σχετικά με το άγαλμα. Ο μανδύας έχει έναν περίσσιο αριθμό πτυχώσεων και προκαλεί το συναίσθημα της μεγαλοπρέπειας και του σεβασμού. Τα μαλλιά της θεότητας Ειρήνης (αυτό είναι το όνομά της) είναι αριστοτεχνικά πιασμένα και ιδιαίτερα εντυπωσιακά. Το κεφάλι της γέρνει ελαφρώς προς τα δεξιά και το πρόσωπό της έχει ένα ελαφρύ μειδίαμα. Στο δεξί της χέρι κρατά ένα βρέφος, το οποίο η Ειρήνη κοιτάζει με άφθονη αγάπη και στοργή. Θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι είναι το παιδί της, αφού και το ίδιο το μωρό κοιτάζει τη γυναίκα με λαίμαργο τρόπο, δίνοντας την αίσθηση ότι ολόκληρη η ζωή του κρέμεται από αυτήν.

Όπως και τα περισσότερα έργα της αρχαιότητας, έτσι και αυτό έχει ένα βαθύτερο νόημα. Το άγαλμα αυτό κατασκευάστηκε μετά το τέλος ενός πολέμου στην Αθήνα. Έτσι λοιπόν, η θεότητα Ειρήνη συμβολίζει την επιστροφή της ειρηνικής διαβίωσης των κατοίκων αλλά και την αρχή μιας περιόδου γεμάτης ομόνοια και δημιουργικότητα. Ο Πλούτος (το νεογέννητο παιδί) αποτελεί σύμβολο της καινούργιας εποχής που αναγεννάται, μακριά από πολέμους και διχόνοιες. Οι άνθρωποι είναι έτοιμοι να επιστρέψουν στις τέχνες και τον πλούτο που προσφέρουν τα γράμματα. Μας υπενθυμίζει όμως ότι η νέα αυτή εποχή πρέπει να διαφυλαχθεί, όπως οι μητέρες προστατεύουν τα ανήλικα παιδιά τους από τους κινδύνους της ζωής, κάτι το οποίο τελικά δεν έγινε.

Μετά από τέτοια κομψοτεχνήματα μπορεί κάποιος να πάρει μηνύματα για μια ολόκληρη ζωή. Παρατηρώντας τους αρχαίους μας προγόνους, θυμάται κανείς τις πιο σημαντικές αξίες της ζωής, που τείνουν να φθαρθούν με το πέρασμα των χρόνων. Το βασικότερο απ’ όλα είναι να μπορεί κανείς να λάβει αυτά τα μηνύματα και μέσα απ’ αυτά να γίνεται ολοένα και καλύτερος άνθρωπος.

Νικολάου Όλγα-Ηλιάνα, Γ΄2  Μουσικού Γυμνασίου Τρικάλων, 27-9-2015.

2)«Να διατυπώσετε τις απόψεις, τις ιδέες, τις προτάσεις και τις αντιλήψεις σας για τη σημασία του μαθήματος της ιστορίας και της επιστήμης της αρχαιολογίας στη ζωή σας, ως μαθητών και ως ανθρώπων».

Από αρχαιοτάτων χρόνων, ο άνθρωπος ερευνούσε πυρετωδώς το ομιχλώδες παρελθόν του, ανέσκαπτε, με περίσσια αφοσίωση, τις, βαθιά θαμμένες στο χώμα, ρίζες του και ανέκαθεν, ένοιωθε την ασίγαστη ανάγκη του για γνώση, να αναδύεται στητή εκ των έσω, αποφασισμένη για ολική κυριαρχία. Ο άνθρωπος και η αξιοζήλευτη δύναμή του έφεραν στην επιφάνεια πόλεις αρχαίες και αφανισμένους, κάποτε λαμπρούς, πολιτισμούς, ολάκερους, πάλι στο φως. Άλλοτε, καταστράφηκαν πλούσια ιερά και υποκρύφτηκαν περγαμηνές, οικίες σπουδαίων λόγων και γραμμάτων, πάντοτε από τα ίδια, τούτα, τα χέρια τα ανθρώπινα. Δυστυχώς, πληροφορίες διαγράφηκαν από το χάρτη, είτε διαστρεβλώθηκαν, χαράσσοντας, τηρώντας ορισμένη αναίδεια ενδεχομένως, πορεία κοινή, καθολικά διαδεδομένη. Ωστόσο, συνταρακτικές ανακαλύψεις και ευρήματα σπάνια και εξαίσια εξυψώθηκαν και τιμήθηκαν ανά τους αιώνες, τονίζοντας, αισθητά, την υπεροχή του ανθρωπίνου γένους. Όμοια βασική γραμμή των προαναφερθέντων, η ιστορία και η επιστήμη της.

Εξαρχής των μαθητικών μας χρόνων, ερχόμαστε αντιμέτωποι με σοφά διδάγματα παλαιών μύθων και αναλυτικές περιγραφές γεγονότων των περασμένων καιρών. Ακολουθούμε σχηματικά μια σπειροειδή φορά, αποτελούμενη από παρόμοια, επαναλαμβανόμενα κομμάτια -κάθε επανάληψη πιο εμπλουτισμένα- μέχρι συνειδητοποιήσεως της ουσιαστικής χρησιμότητας του αντικειμένου. Μέσω συστηματικής και εμπεριστατωμένης μελέτης της ιστορίας, μας δίνεται ίσως το αγαθότερο εφόδιο και προνόμιο, αυτό του παραδειγματισμού. Βάσει των κεκτημένων γνώσεών μας, έχουμε τη δυνατότητα να αποφύγουμε λάθη του παρελθόντος, τα οποία γράφτηκαν ως μελανά σημεία διαφόρων εποχών, αλλά και να βαδίσουμε μιμητικά σε συμπαγή χνάρια προηγουμένων, με στόχο την εξέλιξη και την ολοκλήρωση ενός ημιτελούς, είτε αδόξως λήξαντος έργου. Αρκεί μονάχα να επιδείξουμε την πρέπουσα σοβαρότητα όσον αφορά στο εν λόγω θέμα, προσέχοντας τη στάση μας και δίνοντας έμφαση σε αντιστοιχίες και συμπτώσεις.

Ο Αριστοτέλης, μιλώντας περί της έμφυτης τάσης του ανθρώπου για γνώση, διατυπώνει την εξής φράση: «Πάντες άνθρωποι του ειδέναι ορέγονται φύσει». (Όλοι οι άνθρωποι από τη φύση τους επιθυμούν τη γνώση). Ο θεμέλιος λίθος και η ώθηση η οποία έχει ως κατάληξη την ενασχόλησή μας με τον κλάδο της ιστορίας, όπως ανέφερα και στην εισαγωγική παράγραφο, είναι αυτή η συγκεκριμένη διάθεση. Αφιερωνόμαστε με ασυνήθιστο ζήλο σε θέματα όπως ο χώρος και ο τρόπος προελεύσεώς μας, οι ξεχασμένες νοοτροπίες προγόνων και μη, κατάλοιπα λαών και ο «επηρεαστικός» τους ρόλος σε μεταγενέστερους πολιτισμούς κ.ο.κ. Οργανώνουμε κέντρα ερευνών, επιστρατεύουμε ειδικούς, ιστορικούς και αρχαιολόγους, γλωσσολόγους, καθώς και πληθώρα ατόμων σχετικών επαγγελμάτων και ειδικεύσεων, με σκοπό την πραγμάτωση ενός σχεδίου, μιας ανασκαφής παραδείγματος χάρη. Οι σχέσεις μεταξύ ιστορίας και αρχαιολογίας είναι αλληλένδετες, εξαρτώνται η μια από την άλλη και συντελούν αμφότερες στην απόκτηση του πολυπόθητου πατήματος στο άγνωστο. Πατήματος κατακτητικού. Σε ευρύ φάσμα, το εγχείρημα αυτό, δεν παύει ποτέ να αποτελεί πηγή εμπνεύσεως για ανθρώπους της τέχνης και των γραμμάτων, ενόσω παιδεύει το σύνολο της κοινωνίας διαμέσου μοναδικών αυστηρών αποχρώσεων.

Η σημασία της ιστορίας σε συνδυασμό με την αρχαιολογία και τις λοιπές επιστήμες, όπως συμπεραίνουμε είναι πολυποίκιλη και βαρυσήμαντη. Εάν αμφισβητείται, είτε αγνοείται η αξία της, ας αναμένουμε σφοδρά πλήγματα, νέα στο μέλλον, καθοριστικά σε ζητήματα ηθικής, πρακτικά και θεωρητικά, πολιτικής, στρατηγικής αλλά και σε πιο διευρυμένο πλαίσιο, σε οτιδήποτε έχει να κάνει με τη λειτουργικότητα της κοινωνικής μας πραγματικότητας.

Αλίκη Φλιούκα, Α΄2 Μουσικού Λυκείου.

3)Η λέξη ιστορία είναι παράγωγο ουσιαστικό του ρήματος «οίδα» που σημαίνει γνωρίζω. Το περιεχόμενο του μαθήματος της Ιστορίας αναφέρεται σε γεγονότα που συνέβησαν σε διάφορες περιόδους του παρελθόντος. Σκοπός της είναι να μεταφέρει από γενιά σε γενιά ιδεολογίες ανθρώπων, ήθη, έθιμα, τρόπους συμπεριφοράς και δράσεις κάθε εποχής και κάθε κοινωνίας στους νεότερους.

Είναι ένας άμεσος, έγκυρος και κατανοητός τρόπος να συλλέξεις πληροφορίες για το παρελθόν. Μέσα από την εκμάθησή της και τη μελέτη της διαμορφώνονται τα ήθη, τα έθιμα, οι τρόποι ζωής και η νοοτροπία ενός λαού. Γνωρίζοντας κανείς την ιστορία του λαού του, ταυτόχρονα μαθαίνει τα ιδιαίτερα γνωρίσματα και τα χαρακτηριστικά του. Επιπλέον συνδέει τις γενιές μεταξύ τους. Οι νεότεροι μαθαίνοντας την ιστορία, αποδίδουν σεβασμό και αγάπη προς τους προγόνους τους για την πατρίδα τους, τη θρησκεία και άλλες αξίες. Έτσι είναι σε θέση να συνεχίσουν την ύπαρξη του πολιτισμού τους. Γιατί χωρίς πολιτισμό και ιστορία δεν υπάρχει έθνος. Παράλληλα το συγκεκριμένο μάθημα δημιουργεί στους νέους  την ευθύνη να διατηρήσουν ζωντανή την ιστορία και να την προστατέψουν από την βλαπτική επίδραση της τεχνολογίας και ξένων στοιχείων ή αντιθέτως να τη συνδυάσουν με την ωφέλεια που προκύπτει απ’ τη χρήση της τεχνολογίας στη μελέτη της ιστορίας.

Ως επιστήμη η ιστορία συνδέεται με την επιστήμη της αρχαιολογίας.

Η αρχαιολογία δεν θεωρείται ούτε ιστορία, ούτε ανθρωπολογία. Είναι μια επιστήμη που με δικές της τεχνικές όπως οι ανασκαφές και οι έρευνες, συγκεντρώνει πληροφορίες για τον πολιτισμό. Μέσα από τα ευρήματα της αρχαιολογίας «δημιουργούμε» έναν υλικό πολιτισμό, που επιβεβαιώνει την ιστορία. Όπως και η ιστορία έτσι και η αρχαιολογία αναφέρεται σε διάφορες περιόδους. Γενικά η αρχαιολογία προηγείται της ιστορίας, μας βοηθάει να κατανοήσουμε καλύτερα τον πολιτισμό και να μάθουμε περισσότερα όσον αφορά την καθημερινή ζωή των προγόνων μας.

Συνοψίζοντας, η ιστορία και η αρχαιολογία αποτελούν πολιτιστική κληρονομιά κάθε λαού. Μέσα από αυτές τις επιστήμες καταλαβαίνουμε τη φυσιογνωμία και όλες τις πτυχές του χαρακτήρα ενός λαού και επιπλέον εξασφαλίζουν τη συνέχιση μέσα στο χρόνο και τη διαρκή πρόοδο.

Τολίκα Εμμέλεια, Α΄2 Μουσικού Λυκείου.

4)Ένα από τα σημαντικότερα μαθήματα στα σχολεία είναι η Ιστορία, την οποία βέβαια κακώς έχουμε συνδέσει αυτόματα με την αποστήθιση. Ο σκοπός της είναι βαθύτερος και πιο εξειδικευμένος.

Η Ιστορία αποσκοπεί στο να μάθουμε τι προηγήθηκε της ζωής και του πολιτισμού μας. Μέσω αυτού του μαθήματος αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε ποιες καταστάσεις, ποια πρόσωπα και γεγονότα οδήγησαν τον κόσμο στη σημερινή του μορφή και κατάσταση. Πολλές φορές ακόμα λειτουργεί και σαν ένα «φωτεινό σηματοδότη» προς αποφυγή ατυχημάτων. Όμως ο τρόπος διδασκαλίας της δεν αφήνει τους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς να επικεντρωθούνε στο κύριο νόημά της. Η Ιστορία δεν είναι τα ονόματα, οι ημερομηνίες και τα έτη. Είναι πηγή ζωής και έμπνευσης, ένα ταξίδι στο παρελθόν με προορισμό το άγνωστο.

Κατά τη γνώμη μου αυτό το μάθημα θα έπρεπε να συνδυάζεται με πολλές και τακτικές επισκέψεις σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους. Πράγμα που προφανώς δεν είναι πάντα εφικτό. Όμως παρ’ όλα αυτά δεν παύει να είναι πολύ σημαντική η επαφή με την τέχνη της αρχαιολογίας χωρίς την οποία πολλά σημαντικά ευρήματα δεν θα είχαν έρθει στο φως καθώς και πολλά ιστορικά γεγονότα δεν θα είχαν διασταυρωθεί ποτέ. Αναμφίβολα χωρίς την τέχνη και  επιστήμη της αρχαιολογίας, η Ιστορία θα ήταν ένα «βήμα» πίσω. Η αρχαιολογία λειτουργεί σαν το τελευταίο και σημαντικότερο κομμάτι του παζλ, μέσα από αυτή και τα αποτελέσματά της, δηλαδή τα ευρήματα που προέκυψαν από διάφορες ανασκαφές και έρευνες. Έτσι, γνωρίζουμε από κοντά αυτά που διαβάζαμε πριν μόνο στα ιστορικά βιβλία.

Μέσα από την Ιστορία όμως μαθαίνουμε και πράγματα για εμάς τους ανθρώπους. Βλέπουμε πως ζούσαν οι παλιοί, την ενδυμασία τους, το πώς τρέφονταν, με τι ασχολούνταν… Αυτό είναι που μας βοηθάει στην εξέλιξη της ζωής μας. Συνεχώς ανακαλύπτουμε νέα πράγματα και βελτιώνουμε τα ήδη υπάρχοντα.

Από την άλλη όμως παρατηρούμε πως ανέκαθεν οι άνθρωποι διψούσαν για μάθηση και προσπαθούσαν για το κάτι παραπάνω. Στο κάτω, κάτω αυτό είναι  άνθρωπος και ποτέ δεν θα αλλάξει όσο και αν διαφοροποιηθεί η ένδυση, η τεχνολογία και η ζωή.

Κωνσταντίνα-Βαρβάρα Πασσιά, Α΄2 Μουσικού Λυκείου.

5)Δύο από τις βασικότερες επιστήμες στις οποίες βασίστηκαν η διαμόρφωση της ζωής αλλά και οι γνώσεις των ανθρώπων, είναι η Ιστορία και η Αρχαιολογία.

Η σημαντικότητα της Ιστορίας, φανερώνεται από το γεγονός ότι, όχι μόνο απλά διδάσκεται στα σχολεία, αλλά αποτελεί ένα απ’ τα κατ’ εξοχήν σημαντικά μαθήματα στα οποία οι καθηγητές και κατά συνέπεια, οι μαθητές, δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα. Η επιστήμη αυτή, αποτελεί σταθμό στην εξέλιξη των ανθρώπινων γνώσεων καθώς, η μελέτη της, βοηθά να γνωρίσουμε πράγματα που ούτε καν θα μπορούσαμε με τις σημερινές συνθήκες ζωής, να φανταστούμε όπως (για παράδειγμα), πως ζούσαν, εργάζονταν, συμπεριφέρονταν ακόμα και πως διασκέδαζαν οι άνθρωποι σε παλαιότερες εποχές, τι άλλαξε από τότε μέχρι σήμερα και τι βοήθησε ώστε να γίνει αυτή η αλλαγή. Από την Ιστορία πληροφορούμαστε για εποχές και γεγονότα, για πολιτισμούς και αυτοκρατορίες, για μάχες και για σπουδαίες προσωπικότητες. Όλα αυτά διευρύνουν τους πνευματικούς μας ορίζοντες, βοηθούν στην κατανόηση αλλά και στην απάντηση κάποιων ερωτημάτων. Αποτελούν όμως και μέτρο σύγκρισης με την σημερινή εποχή, καθώς με τη μελέτη των αντίστοιχων στοιχείων, διαπιστώνουμε τις αλλαγές που επέφεραν σε όλα τα πέρατα του κόσμου, η ανακάλυψη της τυπογραφίας από τον Γουτεμβέργιο ή η εφεύρεση του τηλεφώνου από τον Γκράχαμ Μπελ για παράδειγμα. Επίσης, σημαντικό είναι ότι με τη μελέτη της Ιστορίας, ο κάθε λαός, μπορεί να ξέρει τα γεγονότα που συνέβησαν ή έλαβαν χώρα στην περιοχή του, να είναι περήφανος για τα κατορθώματα των προγόνων του, προβληματισμένος ή δυσαρεστημένος για τις αποφάσεις που μπορεί να πήραν οι ηγέτες της εκάστοτε χώρας. Πάντως σίγουρα, δε χάνεται η ένωση και η αλληλεπίδραση μεταξύ του παρόντος και του παρελθόντος, κάτι που μόνο η Ιστορία μπορεί να μας προσφέρει.

Απ’ την άλλη μεριά, συγγενική και εξίσου σημαντική με την Ιστορία επιστήμη, είναι η Αρχαιολογία. Μια επιστήμη η οποία σίγουρα πρέπει να είναι περήφανη για το γεγονός ότι βοήθησε στο μέγιστο στη διαμόρφωση των όπως ονομάζουμε σήμερα, ευρημάτων ή μνημείων τα οποία προκαλούν δέος και θαυμασμό σε αυτούς που τα παρατηρούν, καθώς φανερώνουν την τελειότητα μιας άλλης εποχής, μιας εποχής χωρίς ρεύμα, τηλέφωνα ή πετρέλαιο. Μιας εποχής που οι άνθρωποι έβαζαν το μυαλό τους να δουλέψει και πετύχαιναν απίστευτα δημιουργήματα. Πώς αλλιώς μπορεί να εξηγηθεί το γεγονός ότι στην Επίδαυρο, είναι μετρημένη με το χιλιοστόμετρο η κάθε λεπτομέρεια όσον αφορά την ακουστικότητα του θεάτρου ως και την τελευταία θέση; Όλα αυτά τα ευρήματα προκάλεσαν μεγάλη εντύπωση και πολλά ερωτήματα.

Οι Αρχαιολόγοι, λοιπόν, ψάχνουν και μελετούν τα διάφορα «ιστορικά μέρη» και προσπαθούν αναζητώντας τις συνθήκες ζωής εκείνης της περιόδου σ’ εκείνη την περιοχή καθώς και το είδος των υλικών που χρησιμοποιούσαν, να καταφέρουν να απαντήσουν στις ερωτήσεις των εντυπωσιασμένων θεατών και επισκεπτών των μουσείων και των μνημείων.

Ωστόσο κάποια ακόμη παραμένουν και μάλλον θα παραμείνουν αναπάντητα. Η επιστήμη όμως συνεχίζεται. Οι Αρχαιολόγοι ψάχνουν και βρίσκουν μνημεία τα οποία υπάρχουν αλλά κανείς έως τότε δε γνωρίζει τη σημασία τους, ενώ με τη βοήθεια και τη χρήση της Ιστορίας, καταφέρνουν και εντοπίζουν πολλές φορές υπεδάφια μνημεία και ιστορικούς τόπους, όπως έγινε για παράδειγμα πρόσφατα στην περιοχή της Αμφίπολης. Ευρήματα που θα βοηθήσουν ακόμα περισσότερο, στην κατανόηση των συνθηκών ζωής αλλά και των γνώσεων εκείνων των ανθρώπων οι οποίοι μπορεί να ζούσαν στους προ Χριστού αιώνες, αλλά ήξεραν και μετρούσαν τα πάντα με τελειομανία και εκπληκτική οργάνωση.

Εν κατακλείδι, η Ιστορία αποτελεί την κυριότερη πηγή γνώσης των παλαιότερων εποχών, γεγονότων και καταστάσεων στις οποίες είχαν οδηγηθεί οι πρόγονοί μας. Έτσι, σε συνδυασμό με την Αρχαιολογία, καταφέρνουν με τις ανακαλύψεις αλλά και τις απαντήσεις τους σε κάποια από τα λεγόμενα «αναπάντητα» ερωτήματα σχετικά με τα εξαιρετικά δύσκολα και ανυπέρβλητης αξίας ευρήματα, να μορφώσουν το ανθρώπινο γένος και να το καθοδηγήσουν στο θαυμασμό -και ουσιαστικά- στην «υπόκλιση» μπροστά στο μεγαλείο των αρχαίων μας προγόνων.

Θανάσης Χατζής, Α΄2 Μουσικού Λυκείου.

6)Η ιστορία στη ζωή μας ως μαθητών κατέχει μια συγκεκριμένη και πολύ διαφορετική θέση από αυτή που κατέχει ως ανθρώπων. Γενικά, η ιστορία σαν μάθημα, αποτελεί πηγή δυσαρέσκειας για εμάς τους μαθητές καθώς την βλέπουμε κυρίως επιφανειακά, δηλαδή σαν μια «χρονογράφηση» γεγονότων και κυρίως μαχών που συνέβησαν. Η ιστορία ως μάθημα περιλαμβάνει μια σειρά από διαδοχικές ημερομηνίες, τοποθεσίες και ονομασίες σπουδαίων αρχηγών και στρατηγών που διακρίθηκαν. Εμείς πρέπει να αποστηθίσουμε τα περισσότερα από τα στοιχεία έτσι ώστε να επιδιώκουμε υψηλή βαθμολογία αλλά και να είμαστε σε θέση να παρακολουθήσουμε τη συνέχεια του μαθήματος.

Βέβαια, όπως ειπώθηκε, αν παρατηρήσουμε αυτή τη «χρονογράφηση» από μια άλλη οπτική γωνία, δηλαδή αυτή του ανθρώπου, συνειδητοποιούμε ότι ξαφνικά προκύπτει ένα διαφορετικό ενδιαφέρον και αποκτά άλλη θέση στη ζωή μας. Η ιστορία αποτελεί ένα «εργαλείο» που κάθε λαός πρέπει όχι μόνο να έχει, αλλά και να γνωρίζει. Μέσω αυτού του «εργαλείου» μαθαίνουμε για τη ζωή, τις συνήθειες, τα χαρακτηριστικά των προγόνων μας μέχρι και χιλιάδες χρόνια πίσω. Παρακολουθούμε την ανάπτυξη, την πρόοδο αλλά και την ύφεση των πολιτισμών και έτσι μπορούμε να αποστασιοποιηθούμε και να τους συγκρίνουμε. Παρακολουθούμε την εξέλιξη του ανθρώπου ή των ζώων και των φυτών ανάλογα με τον κάθε κλάδο της.

Σχετικά εύλογο είναι το ότι όλα αυτά γίνονται πιστευτά και αποδεικνύονται μέσω της αρχαιολογίας από όπου προκύπτουν διάφορα ευρήματα αλλά και πηγές, και η οποία συνδέεται άμεσα με την ιστορία. Συνεπώς, είναι πολύ πιθανό να αγνοούσαμε πολλά σημαντικά και ουσιώδη στοιχεία για την ιστορία αν δεν υπήρχε η αρχαιολογία. Πρέπει επίσης να επισημάνουμε, ότι χωρίς την παρουσία πηγών δεν θα είχαμε αμερόληπτη και αξιόπιστη εποπτεία των γεγονότων, καθώς ακόμα δεν θα μπορούσαμε να τα πιστοποιήσουμε και να τα εγκυροποιήσουμε. Έτσι απλά μπορούμε να κατανοήσουμε τη σημασία και τη σπουδαιότητα της ύπαρξης της αρχαιολογίας, αυτής της συμπληρωματικής ενίοτε επιστήμης.

Ακόμα, η ιστορία μας δείχνει την εξέλιξή μας όχι μόνο ως όντα αλλά και ως προσωπικότητες. Μαθαίνουμε τα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις που υπήρχαν ή που υπάρχουν ακόμη και σήμερα αλλά και πως οι άνθρωποι αγωνίστηκαν για να τις εξαλείψουν. Επίσης, η ιστορία αποτρέπει μια λανθασμένη επιλογή που προηγήθηκε και μας υποδείχνει αμυδρά την κατάλληλη και εύστοχη. Παρότι η ιστορία μας προσφέρει εύρος πολύτιμων πληροφοριών, η αρχαιολογία φαντάζει πιο όμορφη στα μάτια μας, μέσω των μουσείων, που μας προσφέρουν πλήθος ανεκτίμητων ευρημάτων. Χωρίς η μια σκέψη να αναιρεί την άλλη η ιστορία κατέχει πάντα εξέχουσα θέση στη ζωή μας διότι διαφορετικά θα σταματήσει η πρόοδός μας καθώς και η εξέλιξη και η διαμόρφωση των προσωπικοτήτων μας.

Σάρρη Διονυσία, Α΄2 Μουσικού Λυκείου.

7)Στις μέρες μας η συστηματική ενασχόληση του ανθρώπου με την ιστορία αλλά και την επιστήμη της αρχαιολογίας είναι γεγονός. Όλοι μας κάποια στιγμή έχουμε ασχοληθεί με τα γεγονότα του παρελθόντος και την ταύτισή τους με το σήμερα καθώς οι συστηματικές ανασκαφές φέρνουν στο φως ολοένα και περισσότερο λεπτομέρειες για τη ζωή και την ιστορία των παλαιότερων χρόνων. Ποια όμως η σημασία όλων αυτών στη ζωή ενός μαθητή και συνάμα ενός ανθρώπου; Ως γνωστόν ένα σημαντικό κομμάτι κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης ενός μαθητή είναι η ανάπτυξη της ιστορικής σκέψης και ιστορικής συνείδησης της οποίας σκοπός είναι η γνώση του παρελθόντος που έχει ως αποτέλεσμα την κατανόηση του παρόντος.

Μέσα από το μάθημα της ιστορίας ένας μαθητής έχει τη δυνατότητα να μάθει για την ιστορική πορεία του έθνους του από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την κατανόηση της κοινωνίας που ζει και τη δημιουργία συνείδησης για την προσωπική ευθύνη της πορείας της. Επιπλέον ένας μαθητής μέσα από αυτό μπορεί να συνεισφέρει στην πρόοδο του πολιτισμού του. επίσης μπορεί να αναγνωρίσει τα λάθη που έκαναν οι πρόγονοί του, να μελετήσει τα αίτια που τους οδήγησαν σε αυτά και να προσπαθήσει να τα αποφύγει στο μέλλον. Ένα άλλο κομμάτι της ιστορίας είναι η γνώση για τον τρόπο ζωής του ανθρώπου παλαιότερα. Μέσα από αυτό ο μαθητής κατανοεί τις αξίες, τα πρότυπα και τις αντιλήψεις άλλων εποχών. Για παράδειγμα το ρόλο της γυναίκας σε σύγκριση με τον άνδρα αλλά και τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματα των παιδιών. Όπως και σήμερα η πολιτική είναι ένα σημαντικό κομμάτι της ζωής μας αφού ένα μέρος της καθορίζει τον τρόπο που ζούμε. Η Ιστορία της πολιτικής είναι μεγάλη και μέσα από τη μελέτη της ένας μαθητής καταφέρνει να κατανοήσει την πορεία της μέχρι σήμερα που κυριαρχεί το δημοκρατικό πολίτευμα και να το συγκρίνει με άλλα καθεστώτα όπως η τυραννία. Όλα τα παραπάνω όμως συνδέονται και με άλλες επιστήμες που μας βοηθούν να τα καταλάβουμε και να τα αναλύσουμε καλύτερα. Μία από αυτές είναι η επιστήμη της αρχαιολογίας.

Η συγκεκριμένη επιστήμη ασχολείται με τον πολιτισμό της αρχαιότητας και την μελέτη του. Είναι πολύ σημαντικό να έχουμε αντικείμενα τα οποία λειτουργούν ως αποδείξεις όλων αυτών που γράφονται στην ιστορία. Για παράδειγμα χειρόγραφα, γλυπτά ακόμη και ολόκληροι χώροι όπως το παλάτι της Κνωσού που αποδεικνύουν τη μεγαλειότητα της Αρχαίας Ελλάδας. Γενικότερα όμως η αρχαιολογία έχει βοηθήσει όλους τους πολιτισμούς του πλανήτη να ανακαλύψουν στοιχεία που χαρακτηρίζουν την ταυτότητά τους. Όπως ο αιγυπτιακός πολιτισμός. Οι πυραμίδες μας κάνουν να καταλάβουμε τα ιδεώδη και τις αξίες της εποχής που δημιουργήθηκαν. Επίσης η αρχαιολογία έχει βοηθήσει άλλες επιστήμες να πάνε ένα βήμα μπροστά. Μία από αυτές είναι και η μουσική. Η ανακάλυψη μουσικών κειμένων και η χρονολόγησή τους αποτέλεσαν σημαντικό κομμάτι της ιστορίας της μουσικής. Το συμπέρασμα όλων αυτών λοιπόν είναι ότι αρχαιολογία και ιστορία είναι δύο αλληλένδετα κομμάτια της προσπάθειας του ανθρώπου να γνωρίσει το παρελθόν του.

Με αυτές τις δύο επιστήμες ένας μαθητής και κατ’ επέκταση ένας πολίτης κατανοούν πως ο σύγχρονος κόσμος αποτελεί συνέχεια του παρελθόντος. Μέσα από τις αρχαιολογικές ανακαλύψεις μπορούμε να νιώσουμε άλλες εποχές αφού τα ευρήματα είναι μεγαλειώδη. Συνάμα η ιστορία βρίσκεται δίπλα στην αρχαιολογία και συνδέει την εικόνα με τη σκέψη και τη μελέτη. Άλλωστε η Ιστορία ενός λαού είναι αυτή που τον «στιγματίζει» και τον βοηθάει να προχωρήσει μπροστά.

Μπουτσιώλη Μελίνα,  Α΄2 Μουσικού Λυκείου.

8)Είναι γνωστό πως η Ιστορία είναι η επιστήμη που μελετά και αναλύει τα γεγονότα του παρελθόντος. Εξετάζει συνήθως όσα σημαντικά συνέβησαν στο παρελθόν και μάλιστα μελετώντας τα με χρονολογική σειρά. Αντίστοιχα για την Αρχαιολογία θα μπορούσαμε να πούμε πως είναι επιστήμη απαραίτητη για τη μελέτη της Ιστορίας εφόσον έχει να κάνει με ευρήματα αποδεικτικά του παρελθόντος. Με αυτήν την έννοια, Ιστορία και Αρχαιολογία είναι δύο επιστήμες που συμπληρώνουν η μία την άλλη.

Με βάση τα παραπάνω, τον ορισμό δηλαδή της Ιστορίας και της Αρχαιολογίας ως επιστημών, θα μπορούσε κάποιος να σκεφτεί πως είναι χρήσιμες για κάποιους ειδικούς. Μια τέτοια όμως τοποθέτηση θα ήταν εντελώς λανθασμένη σκέψη. Αυτό γιατί, απαραίτητο στοιχείο για τον προσδιορισμό της ταυτότητας κάθε λαού είναι η μελέτη και η γνώση της Ιστορίας του. Όχι μόνο το γεγονός της συζήτησης ιστορικών θεμάτων με λειψή γνώση, αλλά με την επιδίωξη και την έννοια του γνήσιου ενδιαφέροντος, της ώριμης μελέτης του παρελθόντος.

Επομένως η Ιστορία και η Αρχαιολογία και ως μαθήματα χρειάζεται να έχουν ξεχωριστή θέση στο πρόγραμμα σπουδών όλων των τάξεων του σχολείου. Γιατί οι μαθητές μελετώντας το παρελθόν τους μέσα από διάφορες πηγές πληροφόρησης, όπως και από αρχαιολογικά ευρήματα μπορούν να δώσουν απαντήσεις σε ερωτήματα που αφορούν και σύγχρονα γεγονότα. Μπορούν να διδαχθούν και να κατανοήσουν πως ο κόσμος που ζουν δεν είναι ένας κόσμος ξένος και άγνωστος αλλά έχει τις βάσεις του στο παρελθόν.

Συμπερασματικά, ως μαθήτρια και ως άνθρωπος, νομίζω πως η ικανότητα να προβληματιζόμαστε για το παρελθόν μας κάνει να σκεφτόμαστε σωστά για το παρόν. Ως μέρος ενός συνόλου, ενός λαού, ξέρω πως η Ιστορία αλλά και η Αρχαιολογία ως επιστήμες καθορίζουν την ιστορική εξέλιξη, βοηθάνε στην σύνδεση αυτής με τους άλλους λαούς. Από την έως τώρα μελέτη κάθε ιστορικής περιόδου διαπίστωσα πως πολλά γεγονότα επηρέασαν σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό τις ζωές των ανθρώπων. Άρα η γνώση του παρελθόντος, της κληρονομιάς μας, μας κάνει σκεπτόμενους και ελεύθερους ανθρώπους.

Χαρά Παππά, Α΄2 Μουσικού Λυκείου.

9)Οι βασικοί κλάδοι της ανθρωπιστικής παιδείας είναι το μάθημα της Ιστορίας και η επιστήμη της Αρχαιολογίας, που καλλιεργούν και εξευγενίζουν την εθνική μας συνείδηση. Η Ιστορία διδάσκει και δείχνει τις θυσίες που έκανε για την ελευθερία, όχι μόνο ο δικός μας λαός, αλλά και οι υπόλοιποι λαοί. Αυτό σημαίνει ότι τα μέλη ενός λαού εφόσον είχαν το ίδιο παρελθόν,  θα έχουν και το ίδιο κοινό  μέλλον και την ίδια μοίρα αντίστοιχα. Η Ιστορία, επίσης δείχνει την εισφορά των άλλων λαών προς τον δικό μας πολιτισμό και το αντίθετο.

Τα αποτελέσματα των γεγονότων της Ιστορίας διδάσκουν στους ανθρώπους ότι πρέπει να αποφύγουν τα λάθη του παρελθόντος. Επιπλέον, πρέπει να συνειδητοποιήσουν την αξία της ειρήνης και την απαξίωση του πολέμου. Ο πόλεμος φέρνει πολλές καταστροφές ενώ, στο όνομα της ειρήνης έχουν χτιστεί πολλά μνημεία όπως ο Παρθενώνας στην Αθήνα και το Άγαλμα της Ελευθερίας στην Νέα Υόρκη.

Ο λαός θα πρέπει να καλλιεργήσει ένα πνεύμα συνεργασίας, δηλαδή, οι άνθρωποι να συνεργαστούν ως λαός με τους υπόλοιπους λαούς. Επιπρόσθετα, οι άνθρωποι πρέπει να απομακρυνθούν από τις προκαταλήψεις που δημιουργεί ο πόλεμος.

Για να γίνει καλύτερο και πιο ενδιαφέρον το μάθημα της Ιστορίας θα πρέπει να γίνουν προβολές εικόνων ή διάφορων υλικών σχετικά με το μάθημα, ή να γίνονται επισκέψεις σε διάφορους αρχαιολογικούς χώρους ή να πραγματοποιηθούν εκδηλώσεις με θέματα που αφορούν το μάθημα της Ιστορίας και την επιστήμη της Αρχαιολογίας.

Γιώργος Τσιαγκλής, Α΄2 Μουσικού Λυκείου.

10)«Η σημασία της έννοιας του πολιτισμού στην ανθρώπινη ζωή».

Κάθε λαός έχει το δικό του πολιτισμό που τον κάνει διαφορετικό από τους άλλους. Από τα αρχαία χρόνια οι άνθρωποι ανέπτυξαν πολιτισμό γιατί ήθελαν να βελτιώσουν τις συνθήκες της ζωής τους και να προοδεύσουν. Μερικοί λαοί πήραν στοιχεία από τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό και έφτιαξαν το δικό τους.

Λέγοντας πολιτισμό εννοούμε τη γλώσσα, τη θρησκεία, τις τέχνες, τα γράμματα, την οικονομία, την ιστορία, τα ήθη, τα έθιμα και τα τεχνολογικά επιτεύγματα. Περιλαμβάνει επίσης τις καθημερινές συνήθειες και συμπεριφορές των ανθρώπων, τους τρόπους που ζουν, εργάζονται, συμπεριφέρονται και ψυχαγωγούνται. Με την ανάπτυξη της τεχνολογίας εφευρέθηκε π.χ. ο ηλεκτρονικός υπολογιστής ο οποίος πήρε τη θέση της εφημερίδας, των ταχυδρομείων κ.ά. Λειτούργησε ως εργαλείο αποθήκευσης πληροφοριών, ενημέρωσης, ψυχαγωγίας και σύνδεσε όλους τους λαούς με το διαδίκτυο. Έφερε όμως και αρνητικές συνέπειες όπως την παραβίαση προσωπικών δεδομένων, τον εθισμό κ.ά. Μπορεί με την εφεύρεση των μέσων μεταφοράς ο άνθρωπος να διευκόλυνε τη μετακίνησή του, αλλά ο ίδιος προκαλεί τη μόλυνση του περιβάλλοντος και επεμβαίνει καταστροφικά σε αυτό.

Η ύπαρξη του πολιτισμού είναι αναγκαία γιατί προσφέρει στην ανθρωπότητα πάρα πολλά πλεονεκτήματα και είναι το μόνο μέσο με το οποίο ο άνθρωπος μπορεί να οργανώσει την κοινωνία και να τη βάλει σε μια τάξη και ισορροπία. Επομένως, είναι καθήκον όλων μας να μεταδώσουμε από γενιά σε γενιά τον πολιτισμό μας για να μη χαθεί η πολιτισμική μας ταυτότητα.

Χαρατσάρη Νικολέττα, Γ΄3 Μουσικού Γυμνασίου.

11)Τι να έρχεται άραγε στο μυαλό του μέσου ανθρώπου στο άκουσμα της λέξης «πολιτισμός»; Η αλήθεια είναι πώς πρόκειται για μια έννοια που μας περιβάλλει, μας καθορίζει και μας ξεχωρίζει ως ζωντανές οντότητες πιο πολύ από κάθε άλλη. Με άλλα λόγια, ο πολιτισμός σε σχέση με την ανθρώπινη ζωή θα μπορούσε να παρομοιαστεί με τις ρίζες και τον κορμό ενός δέντρου: το ένα δεν δύναται να υπάρξει δίχως το άλλο.

Κάνοντας μια μικρή αναδρομή στο παρελθόν και σκαλίζοντας λιγάκι την ετυμολογία της, θα διαπιστώσουμε πως η λέξη «πολιτισμός» προέρχεται από το ουσιαστικό της Αρχαίας Ελληνικής «πόλις», δηλαδή την κοινωνική και πολιτική οργάνωση κάθε περιοχής της γενέτειρας του πολιτισμού, Ελλάδας. Αυτό και μόνο είναι υπεραρκετό για να αποδείξει πως ο πολιτισμός είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την ανθρώπινη ζωή. Όταν μιλάμε για τον πολιτισμό ενός έθνους, μιλάμε για πολλά πράγματα συγχρόνως. Κάνουμε λόγο για την ιστορία του και όσα αυτή περιλαμβάνει, δηλαδή τα διασωθέντα γραπτά κείμενα, τις παραδόσεις του, τα ήθη και τα έθιμά του, και την κάθε μορφής τέχνης του. Σε αυτά  έρχονται να προστεθούν η γλώσσα και φυσικά η θρησκεία, ως τομείς του πολιτισμού που συγκροτούν και ενώνουν κάθε έθνος.

Έχοντας λοιπόν κατά νου έναν ορισμό του πολιτισμού -αν μπορεί να συμπυκνωθεί σε λίγα λόγια το μεγαλείο που εμπεριέχει- , γνωρίζοντας εν πάσει περιπτώσει τί αποτελεί πολιτισμό, ας αφήσουμε κατά μέρος την θεωρία και ας περάσουμε στην πράξη. Πιο συγκεκριμένα, ας γυρίσουμε στην εποχή μας, στη θέση μας ο καθένας και ας σκεφτούμε για λίγο. Ο σημερινός άνθρωπος θεωρείται σοφός, γνώστης προχωρημένων επιστημών και υποστηρικτής αντιλήψεων που οι πρόγονοί μας δεν θα μπορούσαν ούτε να φανταστούν. Πάνω απ’ όλα όμως ο σύγχρονος άνθρωπος χαρακτηρίζεται «πολιτισμένος».

Έχοντας οικειοποιηθεί αυτόν τον τίτλο, ο πολίτης τον θεωρεί αυτονόητο, παίρνοντας την σημασία του πολιτισμού «τοις μετρητοίς». Τα πράγματα όμως δεν είναι ακριβώς έτσι. Υπάρχει μια πλευρά του πολιτισμού η οποία ολοκληρώνει τη σημασία του στη ζωή των ανθρώπων, μα δυστυχώς αγνοείται από μερίδα ανθρώπων. Αυτή η πλευρά δεν είναι άλλη από την εκδήλωση του πολιτισμού ως ανθρώπινη συμπεριφορά. Τώρα πια, το να αφομοιώνει κανείς τον πολιτισμό στην καθημερινή του ζωή είναι τόσο σπάνιο, ώστε πολλές φορές πια το επίθετο «πολιτισμένος» χρησιμοποιείται για φιλοφρόνηση.

Συνεπώς, ο πολιτισμός δεν ζει μόνο εντός των τειχών ενός μουσείου ή στις σελίδες των ιστορικών συγγραμμάτων. Ο πολιτισμός φωλιάζει επίσης μέσα στο πιο πολύτιμο «πολυεργαλείο» που θα μπορούσε ποτέ να υπάρξει το ανθρώπινο μυαλό. Ο πολιτισμός επηρεάζει τη νοοτροπία του καθενός χωριστά, αλλά και συνολικά την κοινωνία. Ο τρόπος σκέψης με τη σειρά του καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την καθημερινότητα, ακόμα και τις επαγγελματικές ενασχολήσεις κάποιου. Ύστερα από όλα αυτά, είναι πια ξεκάθαρο: Ο πολιτισμός είναι τρόπος ζωής.

Αν και την έννοια του πολιτισμού μπορεί ο καθένας να τη συλλάβει διαφορετικά, όλοι έχουν την ευκαιρία και την υποχρέωση να νιώθουν τη σημασία και την επιρροή του στη ζωή τους και να την εκδηλώνουν με όποιον τρόπο μπορούν. Γιατί όπως είπε ο Βρετανός ιστορικός Arnold Toynbee, «Ο πολιτισμός είναι μια κίνηση, όχι μια κατάσταση. Είναι ένα ταξίδι όχι ένα λιμάνι».

Φατλέ Δέσποινα, Γ΄3 Μουσικού Γυμνασίου.

12)Ο,τιδήποτε αξιομνημόνευτο και αξιοσημείωτο δημιούργησε ο άνθρωπος με το νου και τα χέρια του ονομάζεται πολιτισμός. Η έννοια του πολιτισμού έχει μεγάλη σημασία για την ανθρώπινη ζωή.

Πρώτα απ’ όλα ο πολιτισμός είναι έννοια σύνθετη. Βασικό του δομικό κομμάτι είναι η παράδοση, της οποίας ρίζες είναι το παρελθόν, κορμός της  το παρόν και κλαδιά της το μέλλον στην ανθρώπινη εξέλιξη. Τα ήθη και τα έθιμα, η γλώσσα μας, η ιστορία μας, οι τέχνες και τα γράμματα, η θρησκεία, οι σύγχρονες επιστήμες ακόμα και ο τρόπος ζωής αποτελούν τις ψηφίδες που ολοκληρώνουν αυτή την σύνθετη έννοια.

Επιπρόσθετα, κεντρικός άξονας του πολιτισμού είναι ο ίδιος ο πολίτης-άνθρωπος, μέσω του οποίου όλες οι ψηφίδες του πολιτισμού εξελίσσονται, αναπτύσσονται και επιστρέφουν στον ίδιο τον άνθρωπο καλλιεργώντας τον ηθικά αλλά και πνευματικά. Ιδιαίτερα, η θρησκεία με τους κανόνες και τις αξίες της βοηθάει τον άνθρωπο να γνωρίσει τον εαυτό του και να πλησιάσει τον συνάνθρωπο.

Συνοψίζοντας, τα λαμπρά επιτεύγματα του πολιτισμού χαρίζουν αίγλη στη χώρα μας και επηρεάζουν καθοριστικά ακόμα και τη διαμόρφωση του παγκόσμιου πολιτισμού.

Ράγγου Έλενα, Γ΄3 Μουσικού Γυμνασίου.

13)Με τον όρο πολιτισμό εννοούμε το σύνολο των ανθρώπινων επιτευγμάτων στον τεχνικό και πνευματικό τομέα.

Η λέξη πολιτισμός προέρχεται από τη λέξη πόλις που μας παραπέμπει να σκεφτούμε ότι ο πολιτισμός μπορεί να αναπτυχθεί μέσα σε μια κοινωνία όπου ζουν πολλοί άνθρωποι. Μέσα στην κοινωνία οι άνθρωποι συναναστρέφονται καθημερινά μεταξύ τους, επικοινωνούν, ανταλλάσουν ιδέες και εμπειρίες, οργανώνουν και συμμετέχουν σε διάφορες εκδηλώσεις, έχουν επαγγελματικές συναναστροφές και ενασχολήσεις.

Όταν λέμε πολιτισμός ενός τόπου ή ενός λαού στο μυαλό μας έρχονται διάφορες έννοιες όπως οι παραδόσεις του, η ιστορία, τα μνημεία, η θρησκεία, η γλώσσα, οι επαγγελματικές ενασχολήσεις, η οικονομία και η καθημερινότητά του.

Βασική προϋπόθεση, συνεπώς, για να αναπτυχθεί πολιτισμός είναι η επαφή και η επικοινωνία των ανθρώπων. Για να επιτευχθεί αυτό χρειάζεται ένα απαραίτητο εργαλείο, αυτό της γλώσσας. Η γλώσσα είναι ο κώδικας επικοινωνίας των ανθρώπων για να συνεννοηθούν μεταξύ τους, να ανταλλάξουν και να μεταφέρουν πληροφορίες. Η παράδοση, δηλαδή τα ήθη και τα έθιμα που έχουν οι κάτοικοι μιας συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής είναι άλλη μια παράμετρος πολιτισμού. Ανάλογα με το κλίμα, τη γεωγραφική θέση και τις ασχολίες των κατοίκων ενός τόπου διαμορφώνονται και οι παραδόσεις.

Άλλο ένα στοιχείο του πολιτισμού είναι η ιστορία και η τέχνη κάθε εποχής. Οι πολιτικές, κοινωνικές, οικονομικές και πολιτιστικές εξελίξεις κάθε τόπου και λαού τον χαρακτηρίζουν και τον βοηθούν να πορεύεται στο μέλλον.

Το συμπέρασμα όλων αυτών είναι ότι κάθε άνθρωπος θα πρέπει να γνωρίζει τον πολιτισμό του αφού η γνώση μας βοηθάει να έχουμε έναν καλύτερο τρόπο ζωής, να αντιμετωπίζουμε καλύτερα τα προβλήματα και να γινόμαστε σοφότεροι, δημιουργώντας παράλληλα το δικό μας πολιτισμό.

Πατσιά Ηλιάνα, Γ΄3 Μουσικού Γυμνασίου.

14)Με τον όρο πολιτισμός εννοούμε το σύνολο των τεχνικών και πνευματικών επιτευγμάτων ενός λαού. Ο άνθρωπος ήδη από την παλαιολιθική εποχή, αφού εξασφάλισε την επιβίωση και τη διατροφή του άρχισε να δημιουργεί στοιχεία πολιτισμού.

Η αρχαιολογία έχει φέρει στο φως ζωγραφικές και γλυπτικές παραστάσεις ήδη από την παλαιολιθική εποχή. Σε ότι αφορά τον ελλαδικό χώρο αξίζει να αναφερθούμε στα έργα της κλασσικής αρχαιότητας αλλά και της Βυζαντινής περιόδου (π.χ. αγιογραφία, ψηφιδωτά, μουσική κ.ά.). Η θρησκεία δημιούργησε πολιτισμό όχι μόνο με τα υλικά έργα (π.χ. Παρθενώνας, Αγία Σοφία) αλλά και με την μετάδοση ηθικών αξιών (π.χ. η ισότητα, η κατάργηση της δουλείας, η δικαιοσύνη κλπ).

Μια άλλη μορφή πολιτισμού είναι τα ήθη και τα έθιμα, η λεγόμενη παράδοση του κάθε λαού. Στο μυαλό μας έρχονται τα δημοτικά τραγούδια, οι παροιμίες, η λαϊκή ζωγραφική, όπως π.χ. οι πίνακες του Θεόφιλου αλλά και η αρχιτεκτονική όπως τη συναντάμε στην πόλη μας στη συνοικία του Βαρουσίου ή στους περιστεριώνες της Τήνου και τους ανεμόμυλους της Μυκόνου.

Τελειώνοντας δεν μπορούμε να μην αναφερθούμε και στη γλώσσα η οποία συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό στη διαμόρφωση του πολιτισμού. Στην ελληνική γλώσσα έχουν γραφτεί τα ομηρικά έπη, οι αρχαίες ελληνικές τραγωδίες, η Καινή Διαθήκη και πολλά άλλα αρχαία και νέα λογοτεχνικά έργα.

Από όλα τα παραπάνω καταλαβαίνουμε πόσο μεγάλη σημασία έχει ο πολιτισμός για τη ζωή των ανθρώπων, διότι συντελεί στην πνευματική τους καλλιέργεια. Επίσης, ο πολιτισμός βοηθάει κάθε έθνος να γνωρίσει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του τα οποία του διαφοροποιούν από τους άλλους λαούς.

Τύμπας Αλέξιος, Γ΄3 Μουσικού Γυμνασίου.

15)Λέγοντας πολιτισμός εννοούμε την αδιάκοπη προσπάθεια και τον αγώνα του ανθρώπινου γένους να βελτιώσει τις συνθήκες της ζωής του σε όλους τους τομείς και να προοδεύσει. Σε αυτή την προσπάθεια ο άνθρωπος έχει πετύχει πολλά και στον υλικό και στον πνευματικό τομέα.

Οι έλληνες από τα αρχαία κυρίως χρόνια έχουν αναπτύξει τον πολιτισμό σε όλους τους τομείς σε υπέρτατο βαθμό. Δεν μπορούμε να ξεχάσουμε τους αρχαίους φιλοσόφους, ποιητές, γλύπτες, μαθηματικούς, γιατρούς κ.ά., οι οποίοι δίνουν τα φώτα τους ακόμα και σήμερα σε όλους τους λαούς. Στη νεότερη ιστορία η παράδοση δηλαδή τα ήθη, τα έθιμα, τραγούδια κλπ. είναι αυτή που κράτησε το λαό ενωμένο και τον βοήθησε να βγει από δύσκολες καταστάσεις.

Πολιτισμός είναι η ίδια η ζωή δηλαδή η καθημερινότητά μας. Τον συναντάμε σε κάθε στάδιο της ζωής μας. Είναι ο τρόπος που μιλάμε, είναι οι φίλοι μας, το σχολείο μας, η συμπεριφορά μας. Από το πρωί που σηκωνόμαστε όλες μας οι ενέργειες εξαρτώνται από την αίσθηση του πολιτισμού που έχουμε μέσα μας. Γι’ αυτό ο καθένας αντιμετωπίζει διαφορετικά τις καταστάσεις που του παρουσιάζονται.

Η οικονομική ευημερία παίζει ένα σημαντικό ρόλο στην ποιότητα του πολιτισμού. Όταν μια κοινωνία είναι εύπορη τότε θα υπάρχει μέριμνα για την παιδεία, ένα καλό σύστημα υγείας, καθαρές πόλεις, καλύτερα τεχνικά έργα (δρόμοι, γέφυρες κλπ.). Κυρίως όμως θα υπάρχουν στις καθημερινές επαφές των ανθρώπων δημοκρατικές διαδικασίες. Στην αντίθετη, περίπτωση όταν μια κοινωνία έχει οικονομική κρίση φθίνει και η ποιότητα του πολιτισμού. Όταν οι άνθρωποι δεν έχουν λύσει τα «προς το ζην» είναι λογικό να συμπεριφερθούν στον συνάνθρωπό τους με αγένεια.

Παρόλες τις οικονομικές δυσκολίες που περνάει ο τόπος μας οφείλουμε να κρατάμε τον πολιτισμό μας σε υψηλό επίπεδο για να μην χάσουμε την ταυτότητά μας.

Σδράκα Ελισάβετ, Γ΄3 Μουσικού Γυμνασίου.

16)Οι άνθρωποι από τότε που «εμφανίστηκαν» πάνω στη γη βρίσκονται σε μια συνεχή εξέλιξη. Η εξέλιξή τους αυτή έχει φέρει ως αποτέλεσμα, πέρα από τις βασικές ανάγκες και ικανότητες για επιβίωση, να καλλιεργήσουν τη νοημοσύνη τους, τις δεξιότητές τους αλλά και να αυξήσουν τις απαιτήσεις τους στην καθημερινότητά τους και γενικά στη ζωή. Δηλαδή έχουν σημειώσει μεγάλη υλική, πνευματική καθώς και ηθική πρόοδο. Ο πολιτισμός είναι η λέξη που χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε το σύνολο των παραπάνω.

Ειδικότερα λέγοντας πολιτισμό εννοούμε πρώτα απ’ όλα τις παραδόσεις, τα ήθη και τα έθιμα κάθε τόπου αλλά και την ιστορία του. Οι παραδόσεις μεταβιβάζουν τις γνώσεις και την πείρα των αιώνων από γενιά σε γενιά και βοηθούν στην καλύτερη κατανόηση του ιστορικού παρελθόντος. Η ιστορία διδάσκει μέσα από τα λάθη και αποτρέπει από την επανάληψή τους. Ακόμα, η θρησκεία και όλων των ειδών οι τέχνες συμπληρώνουν τον πολιτισμό. Μπορούμε να πούμε ότι η θρησκεία είναι ένας θεματοφύλακας ηθικών αξιών που χρειάζεται ο άνθρωπος ως βάσεις στη ζωή του. Από την άλλη οι τέχνες έχουν ως στόχο την πνευματική καλλιέργεια των ανθρώπων καθώς οι περισσότερες από αυτές έχουν ως στόχο τη διασκέδαση και την ψυχαγωγία. Επίσης ένα σημαντικό κεφάλαιο ως προς την έννοια του πολιτισμού είναι και η γλώσσα που χρησιμοποιείται σε κάθε τόπο. Η γλώσσα αποτελεί αν όχι το σημαντικότερο, ένα από τα πιο σημαντικά μέρη του, γιατί χωρίς αυτήν όλα τα παραπάνω δεν θα υπήρχαν. Ή, και να υπήρχαν, δε θα ήταν δυνατό να μεταφερθούν μέσα στους αιώνες και θα χανόντουσαν. Αποτέλεσμα; η ανθρωπότητα θα είχε μείνει χιλιάδες αιώνες πίσω. Αξιοσημείωτο είναι ότι ένας από τους πρώτους λαούς που ανέπτυξαν το αλφάβητο, την γλώσσα, άρα τον πολιτισμό ήταν οι αρχαίοι Έλληνες.

Εκτός από την πνευματική πρόοδο που προαναφέραμε, στην οποία ανήκουν πολλές ακόμα κατηγορίες και υποκατηγορίες, υπάρχει και η υλική πρόοδος. Η υλική πρόοδος συμπεριλαμβάνει τα μέσα μεταφοράς, τα οδικά δίκτυα, τα επιτεύγματα της νέας τεχνολογίας, γενικά όλα όσα έχει δημιουργήσει ο άνθρωπος για να κάνει την καθημερινότητά του ευκολότερη, καλύτερη, ασφαλέστερη μα και ταυτόχρονα πολύπλοκη καθώς οι απαιτήσεις του όλο και αυξάνονται.

Εν τέλει η σημασία του πολιτισμού είναι πολύ μεγάλη καθώς είναι αυτός που μας διαφοροποιεί από τα υπόλοιπα έμβια όντα σε αυτόν τον πλανήτη.

Βαγίνα Σιακαβάρα, Γ΄3 Μουσικού Γυμνασίου.

17)Η ιδιαιτερότητα μιας χώρας που προκύπτει τόσο από την ιστορία της όσο και από τις επιδράσεις που δέχθηκε από άλλους λαούς, λέγεται πολιτισμός. Μερικά από τα πολλά στοιχεία του πολιτισμού είναι η παράδοση, η γλώσσα, η θρησκεία και η τέχνη.

Η παράδοση συμβάλλει στην πνευματική και εθνική αφύπνιση. Μέσα από τα ήθη και έθιμα, οι άνθρωποι εκφράζουν τα βιώματά τους, τα συναισθήματά τους, καλλιεργούν τη γλώσσα τους, που αποτελεί βασικό στοιχείο της ταυτότητας ενός λαού.

Με τη γλώσσα το άτομο κοινωνικοποιείται, εκφράζει τα συναισθήματά του, τις σκέψεις και τις επιθυμίες του, τις ιδέες και τις απόψεις του. Μέσω της γλώσσας, επιτυγχάνεται επίσης η επικοινωνία μεταξύ των λαών.

Σπουδαία είναι η σημασία της θρησκείας στην ανθρώπινη ζωή, καθώς πρεσβεύει σημαντικές αξίες όπως την αγάπη, την ανθρωπιά, τον σεβασμό και την αλληλεγγύη.

Μέσα από την τέχνη ο άνθρωπος ψυχαγωγείται και εξευγενίζεται. Ένα έργο τέχνης αποτελεί καταφύγιο μέσα από το οποίο αυτός ηρεμεί και γαληνεύει. Επίσης, αυτό γίνεται γέφυρα που τον ενώνει με το παρελθόν και έτσι τον βοηθάει να γνωρίσει την ιστορία του.

Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι δεν έχει κανένα νόημα και καμιά αξία η ζωή μας χωρίς την πολιτιστική μας κληρονομιά.

Χώτου Αναστασία, Γ΄3 Μουσικού Γυμνασίου.

19-10-2015

Θέμα: Ποια, κατά την γνώμη σας, είναι τα σημαντικότερα στοιχεία εθνικής και πολιτιστικής ταυτότητας των Ελλήνων και πώς μπορούν αυτά να συμβάλλουν στην τουριστική ανάπτυξη της χώρας μας.

Οι Έλληνες είναι ένας λαός ο οποίος ξεχωρίζει από τους άλλους σε ολόκληρο τον κόσμο για διάφορους  λόγους εθνικούς και πολιτιστικούς οι οποίοι συντελούν την εθνική και πολιτιστική τους ταυτότητα ,τους καθιστούν μοναδικούς. Σε διάφορους τομείς οι Έλληνες ξεχωρίζουν για το ταπεραμέντο και την ‘’ελληνική’’ ιδεολογία που τους διακατέχει. Η ταυτότητα τους είναι κάτι σαν διαβατήριο στις σχέσεις με άλλους πολιτισμούς και επίσης ένα διαχωριστικό φράγμα ανάμεσα στην κουλτούρα και την ιδεολογία των Ελλήνων με άλλους λαούς. Εμποδίζει, θα μπορούσαμε να πούμε, την ανάμειξη με κάποιους άλλους λαούς και την απαλοιφή κάποιων παραδόσεων.

Κάποια από τα χαρακτηριστικά στοιχεία της εθνικής και πολιτιστικής μας ταυτότητας είναι τα εξής: η πολυπολιτισμικότητα της χώρας μας. Μέσα από την πολυπολιτισμικότητα, η οποία είναι ένα μωσαϊκό διαφορετικών πεποιθήσεων, απόψεων, θρησκειών και γενικά συμβίωση ανθρώπων με διακριτές διαφορές, στην χώρα μας γίνεται άρση των προκαταλήψεων και του ρατσισμού. Καλλιεργείται μια σχέση γόνιμης αλληλεπίδρασης αλλά και αρετές, ιδανικά του ανθρώπου όπως ο αλληλοσεβασμός, η αλληλεγγύη, η ισοτιμία και η γενικότερη υποστήριξη του συμπολίτη. Αυτό προβλέπεται από την αρχή του πλουραλισμού, σε μια δημοκρατική κοινωνία. Επίσης στην Ελλάδα λόγω των νεότερων εξελίξεων στο θέμα της μετανάστευσης αλλά και γενικότερα σαν έθνος, οι άνθρωποι είναι περισσότερο διαλλακτικοί , αναγνωρίζονται και σέβονται την διαφορετικότητα.

Όσο αναφορά την πολιτιστική ταυτότητα των ελλήνων, είναι ένα θέμα το οποίο έχει πάρει οικουμενικές προεκτάσεις. Η πολιτιστική μας εικόνα είναι γνωστή για τις γνώσεις μας σε διάφορα θέματα από τα αρχαία χρόνια, τα σημαντικά μνημεία που διατηρούνται στην χώρα μας αλλά και για τον μεγάλο λαϊκό-παραδοσιακό μας πολιτισμό, κάτι διαφορετικό από τις άλλες χώρες, το ελληνικό ταπεραμέντο. Ένα άλλο στοιχείο της πολιτισμικής μας ταυτότητας είναι τα ιστορικά γεγονότα που συνέβησαν στην χώρα μας και η ανδρεία των Ελλήνων στην αντιμετώπιση τους. Από τα αρχαία χρόνια η Ελλάδα βρισκόταν στο επίκεντρο του πολιτισμού και αυτό πέρασε ανεπιτήδευτα και στον σύγχρονο λαό της, στην πολιτιστική του ταυτότητα. Επιπρόσθετα, λόγω της γεωγραφικής της θέσης η Ελλάδα είναι σταυροδρόμι λαών. Έτσι με την πάροδο του χρόνου, οι Έλληνες συναντώντας ανθρώπους από άλλους τόπους, με διαφορετικές κουλτούρες, ήθη και έθιμα, απόκτησαν  γνώσεις πάσης φύσεως, εξευγενίστηκαν και νέες πολιτιστικές εμπειρίες προστέθηκαν στην πολιτιστική τους ταυτότητα.

Φυσικά, όλα τα παραπάνω, τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της εθνικής μας ταυτότητας, συμβάλλουν κατά  πολύ στην τουριστική ανάπτυξη της χώρας. Δεν είναι μόνο το φυσικό τοπίο με τις καταγάλανες θάλασσες και το εύκρατο κλίμα της Ελλάδας που βοηθούν στην ανάπτυξη του τουρισμού. Τα πρωταρχικά στοιχεία που συμβάλλουν σε αυτό έχουν να κάνουν με τους Έλληνες και τα εθνικά και πολιτιστικά στοιχεία που χαρακτηρίζουν την ταυτότητα τους. Αρχικά, πιστεύω πως αυτό που ελκύει περισσότερο τους επισκέπτες της Ελλάδας είναι η ζεστή φιλοξενία των Ελλήνων, ο αυθορμητισμός, η καλοσύνη τους και φυσικά το ελληνικό τους ταπεραμέντο, ο τρόπος που χειρίζονται τις καταστάσεις. Δεύτερον δεν έχουν προκαταλήψεις, είναι ανοιχτεί σε άλλες  ιδέες, νοοτροπίες, σέβονται τους τουρίστες και την διαφορετικότητα τους. Τέλος, αυτή η ευλαβική και πνευματώδες κατάσταση που επικρατεί στην Ελλάδα λόγω της προϊστορίας της αποτελεί σίγουρα πόλο έλξης για τους τουρίστες(μνημεία, μουσεία κ.τλ.)

Συνοψίζοντας, οι Έλληνες ως λαός είναι αναγνωρισμένος στα πέρατα του κόσμου για την ταυτότητα τους, εθνική και πολιτιστική, που χαρακτηρίζεται από στοιχεία που κάθε λαός πρέπει να έχει. Ο ελληνικός λαός πρέπει να δικαιώνει την σημαντική του ιστορία, ελκύοντας πολλούς τουρίστες να δοκιμάσουν κάτι διαφορετικό και μοναδικό ξεφεύγοντας από τα συνηθισμένα και νιώθοντας συναισθηματική αποφόρτιση, αναζωογόνηση και ενθουσιασμό για το μέρος που πατούν και τους ανθρώπους, τους Έλληνες που γνωρίζουν.

Πρεβέντη Αγορίτσα, μαθήτρια γ΄3 Μουσικού Γυμνασίου Τρικάλων

Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογος-ιστορικός

Εργασίες  με θέμα: «Η σημασία της τραγωδίας

«ΑΝΤΙΓΟΝΗ» του Σοφοκλή για τον αρχαίο

 Ελληνικό και Ευρωπαϊκό Πολιτισμό»

Περιεχόμενα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. 3

ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. 4

Η Τραγωδία της Αντιγόνης γενικά.. 4

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο. 5

1.Η σημασία της τραγωδίας Αντιγόνη για τον ελληνικό πολιτισμό. 5

1.2.Η σημασία της τραγωδίας Αντιγόνη για τον Ευρωπαϊκό πολιτισμό. 6

ΚΕΦΑΛΑIO 2. 9

2.1 Κρέοντας. 9

2.2 Αντιγόνη. 9

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ.. 11

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ.. 12

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Πολλές φορές περιφρονήθηκαν οι νόµοι των κυβερνώντων,  γιατί κάποιοι δεν αισθάνθηκαν υποχρεωμένοι να εκτελέσουν τις  διαταγές της εξουσίας,  επειδή η συνείδησή τους αντιδρούσε σε κάτι τέτοιο, καθώς και, γιατί δεν θέλησαν να προδοθεί η ηθική τους συνείδηση.  Η Αντιγόνη έδωσε το καλύτερο παράδειγµα γι’ αυτό.  Η θαρραλέα της συμπεριφορά συγκίνησε και συγκινεί εκατονταετίες τώρα τη συνείδηση πολλών καλλιτεχνών. Το αριστούργημα αυτό του Σοφοκλή, µια από τις ωραιότερες τραγωδίες του, εντυπωσιάζει µε τη στάση της ηρωίδας. Κι αυτό, γιατί ο χαρακτήρας της δεν πρόδιδε κάτι το εξαιρετικό, ούτε ότι θα τολμούσε κάτι το ηρωικό. Ήταν µια απλή πριγκιποπούλα, σημαδεμένη από την κατάρα να είναι κόρη του Οιδίποδα. Η Αντιγόνη µε την πράξη της έγινε σύµβολο της αδελφικής αγάπης, του ανθρωπισμού και της ταπεινοφροσύνης. Είναι πάντα επίκαιρη λόγω της παρουσίας του πόνου, της καταπίεσης και της αντίστασης. Ο αριθµός των σημερινών διασκευών του αντιγονικού μύθου είναι τεράστιος. Όχι µόνο στην Ευρώπη αλλά και στις άλλες ηπείρους,  όπως στη Λατινική Αµερική και στη Νότιο Αφρική,  γράφονται έργα που έχουν ως θέµα τον αντιγονικό µύθο  και τη σύγκρουση της Αντιγόνης µε τον Κρέοντα. Ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια του 19ου και 20ου αιώνα ο θρύλος της Αντιγόνης µε το κείμενο του Σοφοκλή έγιναν ιερά σύµβολα για το ευρωπαϊκό πνεύµα. Η τραγωδία Αντιγόνη του Σοφοκλή είναι το µόνο λογοτεχνικό κείμενο που έχει το χάρισµα να εκφράζει όλες τις κύριες σταθερές που διέπουν τις πέντε εγγενείς στην ανθρώπινη κατάσταση συγκρούσεις και αυτές είναι: η αναμέτρηση μεταξύ ανδρών και γυναικών,  μεταξύ ηλικιωμένων και νέων,  μεταξύ κοινωνίας και ατόµου, μεταξύ ζωντανών και νεκρών,  μεταξύ ανθρώπων και θεού/θεών  και οι οποίες δεν είναι διαπραγµατεύσιµες.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η Τραγωδία της Αντιγόνης γενικά:

Η Αντιγόνη είναι αρχαία τραγωδία του Σοφοκλή που παρουσιάστηκε πιθανότατα στα Μεγάλα Διονύσια του 441 π.Χ.. Το θέμα της προέρχεται από τον Θηβαϊκό κύκλο, απ” όπου ο Σοφοκλής άντλησε υλικό και για δύο άλλες τραγωδίες του, τον «Οιδίποδα Τύραννο» και τον «Οιδίποδα επί Κολωνώ». Τα «γεγονότα» της «Αντιγόνης» είναι μεταγενέστερα χρονολογικά από εκείνα των τραγωδιών για τον Οιδίποδα, αλλά η «Αντιγόνη» παρουσιάστηκε πριν από αυτές. Η «Αντιγόνη» είναι η δεύτερη αρχαιότερη σωζόμενη τραγωδία του Σοφοκλή, μετά τον «Αίαντα».

Η Αντιγόνη του Σοφοκλή πραγματεύεται την ιστορία μιας έφηβης που αψηφά την κοσμική εξουσία, δηλώνοντας την αφοσίωσή της σε έναν ανώτερο νόμο. Η Αντιγόνη, κόρη του Οιδίποδα, επιθυμεί να θάψει τον αδερφό της, τον Πολυνείκη, ο οποίος σκοτώθηκε σε ένα βάναυσο εμφύλιο πόλεμο εναντίον του ίδιου του του αδερφού, του Ετεοκλή. Ο Κρέων, ο θείος τους και νέος, αδοκίμαστος βασιλιάς, έχοντας μόλις αναλάβει το θρόνο μετά το θάνατο των δύο αδερφών, διατάζει να μείνει άταφο το σώμα του Πολυνείκη για να το κατασπαράξουν τα όρνια και τα άγρια σκυλιά, επειδή ηγήθηκε στρατού εναντίον της πατρίδας του, της Θήβας, και πρέπει συνεπώς να τιμωρηθεί ως προδότης. Όποιος παραβεί το νόμο, σύμφωνα με τη διαταγή του Κρέοντα, θα θανατωθεί. Η Αντιγόνη τον αψηφά ανοιχτά και εσκεμμένα, τιμώντας το σώμα του αδερφού της με νεκρικές τελετές, ακολουθώντας έναν ανώτερο νόμο που υπερβαίνει αυτόν της πολιτείας -το θεϊκό νόμο. Ο Κρέων αναγκάζεται, λόγω της δικής του πολιτικής ρητορικής και της εύθραυστης εξουσίας που έχει μόλις αρχίσει να εγκαθιδρύει μετά τον εμφύλιο, να τιμωρήσει την ανιψιά του για παραδειγματισμό και την καταδικάζει σε θάνατο. Στην προσπάθεια πραγματοποίησης της εντολής του, ο Κρέων χάνει τα πάντα: το γιο του που ήταν αρραβωνιασμένος με την Αντιγόνη, τη γυναίκα του, το θρόνο του και την τάξη που προσπάθησε τόσο πολύ να προασπίσει.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο

1.Η σημασία της τραγωδίας Αντιγόνη για τον ελληνικό πολιτισμό.

Στο σύνολό της η τραγωδία ήταν πολιτικό θέατρο με την απλή και ευρεία έννοια, εφόσον παρουσιαζόταν επί σκηνής με ενέργειες της πόλης και με αποδέκτη την πόλη των Αθηναίων, μέσω των νομίμων δημοσίων οργάνων διακυβέρνησης, σε συγκεκριμένη εορτή του θρησκευτικού ημε­ρολογίου του κράτους. Η τραγωδία ήταν «πολιτική» και από αρκετές άλλες, λιγότερο τυπικές, απόψεις. Με τις ευρύτερες πιθανές προεκτάσεις του, ο αθηναϊκός δημοκρατικός τρόπος ζωής θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως «ένας τρό­πος εκπαίδευσης όλης της Ελλάδας» (σύμφωνα με την περίφημη φράση από τον Επιτάφιο του Περικλή στον Θουκυδίδη, «τήν τε πᾶσαν πόλιν τῆς Ἑλλάδος παίδευσιν εἶναι»). Αλλά κατ’ αρχήν, η συμμετοχή στη δημοκρατική διαδικασία, που σημαίνει και να παρευρίσκεται κανείς ως ακροατής σ’ έναν τέτοιο δημόσιο πολιτικό λόγο, εκλαμβανόταν κυρίως ως τρόπος εκπαίδευ­σης των αθηναίων πολιτών. Η Αντιγόνη του Σοφοκλή είναι τραγωδία με θέμα την πολιτική και οικογενειακή αυτοκαταστροφή. Πραγματεύεται όμως και όλες τις άλλες κατηγορίες όπως κατηγορίες αμοιβαίας αντίληψης, συμπλοκής με την «ετερότητα», που μπορούν να ορισθούν ως ερωτικές, κοινωνικές, λατρευτικές και μεταφυσικές. Οι άνδρες και οι γυναίκες, οι γέροι και οι νέοι, το άτομο και η κοινότητα , οι ζώντες και οι θανόντες. Στον πυρήνα της δηλαδή η Αντιγόνη είναι ένα έργο για τη σύγκρουση ανάμεσα στα πιστεύω του ατόμου και το νόμο του κράτους.

Ξεκινώντας την ανάλυσή μας, θα πρέπει να πούμε τι σήμαινε νόμος για τους αρχαίους Έλληνες. Ο νόμος για τον αρχαίο Έλληνα είναι δισυπόστατος. Είναι το σύνολο των γραπτών νόμων που ρυθμίζουν την ευημερία και ευρυθμία της πόλης, άλλα και το άγραφο δίκαιο που είναι, σύμφωνα με την αρχαιοελληνική αντίληψη, έμφυτο στους ανθρώπους και επιβάλλεται όχι από τον φόβο των κυρώσεων ,αλλά από το αίσθημα της αιδούς ,που μοίρασε ο Ερμής σε όλους τους ανθρώπους .Επίσης πρέπει να πούμε ότι στην αρχαία Ελλάδα η ανομία θεωρείται προάγγελος κακών για την πόλη. Σύμφωνα με τον Αίσωπο όταν υπάρχει αυθαιρεσία(ύβρις) σε μια πόλη τότε ακολουθούν πόλεμος και μάχες. Άλλες αντιλήψεις από την αρχαιότητα όσον αφορά την τήρηση των νόμων είναι επηρεασμένες από τον Σωκράτη .Ο Σωκράτης θεωρεί ότι θα πρέπει να μένουμε πιστοί στους νόμους της πατρίδας. Ο ίδιος θανατώθηκε προκειμένου να μείνει πιστός στα πιστεύω της συμμόρφωσης με τους νόμους.

Θα δούμε όμως και απόψεις, περί νόμων, από «αναρχικούς» σαν την Αντιγόνη αν μπορούν να χαρακτηριστούν έτσι, που διατυπώθηκαν από αρχαίους Έλληνες. Ο Αντιφών ο Αθηναίος διατύπωσε άποψη κόντρα στο ρεύμα της εποχής κατά της δουλείας, λέγοντας ότι όλοι οι άνθρωποι είναι όμοιοι καθώς επίσης είπε ότι οι νόμοι της πολιτείας είναι αυθαίρετοι κανονισμοί. Επίσης ο Ζήνων ο Κιτεεύς διατύπωσε ότι οι καρποί ανήκουν σε όλους, η γη σε κανέναν. Ο Αντισθένης διακήρυττε ότι δεν πρέπει να υπάρχει κυβέρνηση, ατομική ιδιοκτησία, επίσημη θρησκεία και γάμος. Ο Διογένης και στην συνέχεια οι Κυνικοί διατύπωναν την άποψη ότι οι νόμοι διαφέρουν από χώρα σε χώρα, ότι είναι ανθρώπινα έργα, επομένως δεν έχουν αντικειμενικό κύρος και είναι ανάξιοι σεβασμού.

Βέβαια, οφείλουμε στη συνέχεια να πούμε ότι και η Αντιγόνη υπακούει σε κάποιους νόμους και σε κάποιες συμβάσεις. Πιστεύει σε θεϊκούς και θρησκευτικούς νόμους και σε ηθικές αξίες περί ταφής των νεκρών και προσφοράς τιμών, επικαλείται τους θεούς και τις αξίες τις οποίες πιστεύει, οι οποίες είναι προϊόν της παιδείας η οποία της  παρέχεται. Αλλά, όπως είναι γνωστό, οι νόμοι είναι προϊόν της ηθικής και χωρίς αυτήν στερούνται νοήματος ακόμη και αυτές οι αξίες της Αντιγόνης.

Αν υποθέσουμε ότι οι Έλληνες γεννήθηκαν «Αντιγόνες» και όχι «Κρέοντες» όπως πολύ έχουν διατυπώσει, διαχρονικά είμαστε με το μέρος του αδυνάτου και κατά αυτού που το νόμιμο μπορεί να μην είναι και ηθικό. Είναι στην ψυχοσύνθεση του Έλληνα να μην συμβιβάζεται και να προτάσσει το δίκαιο και ηθικό. Αυτό έγινε κατά της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, την εποχή των Βαλκανικών πολέμων ,κατά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο και πιο πρόσφατα την εποχή πριν την μεταπολίτευση. Μήπως όμως και σήμερα, πόσες χιλιάδες συμπολίτες μας ,δεν αισθάνονται καθημερινά «Αντιγόνες»…

1.2.Η σημασία της τραγωδίας Αντιγόνη για τον Ευρωπαϊκό πολιτισμό.

Από τον 15ο  αιώνα και µετά ο µύθος της Αντιγόνης αρχίζει να παίρνει µορφή, οι διανοούμενοι της εποχής ανακαλύπτουν τις αρχαίες τραγωδίες του Σοφοκλή. Η Αντιγόνη μεταφράζεται στα ιταλικά από τον Alamanni το 1533, στα γαλλικά το 1573από τον Baϊf  και στα γερµανικά το 1543 από τον Fritze. To 1533 o Erasmus von Rotterdam παραθέτει στο έργο του Adagia 23 φορές την τραγωδία του Σοφοκλή. Ενόψει των δύσκολων καιρών της Προτεσταντικής Μεταρρύθμισης η αρχαία τραγωδία αφομοιώθηκε αµέσως ως πολιτικό έργο. Πολύ σηµαντικό για την παράδοση του αντιγονικού µύθου υπήρξε το έργο του Robert Garnier «Antigone ou la Piété» (1580). Είναι ένα ποίηµα µε 2.700 στίχους, όπου η Αντιγόνη παρουσιάζεται ως πρότυπο οικογενειακής αφοσίωσης. Στην Γαλλία του τέλους του δέκατου έκτου αιώνα, τα άταφα πτώµατα, οι αδελφοκτόνες συγκρούσεις, η εξολόθρευση των παλιών οικογενειών δεν ήταν διόλου σχήµα λόγου, αλλά αντικείμενο καθημερινής εμπειρίας. Τα λυρικά δράµατα του Garnier κατατρέχονται από την αίσθηση και τα θεάµατα µίας κοινωνίας υπό διάλυση. Το θέµα της Αντιγόνης δεν ήταν µακριά. Ήταν δηµοφιλές σε όλη την διάρκεια της Αναγέννησης.

Η αναγεννησιακή ευαισθησία βίωνε ως φυσιολογικές τις αναλογίες µε την Αντιγόνη. Τα σοφόκλεια θέµατα της παρθενίας, της νυχτερινής ταφής, της αγάπης µέχρι αυτοθυσίας, η σοφόκλεια αντίληψη ότι η πράξη είναι συµπόνια, ότι ο ηρωισµός είναι αγωνία που ελεύθερα συμμεριζόμαστε, όλα τούτα προαναγγέλλουν ή προεικονίζουν µε ακρίβεια της χριστιανικές αλήθειες. Οι λόγοι που προστάζει η ίδια η Αντιγόνη έχουν κάτι το εγκόσµιο, το ουµανιστικό. Η καλή διαγωγή πρέπει να είναι σύµφωνη µε την ανθρώπινη ευσέβεια, αντίθετα το διάταγµα του Κρέοντα επιβάλλει απανθρωπιά. Η Αντιγόνη επικαλείται µια φυσική ανθρωπιά: «ότι έκανα, το έκανα από φυσική αγάπη». Η ταφή του Πολυνείκη και η κάθοδος της Αντιγόνης ζωντανής στον τάφο είναι µέρος µιας µοιραίας κίνησης του νοήµατος, η οποία οδηγεί στην οικουµενικότητα δια µέσου της ταφής και της ανάστασης του Χριστού. Από αυτά τα ξεχασµένα έργα, η Antigone του Tommaso Traetta που πρωτοπαρουσιάστηκε στην Πετρούπολη το 1772,θεωρήθηκε οµόφωνα ως η κορυφαία της opera seria. Όλες αυτές οι όπερες έχουν ως κεντρικό θέµα τον έρωτα του Αίµονα και της Αντιγόνης. Ο Pierre-Simon Ballanche, ο φωτισµένος ουτοπικός σοσιαλιστής, επικαλείται το κλασικό υπόβαθρο για να επιτύχει αποστασιοποίηση. Η Αντιγόνη του, πεζό έπος σε έξι βιβλία, µε τελετουργικό ρυθµό, δηµοσιεύθηκε το1814.

Κατά την διάρκεια του δεκάτου ένατου αιώνα δεν γράφτηκαν σηµαντικές λογοτεχνικές ερµηνείες του αντιγονικού µύθου. Η Frenzel υποστηρίζει, ότι οι καινούριες ερµηνείες εκείνης της εποχής µείωναν την σηµασία του µύθου ή ήταν χωρίς φαντασία. Ο Bothe στο έργο του Der Ödipiden Fall oder die Brüder (1822) αφήνει τον Κρέοντα να αλλάξει την γνώµη του και να επιτρέψει στην Αντιγόνη να θάψει τον αδελφό της, κάνοντας έτσι την πράξη της Αντιγόνης περιττή. Ο Frohne το 1852 απλά κάνει µια περίληψη των αρχαίων τραγωδιών του Θηβαϊκού Κύκλου µε κεντρικό πρόσωπο την Αντιγόνη. Όσο ασήµαντες και να ήταν αυτές οι ερµηνείες, ο δέκατος ένατος αιώνας µας χάρισε την πιο ωραία σοφόκλεια µετάφραση. Ο Hölderlin µετέφρασε την Αντιγόνη του Σοφοκλή το 1804, κανοντάς την «eine Art Paradigma poetischer Vollkommenheit». Εκείνη την εποχή γεννήθηκαν κάποιες από τις πιο ριζοσπαστικές ειρηνευτικές µεταµορφώσεις και αναβιώσεις που µπόρεσε ποτέ να εκμαιεύσει κανείς από λογοτεχνικό κείμενο. Πάνω στην µετάφραση του Hölderlin βασίστηκε ο Hegel, όταν το 1821 έγραψε, Die Phänomenologie des Geistes, την θεωρία του για τα προβλήµατα της αρχαίας τραγωδίας. Ο Hegel αποκαλεί την Αντιγόνη «ένα από τα υψηλότερα και τα πιο ολοκληρωµένα, από κάθε άποψη, έργα τέχνης που δηµιούργησε ποτέ η ανθρώπινη προσπάθεια» και επικαλείται την ηρωίδα, «την Ουράνια Αντιγόνη, την ευγενέστερη µορφή που εµφανίστηκε ποτέ στην γη».

Σε αντίθεση µε την Γερµανία, στη Γαλλία οι διανοούµενοι παίρνουν το µέρος της Αντιγόνης και καταδικάζουν τον Κρέοντα. Σηµαντική υπήρξε η µορφή της Αντιγόνης στην Γαλλία και κατά την διάρκεια της Υπόθεσης Ντρέυφους. Φυσικά, εκείνοι που υποστήριζαν, ότι η δικαστική απόφαση ήταν λανθασµένη, σύγκριναν το Κράτος µε τον Κρέοντα και ταυτίζονταν µε την Αντιγόνη, εκείνην που επαναστατεί για την δικαιοσύνη και την αλήθεια. Αυτήν την στάση είχε και ο συγραφέας Péguy. Άλλοι διανοούµενοι όπως ο Barrés έβλεπαν στον ηρωισµό ένα δηµόσιο κίνδυνο. Για τον Barrés όπως και για τον Hegel, η σύγκρουση του Κρέοντα και της Αντιγόνης είναι ανήθικη. Μια άλλη ενδιαφέρουσα ερµηνεία παραθέτει ο Maurras, σύµφωνα µε τη λογική των δικών του πολιτικών ιδεών θα έπρεπε να πάρει το µέρος του Κρέοντα, της εγκατεστηµένης εξουσίας. Αλλά δεν το κάνει. Ο αναρχικός, για εκείνον, είναι ο Κρέων που καταστρέφει την παράδοση των προγόνων και δεν σέβεται τα Θεία. Είναι η Αντιγόνη εκείνη που αντιπροσωπεύει την νοµιµότητα και το Θείο.

Στον 20ο  αιώνα θα αναλυθούν oι Αντιγόνες του Rolland, Hasenclever, Anouilh, Brecht και Hοchhuth. Το 1901 ο Hugo von Hofmannstahl στο έργο του Vorspiel zur Antigone χρησιµοποιεί τη σοφόκλεια τραγωδία, για να της προσδώσει µια συγκεκριµένη θεατρική Αισθητική της μίµησης. Αφηγείται την ιστορία ενός φοιτητή, ο οποίος µετά από µια παράσταση της Αντιγόνης παραµένει µόνος του στο θέατρο. Με πολύ διαφορετικό τρόπο µας παρουσιάζει το 1922 ο Cocteau τη δική του Αντιγόνη.. Μας δείχνει τον µύθο µέσα από µια λογική της περίληψης. Ο ίδιος ο Cocteau παροµοιάζει την µινιµαλιστική µεθοδό του µε αεροφωτογραφίες από την Ελλάδα. Το 1930 ο Gide γράφει το θεατρικό έργο Oedipe, που ανεβαίνει δυο χρόνια αργότερα στα θέατρα της Γαλλίας. Ο Gide προσπαθεί να δώσει «λογοτεχνική» και ειρωνική µορφή στις δυνατότητες συνεύρεσης µεταξύ των ανθρώπων (αιµοµιξία, οµοφυλοφιλία, εγκληµατική ερωτική συµπαιγνία) που τα ταµπού της οικογενειακής ζωής και των κοινωνιών τα έχουν διαστρεβλώσει ή απωθήσει. Η Fraisse υπστηρίζει, ότι ο 20ος αιώνας είναι ο αιώνας της πολιτικοποίησης του αντιγονικού µύθου. Η Αντιγόνη γίνεται η φωνή των καταπιεσµένων ενάντια σε κάθε είδους εξουσία. Κατά την διάρκεια των δύο Παγκοσµίων Πολέµων αλλά και µεταπολεµικά γράφτηκαν πολλές Αντιγόνες. Κυρίως στη Γαλλία και τη Γερµανία, χώρες που ταλαιπωρήθηκαν πολύ από τα δεινά των πολέµων, εµφανίζονται θεατρικά έργα, µυθιστορήµατα, διηγήµατα και ποιήµατα εµπνευσµένα από την ιστορία της.

Σε αντίθεση με τον Ελλαδικό χώρο, στην Ευρώπη γράφτηκαν πολλές εκδοχές του Αντιγονικού μύθου. Ίσως γιατί η Ευρώπη προσπάθησε να βρει τις ουμανιστικές αξίες ,μέσα σε έναν κόσμο φεουδαρχίας και δεσποτισμού Αν μπορούσαμε να παρακολουθήσουμε σε χρονική μετάβαση όλα τα παραπάνω έργα θα νοιώθαμε μια ηθική ανύψωση που ο Ευρωπαϊκός κόσμος προσπάθησε να βρει τον δρόμο του μέσα από μια αρχαία ελληνική τραγωδία. Το να ξαναγράψει όμως κανείς ένα μύθο που όλοι γνωρίζουν είναι έργο επίπονο και άκρως ολισθηρό. Και τούτο γιατί η οικειότητα του δέκτη αυξάνει τις απαιτήσεις και κατά συνέπεια την πίεση που ασκείται στον όποιο φιλόδοξο «μεταγραφέα», ανεξάρτητα από το ποιος είναι αυτός. Αυτό συχνά οδηγεί σε εκδοχές του τύπου «μία από τα ίδια», που στόχο έχουν να πέσουν στα «μαλακά», ικανοποιώντας τις ήδη δεδομένες προσδοκίες του «μέσου» αναγνώστη.

ΚΕΦΑΛΑIO 2

2.1 Κρέοντας

Είναι ένας άνθρωπος ικανός, αυστηρός και με μεγάλη αυτοπεποίθηση. Διακηρύσσει ότι είναι ο νόμιμος διάδοχος της εξουσίας και ότι η πατρίδα γι’ αυτόν είναι υπεράνω όλων (στ. 162-210). Ο εγωισμός του και η αλαζονεία φαίνεται από τα πιστεύω του ότι μπορεί να κυβερνά όχι μόνο τους ζωντανούς αλλά και τους νεκρούς. Έτσι, χαρακτηρίζοντας προδότη τον Πολυνείκη και απαγορεύοντας την ταφή του, πάει ενάντια στους θεούς και στους άγραφους νόμους. Παρ’ όλα αυτά φοβάται ότι κάποιος μπορεί να πάει ενάντια στην διαταγή του. Γι’ αυτό προσπαθεί με τα λόγια του να αποτρέψει οποιονδήποτε επίδοξο παραβάτη. Του είναι αδύνατο να καταλάβει το ιερό καθήκον της Αντιγόνης και δεν διστάζει να την καταδικάσει σε θάνατο. Η απόφασή του είναι αμετάκλητη ακόμα κι όταν ο ίδιος ο γιος του τον παρακαλεί να συγχωρήσει την Αντιγόνη. Έτσι εκδηλώνοντας τις τυραννικές του αρχές φέρνει την δυστυχία, όχι μόνο στην οικογένειά του, αλλά και σε ολόκληρη την πόλη. Δεν διστάζει να βρίσει τον Τειρεσία που προσπαθεί να τον μεταπείσει. Φτάνει μέχρι την «ύβρη» όταν λέει: «δεν θα επιτρέψω την ταφή έστω κι αν οι αετοί αρπάξουν το πτώμα και το φέρουν μπροστά στον θρόνο του Δία» (1039-1041). Μόνο μετά από τις άσχημες προβλέψεις του Τειρεσία αρχίζει να κλονίζεται η πίστη του ότι η απόφασή του είναι σωστή. Και πράγματι, οι προβλέψεις του μάντη αρχίζουν να βγαίνουν αληθινές… καθώς αναγγέλλεται η αυτοκτονία του Αίμωνα και λίγο αργότερα η αυτοκτονία της Ευρυδίκης. Αυτό είναι και το τελειωτικό χτύπημα για τον Κρέοντα. Η παραφροσύνη τον κυριεύει και επιθυμεί τον θάνατο.

2.2 Αντιγόνη

Ίσως είναι η τελειότερη μορφή σε όλη την ελληνική δραματουργία. Ένας χαρακτήρας πολυσύνθετος. Δεν θα ήταν δύσκολο να την χαρακτηρίσει κανείς, την στιγμή που τα ίδια της τα λόγια, οι πράξεις της, η συμπεριφορά της αναδεικνύουν την προσωπικότητά της. Είναι μια γυναίκα που δεν φοβάται και δεν υποτάσσεται σε κανέναν. Οδηγός της είναι το συναίσθημα και όχι η λογική. Αντιδρά στην ατίμωση του Πολυνείκη γιατί έτσι υπαγορεύουν οι άγραφοι νόμοι, αλλά και γιατί σπρώχνεται από το αίσθημα της αδελφικής αγάπης. Άλλωστε όπως λέει και η ίδια έχει γεννηθεί μόνο για να αγαπάει (στίχος 523). Το θάρρος της και η ευσέβειά της προς τους θεούς φαίνονται στους στίχους 446-455. Ακριβώς στους στίχους 441^_581 της «Αντιγόνης» του Σοφοκλή πραγματώνεται η καθεμιά ξεχωριστά από τις πέντε θεμελιώδεις κατηγορίες του προσδιορισμού και αυτοπροσδιορισμού του ανθρώπου μέσα από την σύγκρουση, βρίσκονται δε και οι πέντε εν δράσει σε μία και μοναδική αναμέτρηση. Απ’ ό, τι γνωρίζω, καμία άλλη στιγμή είτε της θρησκευτικής είτε της κοσμικής φαντασίας δεν επιτυγχάνει αυτή την ολότητα.  Ο Κρέοντας την ρωτάει αν ήξερε την διαταγή του. Θα μπορούσε να αρνηθεί ότι ήξερε και να ξεφύγει από οποιαδήποτε κατηγορία. Όχι μόνο δεν το αρνείται αλλά του εξηγεί ότι το έκανε γιατί δεν ήταν διαταγή του Δία και της Δίκης αλλά διαταγή ενός θνητού. Δεν φοβάται τις ευθύνες και γι’ αυτό διαψεύδει την Ισμήνη όταν εκείνη προσπαθεί να εμφανιστεί στον Κρέοντα σαν συνεργός. Όμως πέρα απ’ όλα αυτά δεν παύει η Αντιγόνη να είναι και γυναίκα. Η ιδέα του θανάτου δεν την τρομάζει, όμως είναι και αυτή ένας απλός άνθρωπος, με αδυναμίες, γι’ αυτό όταν την οδηγούν στην φυλακή θρηνεί την τύχη της. Λυπάται που δεν μπόρεσε να ολοκληρωθεί σαν γυναίκα, δημιουργώντας μια οικογένεια, αλλά πεθαίνει ολοκληρωμένη σαν άτομο, ξέροντας, ότι πάνω απ’ όλα έκανε το χρέος της, υπηρετώντας τους νόμους της ηθικής.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Εστιάζοντας στην ιστορία της Αντιγόνης για βαθύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός έχει διαμορφώσει και εμπλουτίσει τις σύγχρονες αξίες και ήθη, καταλαβαίνουμε ότι το γεγονός αυτό τροφοδοτεί ένα παγκόσμιο διάλογο για την πληθώρα των προβλημάτων που αντιμετωπίζουμε σήμερα»: «Η αγάπη της Αντιγόνης για τον αδερφό της, το αίσθημα του καθήκοντος και το θάρρος της να αντισταθεί σε ισχυρές δυνάμεις, ιδιαίτερα ως γυναίκα, την καθιστούν ένα αξιοθαύμαστο πρόσωπο. Η ηρωική ιστορία της αντιστοιχεί με πολλά από τα σύγχρονα κρίσιμα θέματα, όπως οι διαμάχες γύρω από την εξουσία, τα δικαιώματα των γυναικών, οι κοινωνικοί κανόνες και η μετανάστευση για να αναφέρουμε μερικά μόνο παραδείγματα». «Η Αντιγόνη του Σοφοκλή αγγίζει τις αξίες και τους κινδύνους που διατρέχει ο δημοκρατικός μας πολιτισμός».

Στα παραπάνω κεφάλαια είδαµε, πως ο λόγος για τον οποίον ο αρχαίος µύθος ασκεί ακόµα τόσο µεγάλη επιρροή στην ανθρώπινη σκέψη, είναι γιατί παρέχει στον άνθρωπο απλές κι ευνόητες λύσεις για καταστάσεις και φαινόµενα πανανθρώπινα, εµπεριέχει αλήθειες που παραµένουν καθηµερινά επίκαιρες. Ο µύθος µπορεί να προσαρµοστεί σε διαφορετικές καταστάσεις κι εποχές, εξελίσσεται και προσαρµόζεται εύκολα. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί το λογοτεχνικό µύθο ως επικοινωνιακό  υλικό, έτσι η Αντιγόνη από απλό πρόσωπο γίνεται σύµβολο µέσα στην διακειµενικότητά της και διευκολύνει το λογοτέχνη να επιβάλλει µια συγκεκριµένη λογική του µηνύµατός του στον αναγνώστη. Η ιδιαιτερότητα του έργου προσδιορίζεται κάθε φορά από τον τρόπο µε τον οποίο χρησιµοποιούνται στοιχεία που είναι λίγο πολύ γνωστά.  Στην ερώτηση γιατί ο λογοτεχνικός µύθος της Αντιγόνης διασκευάζεται ακόµα και γιατί η ανθρωπότητα δεν έχει κουραστεί να τον διαβάζει ξανά και ξανά, µπορούµε να διαπιστώσουµε µέσα από αυτήν την εργασία, ότι πρώτα απ’όλα ο ίδιος ο µύθος από τη φύση του µας δίνει τη δυνατότητα να εξηγήσουµε πολλά από τα ανθρώπινα προβλήµατα.

Σημασία έχει το γεγονός ότι ο μύθος του αγώνα της Αντιγόνης, τις περισσότερες φορές, επανακάμπτει σε συνάρτηση με την περιρρέουσα ατμόσφαιρα κάθε εποχής. Έτσι: εποχές χωρίς ιδιαίτερες εντάσεις τείνουν να τον αγνοούν. Εποχές με εντάσεις τον επαναφέρουν.

Τέλος, επειδή είμαστε από τη φύση μας υπέρ του ηθικού, όλοι μας θα υποστηρίζαμε την στάση της Αντιγόνης. Παρόλα αυτά όμως πιστεύω πως ο ήρωας της τραγωδίας είναι ο Κρέων. Ο Κρέων είναι αυτός που προσπαθεί μέσα του να ισορροπήσει μεταξύ ανθρώπου και βασιλέα. Μέσα του υπερισχύει το καθήκον προς την πατρίδα, ανεξάρτητα αν αυτό θα τον φέρει σε σύγκρουση με θεούς και ανθρώπους. Καταπολεμά στη ρίζα του την αναρχία που απειλεί τη συγκρότηση των θεμελιωδών κανόνων του κράτους. Αμφισβητώντας τους νόμους η Αντιγόνη, φοβάται ότι θα καταλυθεί το ίδιο το κράτος. Ισορροπεί μεταξύ καθήκοντος και συναισθήματος. Βέβαια, όπως κάθε λογικός και σώφρων άνθρωπος προτιμά να χάσει τα πάντα, ακόμα και την ζωή του, υπερασπίζοντας μέχρι θυσίας το καλό του κράτους και όχι τον εγωισμό μιας πριγκιποπούλας.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1.BRECHT (Bertolt), Vorwort zu «Antigonemodell 1948», στο: Schondorff

Joachim(επιµ.), Theater der Jahrhunderte. Antigone. Sophokles, Euripides, Racine,

Hölderlin, Hasenclever, Cocteau, Anouilh, Brecht, München, Langen Müller,1966,

σ. 363-370.

2.BRECHT (Bertolt), Die Antigone des Sophokles. Nach der Hölderlischen Übertragung,

στο: Schondorff Joachim (επιµ.), Theater der Jahrhunderte. Antigone. Sophokles,

Euripides, Racine, Hölderlin, Hasenclever, Cocteau, Anouilh, Brecht, München,

Langen Müller,1966, σ. 323-362

3.HOCHHUTH (Rolf), Die Berliner Antigone. Erzählungen und Gedichte,Stuttgart,

Reclam, 2010.

4.ROLLAND (Romain), L’Esprit Libre. Au-Dessus de la Mêlée. Les Précurseurs, Paris,

Editions Albin Michel, 1953.

5.ΡΙΤΣΟΣ (Γιάννης), Ισµήνη, Αθήνα, Κέδρος,΄β έκδ., 1972.

6.ΣΟΦΟΚΛΗΣ, Αντιγόνη, µτφ. Κ. Γεωργουσόπουλος, Αθήνα, Κάκτος, 1992

7.http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:P8UR2BIHTkQJ:afterschoolbar.blogspot.com/2015/09/blog-post.html+&cd=8&hl=el&ct=clnk&gl=gr

8.http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:70-a6lfeQHgJ:www.kathimerini.gr/323315/article/politismos/arxeio-politismoy/antigonh-to-ainigma-enos-symvoloy+&cd=4&hl=el&ct=clnk&gl=gr

9.http://www.kairatos.com.gr/arxaioi/antigonibiografia.htm

10.https://ekivolosblog.wordpress.com/2014/12/05/%CE%B7-%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%B3%CE%BF%CE%BD%CE%B7-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CF%83%CE%BF%CF%86%CE%BF%CE%BA%CE%BB%CE%B7-%CF%83%CF%84%CE%B7-%CF%83%CE%BA%CE%B5%CF%88%CE%B7-%CF%84%CE%BF%CF%85-hegel/

 Μουσικό Σχολείο Τρικάλων

Σχολικό Έτος 2016-17

Μαθητική, συνθετική  εργασία-κείμενο με  θέμα παρμένο από την Αρχαία Ελληνική Γραμματεία

ΕΡΓΑΣΙΑ Α΄ ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ

«ΑΝΤΙΓΟΝΗ»

Σοφοκλής(496-406π.Χ.)

ΧΑΤΖΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ

Β΄2 ΛΥΚΕΙΟΥ

ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ:

ΗΛΙΑΔΗ ΑΜΑΛΙΑ, φιλόλογος-ιστορικός

Η Αντιγόνη αποτελεί μία από τις σημαντικότερες τραγωδίες της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας. Γράφτηκε από τον Σοφοκλή και παρουσιάστηκε  ίσως στα Μεγάλα Διονύσια του 441 π.Χ. Το θέμα το οποίο πραγματεύεται είναι ουσιαστικά η αντίθεση ανάμεσα στο θεϊκό και τον ανθρώπινο νόμο και στο χρέος που έχει κάθε άνθρωπος κάποια στιγμή να επιλέξει, ανάλογα με τις αξίες του, ποιό μονοπάτι θα ακολουθήσει.

Στο έργο παρακολουθούμε την προσπάθεια της Αντιγόνης να θάψει τον νεκρό αδελφό της Πολυνείκη, παρά την αντίθετη εντολή του Κρέοντα, βασιλιά της Θήβας, θέτοντας την τιμή των θεών και την αγάπη για τον αδερφό της υπεράνω των νόμων των ανθρώπων.

• Ο Μύθος

Η Αντιγόνη ήταν ένα από τα τέσσερα παιδιά που ο Οιδίποδας απέκτησε με την Ιοκάστη, βασίλισσα της Θήβας, χωρίς να γνωρίζει πως εκείνη ήταν η φυσική μητέρα του. Τα υπόλοιπα παιδιά τους ήταν η Ισμήνη, ο Ετεοκλής και ο Πολυνείκης. Ο Οιδίποδας είχε καταραστεί τους γιους του να διαφωνήσουν για το μοίρασμα της κληρονομιάς τους και να αλληλοσκοτωθούν, επειδή είχαν παραβιάσει διαταγές του.

Όταν ο Οιδίποδας ανακάλυψε την αλήθεια για την καταγωγή του αυτοεξορίστηκε και τα δύο αδέρφια συμφώνησαν να κυβερνούν εναλλάξ τη Θήβα ανά έναν χρόνο. Μετά το πρώτο έτος διακυβέρνησης ο Ετεοκλής αρνήθηκε να παραχωρήσει τον θρόνο στον Πολυνείκη. Έτσι ο δεύτερος έφυγε από τη Θήβα και πήγε στο Άργος, όπου παντρεύτηκε την κόρη του βασιλιά Άδραστου και οργάνωσε εκστρατεία εναντίον της Θήβας. Η εκστρατεία απέτυχε, όμως και οι δύο αδερφοί σκοτώθηκαν σε μονομαχία μεταξύ τους. Τον θρόνο ανέλαβε τότε ο Κρέων, αδερφός της Ιοκάστης, που διέταξε να μείνει άταφο το πτώμα του Πολυνείκη επειδή πρόδωσε την πατρίδα του. Από αυτό το σημείο ξεκινάει η τραγωδία.

• Τραγωδία «Αντιγόνη»

Η Αντιγόνη μπροστά στο νεκρό Πολυνείκη

Ο μύθος των Λαβδακιδών, γενιά στην οποία ανήκει η Αντιγόνη, είναι ένας από τους ομορφότερους σε πλοκή και γεγονότα μύθους, ενώ παράλληλα αποδεικνύει στο μέγιστο βαθμό, το μεγαλείο του Ελληνικού πνεύματος καθώς προβάλλει αξίες και ιδανικά αξεπέραστα στο πέρασμα των χρόνων, μέσα από ένα άψογο δομημένο λόγο που μας προσφέρει ο Σοφοκλής. Οι ήρωες αποτελούν τον «καθρέπτη» του αναγνώστη/θεατή, μια και ο καθένας από αυτούς ενσαρκώνει ένα διαφορετικό τρόπο αντίληψης. Τα τρία βασικά πρόσωπα του έργου είναι:

v Αντιγόνη (τραγική ηρωίδα)

Τιμά τον νεκρό επικαλούμενη τις ανώτερες αξίες, είναι ατρόμητη εμπρός στον θάνατό της τον οποίο και προδιαγράφει, στέκεται με θάρρος και τόλμη απέναντι στο Βασιλιά χωρίς να φοβάται να έρθει αντιμέτωπη με όλους τους νόμους, διατηρώντας τα υψηλά ιδανικά της. Είναι ισχυρός χαρακτήρας, είναι ανεξάρτητη και δυναμική ενώ δεν αναφέρει πουθενά την αγάπη της για τον Αίμονα, τον γιο του Κρέοντα.

v Ισμήνη

Παρουσιάζεται ρεαλίστρια, λιγόψυχη, υποταγμένη στους κανόνες της ανθρώπινης εξουσίας. Δεν έχει την δύναμη να αντιμετωπίσει την βασιλική εξουσία, φοβάται τον Κρέοντα, έχει τύψεις για την τύχη της Αντιγόνης καθώς καταλαβαίνει ότι δεν πρόκειται να κάνει πίσω παρά τις όποιες δυσκολίες συναντήσει

v Κρέοντας (τραγικό πρόσωπο, έρμαιο δηλαδή των συγκυριών)

Πιστεύει ότι έχει τα εφόδια να κυβερνήσει σωστά ενώ δεν τα έχει καθώς βάζει τα προσωπικά του συμφέροντα πάνω από όλους, παραβλέπει το θεϊκό νόμο προτάσσοντας τη δική του διαταγή πάνω από αυτή των Θεών, είναι εγωιστής, παρανοεί πως όλοι μπορούν να προδώσουν για το χρήμα κάτι που φαίνεται στις σκέψεις που εκμυστηρεύεται στον φύλακα, είναι αγενής και  ασυνεννόητος θεωρώντας τον εαυτό του αλάνθαστο μερικές φορές, ενώ δεν επιδέχεται κριτική.

• Ø Αποδοχή

Η συγκεκριμένη τραγωδία έχει χαρακτηριστεί ως η σημαντικότερη που έγραψε ο Σοφοκλής τόσο από πλευρά σκηνοθετικής δομής όσο και διαλόγου, καθώς συνοδεύεται από σπάνια δραματική τέχνη και ανθρώπινη συγκίνηση. Ευρεία υπήρξε η αποδοχή του έργου τόσο στα χρόνια του μεγάλου δραματουργού όσο και στα νεότερα χρόνια από σημαντικούς μελετητές και ανθρώπους του πνεύματος και των γραμμάτων.

Πηγές αναφέρουν πως Ο Σοφοκλής έγραψε την

«Αντιγόνη» από αντίδραση για την εξορία του Θεμιστοκλή, ήρωα της Ναυμαχίας της Σαλαμίνας. Με το έργο του αυτό επεξεργάζεται την ηθική υποχρέωση για τήρηση των ηθικών νόμων έστω και αν αυτό σημαίνει αντίσταση κατά των ανθρώπινων νόμων, με τίμημα το θάνατο. Ο Κρέοντας είναι παντοκράτορας τύραννος. Ο Αίμων υποστηρίζει την δύναμη του λαού και είναι εναντίον της παντοδυναμίας του πατέρα του. Ο Κρέων όμως επιμένει να τιμωρήσει όποιον καταπατεί τους νόμους, και εδώ την Αντιγόνη που αψήφησε την εντολή του Κρέοντα και κήδεψε τον αδερφό της.

Εκτός αυτού, ο ποιητής θέτει το ερώτημα αν οι «αιώνιοι» θεσμοί γίνονται «τίμημα» στον βωμό των μικροπολιτικών ενδιαφερόντων. Ο πολίτης κατά τον Σοφοκλή έχει θέληση ελεύθερη, τιμάει όμως τους θεούς και τα έθιμα. Ο Κρέων τιμωρείται από τους θεούς με τον χαμό της οικογένειάς του.

Η τραγωδία μελετήθηκε και απασχόλησε όσο λίγες τους νεότερους φιλοσόφους. Η τραγωδία της Αντιγόνης μεταφράστηκε τον 16ο αιώνα. Από το 1800 μέχρι σήμερα οι άνθρωποι ερμήνευσαν το έργο αυτό, το μελοποίησαν, το έκαναν δικό τους κατά πολλούς τρόπους. Ο Χέγκελ στις διαλέξεις του δίδασκε στους φοιτητές ότι η Αντιγόνη του Σοφοκλή είναι το αισθητικά πιο τελειοποιημένο καλλιτέχνημα. Η μετάφραση του Φρίντριχ Χέλντερλιν (Hölderlin) αποτελεί ένα από τα καλλιτεχνικά αριστουργήματα της μοντέρνας φιλολογίας. Άλλοι συγγραφείς που εμπνεύστηκαν από το μύθο της Αντιγόνης είναι οι Walter Hasenclever (1917), Ζαν Ανούιγ (1943), Μπέρτολτ Μπρεχτ (1947) Rolf Hochhuth (1963) κ.α. Στο χώρο της όπερας μεταφέρθηκε από τους Τομάσσο Τραέττα (Antigoe, 1772), Άρθουρ Χόνεγκερ (1927), Καρλ Ορφ (Antigonae, 1949), Γκέοργκ Κάτζερ (Antigone oder Die Stadt, 1991).

• Ø Αποτίμηση

Η τραγωδία «Αντιγόνη», όπως και όλες δηλαδή οι τραγωδίες των τριών μεγάλων τραγικών, αποτελούν την κληρονομιά μιας χρυσής εποχής για τον Ελληνικό πολιτισμό. Μία εποχή που δημιούργησε τεράστιας εμβέλειας έργα (αν και δε σώθηκαν δυστυχώς όλα) που έχουν μείνει ανεξίτηλα στο πέρασμα των αιώνων.

Η συγκεκριμένη, θεωρείται ότι περνάει ένα βαθύτερο μήνυμα για το πως πρέπει οι άνθρωποι να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες. Η Αντιγόνη αντιπροσωπεύει τον δυναμικό άνθρωπο που δε διστάζει να θέσει τον εαυτό του σε κίνδυνο ή ακόμα και στο θάνατο προκειμένου να διατηρήσει τις υψηλές αξίες με τις οποίες μεγάλωσε. Είναι ένα έργο διαχρονικό που μπορεί να διδάξει οποιονδήποτε το μελετήσει, ένα έργο που συγκινεί όσο λίγα και ταυτόχρονα οδηγεί την ψυχή σε πνευματική αναζήτηση.

• Ρήσεις Νεότερων Φιλοσόφων

«Για τον τραγικό ποιητή όμως έσχατο κριτήριο για την αξία ή την απαξία του ανθρώπου είναι ο απαράβατος νόμος της πατρικής γης και το δίκαιο που πηγάζει από τους Θεούς»

(Άλμπιν Λέσκυ)

«Μετά την άρνηση της Ισμήνης, η Αντιγόνη κλείνεται στον εαυτό της, μένει μόνη. Το χειρότερο, φαίνεται βυθισμένη σε μια ηθική μοναξιά. Κανείς δεν την καταλαβαίνει. Η Ισμήνη θα την ακολουθούσε αν την καταλάβαινε. Όλοι οι ήρωες του Σοφοκλή είναι γενναιότεροι του συνηθισμένου κι όλοι παλεύουν μέσα στη μοναξιά που αξιώνει ο ηρωισμός τους»

(Ζακλίν ντε Ρομυγί)

«Ο Αίμων είναι η φωνή της συνείδησης του κοινού ανθρώπου, των κοινών ηθικών αντιλήψεων και με αυτόν ο Σοφοκλής φανερώνει την εμπιστοσύνη του στο μέσο άνθρωπο, όταν αντιμετωπίζει ένα πραγματικό πρόβλημα για το δίκαιο και το άδικο»

(C. M. Bowra)  

v Αντίθεση Αντιγόνη-Κρέοντα

Το κύριο γνώρισμα αυτής της τραγωδίας είναι η σύγκρουση δύο διαφορετικών αντιλήψεων, δύο διαφορετικών προσωπικοτήτων. Η Αντιγόνη, εκπρόσωπος του συναισθήματος και της αδιαμφισβήτητης πίστης στις διαταγές και στους νόμους των Θεών και ο Κρέων, ένας βασιλιάς απολυταρχικός, ισχυρογνώμων που αντιπροσωπεύει την ανθρώπινη δύναμη και εξουσία. Οι δύο λοιπόν διαφορετικοί δρόμοι που επιλέγουν, τους φέρνουν αντιμέτωπους. Σαφώς και ο Κρέων κατέχει υψηλότερη θέση από την Αντιγόνη και είναι αυτός που θα πάρει την τελική απόφαση. Το γεγονός ότι έχουν μεταξύ τους στενή συγγένεια (η Αντιγόνη είναι ανιψιά αλλά ταυτόχρονα και αρραβωνιαστικιά του γιού του, του Αίμωνα), καθιστά την απόφασή του ακόμα πιο δύσκολη, προκαλώντας γι αυτό και μεγαλύτερη αγωνία στους αναγνώστες. Η τελική απόφαση του Βασιλιά, οδηγεί την Αντιγόνη στο θάνατο. Όμως, όπως προέβλεψε ο μάντης Τειρεσίας αλλά και όπως επιβάλλει το τυπικό μίας αρχαίας τραγωδίας, στο τέλος επέρχεται η «κάθαρσις». Ο Αίμων αυτοκτονεί τραβώντας το σπαθί του. Σαν να μην έφτανε αυτό, η Ευρυδίκη, γυναίκα του Κρέοντα, μην αντέχοντας το χαμό του παιδιού της, τον ακολούθησε κι αυτή στο τάφο. Ο Κρέοντας λοιπόν πλήρωσε ακριβά για τη άκαρδη στάση του απέναντι στην Αντιγόνη χάνοντας όλα τα πρόσωπα της οικογένειάς του.

Πολλοί υποστηρίζουν ότι η τραγωδία αυτή εξυψώνει τον τίμιο άνθρωπο με αγαθές προθέσεις, που παρακινείται από τη αδελφική αγάπη και το σεβασμό στους ηθικούς νόμους που έχουν ορίσει οι Θεοί. Η Αντιγόνη αποτελεί παράδειγμα ήθους και δυναμικού ανθρώπου που αντιμετωπίζει με σθένος και παρρησία τον ανώτερο κοινωνικά Κρέοντα. Όμως, βλέποντας το θέμα από μια άλλη οπτική γωνία, το πρόσωπο που συγκεντρώνει όλα τα χαρακτηριστικά του «τραγικού ήρωα» είναι ο Κρέοντας.

Ο βασιλιάς της Θήβας, αναλαμβάνοντας το θρόνο, θέλησε να αποδώσει δικαιοσύνη αλλά και φόρο τιμής σε αυτούς που τίμησαν την πόλη και έχυσαν το αίμα τους για αυτήν. Έτσι εξέδωσε την διαταγή περί ταφής του Ετεοκλή με όλες τις τιμές, αφήνοντας το νεκρό σώμα του Πολυνείκη τροφή για τα σκυλιά, καθώς ο ίδιος επιτέθηκε κατά της Θήβας. Μπορεί, εν μέρει, η απόφασή του να ήταν υπερβολική, ίσως και παράλογη, όμως από τη στιγμή που την εξέδωσε, ήταν αναγκασμένος να την εφαρμόσει ο κάθε πολίτης, μηδενός εξαιρουμένου. Η Αντιγόνη παραβιάζοντας το νόμο, ήρθε αντιμέτωπη με την βασιλική εξουσία και το συμβούλιο των γερόντων. Ο Κρέοντας δε μπορούσε να κάνει διάκριση στην περίπτωση αυτή και να αθωώσει την Αντιγόνη, λόγω της συγγένειάς τους, γιατί τότε θα προσβαλλόταν το κύρος του αλλά θα’  «τριζε» και η θέση του στο θρόνο, μια και οι αντίπαλοί του θα έβρισκαν μία υπέροχη αφορμή να τον κατηγορήσουν για μη σωστή τήρηση των νόμων.

Ο Κρέων, όπως βλέπουμε και στο έργο, προσπαθεί αρχικά με κάποιο τρόπο να δικαιολογήσει την Αντιγόνη και να την υπερασπιστεί την ώρα της δίκης. Όμως η Αντιγόνη δεν είναι συνεργάσιμη, προβάλλει συνεχώς τον εαυτό και την «τολμηρή» πράξη της φτάνοντας στα όρια του θράσους και της ειρωνείας. Ο Κρέοντας δεν έχει και πολλές επιλογές. Μία απόφαση που θα αθώωνε την Αντιγόνη σίγουρο ήταν πως θα προκαλούσε θύελλα αντιδράσεων στην πόλη. Οπότε η καταδίκη της Αντιγόνης σε θάνατο ήταν, θα λέγαμε, αναπόφευκτη για να διατηρηθεί η τάξη και η ηρεμία στο κοινωνικό σύνολο. Να αναφέρουμε πως σίγουρα θα υπήρχαν άτομα που είχαν την ίδια θέση και άποψη με αυτή της Αντιγόνης, αλλά υπήρχε ο φόβος της τιμωρίας και έτσι σιωπούσαν.

Τέλος, βλέπουμε πως ο Κρέοντας, ακόμα και μετά την καταδίκη της Αντιγόνης, προσπαθεί να την διαφυλάξει και να μην την εξευτελίσει,  θανατώνοντας την δημοσίως με λιθοβολισμό, όπως πρόσταζε η αρχική διαταγή. Διαλέγει ένα τρόπο, ναι μεν πιο βασανιστικό και επώδυνο, αλλά τουλάχιστον την προφυλάσσει από τον κοινωνικό εξευτελισμό.

Η συνέχεια της ιστορίας επιφυλάσσει μεγάλη οδύνη για τον Βασιλιά, όλη η οικογένεια του σκοτώνεται και ο ίδιος μένει μόνος του και συλλογίζεται την πικρή τύχη του. Ο Κρέων λοιπόν, ένας βασιλιάς που θέλησε να ΄ναι δίκαιος με όλους χωρίς διακρίσεις, ακολουθώντας τα βήματα ενός σωστού άρχοντα/κυρίαρχου ηγέτη της πόλης, οδηγήθηκε στη μεγαλύτερη θλίψη που μπορεί να ζήσει ένας άνθρωπος, να μείνει μόνος του. Οι Θεοί δεν τον λυπήθηκαν και του «έσπειραν» όλες αυτές τις συμφορές.

Ο Κρέων λοιπόν, κατά την γνώμη μου, ενσαρκώνει τον τραγικό ήρωα περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον,  καθώς έρχεται αντιμέτωπος με όλα τα δεινά που ακολούθησαν τη μοιραία, όπως αποδείχθηκε γι’ αυτόν, διαταγή του.

Αλλά βέβαια πώς και γιατί να γλυτώσει αυτός από τις συμφορές ; Όλη η γενιά του ήταν καταραμένη……

Μουσικό Σχολείο Τρικάλων

Σχολικό Έτος 2016-17

Συνθετική-δημιουργική εργασία με θέμα:

ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ ΑΝΤΙΓΟΝΗ

«Η σημασία της τραγωδίας “Αντιγόνη” στον ελληνικό και ευρωπαϊκό πολιτισμό».

Φλιούκα Αλίκη, μαθήτρια Β2 Λυκείου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων

 Διδάσκουσα-επιβλέπουσα καθηγήτρια: 

Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογος-ιστορικός (ΠΕ02)

Η αρχαία ελληνική τραγωδία “Αντιγόνη” του Αθηναίου τραγικού ποιητή Σοφοκλή, ενός από τους τρεις μεγάλους τραγικούς του αρχαίου ελληνικού κόσμου με τον Αισχύλο και τον Ευριπίδη στις υπόλοιπες δύο θέσεις, αποτελεί ένα άφθαρτο διαχρονικό σύμβολο του πολιτισμού του δράματος της ελληνικής αρχαιότητας και έχει απασχολήσει έως την σύγχρονη εποχή τόσο την ελληνική όσο και την ευρωπαϊκή διανόηση. Έχει εμπνεύσει κατά καιρούς ανθρώπους των τεχνών και των γραμμάτων, οδηγώντας τους στην γέννηση αριστοτεχνημάτων που έμειναν ως κλασικά στην ιστορία.

Η σημασία της είναι αναμφιβόλως ανεκτίμητη όπως διαφαίνεται μέσω της αποτύπωσής της σε έργα πλήθους αξιομνημόνευτων πνευματικών μορφών, των οποίων τα ονόματα έχουν αποκτήσει ισχύ στην διάρκεια των

αιώνων, επιδιώκοντας οι ίδιοι να μορφώσουν τον άνθρωπο, ως επεχείρησε πρώτος ο Σοφοκλής. Αυτό στο οποίο όμως αξίζει ίσως περισσότερο από κάθε τι άλλο να εστιάσει κανείς δεν είναι τόσο η απαρίθμηση των έργων

αυτών καθ’εαυτών, αλλά η αιτία χάριν της οποίας δημιουργήθηκαν και ευδοκίμησαν στο χρόνο. Μέσω αυτής της προσέγγισης φωτίζεται με καθαρότητα η ουσία του αρχικού έργου και βασικού προτύπου για όλα τα

μετέπειτα, καθώς επίσης καθίσταται παραγωγικότερη η ανάλυση των μεταγενέστερων.

Φιλολογία (μεταφράσεις, αναλύσεις κ.λπ.)

Η τραγωδία της Αντιγόνης έχει αποτελέσει αντικείμενο μελετών έως σήμερα όσον αφορά στην ερμηνευτική διάστασή της, αλλά και στην μορφολογική της δομή. Εξωτερικά και εσωτερικά λοιπόν είναι ένα έργο “τελειωμένο” κατά πολλούς, δηλαδή ολοκληρωμένο, τέλειο. Η συγκεκριμένη κρίση βασίζεται στην μεστότητα της αφήγησης, στην διαύγεια της ακρίβειας της συμβολικής χρονικής ακολουθίας των γεγονότων, στην άριστη χρήση της γλώσσας και στην προβολή

στερεών προτύπων που πραγματώνεται μέσω της αντιπαράθεσης των υψηλών ηθικών αξιών και της εξιδανίκευσης των ηρώων, του χαρακτηριστικού αυτού γνωρίσματος των τραγωδιών του Σοφοκλή.

Ακολούθως, η φύση του διλήμματος της επικράτησης του πολιτικού ή του θείου νόμου, του κεντρικού άξονα της τραγωδίας, συνυφαίνεται με τις κυριότερες ηθικές αναζητήσεις του ανθρώπου, καθιστώντας το ένα πάντοτε επίκαιρο και αμφιλεγόμενο ζήτημα. Ανά τους καιρούς υπάρχουν διαφοροποιήσεις ως προς την θεωρητική

υποστήριξη της μίας εκ των δύο πλευρών, πράγμα που φανερώνει τις ευρύτερες κοινωνικές καταστάσεις. Παρά τις αντιφάσεις όμως δεν παύει το εν λόγω θέμα να αναπαράγεται σε μία ποικιλία γλωσσών πέραν της αρχικής, να διαδίδεται στους πνευματικούς κύκλους

Ελλάδας και Ευρώπης και να αναμοχλεύει τον ανθρώπινο στοχασμό, να αφυπνίζει την πολιτική και την θρησκευτική συνείδηση του ανθρώπου, να εξισορροπεί τις δύο αυτές δυνάμεις καθορίζοντας εντέλει την πολιτισμική του ταυτότητα.

Θέατρο (αναπαραστάσεις, διασκευές κ.λπ.)

Η αναβίωση του αρχαίου ελληνικού δράματος έλαβε ποικίλες διαστάσεις από εγχώριους είτε ξένους καλλιτέχνες του χώρου του θεάτρου στο χρόνο. Η πιστή αναπαράσταση της σωζόμενης αρχικής εκτέλεσης της τραγωδίας στοχεύει ακριβώς στην κατάκτηση του

μεγαλειώδους αυτού αισθήματος του ιδεώδους του αρχαίου δράματος, ενώ οι διάφορες θεατρικές παραλλαγές του έργου αποσκοπούν στην προώθηση μίας εκσυγχρονισμένης προοπτικής, προσαρμοσμένης στις τρέχουσες συνθήκες, ή στην στοχευμένη ανάδειξη επιμέρους θεμάτων. Συνοψίζοντας, η “Αντιγόνη” στέκεται

ως ένας από τους λίθους του στερεώματος του κλασικού παιδευτικού προτύπου και μέσω του θεάτρου κάθε εποχής.

Εικαστικά

Η ένταση των συναισθημάτων και η αποφασιστικότητα των ηρώων της τραγωδίας δεν θα μπορούσαν παρά να προκαλέσουν δέος και να εμπνεύσουν ακόμη και τους μεγαλύτερους εκπροσώπους της εικαστικής τέχνης, από την γέννηση της “Αντιγόνης” έως και τις ημέρες μας. Είναι πραγματικά αξιοθαύμαστη η ζωγραφική εντύπωση

των εικόνων της κορύφωσης του δράματος (όπως της στιγμής της σύλληψης της Αντιγόνης επάνω από το νεκρό σώμα του αδελφού της), καθώς η έντονη παραστατικότητα εντός του ζοφερού συνήθως τοπίου και η ωραιοποιημένη κλασικότροπη κυρίως αποτύπωση των μορφών συνιστούν ένα άρτιο υποβλητικό θέαμα, ικανό να μεταφέρει τον παρατηρητή στον τόπο της δράσης και να τον εντάξει άμεσα στο πνεύμα του έργου.

Λογοτεχνία και Ποίηση

Είναι γεγονός πως η λογοτεχνία και η ποίηση αντλούν ενίοτε τα θέματά τους από έργα αδιάφθορα μέσα στο χρόνο και καθοριστικής σημασίας για την πνευματική σύσταση της ανθρώπινης κοινωνίας.

Ένα από αυτού του είδους τα έργα είναι η “Αντιγόνη”, αποτελώντας σταθμό για τους μεγαλύτερους λογοτέχνες και ποιητές του δυτικού κόσμου. Αφού κάθε πρόσωπο αυτής της τραγωδίας, με τις πράξεις και τα σύμβολά του, μπορεί να σταθεί ως εφαλτήριο για κάποια νέα

και ανεξάντλητη, όπως προκύπτει, λαμπρή δημιουργία, δίκαια λοιπόν η αξία της παραμένει αλώβητη και συνεχής, συμβάλλοντας στην άνθιση της πολιτισμικής ανάπτυξης των ελληνικών και ευρωπαϊκών πραγμάτων.

• Ο ήρωας της “Αντιγόνης”

Ως κεντρικά τραγικά πρόσωπα της “Αντιγόνης” ορίζονται ο Κρέων, πρεσβεύοντας την φωνή της πολιτικής εξουσίας και η Αντιγόνη, πρεσβεύοντας την φωνή του θείου δικαίου. Αναμφισβήτητα οι δύο αυτοί ήρωες πάσχουν, αντιμετωπίζουν ακραίες καταστάσεις και έρχονται

αντιμέτωποι με κρίσιμα ηθικά διλήμματα. Ο Κρέων ως άρχοντας της Θήβας οφείλει να τιμωρήσει παραδειγματικά τον Πολυνείκη, τον αδερφό της Αντιγόνης ο οποίος φέρθηκε προδοτικά προς την πόλη. Η εν λόγω

στάση του Κρέοντα κρίνεται ως απολύτως φυσιολογική και θεμιτή σε πολιτικό επίπεδο. Από την άλλη πλευρά η Αντιγόνη δεν δέχεται να μείνει άταφος ο αδερφός της διότι μία τέτοια πράξη αντιτίθεται προς τον ηθικό νόμο που πηγάζει από τις θρησκευτικές της πεποιθήσεις, στάση επίσης έλλογη βάσει της υποστήριξης των αναλόγων θέσεων.

Η απόφαση της Αντιγόνης να παραβεί τον νόμο που θέσπισε ο Κρέων φανερώνει την απαράμιλλη γενναιότητά της, το ψυχικό της σθένος και την πνευματική της ανωτερότητα σε σχέση με το σύνολο των πολιτών της

Θήβας αλλά και του ίδιου του Κρέοντα. Αψηφά τον υλικό θάνατο διότι πιστεύει στην ευνοϊκή συνέχιση της άυλης φύσης της, δηλαδή της ψυχής της, η οποία θα επέλθει με την τήρηση των εθιμοτυπικών θρησκευτικών υποχρεώσεών της και της επακόλουθης κατάκτησης της αρετής. Ο Κρέων ως πολιτικός άρχοντας όφειλε να σεβαστεί τις θρησκευτικές δομές στις οποίες βασίζεται η κοινωνία που διοικεί και να επιλέξει κάποια ατιμωτική

ποινή για τον Πολυνείκη, που δεν θα προσέβαλε όμως τα δημόσια ήθη.

Συνεπώς, η Αντιγόνη είναι η απόλυτη τραγική μορφή του δράματος καθώς θυσιάζεται μόνη χάριν των προσωπικών της ιδανικών, κινούμενη στην απρόσιτη για τους περισσοτέρους σφαίρα του μεταφυσικού.

Μουσικό Σχολείο Τρικάλων – Σχολικό Έτος 2016-17

Αρχαία Ελληνική Γραμματεία: Θουκυδίδου Ιστορίαι (Θουκυδίδη Ιστορία,  Α΄ Λυκείου)

Διδάσκουσα καθηγήτρια: Ηλιάδη Αμαλία ΠΕ02

Μαθητικές, συνθετικές  εργασίες-κείμενα με το ακόλουθο θέμα:

«Να αναγνώσετε το κείμενο της ιστορίας του Θουκυδίδη από μετάφραση προσεγγίζοντάς το κριτικά. Με βάση τα σχόλια, τις επισημάνσεις και τα συμπεράσματα που θα προκύψουν, να δημιουργήσετε ένα συνθετικό κείμενο, στο οποίο θα εκθέτετε τα συμπεράσματά σας για τη σημασία του έργου του Θουκυδίδη».

Οι μαθητές/τριές μου, ως  ιχνηλάτες και ερευνητές του αρχαίου Ελληνικού χθες, του ενδιαφέροντος παρελθόντος του αρχαίου Ελληνικού κόσμου, δεν φορούνε χιτώνες και χλαμύδες με πολύτιμα κοσμήματα αλλά με διερευνητική διάθεση «μικρού» ιστορικού-δημοσιογράφου, «ταξιδεύουν»… Οι μαθητές της Α΄ Λυκείου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων, παρακολουθούν και καταγράφουν κομμάτια ζωής μιας άλλης εποχής, σταθμού για τις φιλολογικές, ανθρωπιστικές και ιστορικές σπουδές. Μέσα από ανθρώπους που έγραψαν για την αρχαία Ελληνική Ιστοριογραφία του Θουκυδίδη,  ο Ελληνικός τόπος μας απέκτησε  μια ισχυρή, αλλόκοτη γοητεία, νοσταλγική και λησμονημένη.

Τι γνωρίζουμε άραγε πραγματικά για την Αρχαία Ελλάδα και την Ιστορία του Θουκυδίδη; Τη σχέση του με τους σκεπτόμενους ανθρώπους και τους ανήσυχους να μάθουν μαθητές;

Την απάντηση θα την δώσουν  οι μαθητές/τριες του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων  της Α΄ Λυκείου (τάξης) μέσα από τις συνθετικές-δημιουργικές εργασίες τους σε μορφή κειμένου. Συνταξιδιώτες του σήμερα για ένα ταξίδι στο χθες της Ιστορίας του Θουκυδίδη. Άλλωστε, το έργο του μεγάλου Ιστορικού της Ελληνικής Αρχαιότητας αποτελεί διαχρονικά πρόκληση και πρόσκληση σε επικαιροποιημένες αναγνώσεις που μας προσφέρουν αφειδώλευτα τα κλειδιά αποκωδικοποίησης των σημαντικών γεγονότων του παρελθόντος και του παρόντος, προτού τα τελευταία γίνουν, οριστικά και αμετάκλητα, Ιστορία.

Εμπνεόμενοι ,  λοιπόν, από εικόνες και το σχετικό κείμενο της Ιστορίας του Θουκυδίδη και διαπνεόμενοι από δημιουργική ορμή και ερευνητική διάθεση, οι μαθητές/τριές μου εκτιμούν τη σημασία του αρχαίου Ελληνικού Πολιτισμού και εκφράζουν παράλληλα τα συναισθήματά τους για το αγαθό της ιστορικής μελέτης  και  ιστορικής αυτοσυνειδησίας.  Καταθέτουν σε προσωπικά, γραπτά τους κείμενα τις γνώσεις και τις εμπειρίες τους απ΄την επαφή τους με τον αρχαίο Ελληνικό Πολιτισμό, περιγράφουν μαθησιακές καταστάσεις,  διατυπώνουν τις σκέψεις, τις απόψεις, τις αντιλήψεις τους, επομένως δημιουργούν,  εμπνεόμενοι από τον απαράμιλλο πλούτο αυτού του πολιτισμού.

 Βασικός ΣΚΟΠΟΣ  της συγγραφής συνθετικών κειμένων εκ μέρους των μαθητών/τριών είναι το πώς θα μπορέσει ο εκπαιδευτικός να διδάξει αποτελεσματικά στους μαθητές την παραγωγή γραπτού λόγου ως πολύπλοκη νοητική και κοινωνικο-πολιτισμική δραστηριότητα.

 Ενώ, ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΣΤΟΧΟΙ , ως προς την ίδια βασική παράμετρο, αποτελούν οι παρακάτω:

• Η γνωριμία και εξοικείωση των εκπαιδευτικών με εργαλεία και στρατηγικές διδασκαλίας της συγγραφής αφηγηματικών, περιγραφικών και επιχειρηματολογικών κειμένων και η διδακτική τους αξιοποίηση
• Η ενίσχυση των συγγραφικών ικανοτήτων των μαθητών και των μεταγνωστικών τους δεξιοτήτων και η δημιουργία κινήτρων εμπλοκής στη συγγραφική διαδικασία
• Η ικανότητα των εκπαιδευτικών να διαφοροποιούν τη διδασκαλία τους κατά τις ανάγκες των μαθητών
• Η δημιουργία μιας κοινότητας πρακτικής και μάθησης όπου οι συμμετέχοντες εκπαιδευτικοί θα συν-διαμορφώνουν εργαλεία και στρατηγικές διδασκαλίας και  θα ανταλλάσσουν καλές πρακτικές και θα διαμοιράζονται τις διδακτικές τους εμπειρίες.

Η διδάσκουσα καθηγήτρια

Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογος-ιστορικός (ΠΕ02)

Θέμα: «Να αναγνώσετε το κείμενο της ιστορίας του Θουκυδίδη από μετάφραση προσεγγίζοντάς το κριτικά. Με βάση τα σχόλια, τις επισημάνσεις και τα συμπεράσματα που θα προκύψουν, να δημιουργήσετε ένα συνθετικό κείμενο, στο οποίο θα εκθέτετε τα συμπεράσματά σας για τη σημασία του έργου του Θουκυδίδη».

Ο Πελοποννησιακός πόλεμος είναι ένα σπουδαίο γεγονός που επηρέασε σε μεγάλο βαθμό τον τότε ελληνικό κόσμο. Τα δύο αντίπαλα στρατόπεδα ήταν η Αθήνα και η Σπάρτη (συμπεριλαμβάνοντας και τους συμμάχους της κάθε πόλης-κράτους), τα οποία συγκρούστηκαν και πολέμησαν για περίπου τριάντα χρόνια, με τελικό νικητή τη Σπάρτη. Όπως σε κάθε πόλεμο, έτσι και εδώ υπάρχουν αίτια και αφορμές που προκάλεσαν αυτή τη διαμάχη. Αμέτρητοι ιστορικοί και λάτρεις της Κλασσικής εποχής ενδιαφέρθηκαν και εντυπωσιάστηκαν από αυτόν τον πόλεμο με αποτέλεσμα να ασχοληθούν με την καταγραφή, το σχολιασμό και τη μελέτη του. Ένα από τους σημαντικότερους, αν όχι ο σημαντικότατος, ήταν ο Θουκυδίδης.

Ο Θουκυδίδης γενικά αναγνωρίζεται ως ένας από τους πρώτους αληθινούς ιστορικούς. Γεννήθηκε στο δήμο Αλιμούντα της Αττικής και έζησε περίπου το 460 – 399πΧ. Η παιδική και εφηβική του ηλικία του συμπίπτουν με τα χρόνια της ακμής της Αθήνας, τον Χρυσό αιώνα, την ακμή του Περικλή, τον οποίο θαυμάζει και εγκωμιάζει στο έργο του. Επιπλέον, αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι ο ιστορικός έλαβε λαμπρή μόρφωση, αφού πιθανότατα εκπαιδεύτηκε από τους σοφιστές, δασκάλους και φιλοσόφους της κλασικής Αθήνας. Ο τρόπος έκφρασης και γραφής του Θουκυδίδη είναι εξαιρετικός, διότι καταγράφει με αντικειμενικότητα και ακρίβεια τα γεγονότα, όπως ακριβώς αρμόζει σε έναν σωστό ιστορικό. Είναι ρεαλιστής και δεν εξιδανικεύει καθόλου τις καταστάσεις, παρόλα τα σχόλια και τις επισημάνσεις, κρατάει ουδέτερη στάση χωρίς να επηρεάζει την άποψη του αναγνώστη. Τέλος, αξιόλογη είναι η χρήση του ορθού λόγου, της λογικής για την επεξήγηση και τον σχολιασμό των καταστάσεων, κάτι που δείχνει ανωτερότητα και πρωτοτυπία για εκείνη την εποχή, από τη στιγμή που ήταν ελάχιστοι αυτοί που χρησιμοποιούσαν την λογική για την ανάλυση κοινωνικών, οικονομικών και θρησκευτικών θεμάτων.

Το έργο του Θουκυδίδη, δηλαδή η καταγραφή των γεγονότων του Πελοποννησιακού πολέμου, είναι ένα σημαντικό επίτευγμα, διότι αποτέλεσε αφετηρία, άσκησε μεγάλη επιρροή σε ιστορικούς και μελετάται ως σήμερα από επιστήμονες. Μέσα από το έργο του ο Θουκυδίδης διατυπώνει αρκετές αξίες, ιδεολογίες και γενικότερα στάσεις που εκφράζονταν από τους συμμετέχοντες του πολέμου. Παρουσιάζει όχι μόνο τη στάση των Αθηναίων απέναντι σε θεσμούς και σε κοινωνικές ιδεολογίες, αλλά και των Σπαρτιατών. Με άλλα λόγια εκτός από την καταγραφή των γεγονότων, μέσα από τα σχόλια, τις παρατηρήσεις και τις περαιτέρω επεξηγήσεις, κοινωνικά, πολιτιστικά και θρησκευτικά στοιχεία μας φανερώνουν τον τρόπο ζωής των ανθρώπων εκείνης της εποχής. Έτσι μέσα από το έργο του Θουκυδίδη μπορούμε άμεσα να αντλήσουμε αρκετές πληροφορίες που αφορούν την «όλη» αρχαία κοινωνία. Επίσης ο Θουκυδίδης θεωρείται ο «πατέρας» του πολιτικού ρεαλισμού, της κυρίαρχης σχολής σκέψης στις διεθνείς σχέσεις και τις στρατηγικές σπουδές. Είναι εξαιρετικά συνηθισμένο οι σύγχρονοι θεωρητικοί των διεθνών σχέσεων να αρχίζουν τα βιβλία τους με αναφορές στο Θουκυδίδη και να καταπιάνονται με τα επιχειρήματά του, ακόμα και όταν διαφωνούν με αυτά. Το έργο αυτό είναι σημαντικό, διότι έχει μια συγκεκριμένη δομή που μπορούν να χρησιμοποιήσουν ως πρότυπο οι σημερινοί ιστορικοί για διάφορα ιστορικά θέματα που επεξεργάζονται. Ακόμα η περιγραφή είναι αρχετυπική, δηλαδή μέσα από τον Πελοποννησιακό πόλεμο μπορούμε να κρίνουμε και να συγκρίνουμε άλλους εμφυλίους πολέμους. Τελευταίο, αλλά εξίσου σημαντικό, είναι το ότι χρησιμοποιούνται λογικοί μέθοδοι και γίνονται καταγραφές των ιστορικών αλλαγών με πορίσματα,  «εἰκότα»,  «σημεῖα» ή «μαρτύρια» (= ενδείξεις και αποδείξεις) και «τεκμήρια» (= συμπεράσματα στα οποία καταλήγει η έρευνα). Επομένως το έργο αυτό μπορεί να θεωρείται αξιόπιστο και έμπιστο για οποιαδήποτε κατάλληλη «χρήση».

Συνοψίζοντας, ο Θουκυδίδης εύκολα αποδεικνύεται ότι είναι ένας ιστορικός που έχει γράψει ένα πολύ σημαντικό και αξιοσημείωτο έργο, που αναγνωρίζεται από όλο τον κόσμο. Για αυτό λοιπόν θα πρέπει να λάβουμε υπ’ όψη τη σημαντικότητα του έργου και όλα όσα αναγράφονται σε αυτό.

Αναστογιάννη Αλεξάνδρα, μαθήτρια Α΄1 Λυκείου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων

ΘΕΜΑ: Να αναγνώσετε το κείμενο της ιστορίας του Θουκυδίδη από μετάφραση, προσεγγίζοντάς το κριτικά. Με βάση τα σχόλια, τις επισημάνσεις και τα συμπεράσματα που θα προκύψουν, να δημιουργήσετε ένα συνθετικό κείμενο, στο οποίο θα εκθέτετε τα συμπεράσματά σας για τη σημασία του έργου του Θουκυδίδη.

Αναμφίβολα, το έργο του Θουκυδίδη θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα έργα των αρχαίων συγγραφέων και αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ιστορικές πηγές όλων των εποχών. Ο Θουκυδίδης θεωρείται από πολλούς επιστήμονες ως ο πατέρας του πολιτικού ρεαλισμού και δεν θα μπορούσαμε παρά να εξετάσουμε το έργο του και να βρούμε την βαθύτερη σημασία του.

Αρχικά, ο Θουκυδίδης στο έργο του αναφέρεται στα διάφορα πολιτεύματα της εποχής του, δίνοντάς μας στοιχεία για την πολιτική συγκρότηση της εποχής του. Παρ’ όλα αυτά, επικεντρώνεται κυρίως στο δημοκρατικό πολίτευμα. Έτσι, συμπεραίνουμε ότι το έργο του Θουκυδίδη αποτελεί μία από τις βάσεις που βοήθησαν στην ανάδειξη και ανάπτυξη της δημοκρατίας. Επιπλέον, θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθούμε στο γεγονός ότι, στο έργο του, ο Θουκυδίδης κάνει πολλές αναφορές στα πολιτιστικά στοιχεία της εποχής του. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς μας πληροφορεί για τον τρόπο ζωής των αρχαίων Ελλήνων, τις συνήθειές τους και γενικότερα το επίπεδο του πολιτισμού τους. Με τη ανάγνωση του έργου του, ο αναγνώστης μπορεί να αποκτήσει γνώσεις σχετικά με τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό και να ενστερνιστεί διάφορα στοιχεία του πολιτισμού μας, με αποτέλεσμα την περαιτέρω ανάδειξή του. Ένα επιπλέον συμπέρασμα είναι ότι ο ιστορικός ενώ άμεσα εξιστορούσε  τον πόλεμο, έμμεσα αποσκοπούσε στο να μας δώσει στοιχεία του πολιτισμού. Ακόμη, δεδομένου ότι θεωρεί την επίσκεψη στα πεδία των μαχών, την αυτοψία και τη μελέτη κειμένων ως τους μόνους αξιόλογους τρόπους εύρεσης της ιστορικής αλήθειας, ο ιστορικός φαίνεται να έχει επίγνωση της δυσκολίας του έργου του, γνωρίζει την σημασία του έργου του, ότι, δηλαδή, οι επόμενες γενιές θα βασιστούν στο έργο του  και σύμφωνα με αυτό θα προσπαθήσουν να χτίσουν ένα πιο ανεπτυγμένο πολιτισμό και λαό που θα γνωρίζει την ιστορία του. Σύμφωνα με αυτό, συμπεραίνουμε ότι έγραφε σκεπτόμενος το μέλλον. Επίσης, άξιο λόγου θεωρείται και το γεγονός ότι μέσα από την ανάγνωση του κειμένου συμπεραίνουμε ότι καταγράφει τα ιστορικά γεγονότα, αφού πρώτα έχει βρει αποδείξεις και έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ό,τι γράφει ισχύει. Έτσι, προσδίδει ακρίβεια στο έργο του.

Επιπροσθέτως, σκόπιμο είναι να αναφερθεί το γεγονός ότι δεν εμπλέκει τους θεούς συχνά στο κείμενό του, φανερώνει έναν χαρακτήρα πιο ανεξάρτητο και πιο ελεύθερο και συμπεραίνουμε ότι αυτό είναι ένα ακόμα μήνυμα που ο Θουκυδίδης, έμμεσα, θέλει να «διαδώσει» στους αναγνώστες του. Θεωρείται αναγκαίο να αναφέρουμε ότι ο Θουκυδίδης λειτουργεί ως απλός παρατηρητής και ότι έγραφε μόνο όσα ο ίδιος γνώριζε. Αυτό το γεγονός προσδίδει ακόμη μεγαλύτερη ακρίβεια στα ιστορικά γεγονότα αλλά ταυτόχρονα προσδίδει σαφήνεια στα ιστορικά γεγονότα.  Σημαντικό είναι και το γεγονός ότι αν και το πρωτότυπο κείμενο φαίνεται δύσκολο και ακατανόητο, η μετάφραση φανερώνει ότι ο Θουκυδίδης είχε έναν πολύ αφηγηματικό λόγο. Έτσι, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι εκτός από την τεράστια ιστορική αξία το έργο του Θουκυδίδη έχει, χάρη στη λογοτεχνικότητα και την απλότητα στο λόγο, μεγάλη λογοτεχνική αξία και αποτελεί και ένα σημαντικό λογοτεχνικό έργο. Δεν θα έπρεπε να μην γίνει λόγος για το γεγονός ότι ο ιστορικός προβάλλει συχνά την πλεονεξία και την ανάγκη ικανοποίησης των προσωπικών φιλοδοξιών , μη παίρνοντας το μέρος κανενός και θέλοντας να προσδώσει στο έργο του αντικειμενικότητα. Τέλος, η εξιστόρηση του έργου του διακρίνεται από σκληρή ωμότητα, σε μερικά σημεία, κάτι που προσδίνει στο κείμενο παραστατικότητα αλλά ταυτόχρονα μας αποκαλύπτει ότι ο Θουκυδίδης δεν ήθελε να κρύψει κανένα μέρος της αλήθειας. Έτσι, το έργο χαρακτηρίζεται από ωμό ρεαλισμό.

Εν κατακλείδι, αδιαμφισβήτητα το έργο του Θουκυδίδη είναι ένα αξιόλογο και σημαντικό έργο της αρχαιοελληνικής ιστορίας, για όλους τους παραπάνω λόγους, αλλά το στοιχείο που το κάνει ένα από τα σημαντικότερα έργα των αρχαίων Ελλήνων ιστορικών είναι ότι σύμφωνα με τον ίδιο ο σκοπός της συγγραφής του έργου ήταν να αφήσει ένα «κτήμα ες αιεί» για να γνωρίζουν οι επόμενες γενιές τι ακριβώς συνέβη στον πόλεμο και αξιοποιώντας αυτή τη γνώση να ενεργήσουν ανάλογα όταν συμβούν « όμοια ή παραπλήσια» γεγονότα.

ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ, μαθητής Α1 Λυκείου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων

Η διαχρονική αξία του έργου του Θουκυδίδη

«καὶ ἐς μὲν ἀκρόασιν ἴσως τὸ μὴ μυθῶδες αὐτῶν ἀτερπέστερον φανεῖται, ὅσοι δὲ βουλήσονται τῶν τε γενομένων τὸ σαφὲς σκοπεῖν καὶ τῶν μελλόντων ποτὲ αὖθις κατὰ τὸ ἀνθρώπινον τοιούτων καὶ παραπλησίων ἔσεσθαι, ὠφέλιμα κρίνειν αὐτὰ ἀρκούντως ἕξεi, κτῆμά τε ἐς αἰεὶ μᾶλλον ἢ ἀγώνισμα ἐς τὸ παραχρῆμα ἀκούειν ξύγκειται.»

Θουκυδίδης, [1.22.4]

«Κι όταν ακούει κανείς την ιστορία, ίσως δε φαίνεται τόσο ευχάριστο ότι δε μοιάζει με παραμύθι, όσοι όμως θελήσουν να εξετάσουν την καθαρή αλήθεια των όσων έγιναν, και εκείνων που μέλλουν κάποτε να ξαναγίνουν, όπως είναι η φύση των ανθρώπων, ή τα ίδια ή παρόμοια, θα μου φτάσει αν αυτοί τα κρίνουν ωφέλιμα. Γιατί το έργο μου έχει συγγραφεί περισσότερο για να το “χουν οι άνθρωποι αιώνιο χτήμα τους παρά σαν αγώνισμα για να τ” ακούσει κανείς μια μόνο φορά.»

Θουκυδίδης, [1.22.4] (μετ. Ε. Λαμπρίδη)

Το ερώτημα που μας απασχολεί θα μπορούσε να διατυπωθεί για λόγους σαφήνειας ως εξής: τι είναι αυτό που κάνει τον Θουκυδίδη σημαντικό για εμάς τους ανθρώπους του 2017; Όχι μόνο τι τον έκανε σημαντικό για την εποχή του, αλλά ποια είναι η διαχρονική συνεισφορά του στην ανθρώπινη σκέψη, ώστε να έχει νόημα να διδάσκεται το έργο του στο σχολείο. Θέτοντας αναλυτικότερα το ερώτημα, ποιες είναι οι πνευματικές αρετές και οι αξίες τις οποίες ο ιστορικός εισήγαγε στο έργο του και οι οποίες το έκαναν να καθιερωθεί ως μια κορυφαία ιστορία και ως ένα από τα σημαντικότερα πολιτιστικά μνημεία του ελληνικού πολιτισμού του 5ου αιώνα;

Στο Περί Ποιητικής έργο του ο Αριστοτέλης, αρκετές δεκαετίες μετά τον Θουκυδίδη υποστήριξε ότι η ποίηση είναι πιο φιλοσοφική από την ιστορία επειδή οι δηλώσεις της αφορούν σε οικουμενικές αλήθειες και σε αυτό που μπορεί να γίνει, ενώ οι δηλώσεις της ιστορίας ασχολούνται με μεμονωμένα περιστατικά και με αυτό που στην πραγματικότητα έχει συμβεί. Στην περίπτωση του Θουκυδίδη δεν ισχύει αυτό, καθώς η πνευματική του διάθεση ήταν αρκετά φιλοσοφική. Ήταν σε εξαιρετικό βαθμό γενικευτικός ιστορικός. Παρ’ ότι επέβαλε στον εαυτό του υψηλές προδιαγραφές ακρίβειας, αμεροληψίας και φιλαλήθειας σε ζητήματα γεγονότων, δεν έμεινε ικανοποιημένος απλώς με το να γράψει μια χρονολογική αφήγηση που θα κάλυπτε τη μια χρονιά μετά την άλλη και θα κατέγραφε λεπτομερώς τα συγκεκριμένα γεγονότα, τα περιστατικά και τους συσχετισμούς του πολέμου καθώς αυτά εξελίσσονταν. Ενδιαφερόταν εξίσου να τα εξηγήσει, να διεισδύσει στους λόγους και στις αιτίες τους και να κατανοήσει το υπόβαθρο και τη σημασία του πολέμου στην ιστορία των Ελλήνων. Σε ολόκληρο το έργο του, μαζί με τις σκηνές του πολέμου, τις οποίες  περιγράφει παραστατικά, συναντάμε γενικούς συλλογισμούς που ρίχνουν φως στις πράξεις τις οποίες αφηγείται και συνεισφέρουν σε μια πληρέστερη κατανόηση της φύσης και της σημασίας τους. Επιδίωκε συνεχώς να βλέπει τα γεγονότα σε σχέση με ένα ευρύτερο σύνολο ή μια γενική αλήθεια. Αυτό αποτελούσε βασικό στοιχείο της ιστορικής του μεθόδου, η οποία δείχνει μια βαθιά πνευματική ενασχόληση με ιδέες που σχετίζονταν με ζητήματα όπως η φύση του ανθρώπου, η λογική και το πάθος, η δικαιοσύνη και η ισχύς, η τύχη και η ανάγκη κατά τη διαμόρφωση των γεγονότων, και η σχέση μεταξύ σκέψης και πράξης. Τα χαρακτηριστικά αυτά δικαιολογούν την άποψη που τον παρουσιάζει ως έναν μεγάλο φιλοσοφικό ιστορικό.

Επιπλέον, η πνευματική του συγκρότηση αποτελεί δημιούργημα του 5^ου αι. π.Χ., αιώνα στον οποίο η λογική ήδη έχει συγκροτηθεί ως τρόπος σκέψης, αντικαθιστώντας σταδιακά τον μύθο. Η λογική γεμάτη χαρά για τη νέα της ελευθερία και αυτοπεποίθηση, έριξε μέσω του Θουκυδίδη το ερευνητικό της φως και στον ίδιο της τον εαυτό, όχι μόνο προκειμένου να ανακαλύψει το δυναμικό της, αλλά και για να κατανοήσει τις ανορθολογικές πτυχές της ανθρώπινης φύσης. Ο Θουκυδίδης λοιπόν από τη μια χρησιμοποιεί τον ορθό λόγο, δίπλα στους πρωτοπόρους μιας νέας εποχής για την ανθρώπινη σκέψη, από την άλλη μελετά και την ίδια τη λογική, πώς αυτή και υπό ποιες συνθήκες λειτουργεί, και πότε και γιατί κυριαρχεί ο ανορθολογισμός, μολονότι ο άνθρωπος έχει την επίγνωση της λογικής αλλά και των συνεπειών του ανορθολογισμού. Πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περιγραφή, στο τρίτο βιβλίο, της επανάστασης στην Κέρκυρα το 427, όπου ο ιστορικός καταθέτει μια σειρά σκέψεων για τις αιτίες και τις συνέπειες των ακραίων επαναστατικών συγκρούσεων μεταξύ δημοκρατίας και ολιγαρχίας που σάρωσαν τις ελληνικές πόλεις κατά τη διάρκεια του πολέμου. Εκεί επισημαίνει ότι:

«Οι εμφύλιες συγκρούσεις έφεραν μεγάλες κι αμέτρητες συμφορές στις πολιτείες, συμφορές που γίνονται και θα γίνονται πάντα όσο δεν αλλάζει η φύση του ανθρώπου, συμφορές που μπορεί να είναι βαρύτερες ή ελαφρότερες κι έχουν διαφορετική μορφή ανάλογα με τις περιστάσεις. Σε καιρό ειρήνης και όταν ευημερεί ο κόσμος και οι πολιτείες, οι άνθρωποι είναι ήρεμοι γιατί δεν τους πιέζουν ανάγκες φοβερές. Αλλ’ όταν έρθει ο πόλεμος που φέρνει στους ανθρώπους την καθημερινή στέρηση, γίνεται δάσκαλος της βίας κι ερεθίζει τα πνεύματα του πλήθους σύμφωνα με τις καταστάσεις που δημιουργεί». (Γ 82)

Η σκέψη αυτή, που μπορούμε να την εκλάβουμε ως γενικό πρότυπο για παρόμοιες καταστάσεις, θέτει με οικουμενικούς όρους μια διεισδυτική επίγνωση για την κατάπτωση των ηθικών προτύπων που προκαλείται από τον πόλεμο και από την εμφύλια διαμάχη. Η σοφία αυτής της επίγνωσης καθίσταται σαφής, καθώς διασαφηνίζει πολλά από τα γεγονότα που αφηγείται η Ιστορία.

Μία ακόμη σημαντική ιδιότητα του έργου του Θουκυδίδη είναι ο ρεαλισμός. Η ιστορία του έχει χαρακτηριστεί ως «ένα κλασικό έργο ρεαλιστικής ανάλυσης». Αυτό το χαρακτηριστικό της ιστορικής του σκέψης έχουν επισημάνει δύο σπουδαίοι ευρωπαίοι φιλόσοφοι, ο Τόμας Χομπς και ο Φρίντριχ Νίτσε. Ο Χομπς είπε για εκείνον: «Ο Θουκυδίδης είναι κάποιος ο οποίος, παρ’ ότι ποτέ δεν κάνει παρέκβαση για να δώσει μια διάλεξη, ηθική ή πολιτική, μέσα από το κείμενό του, ούτε εισέρχεται στις καρδιές των ανθρώπων πιο πέρα απ’ ότι οι ίδιες οι πράξεις προφανώς τον οδηγούν, θεωρείται παρ’ όλα αυτά ως ο πλέον πολιτικός ιστοριογράφος που συνέγραψε ποτέ». Η λέξη «πολιτικός» σε αυτή τη δήλωση αναφέρεται στην ώριμη κρίση και διεισδυτικότητα που του πρόσφερε ο Θουκυδίδης στην κατανόηση της πολιτικής και της ανθρώπινης δράσης. Ο Νίτσε, ο οποίος ήταν καθηγητής αρχαίας ελληνικής φιλολογίας, έβλεπε τον Θουκυδίδη ως έναν διανοητή που διακρινόταν για «το θάρρος του ενόψει της πραγματικότητας» και που είχε «ασυμβίβαστη θέληση να μην κοροϊδέψει τον εαυτό του».

Αυτό που σημαίνει ρεαλισμός στην περίπτωση του Θουκυδίδη είναι η προδιάθεσή του να βλέπει τους ανθρώπους, τις ανθρώπινες υποθέσεις και τον κόσμο όπως είναι, χωρίς ψευδαισθήσεις ή αυταπάτες, και χωρίς καμία προσπάθεια να συγκαλύψει τη σκληρή αλήθεια των πραγμάτων με «μεγάλα λόγια». Ο ρεαλισμός που αποδίδεται στον Θουκυδίδη συμπεριλαμβάνει την αντίληψή του για την ανθρώπινη φύση, για την πολιτική και την αυτοκρατορία, και για την τεράστια σημασία της υπέρτερης ισχύος για τη διαμόρφωση της πορείας της ιστορίας.

Σημαντική πλευρά της οπτικής του Θουκυδίδη είναι και ο αποδιδόμενος σε αυτόν «νατουραλισμός». Ότι έτεινε δηλαδή να θεωρεί τα γεγονότα, τις πράξεις των ανθρώπων και τον ίδιο τον φυσικό κόσμο ως τμήματα της φυσικής τάξης και ότι υπόκεινται, μέχρι ενός σημείου, σε όλες τις κανονικότητες και τους φυσικούς νόμους. Ο νατουραλισμός του είναι ιδιαίτερα αντιληπτός στη στάση του απέναντι στη θρησκεία και στη θεότητα. Σε αντίθεση με ορισμένα από τα μεγαλύτερα έργα της αρχαίας ελληνικής φιλολογίας, οι θεοί είναι απόντες και δεν παίζουν κανέναν ρόλο στην Ιστορία του. Ουδέποτε εκφράζει κάποια πίστη στη θεϊκή ενέργεια ή στους χρησμούς. Όταν αναφέρεται στον τρομερό λοιμό που έπληξε την Αθήνα το 430, σημειώνει ότι «οι παρακλήσεις στους θεούς και στα μαντεία δεν ωφέλησαν σε τίποτα» για την αντιμετώπιση της ασθένειας (Β 47). Επιμένοντας ότι ο πόλεμος μεταξύ Αθήνας και Σπάρτης ήταν μια ενιαία σύγκρουση που κράτησε είκοσι επτά χρόνια παρά την ειρήνη που συνήφθη στο δέκατο έτος του, μνημονεύει ένα δημοφιλές ρητό σύμφωνα με το οποίο ο πόλεμος θα διαρκούσε τρεις φορές εννέα χρόνια και στη συνέχεια προσθέτει ότι «για μία φορά, βγήκαν αληθινοί όσοι βάσιζαν τις προβλέψεις τους σε χρησμούς» (Ε 26). Φαίνεται να περιφρονούσε τις προλήψεις και την ευπιστία. Σχετικά με τον φόβο του Νικία για μια έκλειψη της σελήνης, η οποία τον έκανε να καθυστερήσει, με τρομερές συνέπειες, την αποχώρηση του αθηναϊκού στρατού από τη Σικελία, ο Θουκυδίδης λέει ότι «είχε μεγάλη κλίση στις μαντείες και στα παρόμοια» (Η 50).

Στον νατουραλισμό του Θουκυδίδη περιλαμβανόταν και η αντίληψή του για την ανθρώπινη φύση, την οποία θεωρούσε υποκείμενη σε φυσικές επιθυμίες και ορέξεις που εν μέρει πηγάζουν από τον εγωκεντρισμό του ανθρώπου. Πίστευε επίσης ότι η ομοιομορφία της ανθρώπινης φύσης εξηγούσε το γιατί γεγονότα παρόμοια με αυτά που είχαν συμβεί στο παρελθόν ήταν αναμενόμενο να συμβούν και στο μέλλον. Αυτό δεν σημαίνει ότι θεωρούσε πως οι ανθρώπινες πράξεις μπορούσαν να προβλεφθούν. Προφανώς είχε μεγάλη επίγνωση της ποικιλίας των περιστάσεων που επενεργούσαν στους ανθρώπους και επηρέαζαν με διάφορους τρόπους τη συμπε­ριφορά τους. Δεν υπάρχει κανένας υπαινιγμός ότι έβλεπε την ανθρώπινη φύση ως εγγενώς μοχθηρή ή κακή. Φαίνεται πως θεωρούσε ότι τα άτομα μπορεί να είχαν προδιάθεση να είναι είτε καλά είτε κακά, τόνιζε όμως ότι οι ηθικές τους ιδιότητες και οι ενέργειές τους θα επηρεαστούν έντονα από τις συνθήκες στις οποίες βρίσκονται. Σε ολόκληρη την ιστορία του, η τριάδα του φόβου, της τιμής (φιλοδοξίας) και του συμφέροντος βρίσκεται στο προσκήνιο. Ο φόβος της αύξησης της αθηναϊκής ισχύος, σύμφωνα με τον Θουκυδίδη, είναι η αληθινή αιτία που υποχρέωσε τους Λακεδαιμονίους να πάνε σε πόλεμο εναντίον της Αθήνας. Φόβος της απώλειας της ανεξαρτησίας τους και της υποταγής τους σε άλλους, φιλοδοξία για εξουσία και ιδιοτελές συμφέρον για τη διατήρηση της αυτοκρατορίας, είναι αυτά που υποχρέωσαν τους Αθηναίους να συνεχίσουν τον πόλεμο και να συντρίψουν τις επαναστάσεις των υποτελών τους πόλεων.

Μια ακόμη σημαντική πλευρά του έργου του Θουκυδίδη αποτελεί η ιστορική του πρακτική, η οποία φαίνεται να στηρίζεται σε αυστηρή μεθοδολογία , στην οποία μάλιστα κάνει αναφορές στο έργο του, αλλά και οι ιδέες του για την ίδια την ανθρώπινη ιστορία. Είναι εμφανές ότι κατά τη συλλογή πληροφοριών για τη συγγραφή της ιστορίας του, αφιέρωσε πολλή σκέψη στο ποια ήταν η κατάλληλη μέθοδος για να ερευνηθεί το παρελθόν. Ο πρωταρχικός του στόχος ως ιστορικού ήταν να παράσχει «ακριβή γνώση των γεγονότων που συνέβησαν», ώστε να χρησιμεύσει σε εκείνους που ήθελαν να καταλάβουν τα όσα μπορεί να συμβούν στο μέλλον. Δήλωσε ότι αν κατόρθωνε να πετύχει αυτόν τον στόχο, θα ήταν ικανοποιημένος. Στα πλαίσια αυτού του στόχου, προσπάθησε να διατηρήσει μια σταθερά κριτική προσέγγιση αναφορικά με τα γεγονότα που εισέρχονταν στην αφήγησή του. Για τα γεγονότα του απώτερου παρελθόντος απέρριψε τις φαντασιοπληξίες και τις υπερβολικές ιστορίες των ποιητών και των χρονογράφων που επιδίωκαν να τέρψουν μάλλον παρά να εξακριβώσουν την αλήθεια, και των οποίων οι δηλώσεις δεν μπορούν να ελεγχθούν. Ανέφερε ότι τα περισσότερα γεγονότα δεν είναι πλέον ελέγξιμα καθώς έχει περάσει πολύς χρόνος, αλλά θα έπρεπε να θεωρηθεί ότι «τα γεγονότα αυτά έχουν εξακριβωθεί με βάση τις πιο σοβαρές ενδείξεις». Βασισμένη σε μια ποικιλία πηγών και συμπερασμάτων λογικής ανάλυσης, η περιγραφή του για εκείνη την περίοδο ήταν ένα επίτευγμα ιστορικής σκέψης. Προσπάθησε να εφαρμόσει το ίδιο κριτικό πνεύμα στην έρευνα του Πελοποννησιακού πολέμου, που ήταν «ο μεγαλύτερος» της ελληνικής ιστορίας και τον οποίο ο Θουκυδίδης έζησε. Σχετικά με τα γεγονότα του πολέμου, ο Θουκυδίδης δηλώνει ρητά ότι αναφέρει μόνο τα όσα είδε ο ίδιος ή έμαθε από άλλους έπειτα από «προσεκτική έρευνα» και από επισταμένη εξέταση των μαρτυριών διάφορων ανθρώπων για το κάθε συμβάν.

Πάντως έχει εκφραστεί και η άποψη ότι ο Θουκυδίδης εκτός από φιλοσοφημένος ιστορικός υπήρξε ένας φιλολογικός καλλιτέχνης με βαθιά προσωπική και συναισθηματική εμπλοκή στο έργο του. Αυτό, θα έλεγα, δεν μειώνει την αξία του έργου του, ίσως μάλιστα τον καθιστά έναν καθολικό άνθρωπο με την αναγεννησιακή έννοια, πράγμα που αιτιολογεί επαρκώς τη διδασκαλία του έργου του σε εφήβους που βρίσκονται σε μια κρίσιμη για τη διαμόρφωση της προσωπικότητάς τους ηλικία.

Κλείνοντας, θα ήθελα να θέσω ξανά το αρχικό ερώτημα, με την απάντηση που την καθιστά τόσο επίκαιρη η περιρρέουσα διεθνής ατμόσφαιρα, επίκαιρη και μελαγχολική: Τι είναι αυτό που κάνει τον Θουκυδίδη σημαντικό για εμάς τους ανθρώπους του 2017; Όχι μόνο τι τον έκανε σημαντικό για την εποχή του, αλλά ποια είναι η διαχρονική συνεισφορά του στην ανθρώπινη σκέψη, ώστε να έχει νόημα να διδάσκεται το έργο του στο σχολείο.

Η ερμηνευτική δύναμη του Θουκυδίδη θεμελιώνεται στον τεράστιο κόσμο των ιδεών που το έργο αποκαλύπτει στον αναγνώστη, κάτι που παραμένει πάντα επίκαιρο και ζητούμενο, ενώ η πεποίθησή του ότι γεγονότα παρόμοια με αυτά που εκείνος εξιστόρησε «θα συμβούν στο μέλλον» σύμφωνα με αυτό που αποκάλεσε το «ανθρώπινον», δηλαδή την ανθρώπινη κατάσταση, η οποία καθώς διαπιστώνουμε, δεν αλλάζει.

Βιβλιογραφία

Χρήσιμες μελέτες για διάφορες πλευρές του έργου του Θουκυδίδη είναι αναρτημένες στην ιστοσελίδα:

https://ekivolosblog.wordpress.com/%ce%b8%ce%bf%cf%85%ce%ba%cf%85%ce%b4%ce%b9%ce%b4%ce%b7%cf%83/

Για την παρούσα εργασία χρησιμοποιήθηκαν οι εξής:

Αλέξανδρος Κέμος, Η επιρροή του Θουκυδίδη στο σύγχρονο κόσμο.

Αντώνης Ρεγκάκος, Η Θουκυδίδεια αφήγηση: Η κληρονομιά του έπους και του Ηροδότου.

Αντώνης Ρεγκάκος, Θουκυδίδης (το αντίστοιχο κεφάλαιο στο έργο του «Επινοώντας το παρελθόν»)

Jacqueline de Romilly, Ιστορία και λόγος στον Θουκυδίδη.

Jacqueline de Romilly, Θουκυδίδης (ομώνυμο κεφάλαιο από το έργο της «Γιατί η Ελλάδα;)

Perez Zagorin, Ο Θουκυδίδης ως φιλοσοφικός ιστορικός

Μαρία Αζέλη, Α1 Λυκείου, Μουσικό Σχολείο Τρικάλων

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Λιάνος,    μαθητής Α1  Λυκείου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων

Τμήμα : Α1 Λυκείου

Εργασία:   Θέμα: Να αναγνώσετε το κείμενο της ιστορίας του Θουκυδίδη από μετάφραση προσεγγίζοντάς το κριτικά. Με βάση τα σχόλια, τις επισημάνσεις και τα συμπεράσματα που θα προκύψουν, να δημιουργήσετε  ένα συνθετικό κείμενο, στο οποίο θα εκθέτετε τα συμπεράσματά σας για τη σημασία του έργου του Θουκυδίδη .

Τίτλος: <<Θουκυδίδου Ιστορίαι>>                                                                                          Έργο παγκόσμιας σημασίας και κληρονομιάς .

Στην ιστορία της ανθρωπότητας  λίγοι άνθρωποι ήταν αυτοί που το έργο τους δεν έχει χάσει τη σημασία του αλλά συνεχίζει να ελκύει το ενδιαφέρον όλου του κόσμου κι ας έχουν περάσει τόσα χρόνια ή τόσοι αιώνες από τότε που αυτοί ζούσαν. Ένας από αυτά τα πρόσωπα είναι ο πιο σημαντικός αρχαίος Έλληνας ιστορικός, ο Θουκυδίδης.

Ο Θουκυδίδης ουσιαστικά αρχίζει να καταγράφει τα ιστορικά γεγονότα από το σημείο που σταμάτησε ο πρώτος αρχαίος Έλληνας ιστορικός , ο Ηρόδοτος. Τα ιστορικά γεγονότα που κατέγραψε με λογικές μεθόδους, τα συμπεριέλαβε στο διεθνώς αναγνωρισμένο έργο του, << Θουκυδίδου Ιστορίαι».  Το κείμενο της ιστορίας του Θουκυδίδη, ακόμα και σήμερα προκαλεί ενδιαφέρον και προβληματισμό σε πολλούς καταξιωμένους ιστορικούς και ερευνητές από όλο τον κόσμο.

Στο κείμενο της ιστορίας του, ο Θουκυδίδης κάνει καταγραφή των γεγονότων που συνέβησαν κατά τη διάρκεια της ζωής του και κυρίως καταγράφει τα γεγονότα των δύο πρώτων περιόδων του Πελοποννησιακού πολέμου  (Αρχιδάμειος πόλεμος και Σικελική εκστρατεία) μέχρι το 411 π.χ. χωρίς να συμπεριλαμβάνει τον Ιωνικό πόλεμο και το τέλος του πολέμου με την κατάκτηση της Αθήνας από τους Σπαρτιάτες.

Κατά την άποψή μου, ο Θουκυδίδης είναι από τους λίγους ιστορικούς, ίσως και ο μοναδικός, ο οποίος ενώ ήξερε ότι αναλαμβάνει ένα πολύ δύσκολο έργο, όσον αφορά την ανεύρεση της αλήθειας κατάφερε με πολύ κόπο να ολοκληρώσει ένα έργο το οποίο φάνταζε << μετέωρο>> για τις συνθήκες της εποχής στην οποία ζούσε. Πολύ σημαντικό είναι επίσης ότι έκανε έλεγχο των πληροφοριών που είχε και φρόντιζε να γράφει για γεγονότα  για τα οποία ο ίδιος είχε προσωπική γνώση και για τα οποία έχει κάνει επίπονη και κοπιαστική έρευνα. Επίσης το έργο του Θουκυδίδη χαρακτηρίζεται χρονολογικά ακριβές, κάτι το οποίο δείχνει σε πολλά σημεία του κειμένου του, όπως η αναφορά στο έτος έκρηξης του πολέμου, όταν οι Θηβαίοι εισέβαλαν στις Πλαταιές  ή στην καταγραφή του εμφυλίου σπαραγμού στην Κέρκυρα.

Εκτός από τα στοιχεία που αναφέρθηκαν, όποιος μελετήσει  το κείμενο της ιστορίας του Θουκυδίδη, θα καταλάβει την αμεροληψία και τη δικαιοσύνη που απέδωσε ο ιστορικός στις  πράξεις ορισμένων   ανθρώπων  που ήταν σημαντικές για την έκβαση του πολέμου.  (Π.χ. Η στάση των ολιγαρχικών που οδήγησε σε εμφύλιο σπαραγμό στην Κέρκυρα).  Επίσης ο Θουκυδίδης δεν αναφερόταν σε τυχαία γεγονότα, παρά μόνο σε γεγονότα τα οποία ήταν σημαντικά για την εξέλιξη των πραγμάτων χωρίς να τους προσάπτει  πολλές λεπτομέρειες.

Επιπλέον όποιος μελετήσει το έργο της ιστορίας του  αναλυτικά, θα καταλάβει ότι ο Θουκυδίδης είχε ένα δικό του δυναμικό τρόπο γραφής, ο οποίος  ναι μεν κάνει το κείμενο δυσανάγνωστο και πολύ δύσκολο ως προς τη μετάφραση, κυρίως για εμάς τους νεοέλληνες, αλλά προκαλεί το ενδιαφέρον κάθε αναγνώστη του κειμένου της ιστορίας του. Ο Θουκυδίδης χρησιμοποιεί στο κείμενο του τα πιο σύνθετα στοιχεία της αρχαίας ελληνικής γραμματικής και  ένα περίπλοκο τρόπο σύνταξης των προτάσεων. Επίσης κάνει χρήση μακρών περιόδων λόγου, οι οποίες στοχεύουν στην πλήρη περιγραφή των γεγονότων και των αιτιών του πολέμου. Έτσι μπορούμε να καταλάβουμε τις υψηλές γνώσεις που είχε ο Θουκυδίδης όσον αφορά τη γραμματική και το συντακτικό.

Με βάση τα όσα προαναφέρθηκαν  που ήταν αποτέλεσμα της κριτικής προσέγγισης του κειμένου, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι ο Θουκυδίδης ήταν ένας ιδιοφυής ιστορικός , ο οποίος με τα γραπτά του έδωσε έργο ανεκτίμητης πολιτισμικής και ιστορικής αξίας, ένα «κτήμα εις αιεί», το οποίο έμεινε ζωντανό και άφθαρτο κατά τη διάρκεια των αιώνων, κάτι που προκαλεί περηφάνια και θαυμασμό  στους νεοέλληνες και είναι πρότυπο για τους σύγχρονους ιστορικούς.

Συχνά ακούμε τον Ηρόδοτο να αποκαλείται ως ο «Πατέρας της Ιστορίας». Αυτός ο χαρακτηρισμός όμως είναι πιο εύστοχος όταν αναφέρεται στον Θουκυδίδη, τον πιο γνωστό ιστορικό της αρχαιότητας και ίσως και της σύγχρονης εποχής. Αυτό βέβαια λέει από μόνο του πολλά, αλλά το ερώτημα παραμένει: Γιατί εν τέλει δίνουμε τόση σημασία στο έργο του Θουκυδίδη;

Το έργο του Θουκυδίδη αποτελεί σταθμό στην εξέλιξη του παγκόσμιου πολιτισμού, λόγω του ότι ο Θουκυδίδης ήταν ο πρώτος μέχρι τότε που εφάρμοσε την ιστορία ως επιστήμη. Ασχολήθηκε με σημαντικά θέματα της εποχής του, όπως για παράδειγμα ο περιβόητος Πελοποννησιακός πόλεμος. Ωστόσο, είναι οι μέθοδοι τις οποίες ακολούθησε που τον κάνουν να ξεχωρίζει. Θα έλεγε κανείς πως ο Θουκυδίδης έδειξε όση προσήλωση όσο ένας σύγχρονος δημοσιογράφος, και μάλιστα χωρίς τις τεχνολογίες και τα μέσα του σήμερα.

Στο έργο του διακρίνεται με σαφήνεια ο ορθολογισμός και η χρήση ορθών απόψεων και επιχειρημάτων, δηλαδή κάποια πολύ βασικά συστατικά που πρέπει να χρησιμοποιεί ένας σοβαρός ιστορικός. Επίσης, σε αντίθεση με άλλους ιστορικούς, δεν έγραφε καθόλου την προσωπική του άποψη πάνω στο θέμα για το οποίο έγραφε, παρά μόνο τα γεγονότα καθ’ αυτά όπως ακριβώς συνέβησαν. Σκοπός του ήταν να καταγράψει μόνο την αλήθεια και τίποτα άλλο. Πώς όμως μπορούμε να επιβεβαιώσουμε την ακρίβεια και την αντικειμενικότητά του;

Ο Θουκυδίδης δεν ήταν μόνο ο πρώτος πραγματικά αμερόληπτος ιστορικός, αλλά και ο πρώτος που έψαχνε για έγκυρες και αξιόπιστες πηγές και διασταύρωνε το περιεχόμενό τους. Επιπλέον, στα περισσότερα από τα γεγονότα που μας περιγράφει ήταν και ο ίδιος αυτόπτης μάρτυρας. Συνεπώς, η καταγραφή των γεγονότων είναι όσο πιο ακριβής και αντικειμενική γίνεται. Ακόμη ένα στοιχείο που είναι σημαντικό, είναι το γεγονός ότι η γνώμη του Θουκυδίδη δεν εμπεριέχεται πουθενά σε ολόκληρη την βιβλιογραφία του. Όπως επίσης δεν συμπεριλαμβάνονται και οι γνώμες των υπολοίπων που έζησαν την περίοδο εκείνη και βίωσαν κάποια από τα εν λόγω περιστατικά.

Επίσης, αξίζει να σημειωθεί ο τρόπος με τον οποίο γινόταν η προσέγγιση των γεγονότων. Ο Θουκυδίδης πρώτα εξετάζει τα αίτια και τα αφορμές, ύστερα μας παρουσιάζει τα αποτελέσματα και κατόπιν αναλύει τις επακόλουθες συνέπειες. Αυτήν είναι η λογική σειρά προσέγγισης ενός συμβάντος που χρησιμοποιείται και στις μέρες μας. Πρώτα εξετάζουμε το γιατί, έπειτα περνάμε στο τι προέκυψε τελικά και μετά σκεφτόμαστε τι συνέπειες μπορεί να έχει. Άρα λοιπόν, ο Θουκυδίδης ήταν ο πρώτος που ασχολήθηκε με την ιστορία ως επιστήμη, με σφαιρική αντίληψη των πραγμάτων, με κριτική προσέγγιση του θέματος, με έγκυρες πηγές και ακρίβεια.

Εν κατακλείδι, ο Θουκυδίδης ήταν ο πρώτος που εδραίωσε την επιστήμη της ιστορίας, χρησιμοποιώντας τη λογική του και όχι τα προσωπικά του συναισθήματα και ιδεολογίες. Επομένως, μπορεί ο Ηρόδοτος να ήταν ο πρώτος που κατέγραψε γεγονότα, αλλά επί της ουσίας, ο Θουκυδίδης ήταν ο πρώτος πραγματικός ιστορικός.

Μανουσάκης  Νικήτας , μαθητής Α1 Λυκείου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων

Να αναγνώσετε το κείμενο της ιστορίας του Θουκυδίδη από μετάφραση προσεγγίζοντάς το κριτικά. Με βάση τα σχόλια, τις επισημάνσεις και τα συμπεράσματα που θα προκύψουν, να δημιουργήσετε ένα συνθετικό κείμενο στο οποίο θα εκθέτετε τα συμπεράσματά σας για τη σημασία του έργου του Θουκυδίδη.

Ο Θουκυδίδης ήταν ένας από τους σπουδαιότερους ιστοριογράφους της αρχαίας ελληνικής ιστορίας. Το έργο του, αν και αρκετά δύσκολο στη σύνταξη και την μετάφραση, χαρακτηρίζεται ως ιδιαίτερο και πολύ σημαντικό για την ιστορία της χώρας μας, καθώς περιγράφει με ακρίβεια τις κινήσεις των Κερκυραίων κατά την διάρκεια του πολέμου μεταξύ Σπάρτης και Αθήνας. Αρκετοί ιστορικοί και φιλόλογοι έχουν μελετήσει το έργο του και χάρη σε αυτόν έχουμε σήμερα μια καλύτερη γνώση των ιστορικών γεγονότων.

Η σημασία του έργου του Θουκυδίδη είναι καθοριστική για την ελληνική ιστορία καθώς, όπως θεωρούσε ο ίδιος, ήταν αντικειμενικός και περιέγραφε τα γεγονότα όπως ακριβώς γινόταν, ως απλός παρατηρητής. Αυτό άλλωστε είναι και το χρέος ενός σωστού ιστορικού, να παρουσιάζει δηλαδή τα γεγονότα όπως έγιναν και να αφήνει τους αναγνώστες να δημιουργούν μια δική τους προσωπική άποψη γι’ αυτά.

Στο έργο του ο Θουκυδίδης χρησιμοποιεί βραχυλογία. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η μετάφραση των κειμένων του να είναι αρκετά δύσκολη καθώς μια λέξη που χρησιμοποιεί ο Θουκυδίδης σε κάποιο κείμενο, στη νέα ελληνική γλώσσα μπορεί να αποδίδεται με πέντε λέξεις αντί για μια όπως στο πρωτότυπο. Δίνει χρήσιμες πληροφορίες για την κατάσταση που επικρατούσε στην Κέρκυρα εκείνο το διάστημα και για τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν οι κάτοικοι του νησιού λόγω των διεφθαρμένων πολιτικών ανδρών και του πολέμου. Χαρακτηριστικό είναι ότι στο έργο του συμπεριλαμβάνει και τις γυναίκες του νησιού, τις οποίες μάλιστα αναφέρει ως χρήσιμες και ως βοηθούς, καθώς ήταν αρκετά γενναίες για να βοηθήσουν τους άντρες στον πόλεμο ενάντια των Αθηναίων.

Κλείνοντας, θα ήθελα να αναφέρω ότι, ακόμη και σήμερα το έργο του αποτελεί πηγή πληροφοριών για πολλούς ιστορικούς, όχι μόνο έλληνες αλλά και ξένους.

Μαριλένα Ζιώζια, μαθήτρια Α1 Λυκείου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων

Στην εποχή μας, κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει τον αρχαίο Έλληνα ιστορικό του 5ου αιώνα π.Χ., Θουκυδίδη. Το έργο του είναι μια εξιστόρηση ενός σκληρού και μακροχρόνιου πολέμου, του Πελοποννησιακού πολέμου. Ο Θουκυδίδης είναι ο πρώτος κριτικός ιστορικός, ο οποίος προσπάθησε να ερευνήσει τα αίτια που δημιούργησαν έναν πόλεμο με τόσο μεγάλη ισχύ, αφού ολόκληρος ο ελλαδικός κόσμος χωρισμένος σε δύο στρατόπεδα, των Αθηναίων και των Σπαρτιατών, εμπλεκόταν σ” αυτόν.

Ο ίδιος έζησε την εποχή του Πελοποννησιακού πολέμου. Ξεκίνησε να γράφει το έργο του μόλις ξέσπασε ο πόλεμος, επειδή προέβλεψε ότι θα ήταν ένας μεγάλος και σπουδαίος πόλεμος, διαφορετικός απ” όλους τους προηγούμενους. Στηρίχτηκε στο γεγονός ότι και τα δύο αντίπαλα στρατόπεδα βρίσκονταν στην ακμή τους και ήταν πολύ καλά προετοιμασμένα, οπότε υπέθεσε πως θα ήταν ένας πόλεμος αξιοσημείωτος για τα δεδομένα της εποχής.

Ο Θουκυδίδης στο έργο του εξιστορεί τα γεγονότα του πολέμου με απόλυτη χρονολογική ακρίβεια. Επίσης, είχε πλήρη επίγνωση για το καθετί που κατάγραφε στο έργο του. Γνώριζε πως οι άνθρωποι δεχόταν άκριτα και αρκετά εύκολα ό,τι τους λέγανε, γι” αυτό στο έργο του περιέλαβε μόνο στοιχεία για τα οποία είχε προσωπική γνώση και για τα οποία είχε κάνει διασταύρωση και επίπονη έρευνα. Επιπλέον, στην εξιστόρησή του χρησιμοποιεί λογικές μεθόδους που στηρίζονται σε ενδείξεις, αποδείξεις και συμπεράσματα μιας έρευνας .Κάνει ανάλυση σε βάθος, χωρίς να παίρνει το μέρος της μιας ή της άλλης πλευράς και καταπνίγοντας τις προσωπικές και πολιτικές του προτιμήσεις.

Το ύφος και η γλώσσα του Θουκυδίδη έχουν κάποιες ιδιαιτερότητες. Ο ίδιος γράφει με μια μεγαλοπρέπεια που δίνει την εντύπωση ενός ισχυρότατου νου. Άλλες φορές πάλι, γράφει με μεγάλη ωμότητα σκηνές μάχης, θέλοντας να δείξει τα δεινά που προκαλεί ο πόλεμος, περνώντας έτσι έμμεσα και κάποια αντιρατσιστικά μηνύματα. Ο λόγος του είναι ακριβέστατος και περιεκτικότατος χωρίς να παραλείπει την παραμικρή λεπτομέρεια.

Η σημασία του έργου του Θουκυδίδη είναι τεράστια. Ο Θουκυδίδης κατάφερε μέσα από το έργο του να διδάξει και να ωφελήσει τους αναγνώστες του, ώστε να αντιληφθούν την ροή των γεγονότων του Πελοποννησιακού πολέμου και να εκτιμήσουν την αξία και την διαχρονική συνεισφορά του έργου. Επίσης μέσα από το έργο του ο Θουκυδίδης προβάλλει αξίες όπως η δημοκρατία της Αρχαίας Αθήνας, η φιλοτιμία, η θυσία για την πατρίδα και μας δείχνει πόσο σημαντικός ήταν από τότε ο οικονομικός παράγοντας, αφού ουσιαστικά ο πόλεμος έγινε λόγω εμπορικών συμφερόντων. Επιπρόσθετα, το έργο του Θουκυδίδη μας βοηθάει να κατανοήσουμε την λογική της στρατηγικής συμπεριφοράς των κρατών ακόμα και στην σημερινή εποχή. Τέλος, ο βαθύς στοχασμός του Θουκυδίδη πάνω στην συμπεριφορά των ανθρώπων προσδίδει στο έργο μια μοναδικότητα καθώς η ασυλλόγιστη τόλμη αποδίδεται από τον Θουκυδίδη σε γενναιότητα, η αυτοσυγκράτηση σε δειλία και η σωφροσύνη σε ανανδρία.

Συνοψίζοντας, ο Θουκυδίδης δίκαια θεωρείται από τους ειδικούς ο πιο αξιόλογος συνειδητός ιστορικός της Αρχαίας Ελλάδας, αφού εισήγαγε πολλά νέα στοιχεία στην τέχνη της ιστοριογραφίας και άφησε πίσω του έργο απαράμιλλης αξίας που σίγουρα είναι η πιο έγκυρη πηγή για κάποιον που θέλει να μελετήσει πολύπλευρα και ουσιαστικά τον Πελοποννησιακό πόλεμο.

Ευαγγελία Γρηγορίου, μαθήτρια Α1 Λυκείου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων. 

Να αναγνώσετε το κείμενο της ιστορίας του Θουκυδίδη από μετάφραση, προσεγγίζοντάς το κριτικά. Με βάση τα σχόλια, τις επισημάνσεις και τα συμπεράσματα που θα προκύψουν, να δημιουργήσετε ένα συνθετικό κείμενο, στο οποίο θα εκθέσετε τα συμπεράσματά σας για τη σημασία του έργου του Θουκυδίδη.

Το έργο του Θουκυδίδη αποτελεί αυστηρή εξιστόρηση των γεγονότων του Πελοποννησιακού πολέμου, ενός πολέμου που έφερε σε αντίπαλο στρατόπεδο τις δύο μεγάλες πόλεις την Αθήνα και την Σπάρτη. Βέβαια, περιλάμβανε στην συγγραφή του και περιστατικά που συνδέονταν με τον εαυτό του, όμως σκοπός στην ιστορική αφήγηση δεν ήταν η αισθητική απόλαυση του αναγνώστη αλλά η απόδοση των ιστορικών γεγονότων με αντικειμενικότητα ώστε να δώσει την δυνατότητα στους μελλοντικούς του αναγνώστες να γνωρίσουν τι ακριβώς συνέβη ώστε να μην πράξουν ανάλογα.

Με αυτόν τον τρόπο, ο συγγραφέας κατευθύνει την ιστορία στην ανεύρεση της αλήθειας. Δεν χρησιμοποιεί μεταφυσικά μέσα, καθώς απουσιάζουν οι χρησμοί, οι μύθοι, τα ανέκδοτα, αλλά προσπαθεί με αποδεικτικά στοιχεία να περιγράψει όσο το δυνατόν καλύτερα τα συγκλονιστικά γεγονότα του πολέμου και να δώσει στις διηγήσεις του τέλεια βεβαιότητα. Για τα γεγονότα της εποχής του δεν αρκείται σε πληροφορίες από τον πρώτο τυχόντα, αλλά συλλέγει πολλές μαρτυρίες για να φθάσει στην αλήθεια. Ταυτόχρονα, ελέγχει και τις δικές του αντιλήψεις για τα πράγματα. Έτσι, μέσα από το έργο του διδάσκει τις μεθόδους που πρέπει να ακολουθεί ένας ιστορικός, καθώς αναγνωρίζει τη μεγάλη δυσκολία που απαιτεί μια τέτοια διαδικασία.

Η περιγραφική ικανότητα του Θουκυδίδη είναι πολύ μεγάλη. Προσπαθεί να αποδώσει με σαφήνεια τις αφηγήσεις του, αφού δεν τον ενδιαφέρει η ευχάριστη ιστορία αλλά η γεμάτη αλήθεια ιστορία. Αφαιρεί τα διακοσμητικά στοιχεία και χρησιμοποιεί γραπτές πηγές που κάνουν ακόμα πιο αξιόπιστο το έργο του. Επιπλέον, ο λόγος του είναι πυκνός και βαθύς. Ακόμη, στο έργο του υπάρχουν δημηγορίες, δηλαδή λόγοι που εκφωνήθηκαν από διάφορα πολιτικά πρόσωπα σε συνελεύσεις του λαού, ή από στρατιωτικούς και πρεσβευτές προς στρατιώτες και πολίτες αντίστοιχα, γεγονός που σημαίνει ότι έτσι αποκαλύφτηκαν τα αίτια σημαντικών γεγονότων, οι αφορμές και ο χαρακτήρας των αγορητών, ώστε να φθάσει πιο κοντά στην αλήθεια.

Σίγουρα, μέσα από το έργο του Θουκυδίδη αντλούμε αρκετές πληροφορίες για σημαντικά ιστορικά γεγονότα, αμέσως μετά την έναρξη του πολέμου, γραμμένα πάντα κατά χρονολογική σειρά. Ο Θουκυδίδης από την αρχή του έργου του δηλώνει πως άρχισε την συγγραφή του από τα πρώτα γεγονότα του πολέμου με αντικειμενικότητα, καθώς αμέσως αναγνώρισε το μέγεθος και τη σημασία αυτής της σύγκρουσης. Μέσα από την περιγραφή σκληρών και αιματηρών γεγονότων ο συγγραφέας μεταφέρει επίσης ένα αντιπολεμικό μήνυμα και εκφράζει την άποψή του για τον πόλεμο.

Ο Θουκυδίδης θεωρείται μέχρι σήμερα ένας από τους κορυφαίους ιστοριογράφους και αποτελεί πρότυπο πολλών σημερινών ιστορικών συγγραφέων όσο αναφορά τον τρόπο σκέψης, την αξιοπιστία και την επιστημονική του μέθοδο. Μέσα από την συγγραφή του όχι μόνο περιέγραψε στους αναγνώστες του τα γεγονότα του Πελοποννησιακού πολέμου με απόλυτη ακρίβεια και αντικειμενικότητα χρησιμοποιώντας σχέσεις αιτίας-αποτελέσματος, αλλά και μετέφερε πολιτικές γνώσεις και ηθικές αξίες που ισχύουν έως και σήμερα.

Δήμητρα Κωστίκα, μαθήτρια Α1 Λυκείου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων

Το έργο του Θουκυδίδη

Ο Θουκυδίδης δεν έδωσε τίτλο στο έργο αυτό, ούτε το διαίρεσε σε βιβλία. Η διαίρεσή του σε οκτώ βιβλία και ο τίτλος Θουκυδίδου Ιστορίαι ή Συγγραφή οφείλεται στους αρχαίους γραμματικούς.
Στο Α΄ βιβλίο, μετά το προοίμιο, ακολουθεί η λεγόμενη αρχαιολογία, η οποία αποτελεί σύγκριση μεταξύ του Πελοποννησιακό πολέμου και των προηγουμένων γεγονότων της ελληνικής ιστορίας. Κατόπιν, ύστερα από ορισμένες μεθοδολογικές εκτιμήσεις, ερευνώνται οι άμεσες αιτίες του πολέμου, με μια αναδρομή στις πρώτες αρχές και στη εξέλιξη της αθηναϊκής ηγεμονίας.
Το Β΄ βιβλίο ξεκινά την εξιστόρηση του πολέμου, την οποία συνεχίζει με χρονολογική σειρά, διαιρώντας κάθε χρόνο σε καλοκαίρι και χειμώνα. Σημαντικότερα μέρη του είναι εκείνα που αναφέρονται στις δύο επιδρομές των Λακεδαιμονίων στη Αττική και στον Επιτάφιο που εκφώνησε ο Περικλής για τους νεκρούς του πρώτου έτους του πολέμου με τον οποίο ο ιστορικός εξιδανικεύει την πόλη των Αθηνών,[2] και στο φοβερό λοιμό των Αθηνών.
Στο Γ΄ βιβλίο εκτίθενται οι ωμότητες των τριών επόμενων χρόνων και παρεμβάλλονται οι δημηγορίες του Κλέωνα και του συνετού Διόδοτου για την αποστασία και την τιμωρία των Μυτιληναίων.[3] Σημαντική επίσης είναι η περιγραφή της παθολογίας του εμφυλίου πολέμου με αφορμή κάποια γεγονότα στην Κέρκυρα (Γ 82-83).
Στο Δ΄ βιβλίο (7ο, 8ο και 9ο έτος του πολέμου) ο Θουκυδίδης πραγματεύεται την κατάληψη της Πύλου από τους Αθηναίους και τις επιχειρήσεις του Λακεδαιμονίου στρατηγού Βρασίδα στη Χαλκιδική.
Σημαντικό μέρος του Ε΄ βιβλίου αναφέρεται στην επιχείρηση των Αθηναίων κατά της Μήλου, όπου δίνεται ανάγλυφη παράσταση της επεκτατικής πολιτικής της Αθήνας.
Στα βιβλία ΣΤ΄και Ζ΄εξιστορεί την εκστρατεία στη Σικελία των Αθηναίων (415-413).
Τέλος, στο Η΄βιβλίο περιλαμβάνει τα πρώτα χρόνια του Δεκελεικού πολέμου, την παρέμβαση των Περσών στις ελληνικές υποθέσεις και την αποστασία πολλών συμμάχων από τους Αθηναίους.

Γούλας Αλέξανδρος, μαθητής Α1 Λυκείου Μουσικού Σχολείου Τρικάλων

Απόψεις, κρίσεις, εντυπώσεις:

Το έργο του Θουκυδίδη αποτελεί ένα από τα κυριότερα αρχαία έργα. Μέσα από το έργο του ο Θουκυδίδης περνάει μηνύματα δημοκρατικά και φεμινιστικά. Έχει αποτελέσει σημαντικό κομμάτι στην ανάπτυξη και στη διάδοση της δημοκρατίας. Ο Θουκυδίδης μεταφέρει στον αναγνώστη πολιτιστικά στοιχεία, με σκοπό να μας πληροφορήσει για τον πολιτισμό της αρχαίας Ελλάδας. Επίσης, επαληθεύει όλες τις πηγές του και έχει τόσο μεγάλη εμπειρία στην ιστορία του πολέμου, έτσι ώστε όταν παρευρεθεί στο πεδίο μάχης, μπορεί να καταλάβει τι έχει συμβεί εκεί. Τέλος ο Θουκυδίδης έχει διορατικότητα και σκέφτεται τι θα μεταδώσει στην επόμενη γενιά.

Θεοδώρα Βάκη, Α1 Λυκείου Μουσικού Σχολείου Τρικάλων

Το έργο του Θουκυδίδη είναι αναμφίβολα ένα από τα πιο σημαντικά έργα και αποτελεί σημαντική ιστορική πηγή. Ο Θουκυδίδης στο έργο του μας δίνει στοιχεία για την πολιτική συγκρότηση της εποχής και γενικά για το πολίτευμα. Μπορούμε να καταλάβουμε ότι το έργο του βοήθησε στην ανάδειξη της δημοκρατίας διότι επικεντρώνεται στο δημοκρατικό πολίτευμα. Ακόμα το έργο του είναι σημαντικό γιατί μας δίνει στοιχεία για τη ζωή στην αρχαία Ελλάδα. Ο ίδιος ο Θουκυδίδης καταλαβαίνει θα λέγαμε τη σημαντικότητα του έργου του. Επιπρόσθετα ο ιστορικός μέσα στο κείμενό του προβάλει την πλεονεξία συχνά αλλά και το γεγονός ότι δεν εμπλέκει συχνά τα θεία μας κάνει να τον χαρακτηρίσουμε πιο ανεξάρτητο για τα δεδομένα της εποχής. Αξίζει να σημειωθεί, πιστεύω, ότι ο Θουκυδίδης κατέγραφε τα ιστορικά γεγονότα μόνο αφού πρώτα τα είχε αποδείξει. Τέλος θα ήθελα να αναφερθώ στη γλώσσα που χρησιμοποιεί ο ιστορικός διότι θα λέγαμε ότι φαίνεται δύσκολη στο πρωτότυπο κείμενο. Ακόμα και ο «ωμός» ρεαλισμός που χρησιμοποιεί είναι ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του.

Κατερίνα Ακρίβου, Α1   Λυκείου Μουσικού Σχολείου Τρικάλων

Ονοματεπώνυμο: Καραδήμας Δημήτρης

Τάξη: Α1 Λυκείου Μουσικού Σχολείου Τρικάλων

Ημερομηνία: 22 Ιανουαρίου 2017

Η σημασία του έργου του Θουκυδίδη

Ο Θουκυδίδης (πιθ. 455-399 π.Χ.) γεννήθηκε στο δήμο Αλιμούντος (στο σημερινό Άλιμο της Αττικής) από πλούσια, αριστοκρατική οικογένεια. Η παιδική και νεανική του ηλικία συμπίπτει με τα λαμπρότερα χρόνια της αθηναϊκής δύναμης, με τον Περικλή να δεσπόζει στην πολιτική ζωή του κράτους, την Αθήνα να στολίζεται με έργα τέχνης που θα έμεναν αριστουργήματα αξεπέραστα στους αιώνες και την πνευματική ζωή στην κορύφωσή της με τα μεγάλα επιτεύγματα του αρχαίου δράματος, του σοφιστικού κινήματος, της ιατρικής επιστήμης, στοιχεία τα οποία συνεπάγονται τη διαχρονική σπουδαιότητα της προσωπικότητας και του έργου του.

Στο έργο του Θουκυδίδη αποτυπώνονται τα συγκλονιστικά γεγονότα του Πελοποννησιακού πολέμου (431-404 π.Χ.). Σκοπός της συγγραφής του ήταν να δώσει στους μελλοντικούς αναγνώστες του έργου του ένα «κτήμα ες αιεί», για να γνωρίζουν τι ακριβώς συνέβη στον Πελοποννησιακό πόλεμο και αξιοποιώντας αυτή τη γνώση να ενεργήσουν ανάλογα όταν θα ξανασυμβούν «όμοια ή παραπλήσια», εφόσον η ανθρώπινη φύση δεν αλλάζει, κατά τον ίδιο. Ο τρόπος με τον οποίο ο Θουκυδίδης συνθέτει την ιστορία του και η δομή και θέση των επεισοδίων είναι προσεκτικά και με επιμέλεια τοποθετημένα. Για να καταφέρει όμως να δημιουργήσει το έργο του, έπρεπε να αναπτύξει μια μέθοδο για να διαβεβαιωθεί ότι γράφει την αλήθεια για τα ιστορικά γεγονότα, γιατί ακόμη και οι παρόντες στα ίδια γεγονότα έδιναν διαφορετικές εκδοχές γι’ αυτά, ανάλογα με τις πολιτικές τους συμπάθειες ή με τη δύναμη της μνήμης τους. Χρησιμοποιεί λογικές μεθόδους και καταγράφει τις ιστορικές αλλαγές κρατώντας μόνο στοιχεία για όσα γεγονότα είχε προσωπική γνώση και αυτά για τα οποία είχε κάνει επίπονη έρευνα, ακούγοντάς τα από άλλους και συνδέει όλες τις πληροφορίες που σύλλεξε για να καταλήξει στα συμπεράσματα της έρευνάς του.

Ο Θουκυδίδης καταγράφει τα γεγονότα με ειλικρίνεια και αντικειμενικότητα, χωρίς δηλαδή να δείχνει μεροληψία για μία από τις δυνάμεις ή να κατακρίνει και να επαινεί τις αποφάσεις και τις πράξεις τους. Θεωρεί ότι η λογική αποτελεί τη μόνη αξία στην οποία μπορεί να στηριχτεί ο άνθρωπος και ότι οι θεοί δεν επεμβαίνουν στις ιστορικές εξελίξεις (όπως πίστευαν πολλοί σημαντικοί άνθρωποι, και ο Ηρόδοτος ανάμεσά τους) και η τύχη δεν είναι υπερφυσική δύναμη, αλλά εξελίξεις που δεν μπορεί να προβλέψει ο άνθρωπος. Γενικά αποφεύγει τις λεπτομέρειες που δεν αναφέρονται άμεσα στον πόλεμο και δεν εξηγούν τις συνέπειές του (μύθους, χρησμούς, ανέκδοτα, διαδόσεις και φήμες). Ο βαθύς στοχασμός του ιστορικού πάνω στα γεγονότα και στη συμπεριφορά των ανθρώπων φαίνεται στην τάση για γενίκευση, που αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα της σκέψης και της μεθόδου του. Ανάγεται από το συγκεκριμένο γεγονός στο γενικό και πανανθρώπινο και θεμελιώνει την κρίση των πολιτικών στις δημηγορίες και τις δικές τους προσωπικές παρατηρήσεις σε γενικές αρχές. Επιπλέον, η περιγραφή των γεγονότων μπορεί να χαρακτηριστεί ως εν μέρει παραστατική, καθώς ο τρόπος με τον οποίο ψυχογραφεί ο Θουκυδίδης ορισμένα πρόσωπα κάνει τον αναγνώστη να συσχετίζεται με τις καταστάσεις, και επομένως, τις αποφάσεις τους. Παρά, όμως, το γεγονός ότι ο Θουκυδίδης δεν μεροληπτεί, πιθανότατα θέλει τον αναγνώστη να εξερευνήσει τους λόγους πίσω από την κάθε πράξη που λαμβάνει χώρα κι όχι να παραμένει προκατειλημμένος και να εξιδανικεύει τη μια δύναμη έναντι της άλλης.

Η λαμπρότητα του έργου του Θουκυδίδη αντικατοπτρίζει τη λαμπρότητα της Αθήνας κατά το Χρυσό Αιώνα του Περικλή, στην οποία έζησε τα παιδικά και νεανικά του χρόνια. Οι πρωτοτυπίες στο έργο του άνοιξαν το δρόμο για έναν νέο τρόπο καταγραφής ιστορικών γεγονότων που έμελλαν να αλλάξουν την πορεία και τον τρόπο σκέψης των μελλοντικών ιστοριόφιλων και ιστοριογράφων. Η πολύχρονη και επίπονη έρευνά του για να συνθέσει ένα έργο, που για τα δεδομένα της εποχής του θα θεωρούνταν Ηράκλειος άθλος για να πραγματοποιηθεί, για να φτάσει στα χέρια μας ακάθεκτο 2000 χρόνια μετά, στο οποίο ήθελε όχι μόνο να γράψει την αλήθεια, αλλά επίσης να χρησιμοποιείται ως αναφορά για παρόμοιες μελλοντικές καταστάσεις, καθώς ο ίδιος πιστεύει ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται επειδή η ανθρώπινη φύση δεν αλλάζει, κάτι που είναι πλέον κοινή γνώση, για να ενεργήσουν οι άνθρωποι ανάλογα. Αυτό επιτυγχάνεται κυρίως με την στοχασμένη αντικειμενικότητα που προσδίδει στα γεγονότα, καθώς και με τον εντυπωσιακά επιμελή και προσεγμένο τρόπο που τα συνδέει μεταξύ τους, δίνοντας στον αναγνώστη ένα συναίσθημα παρουσίας στα συμβάντα.

Το έργο του Θουκυδίδη έχει αποτελέσει και αποτελεί πρότυπο έμπνευσης για πολλούς ανθρώπους, ακόμα και σήμερα. Δεν είναι υπερβολή να χαρακτηριστεί ως ένα αριστούργημα της εποχής του. Πάνω στις μεθόδους του Θουκυδίδη βασίστηκε και βασίζεται η σύγχρονη ιστοριογραφία. Όπως και πολλά άλλα αρχαία ελληνικά έργα, είναι ένας πολιτισμικός θησαυρός γνώσεων και αξιών, στα οποία πρέπει να βασιζόμαστε λόγω της διαχρονικής σημασίας τους.

Μουσικό Σχολείο Τρικάλων

Σχολικό Έτος 2016-17

Πολιτιστικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα:

«Τόποι πολιτισμικής αναφοράς: Μνημεία ιστορίας & αρχαιολογίας στην Ελλάδα και στην Ευρώπη»

Συντονίστριες- Υπεύθυνες καθηγήτριες:

Αγναντή Μαρία ΠΕ02 & Ηλιάδη Αμαλία ΠΕ02   

«Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη (ΕΑΑ) ενδυναμώνει τους μαθητές να λάβουν συνειδητές αποφάσεις και υπεύθυνη δράση για την περιβαλλοντική ακεραιότητα, την οικονομική βιωσιμότητα και μια δίκαιη κοινωνία για τις παρούσες και τις μέλλουσες γενιές σεβόμενοι την πολιτισμική ποικιλότητα. Είναι μια διαρκής εκπαίδευση και αναπόσπαστο συστατικό στοιχείο ποιότητας στην εκπαίδευση. Η ΕΑΑ είναι ολιστική και μετασχηματιστική εκπαίδευση η οποία αφορά το περιεχόμενο, την παιδαγωγική και το μαθησιακό περιβάλλον. Επιτυγχάνει το σκοπό της μέσα από το μετασχηματισμό της κοινωνίας.» (UNESCO 2014).

Τα πολιτιστικά προγράμματα είναι μία δημιουργική διαδικασία που έχει ως στόχο την προώθηση του πολιτισμού και την καλλιέργεια της αισθητικής μέσα από την έρευνα, την μελέτη και τη δημιουργία. Εξάλλου, τα προγράμματα σχολικών δραστηριοτήτων,  εν γένει, δημιουργούν ένα εναλλακτικό παιδαγωγικό πλαίσιο, το οποίο προωθεί μορφές συνεργασίας, αλληλεγγύης και κριτικής ερμηνείας της πραγματικότητας. Τα προγράμματα αυτά  συμβάλουν στην ενδυνάμωση του σεβασμού και της αποδοχής της ετερότητας, και συνεπώς θα παίξουν καθοριστικό ρόλο στη μείωση των φαινομένων του κοινωνικού αποκλεισμού, αλλά και στην πρόληψη και αποτροπή ξενοφοβικών και ρατσιστικών συμπεριφορών στο σχολικό και ευρύτερο κοινωνικό χώρο.

Φέτος, στο πλαίσιο του πολιτιστικού εκπαιδευτικού προγράμματος «Τόποι πολιτισμικής αναφοράς: Μνημεία ιστορίας & αρχαιολογίας στην Ελλάδα και στην Ευρώπη» αποφασίσαμε να ασχοληθούμε με τα Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO στην Ελλάδα και στην Ευρώπη. Οι λόγοι που μας έκαναν να ασχοληθούμε με το συγκεκριμένο θέμα ήταν πολλοί και μεταξύ αυτών η ανάγκη απόκτησης γνώσεων πάνω στο εν λόγω θέμα και αισθητικής απόλαυσης από την- έστω- ψηφιακή, οπτική επαφή μας με αυτά.

Μέσω των διερευνητικών διαδικασιών του πολιτιστικού αυτού προγράμματος, περπατούμε στα μονοπάτια της Ευρωπαϊκής  Ιστορίας με πυξίδα την έρευνα –ειδικότερα την βιβλιογραφική έρευνα και αποδελτίωση πληροφοριών, την ανάγνωση τοπίου με επιτόπια έρευνα, όσον αφορά ορισμένα από τα μνημεία και τους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας με κατόπτευση και φωτογράφηση, την ψηφιοποίηση  πολιτισμικών τεκμηρίων, την διερεύνηση ηλεκτρονικών πηγών στο διαδίκτυο,- με τελικό μας σκοπό τη συλλογή  στοιχείων  και την ολοκληρωμένη πραγμάτευση και σύνθεση του θέματός μας.

Εμπνεόμενοι από εικόνες και σχετικά κείμενα και διαπνεόμενοι από δημιουργική ορμή και ερευνητική διάθεση,  οι μαθητές και οι μαθήτριές μας διατύπωσαν τις σκέψεις, τις απόψεις, τις αντιλήψεις τους για τόπους και μνημεία αναφοράς, για χώρους ιστορικής και αρχαιολογικής αξίας, εκτιμώντας τη σημασία της πολιτιστικής, ευρωπαϊκής  μας κληρονομιάς και εκφράζοντας παράλληλα τα συναισθήματά τους για το αγαθό της  μελέτης και της ιστορικής αυτοσυνειδησίας…

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑΣ της γραφής-παραγωγής κειμένων στο πλαίσιο του εν λόγω εκπαιδευτικού ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:

Η συγγραφή είναι μια σύνθετη ανθρώπινη συμπεριφορά, στην οποία εμπλέκονται ποικίλοι ατομικοί και κοινωνικοί παράγοντες: γνώσεις και δεξιότητες γλωσσικές, γνωστικές και μεταγνωστικές, εννοιολογικές, συνεπικουρούν με το στενότερο ή ευρύτερο κοινωνικο-πολιτισμικό πλαίσιο, τις προσδοκίες, τις αξίες και τις αλληλεπιδράσεις του, με αποτέλεσμα η συγγραφή να καταλήγει σε μία από τις απαιτητικότερες νοητικές και επικοινωνιακές διαδικασίες στις οποίες επιδίδεται ο άνθρωπος.

Η πολυπλοκότητα της συγγραφής ως νοητικής-κοινωνικής δραστηριότητας καθιστά κατ’ επέκταση δυσχερή και τη διδασκαλία της. Για τους εκπαιδευτικούς της πράξης αποτελεί πρόκληση να μεταδώσουν και να καλλιεργήσουν στους μαθητές τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες και να τους δημιουργήσουν κίνητρα εμπλοκής στο «συγγραφικό έργο». Για την επίτευξη αυτού του στόχου είναι αναγκαίο να διαθέτουν εργαλεία και στρατηγικές που θα τους καταστήσουν ικανούς να εισάγουν στην τάξη τους αποτελεσματικές εκπαιδευτικές πρακτικές.

Επομένως, βασικός ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ως προς τη συγγραφή κειμένων εκ μέρους των μαθητών/τριών είναι το πώς θα μπορέσει ο εκπαιδευτικός να διδάξει αποτελεσματικά τους μαθητές την παραγωγή γραπτού λόγου ως πολύπλοκη νοητική και κοινωνικο-πολιτισμική δραστηριότητα.

Ενώ, ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ, ως προς την ίδια βασική παράμετρο, αποτελούν οι παρακάτω:

• Ø Η γνωριμία και εξοικείωση των εκπαιδευτικών με εργαλεία και στρατηγικές διδασκαλίας της συγγραφής αφηγηματικών, περιγραφικών και επιχειρηματολογικών κειμένων και η διδακτική τους αξιοποίηση
• Ø Η ενίσχυση των συγγραφικών ικανοτήτων των μαθητών και των μεταγνωστικών τους δεξιοτήτων και η δημιουργία κινήτρων εμπλοκής στη συγγραφική διαδικασία
• Ø Η ικανότητα των εκπαιδευτικών να διαφοροποιούν τη διδασκαλία τους κατά τις ανάγκες των μαθητών
• Ø Η δημιουργία μιας κοινότητας πρακτικής και μάθησης όπου οι συμμετέχοντες εκπαιδευτικοί θα συν-διαμορφώνουν εργαλεία και στρατηγικές διδασκαλίας και  θα ανταλλάσσουν καλές πρακτικές και θα διαμοιράζονται τις διδακτικές τους εμπειρίες.

Εξαιρετικά σημαντικά σημάδια του τόπου μας, σημεία αναφοράς ιδιαίτερα της αρχαίας, παλαιοχριστιανικής βυζαντινής, υστεροβυζαντινής και μεταβυζαντινής περιόδου, αποτελούν παράλληλα αιτίες και αφορμές για να επανεκτιμήσουμε και να αναδείξουμε ως εκπαιδευτικοί, μαθητές/τριες  και ως Μουσικό Σχολείο Τρικάλων εν γένει, την αυταπόδεικτη αξία του «κοντινού» μας και γι’ αυτό υποτιμημένου  πλούσιου ιστορικού και αρχαιολογικού μας παρελθόντος, αυτού που ζει και αναπνέει ακόμη δίπλα μας…

Σε αυτό το πλαίσιο, απλώσαμε τη δημιουργική σκέψη και τη φαντασία μας στον καμβά της στέρεης γνώσης για να εκφράσουμε,  ως κατακλείδα, την  ειλικρινή  μας   ευαρέσκεια για  το  πρωτότυπο  και  ενδιαφέρον φωτογραφικό και ψηφιοποιημένο εκπαιδευτικό  υλικό  που  συνέλεξε και μελέτησε η πολιτιστική μας ομάδα. Αποτελεί,  πραγματικά, σε μορφή παρουσίασης μια  ελκυστική  περιήγηση  στον  τόπο  και  το  χρόνο  των  μεγάλων  πολιτειακών  και  πολιτισμικών  συσσωματώσεων  του  Ευρωπαϊκού Βορειοκεντρικού και Μεσογειακού  κόσμου: της Αρχαίας Ελλάδας, της  Ρώμης, του  Βυζαντίου, του Ευρωπαϊκού Μεσαίωνα,  Αναγέννησης, Μπαρόκ και γενικότερα του Ευρωπαϊκού Πολιτισμού. Παράλληλα, η  στέρεα  δόμηση  και  η  ορθολογική  κατάταξη  του  υλικού  μας, αξιοποιώντας  δημιουργικά  μια  ποικιλία  πηγών, προσφέρει  παντοειδή  κίνητρα  και  εναύσματα  για  εναλλακτικές  ιστορικές  αφηγήσεις  νου  και  καρδιάς καθώς και αρχαιολογικούς περιπάτους ή ιστορικές περιηγήσεις: μέσα  από  ένα  παλίμψηστο   εικόνων, φωτογραφιών, αναπαραστάσεων,   αναδύεται  η  πολύτιμη  εμπειρία  των  παλιών  ανθρώπων, η  καθημερινή  ζωή  και  η  μετουσιωμένη,  σε  εσωτερικό  πλούτο,  γνώση.

Οι Υπεύθυνες Καθηγήτριες-Συντονίστριες του Καινοτόμου αυτού Πολιτιστικού Εκπαιδευτικού Προγράμματος Ιστορίας και Πολιτισμού: Ηλιάδη Αμαλία ΠΕ02 &  Αγναντή  Μαρία ΠΕ02 ευχόμαστε, σε  αρμονική  και  στενή  συνεργασία  με  τους  μαθητές  και  τις  μαθήτριές  μας, να  συνεχίσουμε  να  παράγουμε  εύχρηστο  και  ουσιαστικής  σημασίας  εκπαιδευτικό  υλικό  που  τόσο  το  έχει  ανάγκη  η  εκπαιδευτική  κοινότητα  για  την  προαγωγή  της  ιστορικής  μας  συνείδησης,  της  εις  βάθος  αυτοσυνειδησίας  μας  και  το  βάθεμα  της  εσωτερικής  μας  σοφίας. Όπως  οι   μαθητές/τριές  μας,  έτσι  κι  όλοι  μας  απολαμβάνουμε,  από  άποψη  περιεχομένου  και  μορφής,  ουσίας  και  αισθητικής,  το  ισορροπημένο  ερευνητικό  αποτέλεσμα  του  παιδαγωγικού  μας  μόχθου.

Ο ΤΙΤΛΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΑΣ: «Τόποι πολιτισμικής αναφοράς: Μνημεία ιστορίας & αρχαιολογίας στην Ελλάδα και στην Ευρώπη»,  το οποίο ΕΝΤΑΣΣΕΤΑΙ ΣΤΗ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΑ των  Πολιτιστικών Θεμάτων, παραπέμπει  ευθέως στο μάθημα της Ιστορίας στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο και, δη, της ευρωπαϊκής  της διάστασης. Παράλληλα, διαγράφοντας την ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ και τα  ΥΠΟΘΕΜΑΤΑ  του εκπαιδευτικού μας προγράμματος, δηλαδή το ΠΟΙΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ-ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ  ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΑΜΕ  γνωστικά, επιστημονικά, παιδαγωγικά και βιωματικά, καταθέτουμε τις ακόλουθες σκέψεις:

Με αφορμή  τη σχέση των νέων τεχνολογιών με τις επιστήμες της Ιστορίας και της Αρχαιολογίας, τις μουσειακές αναπαραστάσεις αρχαιοτήτων των Σύγχρονων Μουσείων και το πλούσιο εκπαιδευτικό υλικό που υπάρχει στο Διαδίκτυο, προσεγγίσαμε τους δρόμους της πολιτιστικής περιήγησης… περιπλανιόμαστε στα μονοπάτια της Ελληνικής και Ευρωπαϊκής Ιστορίας και Ιστορίας της Τέχνης με πυξίδα την έρευνα –ειδικότερα την βιβλιογραφική έρευνα και αποδελτίωση πληροφοριών, την ψηφιοποίηση  πολιτισμικών τεκμηρίων και πολιτιστικών πόρων, την διερεύνηση ηλεκτρονικών πηγών στο διαδίκτυο,- με τελικό μας σκοπό τη συλλογή πολύτιμων στοιχείων  και την ολοκληρωμένη πραγμάτευση και σύνθεση του θέματός μας.

ΘΕΣΑΜΕ  ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥΣ ΣΤΟΧΟΥΣ & τους υλοποιήσαμε, ακολουθώντας συγκεκριμένη  μεθοδολογία με κριτική αφόρμηση ψηφιοποιημένο ιστορικό υλικό  που υπάρχει δημοσιευμένο στο Διαδίκτυο.

Τα ΠΕΔΙΑ ΣΥΝΔΕΣΗΣ ΜΕ ΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΩΝ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ανιχνεύονται στα ακόλουθα γνωστικά αντικείμενα του αναλυτικού και ωρολογίου σχολικού προγράμματος: ΙΣΤΟΡΙΑ- ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ, ΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗ & ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΤΠΕ.

 ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ,  Η ΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΑΣ  ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΤΡΕΧΟΥΣΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ  2016-17  εκτείνεται σε 20- 25 ΔΙΩΡΑ και για το ζήτημα αυτό παραθέτουμε τον παρακάτω πίνακα-καταγραφή φάσεων εργασίας:

Η χρονική εξέλιξη του προγράμματος ( διερεύνηση θέματος, επεξεργασία, υλοποίηση δράσεων, επισκέψεων, παρουσίαση κλπ):

Οι υπεύθυνες καθηγήτριες- συντονίστριες του εκπαιδευτικού προγράμματος:

 ΑΓΝΑΝΤΗ ΜΑΡΙΑ   (ΠΕ02-Φιλόλογος) & Αμαλία  Κ. Ηλιάδη,  φιλόλογος-ιστορικός, (Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Βυζαντινής Ιστορίας απ΄ το Α.Π.Θ.)

Δακτυλογράφηση: Βάσω Κ. Ηλιάδη

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΛΟΓΟΥ-ΣΩΜΑ ΜΑΘΗΤΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ:

Να περιγράψετε το αρχαιολογικό τοπίο που σας γοητεύει. Να εκθέσετε τους λόγους που το ξεχωρίζετε, τις σκέψεις και τα συναισθήματα που σας προκαλεί.

(Το κείμενό σας να έχει έκταση από 300 έως 500 λέξεις).

Το Λούβρο

          Το μουσείο του Λούβρου είναι ένα από τα μεγαλύτερα και παλαιότερα μουσεία του κόσμου, όπως και εγώ έχω δει. Από μέτρα μακριά μπορεί κανείς να δει  πόσο παλιό και μεγάλο είναι. Βρίσκεται στο κέντρο του Παρισιού, στις όχθες του ποταμού Σηκουάνα.

Καθιερώθηκε ως μουσείο μετά τη Γαλλική Επανάσταση, ενώ νωρίτερα ήταν φρούριο και κατοικία των Βασιλιάδων της Γαλλίας.

Πρόκειται για ένα τριώροφο κτίριο σε σχήμα  “ Π ”   με εσωτερική αυλή όπου εκτείνονται οι κήποι του Κεραμεικού και καταλήγει στην πλατεία Ομονοίας. Οι κήποι είναι υπέροχα φροντισμένοι και τόσο μεγάλοι που έκανα τουλάχιστον 20 λεπτά για να τους διασχίσω.

Με την πάροδο των χρόνων στο κτίριο έγιναν πολλές τροποποιήσεις και επεκτάσεις μέχρι να πάρει τη σημερινή του σύγχρονη μορφή. Στην τελευταία ανακαίνιση, αναδιαμορφώθηκε ο χώρος, δημιουργήθηκε υπόγειο, που χρησιμεύει πλέον σαν χώρος υποδοχής, και έτσι χτίστηκαν οι γυάλινες πυραμίδες που αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του μουσείου και προσδίδουν άπλετο φως.

Μόνιμες συλλογές καθώς και περιστασιακές εκθέσεις βρίσκονται στο χώρο του μουσείου. Τα εκθέματά του είναι κομμάτια από διαφόρους πολιτισμούς, γι’ αυτό και το κτίριο χωρίζεται σε διάφορα τμήματα, τα οποία ήταν αδύνατο να επισκεφθούμε σε μια μόνο ημέρα. Αυτά είναι το τμήμα Ανατολικών Αρχαιοτήτων, το τμήμα Αιγυπτιακής τέχνης, το τμήμα των Ελληνικών, Ετρουσκικών και Ρωμαϊκών Αρχαιοτήτων, τα τμήματα της Γλυπτικής και της Ισλαμικής Τέχνης, της χαρακτικής και των σχεδίων, καθώς και των Καλλιτεχνικών Αντικειμένων και των πινάκων ζωγραφικής.

Υπάρχουν αγάλματα από διαφόρους πολιτισμούς, όπλα, ασπίδες και διάφορα άλλα πολεμικά αντικείμενα. Εκθέτονται κοσμήματα των βασιλιάδων, αντικείμενα και ρούχα καθημερινής χρήσης, υπάρχουν αίθουσες με τεράστιους πίνακες και έργα υφαντουργίας. Εντυπωσιάστηκα φυσικά όταν αντίκρισα τα ελληνικά αριστουργήματα, τη Νίκη της Σαμοθράκης και την Αφροδίτη της Μήλου, τα οποία κατέχουν μέσα στο μουσείο σημαντική και εξέχουσα θέση. Σε μια άλλη υπερβολικά μεγάλη αίθουσα με πίνακες, με πολύ κόπο εξαιτίας του κόσμου που συνέρρεε, καταφέραμε να θαυμάσουμε τους πίνακες της Τζοκόντα, του Μυστικού Δείπνου, της Στέψης του Ναπολέοντα.

Είναι μοναδικό μουσείο και υπάρχουν αρκετοί λόγοι που θα μπορούσα να το ξεχωρίσω από τα άλλα μουσεία. Καταρχήν έχει πολύ περισσότερα εκθέματα και κατά δεύτερον είναι πολύ αρμονικά κατανεμημένα ως προς την ιστορία τους.

Σε όλα τα εκθέματα έμεινα κατενθουσιασμένος. Ήταν όλα τόσο «φανταστικά». Δεν ήθελα να τελειώσει εκείνη η ημέρα. Ήμουν πολύ χαρούμενος και γεμάτος εικόνες από όσα προλάβαμε να δούμε.

Αυτό το μουσείο είναι υπέροχο και αξίζει πραγματικά να το επισκεφθείτε.

Βουτσάς Αργύριος, μαθητής α1 Γυμνασίου Μουσικού Σχολείου Τρικάλων.

ΣΟΦΙΑ  ΚΑΤΣΙΡΕΑ

Να περιγράψετε το αρχαιολογικό τοπίο που σας γοητεύει.

Να εκθέσετε τους λόγους που το ξεχωρίζετε, τις σκέψεις και τα συναισθήματα που σας προκαλεί.

(Το κείμενό σας να έχει έκταση από 300-500 λέξεις)

                                   ΟΙ ΔΕΛΦΟΙ

Το μεγάλο ιερό των Δελφών που βρίσκεται στον νομό Φωκίδας, στους πρόποδες του Παρνασσού ανάμεσα σε δύο θεόρατους βράχους, ήταν ο τόπος όπου έδινε τους χρησμούς του το μαντείο του Απόλλωνα και αποτελούσε το σημαντικότερο θρησκευτικό κέντρο της Αρχαίας Ελλάδας.

Οι Δελφοί αποτελούσαν τον ομφαλό της Γης όπου σύμφωνα με τη μυθολογία εκεί συναντήθηκαν οι δύο αετοί που έστειλε ο Δίας από τα άκρα του σύμπαντος για να βρει το κέντρο του κόσμου. Στους Δελφούς οι Έλληνες πήγαιναν σε αναζήτηση των χρησμών του Απόλλωνα που μέσω του μαντείου του καθιστούσε σαφή την θεϊκή του βούληση. Έτσι λοιπόν η πολιτική επιρροή των Δελφών ήταν τεράστια, καθώς συγχρόνως ήταν το κέντρο συνάντησης ανθρώπων του τότε γνωστού κόσμου.

Το γεγονός ότι έχω διδαχτεί για το πόσο οι χρησμοί που έλαβαν οι  Έλληνες, σε διάφορες ιστορικές χρονικές περιόδους από το μαντείο των Δελφών και πόσο αυτοί επηρέασαν την εξέλιξη της ιστορίας, ήταν ο λόγος που με έκανε να θέλω να ασχοληθώ περισσότερο με τον συγκεκριμένο αυτό αρχαιολογικό τόπο. Ξέροντας ότι από αυτόν τον ιερό χώρο είχαν περάσει μεγάλες ηγετικές φυσιογνωμίες που σημάδεψαν την ροή της ιστορίας όπως ο Μέγας Αλέξανδρος λίγο πριν την έναρξη της μεγάλης του εκστρατείας, ο βασιλιάς Λυδίας Κροίσος, ο αυτοκράτορας Ιουλιανός ο οποίος και έλαβε τον τελευταίο χρησμό της Πυθίας, νιώθω μεγάλο δέος και συγκίνηση. Περπατώντας στην ιερά οδό που διασχίζει ολόκληρο τον αρχαιολογικό χώρο αισθάνθηκα σαν να έκανα ένα σύντομο ταξίδι πίσω στον χρόνο. Σαν να ήμουν και εγώ ένας από αυτούς που ζητούσε με αγωνία την θεϊκή συμβουλή του Απόλλωνα. Φτάνοντας δε στην στοά των Αθηναίων, μια μεγάλη πλατεία όπου διοργανώνονταν οι γιορτές, ήταν σαν να έβλεπα μπροστά μου τους εκατοντάδες αυτούς ανθρώπους που συγκεντρώνονταν και συνομιλούσαν για να ανταλλάξουν ιδέες και πληροφορίες, καθώς και για να επιδείξουν τα αναθήματά τους.

Η σύντομη αυτή διαδρομή στο παρελθόν αλλά και στο χώρο των Δελφών με έκανε να νιώσω μεγάλη υπερηφάνεια για την τεράστια ιστορική και πολιτισμική κληρονομιά που μας άφησαν οι προγονοί μας, και για την σπουδαιότητα της καταγωγής μου.

Αναμφίβολα οι Δελφοί είναι ένας χώρος που δεν  θα αφήσει ασυγκίνητο κανέναν επισκέπτη, ο οποίος γρήγορα θα ανακαλύψει το μεγαλείο του πολιτισμού μας.

     Όπως  όλοι ξέρουμε η χώρα μας η Ελλάδα  έχει τεράστιο πολιτισμό. Πρώτα-πρώτα την γλώσσα μας και μετά τους  θησαυρούς  που μας άφησαν οι αρχαίοι  ημών πρόγονοι.               

     Οι θησαυροί αυτοί είναι αρχαία  ευρήματα που βρέθηκαν με ανασκαφές ,όπως ψηφιδωτά, κολώνες Ιωνικού  ρυθμού ,εργαλεία που χρησιμοποιούσαν  τότε και πολλά άλλα πράγματα .Τα ευρήματα που είναι εύκολα σε μετακίνηση φυλάσσονται σε κτίρια που ονομάζονται <<Μουσεία>> ,όμως αυτά που δεν μπορούν να μετακινηθούν ,είτε επειδή είναι  μεγάλα, είτε γιατί  τόσα χρόνια θαμμένα στη γη έχουν ενσωματωθεί μαζί της, φυλάσσονται σε χώρους που ονομάζονται αρχαιολογικοί.

     Ο αρχαιολογικός χώρος του ΔΙΟΝ με εντυπωσίασε ιδιαίτερα .Στην Αρχαία Ελλάδα πήρε το όνομά του από τον Μέγα Αλέξανδρο που για να ευχαριστήσει τον Δια για την νίκη του σε μια μεγάλη μάχη ίδρυσε μια πόλη και την ονόμασε ΔΙΟΝ. Αυτός ο αρχαιολογικός χώρος βρίσκεται στον νομό Πιερίας. Τα ευρήματα αυτής της πόλης είναι αξιοθαύμαστα. Πρώτα-πρώτα το θέατρο.  Ο τρόπος που ήταν χτισμένο ήταν αρκετά εντυπωσιακός .Αφού τότε τα μικρόφωνα δεν υπήρχαν  σκέφτηκαν να το χτίσουν σε σχήμα οβάλ. Όταν λοιπόν  οι ηθοποιοί μιλούσαν ο ήχος αντιλαλούσε και μπορούσαν να ακούσουν μέχρι και στην τελευταία θέση. Μου τράβηξαν την προσοχή κάποια αποτυπώματα από πανοπλίες, μερικά αγαλματάκια που αναπαρίσταναν ζώα και θεούς, λουτρά , αποθήκες και ψηφιδωτά πατώματα που απεικόνιζαν τους δώδεκα θεούς του Ολύμπου . Το θυσιαστήριο του Δια είναι ένα δωματιάκι σαν θάλαμος όπου μέσα του υπάρχει ένα άγαλμα του Δια και ακριβώς μπροστά του ένα μαρμάρινο τραπεζάκι για τις θυσίες .Εκεί που χάζευα τα ευρήματα δυο σκέψεις μου ήρθαν στο μυαλό. Η πρώτη με γέμισε λύπη ,γιατί τόσα πολλά από αυτά τα ευρήματα έχουν κλαπεί και βρίσκονται σε μουσεία του εξωτερικού ενώ θα έπρεπε να είναι εδώ στην Ελλάδα .Η άλλη σκέψη μου ήταν ότι πρέπει να τιμούμε τους προγόνους μας και να διατηρούμε τις παραδόσεις μας ώστε να συνεχίσουμε να δίνουμε τα φώτα μας σε όλο τον κόσμο. Γιατί ως γνωστό δεν υπάρχει γλώσσα που να μην έχει ρίζες  από την ελληνική.

       Εύχομαι ο ελληνικός λαός  να ξαναβρεί το δρόμο του και να συνεχίσει να κάνει  αυτό που έκανε στο παρελθόν.                          

Μαρία Καρακώστα, μαθήτρια α1 Γυμνασίου, του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων.

ΤΟ ΑΓΑΠΗΜΕΝΟ ΜΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟ                       

Γιώργος Καλούτσας

Είναι γνωστό σε όλους ότι  η Ελλάδα μας φημίζεται για τον αρχαίο πολιτισμό της. Οι αρχαίοι   Έλληνες μετέδωσαν τα φώτα της γνώσης σε πολλές χώρες της ανθρωπότητας. Στην Ελλάδα υπάρχουν πολλά διάσημα μνημεία, μα το αγαπημένο μου είναι ο Παρθενώνας.

Ο Παρθενώνας είναι το λαμπρότερο μνημείο της Ελλάδος. Κατασκευάστηκε το 438 π.Χ. από δύο φημισμένος αρχιτέκτονες, τον Ικτίνο και τον Καλλικράτη. Κάποιοι μάλιστα λένε πως συμμετείχε και ο Φειδίας. Για να χτιστεί χρησιμοποίησαν πεντελικό μάρμαρο και τον διακόσμησαν με κόκκινο, μπλε και χρυσό χρώμα. Ο Παρθενώνας είναι ένας από τους πολλούς αρχαίους ναούς οι οποίοι χτίστηκαν στον ονομαζόμενο χρυσό αιώνα του Περικλή. Ο ίδιος ο Περικλής είχε αναθέσει στον Φειδία να επιβλέπει όλα τα έργα της Ακρόπολης.

Ο Παρθενώνας όπως και άλλα μνημεία ήταν αφιερωμένος στη θεά Αθηνά. Στο εσωτερικό του ναού υπήρχε το τεράστιο χρυσελεφάντινο άγαλμα της θεάς. Επίσης, διάσημες είναι και οι κόρες του κάστρου, οι λεγόμενες Καρυάτιδες. Αυτές οι όμορφες κόρες ισορροπούν στα κεφάλια τους τη στέγη του ναού. Κάθε φορά που τις κοιτάζω μου θυμίζουν την τραγική στιγμή που ο Άγγλος Έλγιν έκλεψε μια από αυτές. Αυτή η ενέργεια του Έλγιν δεν ήταν καθόλου σωστή γιατί όλα τα γλυπτά και τα μνημεία της πατρίδας μας είναι σημαντικά για την Ελλάδα και κανένας δεν πρέπει να τα παίρνει μακριά από εδώ.

Προσωπικά έχω επισκεφτεί την Ακρόπολη αρκετές φορές, άλλοτε με τους γονείς μου και άλλοτε με τα ξαδέρφια μου. Όμως κάθε φορά που πηγαίνω νιώθω σαν να μην έχω έρθει ποτέ και δεν ξέρω τίποτα. Δεν πρόκειται να ξεχάσω το περιστατικό που συνέβη ανάμεσα στα ξαδέρφια μου και σε μένα. Βρισκόμασταν στην ξενάγηση στο μουσείο της Ακρόπολης και εγώ, ως συνήθως, κοιτούσα στα μάτια την ξεναγό. Ξαφνικά, ενώ η ξεναγός μιλούσε, ένας ξένος τουρίστας άρχισε να κλαίει δυνατά. Αμέσως αναρωτηθήκαμε για ποιο λόγο κλαίει και αρχίσαμε να του κάνουμε ερωτήσεις. Έπειτα από αρκετή ώρα σταμάτησε και μας εξήγησε πως ο προπάππους του ήταν Έλληνας και πως ήταν βαθιά συγκινημένος και περήφανος γι’ αυτόν. Έτσι, αφού μας εξήγησε, συνεχίσαμε την ξενάγηση με μεγάλη ανακούφιση.

Χωρίς αμφιβολία, ο Παρθενώνας είναι το μεγαλύτερο τουριστικό κέντρο σε όλη τη γη. Γι’ αυτό τον λόγο τον επισκέπτονται άνθρωποι από όλο τον κόσμο για να τον δούνε. Συνεπώς, κι εμείς σαν Έλληνες πρέπει να είμαστε περήφανοι για τους προγόνους μας οι οποίοι μας άφησαν τόσα θαυμαστά έργα. Έτσι λοιπόν έχουμε την υποχρέωση να τους τιμούμε και να τους σεβόμαστε.

Περιγράψτε  το αγαπημένο σας αρχαιολογικό τοπίο. Να εκθέσετε τους λόγους που το ξεχωρίζετε, τις σκέψεις και τα συναισθήματα που σας προκαλεί. (το κείμενο σας να έχει έκταση εώς 300-500 λέξεις).

Πολιτισμός, μια έννοια χωρίς την οποία οι άνθρωποι δεν θα μπορούσαν να επικοινωνήσουν, δεν θα υπήρχε πρόοδος και κουλτούρα. Είναι η προσπάθεια του ανθρώπου να αναπτύξει, να βελτιώσει τη ζωή του και να καλλιεργηθεί πνευματικά.

Η Αρχαία Ελλάδα έχει παίξει μεγάλο ρόλο στη διαμόρφωση του παγκόσμιου πολιτισμού. Ένα από τα μεγαλύτερα δείγματα πολιτισμού που δημιουργήθηκε στην Αρχαία Ελλάδα είναι και το Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου.

Το Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, που επισκέφθηκα το καλοκαίρι, μου προκάλεσε θαυμασμό και μου έφερε στο μυαλό πολλές σκέψεις.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Αρχαίου Θεάτρου βρίσκεται στην Αργολίδα και ανήκει στον σημερινό Δήμο Επιδαύρου. Θεωρείται το τελειότερο αρχαίο ελληνικό θέατρο από άποψη ακουστικής και ομορφιάς. Κατασκευάστηκε από τον Πολύκλειτο τον Νεότερο, τον 4^ο αιώνα π.Χ.. Οι ανασκαφές ξεκίνησαν το 1881, από την Αρχαιολογική Εταιρία και τον αρχαιολόγο Παναγή Καββαδία.

Το Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου μας καλωσορίζει με δύο τεράστιες πύλες, μία από τα δεξιά και μία  από τα αριστερά, από τις οποίες έμπαιναν οι θεατές που παρακολουθούσαν παραστάσεις. Στο κέντρο βρίσκεται η σκηνή όπου τοποθετούνται τα σκηνικά και παίζονται παραστάσεις. Απέναντι από τη σκηνή υπάρχουν <<πέτρινες κερκίδες>> στις οποίες καθόντουσαν οι θεατές. Ο σχεδιασμός αυτός του θεάτρου είχε ως αποτέλεσμα την τέλεια ακουστική και επέτρεπε τους θεατές να βλέπουν καθαρά τη σκηνή.

Η τελειότητα του θεάτρου και η πολιτιστική του αξία, οδήγησαν στην απόφαση της ανακήρυξης του, το 1988, ως μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO.

Οι λόγοι οι οποίοι με έκαναν να ξεχωρίσω το συγκεκριμένο αρχαιολογικό τοπίο είναι η τοποθεσία στην οποία βρίσκεται, σε ένα πολύ όμορφο φυσικό περιβάλλον, ο τρόπος κατασκευής του και η ακουστική που όλοι θαυμάζουν.

Παρατηρώντας το θέατρο μου δημιουργήθηκαν πολλές σκέψεις στο μυαλό. Πώς γίνεται οι αρχαίοι Έλληνες να κατασκεύασαν ένα τόσο μοναδικό θέατρο, χωρίς μηχανήματα και σύγχρονα μέσα. Τότε κατάλαβα πως εμείς οι Έλληνες ήμασταν πολύ έξυπνοι και πολύ δημιουργικοί, γιατί χτίσαμε ένα τέτοιο θέατρο, ένα θέατρο που δεν μπορεί να χτιστεί ούτε στην εποχή μας, παρ’ όλα τα σύγχρονα μέσα.

Βλέποντας αυτό το θαυμάσιο δημιούργημα των προγόνων μας νιώθω μεγάλη περηφάνια και θαυμασμό για τους αρχαίους Έλληνες που μας άφησαν ένα τόσο σημαντικό και πολιτισμικό μνημείο.

Οι Αρχαίοι Έλληνες μας έδωσαν μια σπουδαία κληρονομιά την οποία πρέπει  να τη σεβαστούμε και να τη διατηρήσουμε. Έτσι μόνο θα μπορέσουμε και εμείς να κρατήσουμε τον πολιτισμό μας.

Χρήστος-Ευάγγελος Βραζιώτης, μαθητής α1 Γυμνασίου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων.        

Να  περιγράψετε το αρχαιολογικό τοπίο που σας γοητεύει. Να εκθέσετε τους λόγους που το ξεχωρίζετε, τις σκέψεις και τα συναισθήματα που σας προκαλεί, και το κείμενό σας να έχει έκταση 300-500 λέξεις.

Ο ΜΥΣΤΡΑΣ

Η Ελλάδα είναι μια χώρα με τεράστια ιστορία και αυτό αποδεικνύεται μέσα από τα πολλά αρχαιολογικά μέρη που χιλιάδες επισκέπτες τα επισκέπτονται καθημερινώς.

Φέτος έτυχε να επισκεφτώ την Νότια Πελοπόννησο  και τον αρχαιολογικό χώρο του Μυστρά. Ο Μυστράς είναι χτισμένο με αμφιθεατρική μορφή, δηλαδή είναι χτισμένος σε κλιμακωτή διάταξη. Είναι χτισμένος στους πρόποδες του Ταΰγετου και όλα τα σπίτια βλέπουν στην Σπάρτη.

Η ιστορία <<της νεκρής πολιτείας>> του Μυστρά άρχισε το 13^ο αιώνα όταν οι Φράγκοι κατέλαβαν την Πελοπόννησο και άρχισαν να τη χτίζουν. Μετά από ήττα των Φράγκων η καστροπολιτεία  πέρασε στα χέρια του Βυζαντινού αυτοκράτορα Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου. Όταν καταστράφηκε η Βυζαντινή αυτοκρατορία ο Μυστράς έπεσε στα χέρια των Τούρκων και ύστερα των Βενετών μέχρι που άρχισε να καταστρέφεται από τα καιρικά φαινόμενα.Αρχικά, πάνω -πάνω βρισκόταν μικρότερες εκκλησίες και κατεβαίνοντας στο κέντρο περίπου υπάρχει το αναπαλαιωμένο παλάτι των παλαιολόγων και οι περίτεχνες εκκλησίες. Τα ερείπια σήμερα αυτών παραμένουν σε αρκετά καλή κατάσταση αν και οι τοιχογραφίες των εκκλησιών έχουν καταστραφεί από τους Οθωμανούς. Ελάχιστες παραμένουν καθαρές, δηλαδή εμφανείς για το ποιος άγιος είναι. Τα μονοπάτια είναι πετρόχτιστα αρκετά μεγάλα, με απότομες στροφές και τεράστια βλάστηση τριγύρω τους. Προχωρώντας προς τα κάτω θαυμάζεις το καταπληκτικό παλάτι του παλαιολόγου κα την θαυμάσια θέα. Φτάνοντας στη μέση της διαδρομής αντίκρισα μια μεγάλη πόλη, που χώριζε τους αυτοκράτορες από τους απλούς ανθρώπους. Στη συνέχεια παρατήρησα τα λείψανα των σπιτιών και μια εκκλησία, σε καλή κατάσταση. Έμαθα πως εκεί έγινε αυτοκράτορας ο Κωνσταντίνος ο    Ά Παλαιολόγος, ο τελευταίος αυτοκράτορας του Βυζαντίου εποχή είχε τελειώσει.

Μου άρεσε πολύ η βυζαντινή καστροπολιτεία, γιατί εκεί έγιναν μάχες. Καθώς περπατούσα ξετυλίγονταν μπροστά μου η ιστορία του Βυζαντίου, περνούσαν δίπλα μου οι παλαιολόγοι πάνω στα άλογα, ετοιμαζόταν ο λαός για την πολιορκία τους από τους τούρκους.Είναι λοιπόν ένα τόπος που παρόλο που δεν κατοικείται πλέον, εκτός από ένα μοναστήρι, νιώθεις ότι παραμένει ζωντανός και υπάρχει έντονη η ένωση τοθ αρχαιοελληνικού με το Βυζαντινό στοιχείο.

Γραδούλα Ειρήνη, μαθήτρια του α1 Γυμνασίου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων

Να περιγράψετε το αρχαιολογικό τοπίο που σας γοητεύει. Να εκθέσετε τους χώρους που το ξεχωρίζετε, τις σκέψεις και τα συναισθήματα που σας προκαλεί. Το κείμενο να έχει έκταση 300-500 λέξεις. Το αρχαιολογικό τοπίο να βρίσκεται στην Ελλάδα και θα μπορούσε να είναι ένα μουσείο ,μνημείο ή ένας αρχαιολογικός χώρος.

Πολιτισμός είναι τα χαρακτηριστικά του ανθρώπου τα οποία τον κάνουν να δημιουργεί κώδικες επικοινωνίας και ηθικής ,να ζει σε κάποια κοινωνία υπακούοντας και τηρώντας αυστηρά τους νόμους της ,την δυνατότητα δημιουργίας τέχνης, επιστήμης, φιλοσοφίας και τεχνολογίας. Με λίγα λόγια ο άνθρωπος είναι το μόνο ον πάνω στη γη που μπορεί να παράγει πολιτισμό. Στη χώρα μας υπάρχουν πολλά, ενδιαφέροντα αρχαιολογικά τοπία που μιλούν για τον πολιτισμό της.

Το εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο είναι ένα από αυτά. Βρίσκεται στην Αθήνα, επί της οδού Πατησίων .Ο εξωτερικός του χώρος είναι περιτριγυρισμένος από πανέμορφα ψηλά δέντρα, πολύχρωμα, μοσχομυριστά λουλούδια. Εκατομμύρια τουρίστες ανά τον κόσμο και όλο τον χρόνο επισκέπτονται το Μουσείο για να θαυμάσουν τα υπέροχα ευρήματα. Ευρήματα από ανασκαφές του 19″ αιώνα. Επίσης είναι το μεγαλύτερο Μουσείο που υπάρχει στην Ελλάδα και ένα από τα σημαντικότερα στον κόσμο, στον τομέα της αρχαίας τέχνης. Το κτήριο θεμελιώθηκε το 1866 σε οικόπεδο που δώρισε η Ελένη Τοσίτσα και αυτή την χρονιά διανύει τα εκατόν πενήντα χρόνια λειτουργίας.

Είναι εμπλουτισμένο με περισσότερα από 11.000 ευρήματα από όλα τα σημεία του Ελληνικού κόσμου.

Οι εκθεσιακοί του χώροι, δεκάδες σε κάθε όροφο, καλύπτουν 8.000 τ.μ. , μέσα στους οποίους στεγάζονται πέντε μεγάλες αλλά και μόνιμες συλλογές, οι οποίες είναι οι εξής: η συλλογή Πρo’ι’στορικών  Αρχαιοτήτων, η συλλογή έργων γλυπτικής, η συλλογή Αγγείων και Μικροτεχνίας, η συλλογή Σταθάτου έργων Μεταλλοτεχνίας καθώς και η συλλογή Αιγυπτιακών και Ανατολικών Αρχαιοτήτων. Στις συλλογές του Μουσείου εκπροσωπούνται όλοι οι πολιτισμοί που άνθισαν στον ελλαδικό χώρο από την Προ’ι’στορική εποχή ως και το τέλος της ρωμα’ι’κής περιόδου.

Οι σκέψεις  και τα συναισθήματα που μου δημιουργούνται κάθε φορά που βρίσκομαι  σ” έναν  τέτοιο χώρο όπως είναι το Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας είναι διάφοροι. Σκέφτομαι τις δεξιότητες εκείνων των ανθρώπων της τότε εποχής, που κατάφεραν να δημιουργήσουν αυτά τα πολύτιμα δημιουργήματα από τόσο απλά υλικά όπως είναι: οι λίθοι, τα ελεφαντόδοντα και τα κέρατα ζώων, τα οποία εμείς σήμερα θαυμάζουμε. Έκπληκτη επίσης με αφήνει η παραμικρή λεπτομέρεια που έδιναν πάνω στο κάθε άγαλμα, στα γλυπτά, στα κοσμήματα και στα αντικείμενα καθημερινής τους ανάγκης. Όλα αυτά με κάνουν να νοιώθω πολύ περήφανη για την υπηκοότητά μου, εμένα αλλά και κάθε Έλληνα πολίτη που αγαπά τον εμπλουτισμένο πολιτισμό της πατρίδας του.

Αργυροπούλου Ηλιάνα, μαθήτρια α1 Γυμνασίου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων.

Να περιγράψετε το αρχαιολογικό τοπίο που σας γοητεύει. Να εκθέσετε τους λόγους που το ξεχωρίζετε, τις σκέψεις και τα συναισθήματα που σας προκαλεί.

Όταν τον Φεβρουάριο του 2016 βρέθηκα στην Φλωρεντία, είχα την ευκαιρία να επισκεφτώ ένα από τα ωραιότερα μουσεία του κόσμου, το Uffizi. Το συγκεκριμένο μουσείο φιλοξενεί κυρίως έργα από την εποχή της αναγέννησης. Είναι ένα ιδιαίτερα εντυπωσιακό κτίσμα που στην αρχή προοριζόταν για να γίνει γραφεία, εξ ου και η ονομασία Uffizi. Η μεγαλόπρεπη αρχιτεκτονική του, καλύπτει σχεδόν δύο οικοδομικά τετράγωνα, που σχηματίζουν το γράμμα «Π». Έχει πολλά μεγάλα ξύλινα παράθυρα και ένα μαρμάρινο άγαλμα σε κάθε σημείο.

Εσωτερικά σε γοητεύει ακόμη περισσότερο. Το πάτωμα που σχηματίζει όμορφα μωσαϊκά έχει μία αρμονία με την οροφή η οποία σχηματίζει μεγάλους θόλους με έργα των ζωγράφων της Αναγέννησης. Δεξιά και αριστερά μπορεί κανείς να δει αγάλματα της εποχής ενώ διασχίζει τους μεγάλους διαδρόμους του μουσείου. Υπάρχουν ξεχωριστές αίθουσες για τα έργα του κάθε ζωγράφου. Οι τοίχοι και οι οροφές των αιθουσών είναι στολισμένες με χρυσά ανάγλυφα και φυσικά τους πίνακες. Κάποιοι από τους ζωγράφους που φιλοξενούνται τα έργα τους στο μουσείο είναι: ο Μποτιτσέλι, ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, ο Μιχαήλ άγγελος και πολλοί άλλοι…Κάποια από τα έργα αυτών των ζωγράφων είναι: «Η γέννηση της Αφροδίτης» , «Η αλληγορία της άνοιξης» του Μποτιτσέλι, και «Ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου» του ντα Βίντσι και πολλά ακόμα.

Αυτός ο χώρος μου αρέσει περισσότερο από άλλους αρχαιολογικούς χώρους λόγω των έργων που υπάρχουν μέσα σε αυτόν. Τα χρώματα που χρησιμοποιούσαν οι ζωγράφοι εκείνης της εποχής για τους πίνακές τους, τα εντυπωσιακά σχέδια και ανάγλυφα που στολίζουν  τους τοίχους και τους ναούς και τέλος αυτή η μικρή υπερβολή δημιουργούν ένα υπέροχο αποτέλεσμα το οποίο δεν το βλέπεις μόνο μέσα στο  Uffizi αλλά και στο κάθε τι που υπάρχει στην Φλωρεντία.

Ελπίδα – Μαρία Θωμαΐδη, μαθήτρια α1 Γυμνασίου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων.

Να περιγράψετε το αρχαιολογικό τοπίο που σας γοητεύει, να εκθέσετε τους λόγους που το ξεχωρίζετε, τις σκέψεις και τα συναισθήματα που σας προκαλεί.

Η Ακρόπολη των Αθηνών είναι ο αγαπημένος μου αρχαιολογικός χώρος καθώς πάνω σε αυτή βρίσκεται ο θαυμαστός και μεγαλοπρεπής Παρθενώνας. Πρόκειται για έναν τεράστιο ναό χτισμένο προς τιμήν της θεάς Αθηνάς. Αποτελεί το λαμπρότερο μνημείο Αθηναϊκής πολιτείας και αποτέλεσμα της συνεργασίας σημαντικών αρχιτεκτόνων και καλλιτεχνών στα μέσα του  5^ου αιώνα π.Χ.

Η  κατασκευή του ξεκίνησε το 448 π.Χ και τα εγκαίνιά του έγιναν 10 χρόνια μετά το 438 π.Χ στα Μεγάλα Παναθήναια. Ο γλυπτός διάκοσμος, καθώς ήταν πολύ περίτεχνος , ολοκληρώθηκε αργότερα και συγκεκριμένα το 443 π.Χ. Με εντυπωσιάζει ιδιαίτερα  το γεγονός ότι 2.500 χρόνια πριν, με βασικό υλικό το μάρμαρο και απλά εργαλεία, κατασκευάστηκε αυτό το αριστούργημα της αρχιτεκτονικής.

Ο Παρθενώνας συγκαταλέγεται ανάμεσα στα σπουδαιότερα μνημεία της ανθρωπότητας και σύμφωνα με μία σχετική ψηφοφορία που έγινε ηλεκτρονικά το 2015 κατέλαβε την 21^η θέση.

Στα πλαίσια των σχολικών  εκπαιδευτικών εκδρομών επισκεφτήκαμε την Ακρόπολη των Αθηνών. Όταν ανεβήκαμε στην κορυφή του λόφου η θέα μας έκοψε την ανάσα. Μπροστά μας υψώνονταν ο Παρθενώνας και στα πόδια μας απλώνονταν όλη η Αττική. Νιώσαμε υπερήφανοι γι’ αυτό που οι αρχαίοι Έλληνες κατάφεραν να δημιουργήσουν. Αυτόν τον απίστευτα τεράστιο  μα και όμορφο ναό  που δυστυχώς έχει υποστεί πολλές καταστροφές. Με μεγάλη μας χαρά όμως, διαπιστώσαμε ότι επιχειρούμε να αναστηλώσουμε τα κατεστραμμένα τμήματα χρησιμοποιώντας σύγχρονα εργαλεία και μεθόδους. Δυστυχώς δεν μπορέσαμε να δούμε όλο τον γλυπτό διάκοσμο που είχε κατασκευαστεί για να εμπλουτίσει αυτό το σπουδαίο μνημείο. Πολλά αγάλματα και γλυπτά έχουν κλαπεί και δεν μπορούμε να τα απολαύσουμε στον τόπο όπου δημιουργήθηκαν.

Τα μάρμαρα του Παρθενώνα αφαιρέθηκαν από τον Λόρδο Έλγιν από το 1799 μέχρι το 1803 και μεταφέρθηκαν στην Βρετάνια το 1806.Απο τότε βρίσκονται στο Βρετανικό μουσείο του Λονδίνου. Υπάρχει όμως μια παγκόσμια κίνηση σπουδαίων Ελλήνων και ξένων ανθρώπων των γραμμάτων, που διεκδικούν την επιστροφή των κλεμμένων γλυπτών του Παρθενώνα, και διαρκώς κερδίζει οπαδούς.

Θα πρέπει κάθε Έλληνας να αισθάνεται την υποχρέωση να επισκεφτεί τον συγκεκριμένο αρχαιολογικό χώρο καθώς εκατομμύρια άνθρωποι από όλες τις γωνιές της Γης διανύουν τεράστιες αποστάσεις για να θαυμάσουν από κοντά το σπουδαίο αυτό μνημείο. Θα ήθελα να θαυμάσω ξανά   αυτό το  αρχιτεκτονικό μνημείο για να απολαύσω για ακόμα μια φορά ένα θέαμα που δύσκολα θα ξαναβρώ παρόμοιο του! Θα πρότεινα σε όλους να επισκεφθούν την Ακρόπολη των Αθηνών.  Σε αυτούς που   ενδιαφέρονται να μάθουν για τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό  μα και σε αυτούς που νομίζουν ότι δεν θα τους αρέσει, μπορώ να εγγυηθώ ότι θα μαγευτούν από αυτό που πρόκειται  δουν.

Καλλιντέρη  Μαριάννα,  μαθήτρια α1 Γυμνασίου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων.

                                             « Ένα μουσείο , ένας  πολιτισμός».

Το μουσείο της Ακρόπολης  είναι αρχαιολογικό μουσείο βασισμένο στα ευρήματα του αρχαιολογικού χώρου της Ακρόπολης των Αθηνών. Το μουσείο χτίστηκε για να στεγάσει κάθε αντικείμενο που έχει βρεθεί στον ιερό βράχο της Ακρόπολης και στους πρόποδες του, καλύπτοντας μια μεγάλη, χρονική περίοδο από τον Μυκηναϊκό πολιτισμό μέχρι την Ρωμαϊκή και παλαιοχριστιανική Αθήνα. Ταυτόχρονα το μουσείο της Ακρόπολης βρίσκεται πάνω στον αρχαιολογικό χώρο Μακρυγιάννη, κατάλοιπο την Ρωμαϊκών και πρώιμων βυζαντινών Αθηνών.

Το μουσείο της Ακρόπολης είναι τεράστιο, όταν το είδα για πρώτη φορά νόμιζα ότι ήταν κάποιο πανεπιστήμιο ή κάτι τέτοιο, αλλά όταν άρχισα να πηγαίνω πιο κοντά κατάλαβα ότι αυτό οφειλόταν εξαιτίας των αγαλμάτων και των υπόλοιπων ευρημάτων που μπορούσα να δω από τα παράθυρα.

Όταν μπήκα μέσα στο μουσείο, το πρώτο πράγμα που πρόσεξα ήταν το ότι το πάτωμα ήταν φτιαγμένο από τζάμια και μπορούσες να δεις  ό,τι είναι από κάτω σου, αυτό δημιουργούσε πολλά συναισθήματα, ότι κάποτε ήταν ένας άνθρωπος εκεί κάτω, ότι το χώμα σε αυτά τα μέρη δεν είναι μόνο χώμα, είναι ιστορία, δεν είναι σαν την Αμερική για παράδειγμα που δεν έχει ιστορία και που πατάνε «σκέτο»  χώμα. Εμείς οι Έλληνες πατάμε πάνω σε έναν πολιτισμό.

Μετά όταν άρχισα να μπαίνω προς τα μέσα περισσότερο είδα αγάλματα, το ένα πιο εντυπωσιακό από το άλλο. Φυσικά κανένα δεν ήταν ολόκληρο γιατί με τον καιρό χάλασαν, αλλά μόνο και μόνο που έχουμε αυτό δεν πειράζει  καθόλου. Είχε πάρα πολλά ευρήματα, όπως αγάλματα, αρχαία νομίσματα, εργαλεία, που χρησιμοποιούσαν στην καθημερινή τους ζωή , μέχρι και διακοσμητικά όπως βάζα και πολλά άλλα πράγματα φτιαγμένα από πυλό.

Πραγματικά μου αρέσει πολύ αυτό το μουσείο, και μακάρι να υπάρχει και μετά από τριάντα χρόνια για να πάω τα παιδιά μου εκεί και να τους πω πολλά πράγματα σχετικά με το μουσείο και τον πολιτισμό μας. Μου αρέσει πολύ η ιδέα ότι βλέπω πράγματα δεκάδων χιλιάδων ετών και θα ήθελα μια μέρα να γίνω εγώ ένας μεγάλος ξεναγός, στο συγκεκριμένο μουσείο…. !

Καρανάνας Γεώργιος, μαθητής α1 Γυμνασίου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων.

ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΙΣ ΜΥΚΗΝΕΣ

Πέρυσι το καλοκαίρι πήγα για διακοπές μαζί με την οικογένειά μου σε μια από τις πιο όμορφες πόλεις της Ελλάδας, στο Ναύπλιο. Κατά τη διάρκεια των διακοπών μας στο ναύπλιο κάναμε πολλές συναρπαστικές δραστηριότητες. Μία από αυτές ήταν η επίσκεψή μας στον αρχαιολογικό χώρο των Μυκηνών.

Οι Μυκήνες ήταν αρχαία πόλη της Αργολίδας και αποτελούσε ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα του ελληνικού πολιτισμού. Ολόκληρος ο αρχαιολογικός χώρος βρισκόταν πάνω σε ένα λόφο και γι’αυτό η θέα από εκεί πάνω είναι φαντασμαγορική. Ιδιαίτερα όταν ο επισκέπτης φτάσει στην κορυφή του λόφου αισθάνεται ότι βρίσκεται στην κορυφή του κόσμου.

Με το που φτάσαμε στον αρχαιολογικό χώρο των Μυκηνών το πρώτο πράγμα που αντικρίσαμε ήταν η Πύλη των Λεόντων η οποία είναι η κύρια είσοδος της ακρόπολης των Μυκηνών. Επάνω στην πύλη είδαμε να προβάλλεται η παράσταση δύο ανάγλυφων λιονταριών. Ένα περίεργο συναίσθημα με κατέλαβε όταν επρόκειτο να περάσω κάτω από αυτή τη θεόρατη πύλη. Σκεφτόμουν ότι σε αυτό το χώρο ζούσαν άνθρωποι πριν από χιλιάδες χρόνια. Περνώντας αυτή την πύλη έκανα ένα σύντομο ταξίδι στο χρόνο κι έτσι βρέθηκα περικυκλωμένη από ερείπια.

Από τα σωζόμενα ερείπια ,σπουδαιότερα είναι οι ταφικοί βασιλικοί περίβολοι, τους οποίους φροντίσαμε να τους επισκεφτούμε αμέσως μόλις περάσαμε την Πύλη των Λεόντων. Ο θολωτός τάφος του βασιλιά Ατρέα ήταν από τις πιο όμορφες εμπειρίες της ζωής μου. Βλέποντας την είσοδο του τάφου αναλογίστηκα τη δύναμη των βασιλιάδων και αναρωτιόμουν πόσους θησαυρούς έθαβαν με τους άρχοντες στα κοιμητήρια .Ταυτόχρονα όμως ένιωθα να με καταδιώκει ένα δέος καθώς βρισκόμουν μέσα σ’αυτό το μεγαλοπρεπή θολωτό τάφο του βασιλιά Ατρέα.

Ύστερα από αρκετή ώρα φτάσαμε και στο μέρος που βρισκόταν η Ακρόπολη και τα ανάκτορα. Η οχύρωση της Ακρόπολης με τα κυκλώπεια τείχη με έκανε να αναρωτηθώ πώς μπόρεσαν οι άνθρωποι να μετακινήσουν όλους αυτούς τους τεράστιους λίθους και να τους συναρμολογήσουν. Αυτό το ερώτημα παραμένει αναπάντητο μέχρι και σήμερα. Καθώς στεκόμασταν στην Ακρόπολη άρχισε σιγά σιγά να σουρουπώνει. Τα χρώματα σον ουρανό ήταν μαγευτικά και όλος ο αργολικός κάμπος έμοιαζε σαν ζωγραφιά. Ήταν όλα τόσο γαλήνια!

Αργότερα επισκεφτήκαμε και το Μυκηναϊκό μουσείο. Εκεί είδαμε πολλά ευρήματα που έφεραν στο φως ανασκαφές που έγιναν στις Μυκήνες. Σε μια αίθουσα ήταν και μια αναπαράσταση από το προσωπείο του Αγαμέμνονα. Το χρυσό αυτό είναι από τα σημαντικότερα ευρήματα ,το οποίο εκτίθεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας. Πριν από δύο χρόνια είχα επισκεφτεί το Αρχαιολογικό μουσείο και είχα δει το αυθεντικό προσωπείο του Αγαμέμνονα και ομολογώ ότι είχα εντυπωσιασθεί.

Πλέον είχε νυχτώσει για τα καλά. Ήρθε η ώρα να επιστρέψουμε στο ξενοδοχείο μας στο Ναύπλιο. Η ξενάγησή μας σ’αυτό το μαγευτικό χώρο ήταν από τις καλύτερες εμπειρίες που έζησα. Θα θυμάμαι για πάντα την επίσκεψή μου στις Μυκήνες. Ελπίζω να μου δοθεί η ευκαιρία να ξαναεπισκεφτώ αυτό το μέρος ,για να ανακαλύψω ακόμα περισσότερα και να αποκτήσω υπέροχες αναμνήσεις.

Βασδέκη Αικατερίνη, μαθήτρια α1 Γυμνασίου, Μουσικού Σχολείου Τρικάλων

Καλησπέρα κυρία Ηλιάδη,

Αποφάσισα να σας γράψω για το αγαπημένο μου αρχαιολογικό μνημείο. Πρόκειται για την Ακρόπολη της Αθήνας.

Η χώρα μας έχει πολλά αξιοθαύμαστα μνημεία τα  οποία δείχνουν τα μεγαλεία του αρχαίου Ελληνικού πολιτισμού. Ένα από τα μνημεία που θαυμάζω περισσότερο είναι η Ακρόπολη . Η Ακρόπολη είναι χτισμένη πάνω σε έναν βραχώδη λόφο ο οποίος είναι απρόσιτος από όλες τις μεριές έκτος της δυτικής  πλευράς όπου και βρίσκεται η είσοδος με τα λαμπρά Προπύλαια.

Κοιτάζοντας αυτό αξιοθαύμαστο μνημείο αναρωτιέμαι πώς οι αρχαίοι έλληνες κατάφεραν να χτίσουν ένα τέτοιο μνημείο μιας κι εκείνη την εποχή δεν υπήρχαν τα κατάλληλα μέσα που θα τους διευκόλυναν στο χτίσιμο τόσο μεγάλων έργων.

Στην προσπάθειά μου να μάθω περισσότερα πράγματα γι’ αυτό το μνημείο διάβασα ότι στην Ακρόπολη υπάρχουν τρείς αρχαίοι ναοί, ο Παρθενώνας , το Ερέχθειο ναός της Απτέρου Νίκης. Όλα τα μνημεία της είναι κατασκευασμένα από Πεντελικό μάρμαρο ονομαστό για εκείνη την εποχή και χτίστηκαν κατά τον χρυσό αιώνα του Περικλή από τους αρχιτέκτονες Ικτίνο και Καλλικράτη.

Ακριβώς απέναντι από τον Παρθενώνα βρίσκεται το Ερέχθειο που έχει έξι κίονες οι οποίοι είχαν την μορφή νεαρών κοριτσιών , των Καρυάτιδων όλα αυτά τα μνημεία διασώθηκαν από φωτιές σεισμούς και πολέμους για δύο χιλιάδες χρόνια, δεν κατάφεραν όμως να διασώθηκαν από την βαρβαρότητα του Άγγλου πρεσβευτή.Ο Έλγιν κατόρθωσε με δόλιο τρόπο να πάρει κομμάτια της Ακρόπολης και να τα πουλήσει στην Βρετάνια όπου εκτίθενται ακόμη και σήμερα.

Διαβάζοντας  όλες τις παραπάνω πληροφορίες ένιωσα θαυμασμό για όλα αυτά τα υπέροχα δημιουργήματα και ταυτόχρονα θυμό γιατί με πονηριά κατάφερε να πάρει πολύτιμα και ανεκτίμητα μνημεία από την Ελλάδα. Επίσης αισθάνομαι και λύπη επειδή αυτά τα μνημεία δεν βρίσκονται στην Ελλάδα για να τα θαυμάζουν οι Έλληνες μιας και τα δημιούργησαν οι προγονοί τους. Αντίθετα βρίσκονται στην Βρετανία δίνοντας την ευκαιρία σε αυτήν την χώρα να πλουτίσει από τον Ελληνικό πολιτισμό.

Τελειώνοντας, θα ήθελα να πω ότι ως χώρα θα πρέπει να προσπαθήσουμε περισσότερο για να φέρουμε πίσω τα μνημεία που μας έκλεψαν.

                                                                                                                     Με εκτίμηση

Γεωργία  Δουλοπούλου, μαθήτρια α1 Γυμνασίου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων

Μαθητικός, δοκιμιακός λόγος: κείμενα για τη σημασία του βιβλίου, της ανάγνωσης, του Λόγου στη ζωή μας:

Κατάθεση απόψεων από μαθήτριες  του Α2 Λυκείου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων.

Διδάσκουσα καθηγήτρια: Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογος-ιστορικός

Σχέση Γλώσσας και Πολιτισμού

ΘΕΜΑ: Αξιοποιώντας τα κείμενα του διδακτικού εγχειριδίου για τη σημασία της γλωσσομάθειας, και τη σχέση γλώσσας και πολιτισμού, να δημιουργήσετε ένα δικό σας κείμενο για τη γλώσσα σας που κουβαλά τον πολιτισμό του λαού σας.

Για να εκφράσετε καλύτερα τις σκέψεις σας, μπορείτε να ψάξετε στις εμπειρίες σας, σε όσα λέγονται στο οικογενειακό, σχολικό και ευρύτερο περιβάλλον σας, με τρόπο και λόγο κυριολεκτικό, μεταφορικό- ποιητικό- εικονοπλαστικό.

          Σύμφωνα με τα λεγόμενα του Ισοκράτη, από τη στιγμή που στον άνθρωπο δημιουργήθηκε ενδόμυχα η ανάγκη να απευθύνει στους άλλους τις σκέψεις του και να εκφράσει τα συναισθήματά του, να επιχειρηματολογήσει, να πείσει αλλά και να πεισθεί, ήταν αυτό που μοιραία οδήγησε στη δημιουργία πολιτισμού.

Εξ΄ορισμού, η κύρια λειτουργία της γλώσσας είναι η επικοινωνία. Αυτό συμβαίνει διότι τα αντικείμενα που συναντά ο άνθρωπος κατά τη διάρκεια της ζωής του μετουσιώνονται σε έννοιες, οι οποίες συντάσσονται αρμονικά όπως επιτάσσει η λογική αλληλουχία των εννοιών και υποβάλλει το υποσυνείδητο. Από τη στιγμή λοιπόν που η γλώσσα κυριαρχεί ως το πρωταρχικό μέσο επικοινωνίας, αυτομάτως αποκτά κι άλλες διαστάσεις. Για παράδειγμα, η γλώσσα έχει καταστήσει τα γραπτά αιώνων άτρωτα στη λήθη και την πυκνή ομίχλη της λησμονιάς. Η γλώσσα ενός λαού αντικατοπτρίζει με τον πιο εύγλωττο τρόπο τις πεποιθήσεις που κυριαρχούν ανάμεσα στα μέλη των κοινωνιών του, τις ηθικές αντιλήψεις και τον βαθύτερο τρόπο σκέψης.

Προσωπική μου εμπειρία που με οδήγησε στην επιβεβαίωση του παραπάνω ισχυρισμού είναι η παράλληλη και, αναπόφευκτα, συγκριτική ενασχόλησή μου με τη γερμανική και τη γαλλική γλώσσα. Μελετώντας τη γραμματική, το συντακτικό, το άκουσμα, το λεξιλόγιο της καθεμιάς μου έγινε φανερό ότι πρόκειται για δύο εντελώς διαφορετικές γλώσσες. Η γερμανική δίνει την εντύπωση μιας πιο «αυστηρής» γλώσσας, με στρυφνή γραμματική και πολύ περίπλοκη αλλά και λογικά δομημένα συντακτικό. Πολλές λέξεις έχουν μεγαλύτερο αριθμό συνθετικών μερών απ΄ότι άλλες γλώσσες, αλλά ο τρόπος που συνδέονται οι έννοιες μεταξύ τους αποτελεί από μόνο του προσφορά στον μυούμενο σ΄αυτή τη γλώσσα, ο οποίος εισάγεται σε μια διαδικασία σύνθετης σκέψης και έρχεται έτσι σε επαφή με έναν διαφορετικό τρόπο αντίληψης και έκφρασης.

Η γαλλική δεν έχει την πολυπλοκότητα της γερμανικής γραμματικής αλλά περιλαμβάνει πληθώρα ιδιωματισμών με μεταφορικό περιεχόμενο που παραπέμπουν σε μια πιο κωμική και λιγότερο ρεαλιστική αντίληψη του κόσμου. Το άκουσμά της σε πολλούς φαντάζει πιο κομψό και λιγότερο επιβλητικό από της γερμανικής. Κάνοντας τους παραπάνω συνειρμούς φτάνει κανείς στο συμπέρασμα πως δεν αντιπροσωπεύει μόνον ο κάθε λαός τη γλώσσα του, αλλά και vice versa, κάτιν που γίνεται πολλές φορές ηλίου φαεινότερο μέσω της εκμάθησης μιας ξένης γλώσσας.

Αποτελεί κοινή παραδοχή ότι μόνο θετικές επιδράσεις μπορεί να δεχτεί κανείς από την εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας. Το πολύκροτο θέμα της γλωσσομάθειας θίγεται από μερίδα ειδημόνων τον τελευταίο καιρό, οι οποίοι σπεύδουν να εκθειάσουν τη σημαντικότητα της γλωσσομάθειας. Αυτός ο καταιγισμός πληροφοριών, ειδικά όταν επρόκειτο για ένα τόσο πολύπτυχο θέμα προκαλεί πολλές φορές σύγχυση στο κοινό και δη στους μαθητές, πολλοί εκ των οποίων αντιλαμβάνονται την εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας, παραδείγματος χάριν της αγγλικής, ως έναν ακόμη υπέρογκο λίθο που έρχεται να προστεθεί στο ήδη επιβαρυμένο από άλλες δραστηριότητες εξωσχολικό τους πρόγραμμα. Πρέπει λοιπόν να τονιστεί ότι η γλωσσομάθεια δεν λειτουργεί μόνον ως ένα επιπλέον προσόν, που με τη μορφή ενός ακόμα πτυχίου θα εξασφαλίσει τον διορισμό του μέλλοντα πολίτη σε κάποια πολυπόθητη θέση. Φυσικά και η γνώση μιας άλλης γλώσσας εκτός απ΄τη μητρική αποτελεί αδιάσειστο προσόν για μια πιο εύκολη επαγγελματική αποκατάσταση, το πρόβλημα εστιάζεται όμως στο ότι ο σύγχρονος Έλληνας δίνει παραπάνω βάση απ΄ότι θα έπρεπε στην συγκεκριμένη παράμετρο. Ας αναλογιστούμε λοιπόν κι άλλες. Η γλωσσομάθεια έχει αποδειχθεί επανειλημμένως πως προκαλεί εντονότερη δραστηριότητα σε κέντρα του εγκεφάλου υπεύθυνα για ανώτερες πνευματικές λειτουργίες όπως η μνήμη και η μάθηση μέσω της εξοικείωσης με ερεθίσματα. Έρευνες έδειξαν ότι άνθρωποι που κατείχαν σε άριστο βαθμό παραπάνω από μία γλώσσες είναι, συγκριτικά με συνομηλίκους τους, πιο ανοιχτοί σε νέες προκλήσεις, μαθαίνουν γρηγορότερα και παρουσιάζουν καλύτερες δεξιότητες σε μη γλωσσικούς τομείς.

Επίσης, η γλωσσομάθεια θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως η παγκόσμια ειρηνοποιός δύναμη που χτίζει γέφυρες μεταξύ λαών και γκρεμίζει τα τείχη των προκαταλήψεων, επιτρέποντας την επαφή και εξέλιξη ιδεών, και τις γνωριμίες μεταξύ ανθρώπων. Γιατί μια κοινή γλώσσα επικοινωνίας αποτελεί σημείο αναφοράς όχι μόνο για τους ομοεθνείς αλλά και τους ομιλούντες αυτήν ανεξαρτήτως του τόπου καταγωγής τους ή της θρησκείας τους.

Συμπερασματικά, δεν θα έπρεπε κανείς να συμπεριφέρεται ως “μαζάνθρωπος”, ως ένα άβουλο ον που προβαίνει στην εκμάθηση μιας οποιασδήποτε γλώσσας απλώς και μόνο επειδή αυτό επεκτείνεται στον ευρύτερο περίγυρό του, αλλά για τη δική του πνευματική καλλιέργεια και ευημερία, η οποία θα προέλθει μέσω της άμεσης επαφής του με διαφορετικούς πολιτισμούς.

Στην Ελλάδα του σήμερα, οι παραπάνω απόψεις συχνά αντιμετωπίζονται μέσα από ένα πρίσμα φτιαγμένο από τα φθηνότερα υλικά του ψυχισμού των ανθρώπων, αυτά του ατομισμού και του άκριτου εγωκεντρισμού. Η ελληνική γλώσσα κουβαλά μια παράδοση χιλιάδων ετών και αυτό αποτελεί ιστορικό τεκμήριο που κανείς έως τώρα δεν τόλμησε ούτε μπόρεσε να αμφισβητήσει. Πώς είναι δυνατόν λοιπόν η ελληνική γλώσσα να μη χρησιμοποιείται σωστά ακόμη και από μορφωμένους ανθρώπους, πως είναι δυνατόν να κακοποιείται από βαρβαρισμούς και σολοικισμούς;

Η απάντηση δεν είναι μόνο μία. Αρχικά, οι σημερινοί κληρονόμοι της ελληνικής γλώσσας δεν έχουν καλή σχέση με το βιβλίο. Δεν διαβάζουν. Είναι τόσο απλό όσο και καταστροφικό. Προτιμούν να περάσουν την ώρα τους παρακολουθώντας τηλεοπτικές εκπομπές οι οποίες, παρ΄όλο που διαθέτουν άπλετες δυνατότητες, προβάλλουν άσχημα γλωσσικά πρότυπα στο κοινό, μέσω αδικαιολόγητων λαθών από εκφωνητές, τα οποία προέρχονται όχι από την “προχειρότητα” του προφορικού λόγου- ο οποίος κατέχει τα πρωτεία ως προς την εξέλιξη του μητρικού γλωσσικού του υπόβαθρου χάριν της γλωσσομάθειας. Όσο υπερβολικό κι αν ακούγεται, είναι σπάνιο να συναντήσει κανείς κάποιον σήμερα που είναι περισσότερο περήφανος για τις γνώσεις του στην ελληνική γλώσσα απ΄ότι στην αγγλική! Τα παιδιά υποχρεώνονται να αρχίσουν δεύτερη ξένη γλώσσα πριν καν αποκτήσουν τις απαραίτητες γνώσεις στα ελληνικά. Αυτό το συνονθύλευμα λοιπόν των διαφορετικών γλωσσών αποτελεί επίσης μια βασική παράμετρο η οποία ευθύνεται εν μέρει για το πρόβλημα της λεξιπενίας στην Ελλάδα.

          Κατά τη γνώμη μου, το να κάνουμε εκτενή αναφορά στο ένδοξο αρχαίο και μη παρελθόν της ελληνικής γλώσσας είναι απλά μια επίκληση στο συναίσθημα του ανεύθυνου Έλληνα- χρήστη των ελληνικών και όχι τρόπος επίλυσης του προβλήματος. Κατά τη γνώμη μου λοιπόν, οι σωστές πολιτικές αποφάσεις στον εκπαιδευτικό τομέα θα αντιμετωπίσουν το πρόβλημα στη ρίζα του, αν και μόνο αν και ο καθένας μας ξεχωριστά αρχίσει να βλέπει και τη γλωσσομάθεια ως μια κοιτίδα απ΄όπου μπορεί να αντλήσει εμπειρίες και γνώσεις, λειτουργώντας έτσι ευεργετικά και όχι παρασιτικά στον εθνικό μας θησαυρό, την ελληνική γλώσσα. Να μην ξεχνάμε άλλωστε ότι το σήμερα είναι το παρελθόν του αύριο. Ας πάρουμε λοιπόν τις σωστές αποφάσεις…

Δέσποινα Φατλέ, μαθήτρια Α΄Λυκείου στο Μουσικό Σχολείο Τρικάλων

Αγαπητή κυρία Ηλιάδη Αμαλία,

σας αποστέλλω την εργασία μου, στο πλαίσιο του μαθήματος της Έκθεσης-Έκφρασης, με θέμα την σημασία του λόγου στην ζωή μας.

Με σεβασμό,

Νικολάου Όλγα Ηλιάνα

«Η σημασία του λόγου στη ζωή μας»

ü Με βάση το σχεδιάγραμμα, που προέκυψε από τον καταιγισμό ιδεών, να παράξετε ένα κείμενο για την σημασία του λόγου στην ζωή μας(400-600 λέξεις)

Έχει αναρωτηθεί ποτέ κανείς πώς θα ήταν η ζωή μας, χωρίς την ύπαρξη του λόγου, γραπτού και προφορικού; Πώς θα ήταν, άραγε, εφικτή η διάδοση της πληροφορίας, η επικοινωνία, η έκφραση των ενδόμυχών μας σκέψεων και συναισθημάτων; Πώς θα καταγράφονταν επ’ ακριβώς οι διάφοροι μύθοι και οι ποικίλες παραδόσεις, οι τοπικοί θρύλοι, στοιχεία, που συγκροτούν την εθνική μας ταυτότητα, αλλά και τα γεγονότα, που άλλαξαν τελείως την πορεία και την ροή της ιστορίας; Πώς θα αναπτύσσονταν οι τέχνες, αλλά και ο πολιτισμός γενικότερα; Αναλογιζόμενος κανείς όλα αυτά, συνειδητοποιεί πως ο λόγος, προσχεδιασμένος ή απροσχεδίαστος, αποτελεί στοιχείο υψίστης σημασίας για την καθημερινή μας ζωή. Τα πάντα είναι λόγος, που μπορεί να εκφράζει από απλές ανάγκες μέχρι βαθύτερα νοήματα και πνευματικά δημιουργήματα. Συνεπώς, θα έπρεπε να εκτιμήσουμε, ο καθένας ξεχωριστά, λίγο περισσότερο την σπουδαιότητά του και να μην τον κακοποιούμε με τόση ευκολία.

Ξεκινώντας από τον προφορικό λόγο, θα μπορούσε κανείς να πει πως αποτελεί το στοιχειώδες μέσο επικοινωνίας των ανθρωπίνων όντων. Είναι, άλλωστε, το πρώτο πράγμα που μαθαίνεται, μόλις μία καινούρια ζωή έρθει ανάμεσά μας. Οι γονείς ανυπομονούν να ακούσουν το μωράκι τους να λέει με αθώο ύφος και ναζιάρικο βλέμμα «μαμά» και «μπαμπά». Ο προφορικός λόγος επιτρέπει την άμεση διάδραση των ανθρώπων μεταξύ τους. Μέσα απ’ αυτόν αναπτύχθηκε η τέχνη του «λέγειν», που προϋποθέτει ικανότητες, όπως αυτή της πειθούς, έτσι ώστε να υποστηρίζει ο καθείς αποτελεσματικά τις θέσεις του, με την λογική χρήση επιχειρημάτων. Έχει κάτι το ιδιαίτερο, κάτι το μαγικό, σύμφωνα με τον Σωκράτη. Σε συνδυασμό με τα διάφορα εξωγλωσσικά στοιχεία, όπως η γλώσσα του σώματος, συμπληρώνεται το παζλ της επικοινωνίας και ανοίγεται ο δρόμος προς την συνετή  έκφραση ιδεών, απόψεων, επιχειρημάτων.

Φυσικά, δεν πρέπει να παραβλέπει κανείς τη απαράμιλλη αξία του γραπτού λόγου, αφού αποτελεί έμπνευση απίστευτη και απαιτεί σκέψη ανώτερου επιπέδου. Από την επινόηση του αλφαβήτου μέχρι τον εμπλουτισμό του λεξιλογίου κάθε γλώσσας με μαγευτικές και «πικάντικες» λέξεις, σπάνιες και ενδιαφέρουσες, ο γραπτός λόγος είναι έργο αξιέπαινο, αποτελεί κομψοτέχνημα, ακράδαντη απόδειξη του μεγαλείου του ανθρώπινου νου. Μέσα απ ’αυτόν εξελίχθηκαν οι πνευματικές τέχνες, λογοτεχνία, ποίηση, θέατρο. Μέσα απ’ αυτόν διδαχθήκαμε την σωστή οργάνωση των σκέψεών μας, την αυστηρότητα, την πειθαρχία, την αισθητική. Αφήσαμε πίσω μας  την προχειρότητα ενός καθημερινού διαλόγου και επικεντρωθήκαμε στην σύνθεση κειμένων με σαφέστερη δομή, αλλά και αρμονική σύνθεση των ιδεών μεταξύ τους, έτσι ώστε το τελικό δημιούργημα να έχει συνοχή και ενότητα. Ο κάθε συγγραφέας προσπάθησε, μέσω της εικονοπλασίας, να μεταδώσει στον αναγνώστη την ομορφιά ή την ασχήμια αυτού του τόπου. Μέσα από τα σχήματα λόγου, διανθίστηκε η γλώσσα, αφού προστέθηκαν σε αμέτρητες λέξεις διαφορετικές έννοιες. Και, το πιο σημαντικό, καταστάθηκε εφικτή η καταγραφή γεγονότων, εμπορικών σχέσεων, οικονομικών συνθηκών, κοινωνικών αντιλήψεων από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Οι καταγραφές αυτές μας επιτρέπουν  να γνωρίζουμε λεπτομέρειες, που αφορούν την ζωή στον ελλαδικό χώρο, αλλά και την Ευρώπη πριν από πενήντα, πεντακόσια ή και δύο χιλιάδες χρόνια. Δεν συνιστούν οι καταγραφές αυτές πλουσιότατες πηγές πληροφοριών; Δεν μας βοηθούν να αντιληφθούμε την κοσμοθεωρία και την κουλτούρα των λαών που κατοικούν την γη μας εδώ και τόσα χρόνια; Αυτό δεν είναι , άλλωστε, το θαύμα του γραπτού λόγου;

Εν κατακλείδι, ο λόγος συνιστά το υπέρτατο κομψοτέχνημα της ανθρώπινης λογικής. Είναι τόσο απαραίτητος, όσο το νερό και η τροφή. Είναι, ουσιαστικά, το δημιούργημα της εντονότατης επιθυμίας του ανθρώπου να εξωτερικεύσει τα αισθήματά του, να βγει από την αβεβαιότητα, να βυθιστεί στην θάλασσα του μυαλού του και να «ακονίσει» τα όνειρά του. Λόγος είναι τα πάντα. Είναι οι απόψεις, οι θεωρίες, τα αισθήματα, οι εικόνες. Χωρίς λόγο, το μόνο που διακρίνει κανείς είναι το απόλυτο σκοτάδι. Και, όπως είπε και ο Μένανδρος, «Ψυχής νοσούσης εστίν φάρμακον λόγος»!!!

Νικολάου Όλγα Ηλιάνα, μαθήτρια Α΄2 Λυκείου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων

Αγαπητή κα Hλιάδη,

Ελπίζω να είστε καλά και να περάσατε ένα ωραίο καλοκαίρι, ελπίζω να ξεκουραστήκατε και να είσαστε έτοιμη γι” ακόμη μια χρόνια μαζί με το τμήμα μας .

Όπως όλοι γνωρίζουμε το καλοκαίρι είναι η εποχή της ξεκούρασης, τόσο για τους δασκάλους όσο και για τους μαθητές. Έχουμε περάσει τόσα καλοκαίρια αφήνοντας να περνάνε οι μέρες σαν φθινοπωρινά

φύλλα στον άνεμο, έτσι φέτος αποφάσισα να βάλω ένα τέλος σε αυτόν τον φθινοπωρινό αέρα. Αποφασίζοντας να κάνω κάτι και για εμένα ,αρχίζω να ανοίγω τα φτερά μου στην λογοτεχνία… και πως το έκανα αυτό; Με την συντροφιά και την υποστήριξη  ενός βιβλίου.

Το καλοκαίρι μου άρχισε με ένα υπέροχο βιβλίο, που ονομάζεται »η παρέα της σοκολάτας». Σε αυτό το βιβλίο  η συγγραφέας του Κάρολ Μάθιους περιγράφει τις ζωές τεσσάρων γυναικών με τα καθημερινά προβλήματα και τις καθημερινές δυσκολίες που μπορεί να αντιμετωπίζει ένας άνθρωπος. Αυτό που κάνει το συγκεκριμένο βιβλίο να ξεχωρίζει από τα υπόλοιπα του είδους του, είναι το γεγονός ότι η Κάρολ Μάθιους κάνει τις πρωταγωνίστριες να έχουν κάτι κοινό, κι αυτό το κάτι είναι το πάθος τους για την σοκολάτα. Αλλά όχι ένα κανονικό πάθος προς ένα γλύκισμα, αλλά ένα είδος φαρμάκου που μπορεί, εκτός από το να γιατρέψει, και να πάρει όλα τα βαρίδια που κάποιος μπορεί να έχει σήμερα. Η συγγραφέας ουσιαστικά θέλει να δείξει στον κόσμο, πως τα προβλήματά μας είναι μέσα στο μυαλό μας και  είναι αυτονόητο πως ένα κομμάτι σοκολάτας δεν μπορεί να σε θεραπεύσει, αλλά στην ιδέα και μόνο γιατρεύεσαι.

Αυτό που με έκανε να συνεχίζω να διαβάζω αυτό το βιβλίο ήταν, το ότι υπήρχε ένα κατανοητό λεξιλόγιο το οποίο δεν με έκανε να αφαιρούμαι αλλά να εστιάζω παραπάνω .Επίσης άλλο ένα κομμάτι της όλης ιστορίας που λάτρεψα είναι ότι ενώ είναι συγκινητικό σαν βιβλίο, υπάρχουν αρκετά αστεία σημεία  τα οποία είναι βγαλμένα μέσα από την ίδια την ζωή

Τα σημερινά παιδιά παρατηρούμε πως δεν διαβάζουν εξωσχολικά βιβλία, αρκετά μάλιστα θα λέγαμε πως παρομοιάζουν τα βιβλία με ένα μπαούλο , ένα παλιό μπαούλο  που θα ξεχαστεί με την πάροδο του χρόνου σε ένα σκοτεινό πατάρι…. που να ήξεραν πως αυτό το μπαούλο στο εσωτερικό του μπορεί να κρύβει έναν θησαυρό που κανείς δεν θα μπορέσει ποτέ να σου κλέψει….. ουσιαστικά  ένα μπαούλο γνώσεων που μπορεί να χρησιμέψει πολύ περισσότερο από τα πραγματικά χρήματα.

Το διάβασμα μεγαλώνει το μέσα μας , μας κάνει πιο δυνατούς και κυρίως πιο ευσταθείς  σε κάποιες  συζητήσεις. Σας συστήνω αυτό το βιβλίο  και πιστεύω πως θα σας κάνει να ξεχαστείτε  όπως κι εμένα

                                                                              Τα σέβη  μου

 η μαθήτρια σας Μαρία  Ταμπακοπούλου(Α2 Λυκείου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων)

Ο κάθε λαός έχει αναπτύξει τους δικούς του τομείς πολιτισμού, δηλαδή τις τέχνες , την θρησκεία, τα ήθη ,τα έθιμα και κυρίως την γλώσσα και τον λόγο.

Η έννοια του λόγου σήμερα παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο στον κάθε λαό. Θα μπορούσαμε να φανταστούμε την ζωή μας χωρίς λόγο, γραπτό ή προφορικό; Ο λόγος είναι τα πάντα, είναι η άποψη ,η ιδέα, η έκφραση και κυρίως η σκέψη. Γιατί, εάν δεν υπήρχε ο λόγος και οι λέξεις, δεν θα μπορούσαμε, εκτός από το να εκφραζόμαστε, να σκεφτόμαστε.

Ο τρόπος της σκέψης των ανθρώπων πριν από χιλιάδες χρόνια αποτελεί ένα μεγάλο ερωτηματικό στους ανθρώπους που ακόμα ψάχνουν την λύση σε αυτόν τον γόρδιο δεσμό , όπου οι άνθρωποι, δίχως ομιλία και λεξιλόγιο, σκέφτονταν .Ωστόσο, ο σημερινός λόγος διακρίνεται σε δυο κατηγορίες: τον γραπτό λόγο και τον προφορικό λόγο. Οι διαφορές των δυο κατηγοριών είναι αρκετές αλλά επίσης υπάρχουν και ομοιότητες . Η μαγεία που δημιουργείται από αυτές τις δυο κατηγορίες είναι μεγάλη ,αφού μέσα από τον λόγο μπορούμε να εκφραστούμε απόλυτα.

Η κατηγορία του προφορικού λόγου αποτελείται κυρίως από φυσικότητα . Αφού με τον προφορικό λόγο μπορούμε να εκφραστούμε πολύ καλύτερα από κάθε άλλο τρόπο. Το γεγονός ότι ο προφορικός λόγος αποτελείται και από την γλώσσα του σώματός μας είναι ένα πλεονέκτημα δηλαδή με μια άψογη συνεργασία του προφορικού λόγου και την γλώσσα του σώματός μας , εκφράζουμε το εκατό τις εκατό των συναισθημάτων μας,  αφού με ένα  βλέμμα , ένα άγγιγμα και μια κουβέντα μπορούμε να περάσουμε αυτόματα το συναίσθημα  στον συνομιλητή .Το γεγονός ότι ο προφορικός λόγος είναι απροσχεδίαστος μας δίνει την αίσθηση της ελευθερίας καθώς η σκέψη μας, η ιδέα μας  αλλά και η άποψή μας μπορούν να κάνουν ό,τι σκέψη θέλουν, δίχως όρια και σταματημό.

Σαφώς η κατηγορία του γραπτού λόγου έχει άλλη χάρη . Το γεγονός ότι σου δίνεται η ευκαιρία να σκεφτείς πριν γράψεις είναι κάτι αρκετά θετικό, αφού χρησιμοποιώντας την παλιά παροιμία »πριν μιλήσεις να βουτάς τη γλώσσα σου στο μυαλό» θα μπορούσαμε να πούμε πως αυτή χαρακτηρίζει εντός εισαγωγικών τον γραπτό λόγο .Πολύ σημαντικό ρόλο στις μέρες μας παίζει το ότι έχουμε γραπτά στοιχεία στα χέρια μας, που ξέρουμε αρκετά πράγματα για παρελθόν μας, όχι μόνο για την ιστορία μας αλλά και για την θρησκεία μας .Ο ελληνικός λαός είναι πολύ τυχερός διότι έχουμε  από τα πιο δύσκολα αλφάβητα , επίσης το λεξιλόγιό μας είναι αναντικατάστατο σε σχέση με τα άλλα, αφού η κάθε λέξη του μπορεί να αντικατασταθεί από μια ή περισσότερες συνώνυμες ή ομόρριζες λέξεις.

Ο λόγος είναι πλούτος ….. ένας πραγματικός θησαυρός που προσπαθεί να επιβιώσει στις μέρες μας αφού δέχεται πολλές απειλές και πολλούς «βομβαρδισμούς» από τους ίδιους τους Έλληνες .Οι προαναφερόμενες κατηγορίες λόγου μπορούν στο σύνολό τους να δώσουν εκτός από την σκέψη , την έκφραση  και την τέχνη του λόγου, το σύνολο του ελληνικού πολιτισμού. Αφού ο κύριος παράγοντας πολιτισμού ενός λαού είναι ο λόγος, γιατί δίχως αυτόν δεν θα υπήρχε συνέχεια σε αυτόν τον κόσμο.

                                                                                                                                                                                                                        Ταμπακοπούλου Μαρία, μαθήτρια Α2 Λυκείου του Μουσικού  Σχολείου Τρικάλων

Μουσικό Σχολείο Τρικάλων

Σχολικό Έτος 2016-17

Πολιτιστικά εκπαιδευτικά προγράμματα:

«Τόποι πολιτισμικής αναφοράς: Μνημεία ιστορίας & αρχαιολογίας στην Ελλάδα και στην Ευρώπη»

«Αναζητώντας τον Αρχαίο Ελληνικό Πολιτισμό μέσα από τις γνώσεις και τις εμπειρίες μας»

Συντονίστριες- Υπεύθυνες καθηγήτριες:

Ηλιάδη Αμαλία ΠΕ02 &  Αγναντή Μαρία ΠΕ02

Φέτος, στο πλαίσιο του πολιτιστικού εκπαιδευτικού προγράμματος «Τόποι πολιτισμικής αναφοράς: Μνημεία ιστορίας & αρχαιολογίας στην Ελλάδα και στην Ευρώπη» αποφασίσαμε να ασχοληθούμε με τα Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO στην Ελλάδα και στην Ευρώπη. Οι λόγοι που μας έκαναν να ασχοληθούμε με το συγκεκριμένο θέμα ήταν πολλοί και μεταξύ αυτών η ανάγκη απόκτησης γνώσεων πάνω στο εν λόγω θέμα και αισθητικής απόλαυσης από την- έστω- ψηφιακή, οπτική επαφή μας με αυτά.

Μέσω των διερευνητικών διαδικασιών του πολιτιστικού αυτού προγράμματος, περπατούμε στα μονοπάτια της Ελληνικής και Ευρωπαϊκής  Ιστορίας με πυξίδα την έρευνα –ειδικότερα την βιβλιογραφική έρευνα και αποδελτίωση πληροφοριών, την ανάγνωση τοπίου με επιτόπια έρευνα, όσον αφορά ορισμένα από τα μνημεία και τους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας με κατόπτευση και φωτογράφηση, την ψηφιοποίηση  πολιτισμικών τεκμηρίων, την διερεύνηση ηλεκτρονικών πηγών στο διαδίκτυο,- με τελικό μας σκοπό τη συλλογή  στοιχείων  και την ολοκληρωμένη πραγμάτευση και σύνθεση του θέματός μας.

Εμπνεόμενοι από εικόνες και σχετικά κείμενα και διαπνεόμενοι από δημιουργική ορμή και ερευνητική διάθεση,  οι μαθητές και οι μαθήτριές μας διατύπωσαν τις σκέψεις, τις απόψεις, τις αντιλήψεις τους για τόπους και μνημεία αναφοράς, για χώρους ιστορικής και αρχαιολογικής αξίας, εκτιμώντας τη σημασία της πολιτιστικής, ευρωπαϊκής  μας κληρονομιάς και εκφράζοντας παράλληλα τα συναισθήματά τους για το αγαθό της  μελέτης και της ιστορικής αυτοσυνειδησίας…

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑΣ της γραφής-παραγωγής κειμένων στο πλαίσιο των εν λόγω εκπαιδευτικών ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ:

Η συγγραφή είναι μια σύνθετη ανθρώπινη συμπεριφορά, στην οποία εμπλέκονται ποικίλοι ατομικοί και κοινωνικοί παράγοντες: γνώσεις και δεξιότητες γλωσσικές, γνωστικές και μεταγνωστικές, εννοιολογικές, συνεπικουρούν με το στενότερο ή ευρύτερο κοινωνικο-πολιτισμικό πλαίσιο, τις προσδοκίες, τις αξίες και τις αλληλεπιδράσεις του, με αποτέλεσμα η συγγραφή να καταλήγει σε μία από τις απαιτητικότερες νοητικές και επικοινωνιακές διαδικασίες στις οποίες επιδίδεται ο άνθρωπος.

Η πολυπλοκότητα της συγγραφής ως νοητικής-κοινωνικής δραστηριότητας καθιστά κατ’ επέκταση δυσχερή και τη διδασκαλία της. Για τους εκπαιδευτικούς της πράξης αποτελεί πρόκληση να μεταδώσουν και να καλλιεργήσουν στους μαθητές τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες και να τους δημιουργήσουν κίνητρα εμπλοκής στο «συγγραφικό έργο». Για την επίτευξη αυτού του στόχου είναι αναγκαίο να διαθέτουν εργαλεία και στρατηγικές που θα τους καταστήσουν ικανούς να εισάγουν στην τάξη τους αποτελεσματικές εκπαιδευτικές πρακτικές.

Επομένως, βασικός ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ως προς τη συγγραφή κειμένων εκ μέρους των μαθητών/τριών είναι το πώς θα μπορέσει ο εκπαιδευτικός να διδάξει αποτελεσματικά τους μαθητές την παραγωγή γραπτού λόγου ως πολύπλοκη νοητική και κοινωνικο-πολιτισμική δραστηριότητα.

Ενώ, ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ, ως προς την ίδια βασική παράμετρο, αποτελούν οι παρακάτω:

• Ø Η γνωριμία και εξοικείωση των εκπαιδευτικών με εργαλεία και στρατηγικές διδασκαλίας της συγγραφής αφηγηματικών, περιγραφικών και επιχειρηματολογικών κειμένων και η διδακτική τους αξιοποίηση
• Ø Η ενίσχυση των συγγραφικών ικανοτήτων των μαθητών και των μεταγνωστικών τους δεξιοτήτων και η δημιουργία κινήτρων εμπλοκής στη συγγραφική διαδικασία
• Ø Η ικανότητα των εκπαιδευτικών να διαφοροποιούν τη διδασκαλία τους κατά τις ανάγκες των μαθητών
• Ø Η δημιουργία μιας κοινότητας πρακτικής και μάθησης όπου οι συμμετέχοντες εκπαιδευτικοί θα συν-διαμορφώνουν εργαλεία και στρατηγικές διδασκαλίας και  θα ανταλλάσσουν καλές πρακτικές και θα διαμοιράζονται τις διδακτικές τους εμπειρίες.

Εξαιρετικά σημαντικά σημάδια του τόπου μας, σημεία αναφοράς ιδιαίτερα της αρχαίας, παλαιοχριστιανικής βυζαντινής, υστεροβυζαντινής και μεταβυζαντινής περιόδου, αποτελούν παράλληλα αιτίες και αφορμές για να επανεκτιμήσουμε και να αναδείξουμε ως εκπαιδευτικοί, μαθητές/τριες  και ως Μουσικό Σχολείο Τρικάλων εν γένει, την αυταπόδεικτη αξία του «κοντινού» μας και γι’ αυτό υποτιμημένου  πλούσιου ιστορικού και αρχαιολογικού μας παρελθόντος, αυτού που ζει και αναπνέει ακόμη δίπλα μας…

Σε αυτό το πλαίσιο, απλώσαμε τη δημιουργική σκέψη και τη φαντασία μας στον καμβά της στέρεης γνώσης για να εκφράσουμε,  ως κατακλείδα, την  ειλικρινή  μας   ευαρέσκεια για  το  πρωτότυπο  και  ενδιαφέρον φωτογραφικό και ψηφιοποιημένο εκπαιδευτικό  υλικό  που  συνέλεξε  μελέτησε και δημιούργησε η πολιτιστική μας ομάδα. Αποτελεί,  πραγματικά, σε μορφή παρουσίασης μια  ελκυστική  περιήγηση  στον  τόπο  και  το  χρόνο  των  μεγάλων  πολιτειακών  και  πολιτισμικών  συσσωματώσεων  του  Ελληνικού Μεσογειακού  κόσμου της Αρχαίας Ελλάδας  και γενικότερα του Ευρωπαϊκού Πολιτισμού. Παράλληλα, η  στέρεα  δόμηση  και  η  ορθολογική  κατάταξη  του  υλικού  μας, αξιοποιώντας  δημιουργικά  μια  ποικιλία  πηγών, προσφέρει  παντοειδή  κίνητρα  και  εναύσματα  για  εναλλακτικές  ιστορικές  αφηγήσεις  νου  και  καρδιάς καθώς και αρχαιολογικούς περιπάτους ή ιστορικές περιηγήσεις: μέσα  από  ένα  παλίμψηστο   εικόνων, φωτογραφιών, αναπαραστάσεων,   αναδύεται  η  πολύτιμη  εμπειρία  των  παλιών  ανθρώπων, η  καθημερινή  ζωή  και  η  μετουσιωμένη,  σε  εσωτερικό  πλούτο,  γνώση.

Οι Υπεύθυνες Καθηγήτριες-Συντονίστριες του Καινοτόμου αυτού Πολιτιστικού Εκπαιδευτικού Προγράμματος Ιστορίας και Πολιτισμού: Ηλιάδη Αμαλία ΠΕ02 &  Αγναντή  Μαρία ΠΕ02 ευχόμαστε, σε  αρμονική  και  στενή  συνεργασία  με  τους  μαθητές  και  τις  μαθήτριές  μας, να  συνεχίσουμε  να  παράγουμε  εύχρηστο  και  ουσιαστικής  σημασίας  εκπαιδευτικό  υλικό  που  τόσο  το  έχει  ανάγκη  η  εκπαιδευτική  κοινότητα  για  την  προαγωγή  της  ιστορικής  μας  συνείδησης,  της  εις  βάθος  αυτοσυνειδησίας  μας  και  το  βάθεμα  της  εσωτερικής  μας  σοφίας. Όπως  οι   μαθητές/τριές  μας,  έτσι  κι  όλοι  μας  απολαμβάνουμε,  από  άποψη  περιεχομένου  και  μορφής,  ουσίας  και  αισθητικής,  το  ισορροπημένο  ερευνητικό  αποτέλεσμα  του  παιδαγωγικού  μας  μόχθου.

Διαγράφοντας την ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ και τα  ΥΠΟΘΕΜΑΤΑ  του εκπαιδευτικού μας προγράμματος, δηλαδή το ΠΟΙΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ-ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ  ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΑΜΕ  γνωστικά, επιστημονικά, παιδαγωγικά και βιωματικά, καταθέτουμε τις ακόλουθες σκέψεις:

Τα ΠΕΔΙΑ ΣΥΝΔΕΣΗΣ ΜΕ ΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΩΝ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ανιχνεύονται στα ακόλουθα γνωστικά αντικείμενα του αναλυτικού και ωρολογίου σχολικού προγράμματος: ΙΣΤΟΡΙΑ- ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ, ΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗ & ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΤΠΕ.

Η ένταξη πολλών αρχαιολογικών χώρων της Ελλάδας και της υπόλοιπης Ευρώπης στον κατάλογο των μνημείων της UNESCO συντελεί στο αποτέλεσμα: οι  μαθητές/τριες να έχουν τη δυνατότητα, μέσω του εν λόγω εκπαιδευτικού προγράμματος, να επιμορφωθούν γύρω από βασικές εννοιολογικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις (βιωματικές μεθόδους και τεχνικές) της Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία, ώστε να υποστηρίξουν το σχεδιασμό και την υλοποίηση ενός Προγράμματος  Εκπαίδευσης σε ιστορικό – αρχαιολογικό χώρο. Σκοπός είναι η ανάδειξη του ενδιαφέροντος για το φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον, η οποία αποτελεί συστατικό στοιχείο της βιώσιμης ανάπτυξης. Οι ωφέλειες σχετίζονται τόσο με το γνωστικό, όσο και με το συναισθηματικό κομμάτι της μάθησης, καθώς επίσης και με τη γνώση που αναφέρεται στην αλληλεπίδραση περιβάλλοντος, πολιτισμού και κοινωνίας.

Το εκπαιδευτικό υλικό με θέμα: «Από τη γνώση των μνημείων στην εμπειρία των παιδιών» περιλαμβάνει θεωρητικές προσεγγίσεις-κείμενα μαθητών/τριών που ενίοτε απορρέουν από εργασίες πεδίου, βιωματικά εργαστήρια, εκπαιδευτικές-πολιτιστικές περιηγήσεις, εκπαιδευτικές μετακινήσεις-εκδρομές.

Φέτος, στο πλαίσιο του πολιτιστικού εκπαιδευτικού προγράμματος «Αναζητώντας τον Αρχαίο Ελληνικό Πολιτισμό μέσα από τις γνώσεις και τις εμπειρίες μας» αποφασίσαμε να ασχοληθούμε με τα κείμενα και τα τεκμήρια  αυτού του πολιτισμού, προσεγγίζοντάς τα κριτικά και δημιουργικά. Οι λόγοι που μας ώθησαν να επιλέξουμε το συγκεκριμένο θέμα ήταν πολλοί και μεταξύ αυτών η ανάγκη απόκτησης γνώσεων πάνω στο εν λόγω θέμα και αισθητικής απόλαυσης από την- έστω- ψηφιακή, οπτική επαφή μας με τα έργα της Αρχαίας Τέχνης. Μέσω των διερευνητικών διαδικασιών του πολιτιστικού αυτού προγράμματος, περπατούμε στα μονοπάτια της Αρχαίας Ελληνικής  Ιστορίας με πυξίδα την έρευνα –ειδικότερα την βιβλιογραφική έρευνα και αποδελτίωση πληροφοριών, τη φωτογράφηση, την ψηφιοποίηση  πολιτισμικών τεκμηρίων, την διερεύνηση ηλεκτρονικών πηγών στο διαδίκτυο, με τελικό μας σκοπό τη συλλογή επιστημονικών στοιχείων  και την ολοκληρωμένη πραγμάτευση και σύνθεση του θέματός μας.

Εμπνεόμενοι από εικόνες και σχετικά κείμενα και διαπνεόμενοι από δημιουργική ορμή και ερευνητική διάθεση, οι μαθητές/τριές μας εκτιμούν τη σημασία του αρχαίου Ελληνικού Πολιτισμού και εκφράζουν παράλληλα τα συναισθήματά τους για το αγαθό της ιστορικής μελέτης  και  ιστορικής αυτοσυνειδησίας.

Οι μαθητές και οι μαθήτριές μας καταθέτουν σε προσωπικά, γραπτά τους κείμενα τις γνώσεις και τις εμπειρίες τους απ΄την επαφή τους με τον αρχαίο Ελληνικό Πολιτισμό, περιγράφουν μαθησιακές καταστάσεις,  διατυπώνουν τις σκέψεις, τις απόψεις, τις αντιλήψεις τους και παράλληλα δημιουργούν ζωγραφικά έργα εμπνεόμενοι από τον απαράμιλλο πλούτο αυτού του πολιτισμού.

Το πεδίο της έρευνάς μας: Εξαιρετικά σημαντικά σημάδια του τόπου μας, σημεία αναφοράς ιδιαίτερα της αρχαίας περιόδου, αποτελούν παράλληλα αιτίες και αφορμές για να επανεκτιμήσουμε και να αναδείξουμε ως εκπαιδευτικοί, μαθητές/τριες  και ως Μουσικό Σχολείο Τρικάλων εν γένει, την αυταπόδεικτη αξία του  πλούσιου ιστορικού και αρχαιολογικού μας παρελθόντος. Με αυτό το σκεπτικό, απλώνουμε τη δημιουργική σκέψη και τη φαντασία μας στον καμβά της στέρεης γνώσης για να εκφράσουμε,  ως κατακλείδα, την  ειλικρινή  μας   ευαρέσκεια για  το  πρωτότυπο  και  ενδιαφέρον κειμενικό, ζωγραφικό, φωτογραφικό και ψηφιοποιημένο εκπαιδευτικό  υλικό  που θα συλλέξει, θα μελετήσει και εν τέλει θα δημιουργήσει η πολιτιστική μας ομάδα.

Με αφορμή  τη σχέση των νέων τεχνολογιών με τις επιστήμες της Ιστορίας και της Αρχαιολογίας, τις μουσειακές αναπαραστάσεις αρχαιοτήτων των Σύγχρονων Μουσείων και το πλούσιο εκπαιδευτικό υλικό που υπάρχει στο Διαδίκτυο, θα προσεγγίσουμε τους δρόμους της πολιτιστικής περιήγησης… θα περπατήσαμε στα μονοπάτια της  Αρχαίας Ελληνικής  Ιστορίας και Ιστορίας της Τέχνης με πυξίδα την έρευνα –ειδικότερα την βιβλιογραφική έρευνα και αποδελτίωση πληροφοριών, την ψηφιοποίηση  πολιτισμικών τεκμηρίων και πολιτιστικών πόρων, την διερεύνηση ηλεκτρονικών πηγών στο διαδίκτυο,- με τελικό μας σκοπό τη συλλογή πολύτιμων στοιχείων  και την ολοκληρωμένη πραγμάτευση και σύνθεση του θέματός μας. Αποτελεί,  πραγματικά, σε μορφή παρουσίασης μια  ελκυστική  περιήγηση  στον  τόπο  και  το  χρόνο  των  μεγάλων  πολιτειακών  και  πολιτισμικών  συσσωματώσεων  της Αρχαίας Ελλάδας.

Να εκθέσετε σε ένα κείμενο περίπου 600 λέξεων, τις απόψεις σας, τις σκέψεις και τις αντιλήψεις σας  για το αρχαιολογικό τοπίο που σας γοητεύει(αρχαιολογικός  χώρος, μουσείο, εύρημα). Παράλληλα να αναλύσετε τους λόγους, τις αιτίες και τα κίνητρα, εξωτερικά και εσωτερικά, της επιλογής σας.

Αγαπητή κυρία Ηλιάδη,

σας αποστέλλω την εργασία που μας αναθέσατε για το αρχαιολογικό μνημείο ή άγαλμα. Η εργασία έχει εμπλουτιστεί με φωτογραφικό υλικό( όχι κάτι το ιδιαίτερο φυσικά). Σε περίπτωση που δεν επιθυμείτε κάτι τέτοιο μπορώ να σας ετοιμάσω την εργασία χωρίς φωτογραφίες άμεσα.

Με σεβασμό, 

Όλγα- Ηλιάνα Νικολάου

Η αναλλοίωτη αξία της Νίκης

          Παρίσι! Η πόλη του φωτός, του έρωτα, του Πύργου του Άιφελ και της Παναγίας των Παρισίων. Αυτή η πανέμορφη πόλη, χτισμένη στις όχθες του Σηκουάνα, φιλοξενεί απίστευτες μουσειακές συλλογές αρχαίων ευρημάτων, αλλά και πινάκων ζωγραφικής, με το μουσείο του Λούβρου να περικλείει το μεγαλύτερο όγκο των ευρημάτων αυτών. Στο Λούβρο, λοιπόν, βρίσκεται ένα από τα εντυπωσιακότερα, αλλά και πιο πολύφημα αρχαιοελληνικά αγάλματα, η Νίκη της Σαμοθράκης. Ένα άγαλμα, για το οποίο άνθρωποι από κάθε γωνιά του κόσμου επισκέπτονται το Λούβρο.

Με το που βλέπει κανείς το άγαλμα της Νίκης στην κορυφή της κλίμακας Daru του Λούβρου, λουσμένο στο φως, νιώθει πως βρίσκεται πίσω στην αρχαία Ελλάδα και αντικρίζει την Νίκη στο Ιερό των μεγάλων Θεών στην Σαμοθράκη. Η επιβλητικότητα του αγάλματος αφήνει τον θεατή δίχως λόγια. Η εικόνα της είναι καθηλωτική. Ο επισκέπτης, σαν μαγεμένος απ’ τις Σειρήνες, ανεβαίνει τις σκάλες προς το άγαλμα, για να το παρατηρήσει προσεκτικότερα. Όσο προχωρά, νιώθει πως χάνεται στην λεπτομέρεια. Οι λέξεις είναι φτωχές για να περιγραφεί τούτο το αίσθημα.

Φτάνοντας στην κορυφή της σκάλας, ο επισκέπτης εντυπωσιάζεται από το θέαμα. Το άγαλμα, με ύψος πάνω από τρία μέτρα, συγκλονίζει τον θεατή, αρχικά από το μέγεθός του. Μένει κανείς άναυδος στην θέα του. Στη συνέχεια, το βλέμμα του περιτριγυρίζει το άγαλμα. Η Νίκη, όρθια στην πλώρη του πλοίου, αφήνει το θαλασσινό νερό και τον αέρα να την μαστιγώνουν. Το πτυχωτό ένδυμα, που πέφτει από τους ώμους της, τυλίγεται στα πόδια της. Θα μπορούσε να πει κανείς, πως ο μανδύας της είναι πιστός υπηρέτης του αέρα. Τα δυνατά και περίτεχνα φτερά της φαίνονται έτοιμα να την απογειώσουν στους αιθέρες. Παρ’ ότι λείπουν το κεφάλι και τα χέρια της, που πιθανολογείται πως κρατούσαν ένα στεφάνι και μια σάλπιγγα, δεν χάνεται η απαράμιλλη ομορφιά του αγάλματος.

Οι λόγοι, για τους οποίους το άγαλμα της Νίκης είναι φημισμένο σε όλον τον κόσμο και ιδιαίτερα σημαντικό για εμάς τους Έλληνες είναι ποικίλοι. Πρώτον, αποτελεί ένα θαύμα της γλυπτικής τέχνης της Ελληνιστικής εποχής, περίτρανο δείγμα των αυξημένων ικανοτήτων των αρχαίων Ελλήνων γλυπτών και έμπνευση για τους σύγχρονους. Ας  μην ξεχνάμε, πως πριν δύο χιλιάδες τριακόσια χρόνια τα μέσα των καλλιτεχνών ήταν ελάχιστα. Αυτό, όμως, δεν τους εμπόδιζε να κατασκευάζουν με τέτοια λεπτομέρεια εξαιρετικά κομψοτεχνήματα.

Δεύτερον, για ιστορικούς λόγους τέτοια αγάλματα ξεχωρίζουν. Η Νίκη της Σαμοθράκης, έργο αγνώστου καλλιτέχνη, είναι γλυπτό της Ελληνιστικής εποχής. Κατασκευάστηκε περίπου το 190 π.Χ.  και είναι φτιαγμένο από παριανό μάρμαρο. Η θεά Νίκη αναπαρίσταται με την μορφή μιας γυναίκας με φτερά, η οποία αναγγέλλει το μήνυμα της νίκης στον στόλο των νικητών. Θεωρείται πως είναι αφιέρωμα των Ροδίων, όταν νίκησαν σε ναυμαχία σε συμμαχία τον Αντιόχιο Γ’ της Συρίας. Βρέθηκε το 1863 από τον Κάρολο Σαμπαουζό και από τότε κοσμεί το μουσείο του Λούβρου. Στο έργο αυτό ο καλλιτέχνης έκανε τα αδύνατα δυνατά  για να δώσει ρεαλιστικότητα και δραματικότητα στο άγαλμα. Κατ’ εμέ το κατάφερε και με το παραπάνω.

Τέλος, ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο συμβολισμός του αγάλματος. Αυτό το έργο αποτελεί εξύμνηση της νίκης, της επιτυχίας και, εμμέσως , της ευτυχίας που επακολουθεί. Οι αρχαία ημών πρόγονοι επικαλούνταν την βοήθεια της θεάς πριν από ναυμαχίες ή μάχες. Η σκέψη πως είχαν την εύνοιά της τους έδινε ελπίδα και δύναμη να προσπαθήσουν για το καλύτερο. Δεν ξεχνούσαν, όμως, πως χωρίς προσωπικό μόχθο και κούραση δεν επρόκειτο να καταφέρουν τίποτε, ακόμα κι αν είχαν την ευλογία των θεών. Όπως, λοιπόν, αυτό το άγαλμα αποτελούσε σύμβολο της νίκης στα αρχαία χρόνια, έτσι και σήμερα πρέπει να είναι σύμβολο για τους σύγχρονους Έλληνες. Η επιτυχία και η ευτυχία δεν προκύπτουν μόνες τους, αλλά ο κάθε άνθρωπος πρέπει να δώσει τις δικές του μάχες για να τις αποκτήσει. Αν, λοιπόν, σβήσει η ελπίδα στις καρδιές μας, πώς θα μπορέσουμε να κάνουμε την διαφορά σ’ αυτόν τον κόσμο, που δυστυχώς δεν είναι αγγελικά πλασμένος; Έτσι, κάθε φορά που θα νομίζετε πως η νίκη είναι μακριά και η ελπίδα έχει σβήσει, κοιτάξτε αυτό το άγαλμα. Και, πού ξέρετε, ίσως κάτι να σκιρτήσει μέσα σας!

ΕΚΘΕΣΗ ΙΔΕΩΝ-ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΛΟΓΟΥ

ΘΕΜΑ: “Να εκθέσετε σε ένα κείμενο περίπου 600ων λέξεων, τις απόψεις σας, τις σκέψεις και τις αντιλήψεις σας για το αρχαιολογικό τοπίο που σας γοητεύει (αρχαιολογικός χώρος, μνημείο, εύρημα, μουσείο). Παράλληλα να αναλύσετε τους λόγους, τις αιτίες και τα κίνητρα, εξωτερικά και εσωτερικά, της επιλογής σας.”

          Αν η μουσειολογία είναι η επιστήμη των μουσείων, όπως ορίζεται μέσω των επιμέρους επιστημονικών αντικειμένων που αυτή περιλαμβάνει, τότε η φιλομάθεια των νέων απέναντι σε αυτές τις μονάδες, όπου στεγάζεται συμπυκνωμένη η σοφία χιλιάδων ετών, είναι η εποικοδομητικότερη ενασχόληση με τη συστηματική μελέτη του παρελθόντος που υφίσταται.

Σε έναν θλιβερό καμβά, όπου απλώνονται οι μελανές αποχρώσεις της υποτίμησης και της αισχρής υποβάθμισης του ελληνικού ιστορικού παρελθόντος, υπάρχει ακόμη μια σπίθα ελπίδας, η οποία εκφράζεται μέσω της έμφυτης προτίμησης των ατόμων για τουλάχιστον ένα αρχαιολογικό τοπίο της Ελλάδας. Προσωπικά, ο αρχαιολογικός χώρος στον οποίο έχω συναντήσει και ξεχωρίσει στοιχεία που με ελκύουν ως άτομο και ως προσωπικότητα είναι ο αρχαιολογικός χώρος Ασκληπιείου Επιδαύρου.

Πρώτα απ΄όλα, ένα από τα πιο εμφανή αλλά συγχρόνως ελκυστικά, κατ΄ εμέ, στοιχεία του εν λόγω χώρου είναι ότι με μια περιήγηση εκεί μπορεί κανείς να πάρει μια ουσιαστική γεύση για τον πώς χρησιμοποιούνταν οι χώροι μια που η πλειονότητα των ευρημάτων δεν στεγάζονται σε ένα συγκεκριμένο μουσείο, αλλά συναντώνται διάσπαρτα στην θέση όπου βρισκόταν κατά την αρχαιότητα, παρουσιάζοντας έτσι μια μικρογραφία της εικόνας του αρχαίου τόπου. Στην ενδοχώρα της Επιδαύρου, μια περιοχή με ήπιο κλίμα και αφθονία πηγαίων ιαματικών νερών βρισκόταν το Ασκληπιείο, η έδρα του θεού ιατρού της αρχαιότητας και το πιο σπουδαίο θεραπευτικό κέντρο του ελληνικού και ρωμαϊκού κόσμου. Ήταν τόση η φήμη του και η ευρύτερη αναγνώρισή του που γρήγορα θεωρήθηκε από όλους τους Έλληνες ο τόπος που γεννήθηκε η ιατρική, κάτι που από μόνο του αρκεί για να μου κινήσει το ιστορικό και όχι μόνο ενδιαφέρον λόγω της αγάπης μου για την συγκεκριμένη επιστήμη. Τα μνημεία της Επιδαύρου λοιπόν αποτελούν σήμερα όχι μόνο αριστουργήματα της αρχαίας ελληνικής τέχνης, αλλά και μαρτυρία για την άσκηση της ιατρικής στην αρχαιότητα, από το στάδιο της “θείας ίασης” μέχρι την μετατροπή της σε επιστήμη- απόδειξη αποτελούν τα πολυάριθμα ευρήματα μεταλλικών εργαλείων για χρήση σε χειρουργικές επεμβάσεις.

Το μεγαλείο του αρχαιολογικού αυτού τοπίου δεν περιορίζεται μόνο στα προαναφερθέντα. Περιλαμβάνει επίσης δύο ναούς: τον μικρό ναό της Αρτέμιδος, η ανέγερση του οποίου αποδίδεται στην μυθολογική αδελφική σχέση μεταξύ του Απόλλωνα και της Άρτεμης – ας μην αγνοούμε άλλωστε ότι ο θεός Απόλλωνας θεωρείτο επίσης θεραπευτής θεός κατά την αρχαιότητα, και μάλιστα πριν από την γέννηση του Ασκληπιού – και φυσικά , το ιερό προς τιμήν του ίδιου. Ο τελευταίος αποτελεί το κεντρικό οικοδόμημα του ιερού, το οποίο συνδέεται με το Στάδιο του ιερού του Ασκληπιείου όπου τελούνταν οι αθλητικοί αγώνες προς τιμήν του Ασκληπιού, αλλά και αγώνες ραψωδίας, μουσικής και δράματος, καθιστώντας το μέρος όπου ο αθλητισμός συνδυάζεται με την τέχνη και το τελετουργικό της λατρείας. Ένα άλλο από τα πολλά αξιόλογης ιστορικής σημασίας μνημεία του αρχαιολογικού χώρου της Επιδαύρου είναι ένα κτίσμα το οποίο είχε αρχικά θεωρηθεί από τον ανασκαφέα ως  “ Γυμνάσιο”, δηλαδή συνδεδεμένο με παιδαγωγικές- αθλητικές δραστηριότητες, κάτι που ωστόσο απορρίφθηκε για την επικράτηση μιας νεότερης απόδειξης ότι πρόκειται για ένα Εστιατόριο, προοριζόμενο για τα τελετουργικά γεύματα στα οποία, σύμφωνα με τη λατρεία λάμβανε μέρος και ο θεός, προσφέροντας στους πιστούς δύναμη και υγεία.

Αυτό κατά τη γνώμη μου μας δίνει τροφή για σκέψη για το πώς οι αρχαίοι ημών πρόγονοι ήταν σε θέση να υποστηρίξουν την ανεπτυγμένη αίσθηση της θρησκευτικής λατρείας τους (δωδεκάθεο) με τις ανάλογες κτιριακές εγκαταστάσεις και προδιαγραφές. Σε αυτή τη σκέψη έρχεται να προστεθεί ότι ανάμεσα στα μνημεία της Επιδαύρου έχει έρθει στο φως ένα πολύπλοκο δίκτυο ύδρευσης (υδραγωγείο), γεγονός που μόνο να ενισχύσει μπορεί τους αρχικούς ισχυρισμούς περί τεχνογνωσίας των αρχαίων Ελλήνων. Επίσης, κάτι άλλο που μου προξενεί θετική εντύπωση είναι ότι η αρχιτεκτονική όλων των κτιρίων, αν και κατά κανόνα απλή και απέριττη, δημιουργεί περιθώριο για πολυτέλεια σε μικρές ή και όχι δόσεις, με ψηφιδωτά δάπεδα και επιφάνειες γεωμετρικής διακόσμησης, στοιχεία που ακόμα και δεδομένων των σύγχρονων επιρροών του συρμού, ταυτίζονται σχεδόν απόλυτα με την βαθύτερη προσωπική αισθητική μου.

Είναι πραγματικά μια πρόκληση για έναν ερευνητή, και πόσο μάλλον για ένα απλό μαθητή, να το μελετήσει και να το παρουσιάσει με την ακρίβεια, την περιγραφικότητα και τη συνέπεια που αρμόζει σε ένα τέτοιο λαμπερό (παρά)δειγμα της επιτομής της ανθρώπινης δημιουργίας. Ωστόσο, υπάρχει ένα συγκεκριμένο μνημείο που κατατάσσεται ανάμεσα στα σημαντικότερα μνημεία της παγκόσμιας ιστορικής κληρονομιάς για το οποίο ο κάθε Έλληνας έχει τουλάχιστον ακούσει να γίνεται λόγος, και αυτό δεν είναι άλλο από το αρχαίο της Επιδαύρου. Ενθυμούμαι ακόμη το σκίρτημα που αισθάνθηκα τη στιγμή που εισήλθα στο οικοδόμημα, όπως είχαν κάνει εκατοντάδες γενιές ανθρώπων πριν από μένα. Παρατηρώντας τις κερκίδες μπορούσα να ακούσω με τη φαντασία μου τον ανάλαφρο ήχο ομιλιών και γέλιων που θα προερχόταν από τις χιλιάδες ανθρώπων που θα είχαν έρθει με τις οικογένειές τους να παρακολουθήσουν κάποια τραγωδία ή κωμωδία, ακριβώς όπως γίνεται σήμερα. Μπορούσα να φανταστώ τα ανυπόμονα βλέμματα μεταξύ φίλων που περιμένουν εναγωνίως την έναρξη και το κλάμα ενός παιδιού που ήταν σε ηλικία ανώριμη για να κατανοήσει το σκοπό της επίσκεψης.

Αυτές μου τις σκέψεις απέσπασε το μεγαλειώδες του ίδιου του θεάτρου, και οι μελέτες γύρω απ΄αυτό δικαιώνουν τον ενθουσιασμό μου. Το θέατρο της Επιδαύρου είναι το τελειότερο και πιθανόν το διασημότερο μνημείο του είδους του. Συνδυάζει την κομψότητα με την τέλεια ακουστική και τις συμμετρικές αναλογίες. Η εξαίσια αρμονία του οφείλεται στον λεπτομερή και ακριβή σχεδιασμό του, ο οποίος είναι βασισμένος σε κανονικό πεντάγωνο, ενώ η ορχήστρα έχει σχήμα τέλειου κύκλου. Δεν νομίζω πως οι λέξεις έχουνε κάτι άλλο να προσφέρουν πέραν εγκωμίου μπροστά στην υπέρτατη κορύφωση της λεπτής ομορφιάς της επιστήμης και τέχνης του ωραίου και του πρακτικού, της αρχιτεκτονικής αυτού του μνημείου. Πιστεύω ακράδαντα ότι το θέατρο της Επιδαύρου είναι ένα από τα γοητευτικότερα ευρήματα που έχει φέρει ποτέ στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη και αξίζει ιδιαίτερης μεταχείρισης και εξέχουσας θέσης στις καρδιές μας. Αν θέλουμε δε να κρατήσουμε κάτι τελευταίο από τα πολλά που έχει να μας προσφέρει η Επίδαυρος και δη το θέατρό της, είναι απαρέγκλιτα το γεγονός ότι εκεί ακριβώς που τελούνται τα Ασκληπιεία στην αρχαιότητα, συνεχίζεται η παρουσίαση αρχαίων τραγωδιών, αντανακλώντας θριαμβευτικά τη σύγχρονη συνέχεια της Ιστορίας.

Τελικά, ο αρχαιολογικός χώρος της Επιδαύρου δίνει την συνολική εντύπωση μιας εύρυθμα οργανωμένης κυψέλης, όπου ο πολιτισμός καταφεύγει ακόμα και σε τέτοιες δύσκολες ημέρες πνευματικής παρακμής, εκεί, στο μέρος όπου τέχνη, επιστήμη, αθλητισμός και λατρεία αλληλεπιδρούν και αλληλοσυμπληρώνονται αρμονικά.

Δέσποινα Φατλέ

μαθήτρια Α΄ Λυκείου

Μουσικό Σχολείο Τρικάλων

ΚΝΩΣΟΣ

Το κείμενο, το οποίο γράφω, αναφέρεται κυρίως στην γνωστή σε όλους μας και πολύπαθη Κνωσό. Αρχικά θα ξεκινήσω με μια μικρή περιγραφή της ιστορίας της Κνωσού και μετά θα εκθέσω τις απόψεις και τις εμπειρίες μου.

Όταν πρωτοακούμε το όνομα της Κνωσού, στο μυαλό μας μας έρχεται η πολυτάραχη μεν ιστορία της αλλά και ο λαμπρός της πολιτισμός. Το ανάκτορο της Κνωσού είναι επίσης συνδεδεμένο με αρκετούς μύθους της αρχαίας Ελλάδας, όπως αυτόν του Δαίδαλου και του Ίκαρου και του Θησέα που θανάτωσε τον Μινώταυρο. Το όνομα Κνωσός αναφέρεται στις μινωικές πινακίδες της γραμμικής γραφής Β’. Με αυτό τη μνημονεύει και Όμηρος ο οποίος την χαρακτηρίζει μεγάλη πόλη. Λέγεται ότι  η περιφέρειά της ήταν 30 στάδια και ο πληθυσμός της ανερχόταν, κατά την περίοδο της ακμής της, σε 100.000 κατοίκους. Το πρώτο ανάκτορο της Κνωσού χτίσθηκε γύρω στο 1.900 π.Χ. πάνω σε λείψανα προϋπάρχοντος νεολιθικού οικισμού που είχε κατοικηθεί από το 6.000 π.Χ. Το ανάκτορο αυτό καταστράφηκε γύρω στο 1.700 π.Χ. και στη θέση του χτίσθηκε άλλο. Η περίοδος 1.700-1.450 π.Χ. είναι η λαμπρότερη για τον μινωικό πολιτισμό και ιδιαίτερα για την Κνωσό. Το 1.600 π.Χ. ένας καταστροφικός σεισμός προκάλεσε σοβαρές ζημιές σύντομα όμως έγιναν οι απαραίτητες επιδιορθώσεις και συγχρόνως κατασκευάστηκαν και άλλα πολυτελή κτίρια στον ίδιο χώρο. Νέα καταστροφή -πιθανόν από έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας – επήλθε γύρω στο 1.450 π.Χ.

ΟΙΚΟΔΟΜΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΤΗΣ ΚΝΩΣΟΥ

Σχεδόν όλα τα ερείπια που σώζονται σήμερα από το ανάκτορο ανήκουν στην νεοανακτορική περίοδο. Το 1878 ο Ηρακλειώτης αρχαιολάτρης Μίνως Καλοκαιρινός ξεκίνησε με ιδιωτική πρωτοβουλία τις πρώτες δοκιμαστικές ανασκαφές πάνω στον λόφο της Κνωσού, που εκείνη την εποχή καλύπτονταν από καλλιεργήσιμα χωράφια. Ανακάλυψε πολλά πιθάρια και άλλα εργαλεία, αλλά σύντομα αναγκάστηκε να διακόψει τις ανασκαφές. Οι συστηματικές ανασκαφές του αρχαιολογικού χώρου άρχισαν το 1900 από τον άγγλο αρχαιολόγο Sir Arthur Evans και τους συνεργάτες του και διήρκεσαν 35 χρόνια με ενδιάμεσες διακοπές ελαχίστων χρόνων. Οι αναστηλώσεις του ανακτόρου της Κνωσού, όπως πραγματοποιήθηκαν από τον Evans θεωρήθηκαν από πολλούς εξεζητημένες και κατηγορήθηκε για υπερβολική χρήση τσιμέντου. Παρόλα αυτά όμως αποδείχτηκε ότι τα πολυώροφα κτήρια δεν θα μπορούσαν να αντέξουν στον χρόνο αν δεν ενισχύονταν κατ’ αυτόν τον τρόπο. Στη συνέχεια θα περιγράψω τα σημαντικότερα οικοδομήματα της Κνωσού :

1)    ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΑΝΑΚΤΟΡΟ: για να συλλάβουμε το μεγαλείο του ανακτόρου τούτου πρέπει να αναλογιστούμε ότι κάλυπτε ολόκληρο το λόφο (έκταση περίπου 20.000 τ.μ., σε ορισμένα τμήματα ήταν πενταώροφο και είχε συνολικά 1.400 δωμάτια. Κάθε τμήμα του ανακτόρου είχε ξεχωριστή χρήση. Στη δυτική πλευρά ήταν συγκεντρωμένα τα διαμερίσματα των τελετών, των διοικητικών υπηρεσιών και οι δημόσιες αποθήκες. Στην ίδια πλευρά επίσης ήταν στεγασμένη η περίφημη αίθουσα του θρόνου. Στην ανατολική πλευρά ήταν οι ιδιωτικοί χώροι του ανακτόρου, όπως βασιλικά διαμερίσματα δωμάτια ακολουθίας, χώροι υγιεινής κλπ. Λίγο πιο βόρεια ήταν τοποθετημένα τα εργαστήρια διαφόρων τεχνητών που δούλευαν για λογαριασμό του βασιλιά. Η είσοδος στο ανάκτορο σήμερα γίνεται από τη δυτική αυλή. Στη νοτιοανατολική γωνία της άυλης αυτής, βρίσκεται η δυτική είσοδος, η οποία οδηγεί στον ονομαζόμενο διάδρομο πομπής, που οφείλει το όνομά του στην διάσημη τοιχογραφία της πομπής που κοσμούσε τους τοίχους του. Στα αριστερά του διαδρόμου βρίσκονται τα προπύλαια του ανακτόρου. Εδώ πάνω σε ειδική κρηπίδα των προπυλαίων, είναι στημένα τα πελώρια διπλά κέρατα – ιερό σύμβολο της μινωικής θρησκείας- και στολίζουν το άνοιγμα του τοίχου του πομπικού διαδρόμου. Στη βορειοδυτική πλευρά της άυλης βρίσκεται η αίθουσα του θρόνου, με προθάλαμο και κυρίως χώρο του θρόνου. Οι τοίχοι είναι ζωγραφισμένοι με παραστάσεις γρυπών που συμβολίζουν τη δύναμη του βασιλιά της Κνωσού. Εδώ βρέθηκε και ο “ πρίγκιπας με τα κρίνα “, τοιχογραφία με ανάγλυφη μορφή νέου που φέρει λουλουδένιο στέμμα και φτερά παγονιού στο κεφάλι και σέρνει ιερό ζώο, το πρωτότυπο της οποίας εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου, ενώ στο χώρο όπου ανακαλύφθηκε έχει τοποθετηθεί αντίγραφό του.

2)    ΤΟ ΜΙΚΡΟ ΑΝΑΚΤΟΡΟ: βρίσκεται βορειοδυτικά του κυρίως ανακτόρου και είναι το δεύτερο μεγαλύτερο κτίριο του αρχαιολογικού χώρου. Είναι διώροφο με πλακόστρωτη εσωτερική αυλή και στην νοτιοδυτική γωνία του βρεθήκαν τελετουργικά σκεύη, μεταξύ των οποίων και το ρυτό με το κεφάλι ταύρου από στεατίτη που εκτίθεται επίσης στο Αρχαιολογικό Μουσείου Ηρακλείου.

3)    ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΕΠΑΥΛΗ: βρίσκεται βορειοανατολικά του μεγάλου ανάκτορου και θεωρείται παράρτημά του. Είναι διώροφη και ανήκει μαζί με το Μικρό Ανάκτορο στην νεοανακτορική περίοδο.

4)    ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΡΕΑ: μινωικό οικοδόμημα με πέτρινο βωμό που πλαισιώνεται από βάσεις διπλών πελέκεων. Πιστεύεται ότι ο χώρος έφραζε με μετάλλινο κιγκλίδωμα.

Έχουν ανακαλυφθεί επίσης το Καραβάν- Σεράι, ο Βασιλικός Τάφος – Ιερό και η Οικία του Διονύσου.

Προσωπικά, αποφάσισα να επιλέξω αυτό το αρχαιολογικό μνημείο καταρχάς γιατί έχω πάει εκεί με την οικογένεια μου δυο φορές, κατά τις οποίες είχα μείνει έκπληκτος από αυτό το μεγαλείο των Μινωιτών, αλλά και επειδή μου αρέσει πολύ η ιστορία του. Ο θαυμασμός που μου προκάλεσαν όσα είδα, με οδήγησαν στο να διαβάσω και να μάθω περισσότερα για τον θαυμαστό πολιτισμό των Μινωιτών και  για τα περίτεχνα ευρήματα που βρεθήκαν στο ανάκτορο, και να σας εκθέσω την εμπειρία μου για αυτά.

Ο μαθητής της Α’ Λυκείου (Α2) του  Μουσικού  Σχολείου Τρικάλων

Μπραζιτίκος Στέργιος

Κατά την χρονική διάρκεια που εγώ και η οικογένεια μου κατοικούσαμε στην Αθήνα, επισκεφθήκαμε αρκετά αξιοσημείωτα μνημεία , όπως είναι o δημοφιλής Παρθενώνας, η Ελευσίνα και άλλα. Από όλες αυτές τις εμπειρίες όμως, αξίζει  να αναφέρω την ημερήσια εκδρομή μας στο Ακρωτήριο του Σουνίου πριν μερικά καλοκαίρια.

O προορισμός μας ήταν σχετικά κοντινός από την πρωτεύουσα. Η διαδρομή αποτελούνταν από χιλιόμετρα καταγάλανου πελάγους που έκανε την αναμονή τόσο πιο ευχάριστη. Να πω και την γνώμη μου, η πορεία με το αυτοκίνητο ήταν τόσο χαλαρωτική, που δεν θα με πείραζε ιδιαίτερα αν είχαμε διανύσει τον ίδιο δρόμο ξανά και ξανά  έως την ώρα της αποχώρησης. Αυτή η ιδέα διαγράφτηκε όμως από το μυαλό μου αργότερα, όταν φτάσαμε στον προορισμό μας.

Στην μυθολογία λέγεται, πως είναι ο τόπος όπου ο Βασιλιάς της τότε Αθήνας – Αιγαίας – πήδησε  προς τον θάνατό του, πιστεύοντας πως ο γιος του, Θησέας, είχε πεθάνει στην Κρήτη. Η άδικη αλήθεια όμως ήταν, πως ο Θησέας  δεν είχε πραγματικά πεθάνει. Πριν φύγει ο Θησέας, συμφωνήσανε με τον πατέρα του να αναχωρήσει το πλοίο με Μαύρα πανιά και άμα επιτύχαινε στην αποστολή του να σκοτώσει τον Μινώταυρο, να επέστρεφε με άσπρα πανιά. Εάν όχι, τα πανιά θα παρέμεναν μαύρα και έτσι ο Αιγαίας θα ήξερε πως ο γιος του είχε αποτύχει στην αποστολή του και είχε πεθάνει στη διάρκεια. Όταν ο Θησέας όμως, σκότωσε με επιτυχία τον πανίσχυρο Μινώταυρο, χαμένος στον ενθουσιασμό του, ξέχασε να αλλάξει το χρώμα των πανιών του. Έτσι η αφέλειά του, οδήγησε στην αυτοκτονία του καταθλιμμένου Αιγαία, που πίστευε πως ο γιος του είχε αποβιώσει. Τότε η γύρω θάλασσα ονομάστηκε «Αιγαίο Πέλαγος», προς  τιμή του πρόωρου θανατωμένου βασιλιά.

Στον λόφο εκεί σήμερα, διακρίνονται τα ερείπια του ναού του Ποσειδώνα, του θεού της Θάλασσας. Ο ναός χτίστηκε περίπου το 440 π.Χ και έχει δωρικό σχέδιο. Αρχικά υπήρχαν 34 κολόνες, από τις οποίες οι 15 στέκονται μέχρι και σήμερα.  H διατήρηση του ναού είναι σχετικά καλή, λαμβάνοντας υπ ‘όψιν την καθημερινή του έκθεση σε στοιχεία της φύσης όπως ο δυνατός άνεμος …

Εγώ όμως δεν έδινα πολύ σημασία στον ξεναγό που έκανε το καλύτερο που μπορούσε για να μας εξηγήσει ευχάριστα την ιστορία της χερσονήσου και σχημάτιζα τις δικές μου εντυπώσεις. Δεν δίνω πολύ βάση στους μύθους σε γενικές γραμμές. Ο συγκεκριμένος όμως, μου «ξύπνησε»  αρκετά την περιέργεια από τότε που ο πατέρας μου, μου διηγούνταν την ιστορία όταν ήμουν μικρός.  Πραγματικά ο Θησέας έπρεπε να ζήσει την υπόλοιπη ζωή του, ξέροντας  πως ήταν ουσιαστικά ο δολοφόνος του πατέρα του. Ειλικρινά δεν μπορώ να σκεφτώ μεγαλύτερο βάρος στην πλάτη κάποιου. Εκτός από αυτόν το μύθο, λέγεται  πως ο Λόρδος Βύρων, ένας από τους σημαντικότερους ποιητές-εκπροσώπους του Ρομαντισμού,  επισκέφτηκε τον τόπο και χάραξε τον όνομά του σε μία κολώνα στον ναό του Ποσειδώνα. Το να σκεφτεί κάποιος  ότι ένα σημαντικό πρόσωπο όπως αυτός, ενθουσιάστηκε  με τον τόπο τόσο, ώστε να χαράξει το όνομά  του ως απόδειξη της επίσκεψής του, είναι πραγματικά αξιοσημείωτο. Όμως το παραπάνω δεν έχει αποδειχθεί.

Όταν φτάσαμε στην καρδιά της επίσκεψης – το Ακρωτήριο – στάθηκα μαγεμένος. Ένας απότομος άνεμος φύσηξε ακριβώς εκείνη τη στιγμή (ή έτσι μου αρέσει να πιστεύω) και τα πάντα πάγωσαν όσο θαύμαζα την θέα και την ολική αίσθηση του τόπου. Η ανάμειξη της ιστορικής σπουδαιότητας του τόπου, της ομορφιάς της θάλασσας και της μυρωδιάς του αέρα με έκανε να εκτιμήσω τον τόπο εντελώς. Το μνημείο τώρα έδειχνε καταπληκτικό από την οποιαδήποτε όψη. Η τουριστική ομάδα σώπασε εντελώς και περάσαμε το μεσημέρι εκείνο (με μια λέξη) απολαμβάνοντας τον τόπο.

Δεν μπορώ ακριβώς να εξηγήσω το γιατί μου είναι τόσο σπουδαία καρφωμένη στην μνήμη εκείνη η ημέρα. Πιθανά να ήτανε η ολική μου διάθεση ή ο καλός καιρός. Αλλά ακόμα σε σχέση και με άλλους πιο σπουδαίους τόπους που έχω επισκεφθεί, το Ακρωτήριο του Σουνίου θα μου μείνει ως μία από τις καλύτερες εμπειρίες και θα ήθελα πραγματικά να επαναλάβω εκείνη την επίσκεψη.

Νακόπουλος Απόλλωνας, μαθητής της  Α΄Λυκείου, του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων.

    ΘΕΜΑ: Να εκθέσετε σε ένα κείμενο περίπου 600 λέξεων , τις απόψεις σας, τις σκέψεις και τις αντιλήψεις σας για το αρχαιολογικό τοπίο που σας γοητεύει (αρχαιολογικός χώρος, μνημείο, εύρημα, μουσείο) παράλληλα να αναλύσετε τους λόγους , τις αιτίες και τα κίνητρα, εξωτερικά και εσωτερικά της επιλογής σας.

Με τον όρο αρχαιολογικό τοπίο εννοούμε την φυσική περιοχή όπου εντοπίζεται ένας αρχαιολογικός χώρος μέσα στον οποίο υπάρχουν κατάλοιπα παλαιότερων εποχών, δημοσίων και ιδιωτικών κτηρίων όπως λουτρά, οικίες, εργαστήρια, ναοί, θέατρα, στάδια, καθώς και διάφορα ευρήματα από την καθημερινή ζωή των  ανθρώπων που έζησαν εκεί στο παρελθόν.

Ο χώρος που έμεινε ανεξίτηλος στη μνήμη μου είναι ο αρχαιολογικός χώρος των Δελφών ή αλλιώς το Δελφικό τοπίο. Η τοποθεσία που χτίστηκαν οι αρχαίοι Δελφοί όταν την αντικρίσεις με την πρώτη ματιά είναι τόσο μαγευτική που σου κόβεται η ανάσα. Βρίσκεται κάτω από δύο θεόρατους βράχους στην πλαγιά του Παρνασσού και κάτω εκτείνεται κη κοιλάδα της Κρίσας, κατάφυτη από ελιές. Οι Δελφοί από την αρχαιότητα αποτελούσαν σπουδαία γεωγραφική θέση γιατί βρίσκονταν σε ένα σταυροδρόμι. Δεν θεωρήθηκε τυχαία ο ‘’Ομφαλός’’ της γης. Αφήνουμε πίσω μας την Κασταλία πηγή, ανηφορίζουμε στον αρχαιολογικό χώρο των Δελφών από την Ιερά οδό βλέποντας αριστερά και δεξιά βάσεις αγαλμάτων για να φτάσουμε στον περίφημο θησαυρό των Αθηναίων. Ανεβαίνοντας μπορούμε να δούμε τον μεγαλόπρεπο Ναό του Απόλλωνα  στο Ιερό του οποίου καθόταν η Πυθία και έδινε χρησμούς στους απεσταλμένους του τότε γνωστού κόσμου που έρχονταν από κάθε άκρη της γης. Για να δώσει η Πυθία τον χρησμό έπρεπε να ακολουθήσει μια καθιερωμένη διαδικασία. Στην συνέχεια φτάνουμε στο αρκετά καλά σωζόμενο θέατρο με την τέλεια ακουστική και οπτική του κάμπου και της θόλου, στο βάθος. Τέλος, συνεχίζουμε με το στάδιο όπου οι Αρχαίοι Έλληνες παρακολουθούσαν αθλητικούς αγώνες.

Όσες  φορές και αν επισκεφτεί κανείς τον αρχαιολογικό χώρο των Δελφών, ακόμα κι αν μείνει στην γνωριμία του χώρου μέσα από τις φωτογραφίες των ταξιδιωτικών οδηγών, το σίγουρο είναι ότι θα εκστασιαστεί από το φυσικό κάλλος του τοπίου αλλά και το μεγαλοπρεπές των αρχαιολογικών ευρημάτων που αντικρίζει κανείς στο φυσικό τους χώρο, με προεξέχον έκθεμα αυτό του Ηνιόχου των Δελφών, παγκοσμίου εμβέλειας. Τίποτα δεν συναινεί στο ότι ο χώρος ήταν τυχαία επιλογή από τους αρχαίους προγόνους μας, οι οποίοι τον θεωρούσαν ως το κέντρο της γης και χώρο με μεταφυσικές δυνάμεις, εξ’ ου και η φήμη της Πυθίας και των χρησμών της. Γνωρίζοντας την ιστορία του τόπου σε συνάρτηση με αυτό που βλέπουμε γύρω μας, δεν θα νιώσουμε παρά μόνο ζήλια για όσους έζησαν στο χώρο χιλιάδες χρόνια πριν, θαυμασμό για το μεγαλείο του πνεύματος τους και υπερηφάνεια που υπήρξαν πρόγονοι μας.

Εν κατακλείδι, εμείς σήμερα θα πρέπει μνα διατηρήσουμε αυτά τα σπουδαία αρχαιολογικά μνημεία ζωντανά  γιατί σ’ αυτά στηρίζεται η ιστορία του τόπου μας και κανένας λαός που δεν σέβεται ο παρελθόν του, δεν μπορεί να έχει παρόν και πολύ περισσότερο μέλλον.

                                                                                         Πατσιά Ηλιάνα

                   μαθήτρια του Α2 Λυκείου  του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων

Θέμα:  Να εκθέσετε σε ένα κείμενο περίπου εξακοσίων λέξεων, τις απόψεις σας, τις σκέψεις σας και τις αντιλήψεις σας για το αρχαιολογικό τοπίο που σας γοητεύει (αρχαιολογικός χώρος, μνημείο, εύρημα, μουσείο), παράλληλα να αναλύσετε τους λόγους, τις αιτίες και τα κίνητρα, εξωτερικά και εσωτερικά, της επιλογής σας.

Το παρελθόν της χώρας μας είναι πολύ πλούσιο σε ιστορία. Κανένας δεν μπορεί να αρνηθεί ότι η Ελλάδα έχει πολλά αλλά και σημαντικά αρχαιολογικά τοπία. Ένα από αυτά είναι το αρχαιολογικό μουσείο της Ακρόπολης, που γοητεύει πολλούς σε όλο τον κόσμο.

Το αρχαιολογικό μουσείο της Ακρόπολης, βρίσκεται στην πρωτεύουσα της χώρας μας, την Αθήνα. Το μουσείο αυτό είναι από τα πιο γνωστά μουσεία και άρχισε να λειτουργεί το 2009. Το μουσείο της Ακρόπολης, είναι στο σύνολό του 25.000 τετραγωνικά μέτρα και διαθέτει εκθεσιακούς χώρους με εμβαδόν δέκα φορές μεγαλύτερους από ότι στο παλιό μουσείο που είχε κτιστεί το 1976. Συγκαταλέγεται στα πέντε καλύτερα μουσεία της Ευρώπης. Αυτό που το κάνει ξεχωριστό είναι ότι βρίσκεται κάτω από τον ιερό βράχο της Ακρόπολης και μπορεί ο επισκέπτης να δει, όχι μόνο τον ναό από τον οποίο προέρχονται τα περισσότερα εκθέματα, αλλά να περπατήσει πάνω στα χώματα στα οποία οι αρχαίοι Έλληνες. Αυτό γιατί κάτω από τα πόδια μας μπορούμε να δούμε, όχι μόνο τοις οικίες αλλά και τα αντικείμενα που χρησιμοποιούσαν οι πρόγονοί μας στον πραγματικό τους χώρο.

Στον εσωτερικό χώρο του μουσείου και ιδιαίτερα στην αίθουσα του Παρθενώνα, αυτό που θαυμάζεις περισσότερο είναι οι υπερμεγέθεις συνθέσεις αγαλμάτων οι οποίες κοσμούσαν τα αετώματα του ναού. Αυτό που κάνει περισσότερο ελκυστική την αίθουσα είναι οι διαφανείς υαλοπίνακες που επιτρέπουν την άμεση οπτική επαφή με το αρχιτεκτονικό μνημείο από το οποίο προέρχονται τα γλυπτά που βρίσκονται στο εσωτερικό της. Ένα άλλο μνημείο της αίθουσας που γοητεύει πολλούς επισκέπτες είναι οι Καρυάτιδες, οι υπέροχες αυτές κόρες που στήριζαν το Ερέχθειο.

Τα πρωτότυπα γλυπτά συνδυάζονται με εκμαγεία των γλυπτών που βρίσκονται σε μουσεία το εξωτερικού. Το μουσείο το οποίο έχει «κλέψει» τα περισσότερα από τα γλυπτά του Παρθενώνα είναι το Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου.

Συνοψίζοντας, ο ιερός χώρος του Παρθενώνα και ιδιαίτερα το μουσείο της Ακρόπολης είναι από τα μέρη που πάντα με γοήτευαν, διότι περικλείουν μέσα τους την ιστορία του τόπου μας και αυτό μας προκαλεί να νοιώσουμε διάφορα συναισθήματα όπως χαρά, δέος, υπερηφάνεια και συγκίνηση.

Ελισσάβετ Σδράκα, μαθήτρια Α2 Λυκείου, του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων.

Θέμα: «Να εκθέσετε σε ένα κείμενο περίπου 600 λέξεων, τις απόψεις σας, τις σκέψεις και τις αντιλήψεις σας για το αρχαιολογικό τοπίο που σας γοητεύει (αρχαιολογικός χώρος, μνημείο, εύρημα, μουσείο). Παράλληλα, να αναλύσετε τους λόγους, τις αιτίες και τα κίνητρα, εξωτερικά και εσωτερικά, της επιλογής σας».

Ένα από τα σημαντικότερα αρχαιολογικά ευρήματα που κάποτε επισκέφτηκα και που μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση είναι ο αρχαιολογικός χώρος της Βεργίνας, ο οποίος βρίσκεται στην περιοχή της Μακεδονίας. Ένας χώρος που πραγματικά σε γοητεύει, καθώς περιηγείσαι μέσα σε αυτόν.

Είναι από τις σπουδαιότερες αρχαιολογικές ανακαλύψεις του 20ου αιώνα και εκεί αξίζει κανείς να δει τον τάφο του βασιλιά Φιλλίπου Β’ και του Αλεξάνδρου Δ’, καθώς συγκλόνισαν την αρχαιολογική κοινότητα. Ακόμη, το επιβλητικό μουσείο των βασιλικών τάφων όπου σε ένα χώρο σκοτεινό κυριαρχούν ολόφωτα τα αρχαία αντικείμενα. Επίσης, δύο από τα πιο εντυπωσιακά εκθέματα του μουσείου, την χρυσή λάρνακα όπου πάνω της απεικονίζεται ο ήλιος της Βεργίνας, καθώς και το χρυσό στεφάνι.

Ένας από τους λόγους για τον οποίο η Βεργίνα έμεινε χαραγμένη στη μνήμη μου είναι ότι η περιοχή της έχει ένα ιδιαίτερο κάλλος. Κάθε βήμα μου μέσα σε αυτόν τον χώρο είναι ένα ταξίδι στην ιστορία, αλλά και σε έναν χώρο που γέννησε τον πολιτισμό.

Όταν εισέρχεσαι σε αυτόν σου προκαλεί έντονα συναισθήματα όπως δέος μπροστά στον θάνατο, αλλά και συγκίνηση για το τραγικό τέλος του βασιλικού οίκου. Θαυμασμό αισθάνεται κανείς μπροστά στη θέα των εκθεμάτων που αστράφτουν με το πορφυρό χρώμα τους να παραπέμπει στο αίμα των βασιλικών νεκρών. Τα συγκλονιστικά αυτά αριστουργήματα σε κάνουν να αναλογίζεσαι την ιστορία, το βάθος και την ομορφιά της, νιώθοντας έτσι, όσους κάποτε τα έφτιαξαν και τα έζησαν όλα αυτά.

Πραγματικά, ο αρχαιολογικός χώρος της Βεργίνας θα κατέχει μια ξεχωριστή θέση στη μνήμη μου, όπως κατέχει και μια ξεχωριστή θέση ανάμεσα στα αρχέτυπα του πολιτισμού μας.

Χώτου Αναστασία, μαθήτρια Α2 Λυκείου, του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων

Να δημιουργήσετε ένα κείμενο (έως εξακόσιες λέξεις) στο οποίο θα εκφράζετε την άποψή σας για τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό. Να εμπλουτίσετε το κείμενό σας με προσωπικές σκέψεις, βιωματικά περιστατικά, συναισθήματα, λόγους και αιτίες που ο πολιτισμός αυτός σας γοητεύει.

Ονοματεπώνυμο: Καραδήμας Δημήτριος

Τάξη: Α1 Λυκείου Μουσικού Σχολείου Τρικάλων

Ημερομηνία:  26 Σεπτεμβρίου 2016

Έκθεση για τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό

Απ’ όλους τους ανθρώπινους πολιτισμούς, ο ωραιότερος, ο πιο δικαιολογημένα αξιοζήλευτος, ο γοητευτικότερος, εκείνος που συνεπαίρνει τον άνθρωπο περισσότερο στη ζωή είναι, ίσως, ο ελληνικός. Η προσφορά του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού στη σύγχρονη Ευρώπη και γενικότερα στο σύγχρονο κόσμο είναι ανεκτίμητης αξίας, καθώς οι περισσότερες καθημερινές δραστηριότητες και ο τρόπος ζωής του μεγαλύτερου μέρους του κόσμου, έχουν τις βάσεις τους στην αρχαία ελληνική κοινωνία.

Το πιο αξιόλογο, κατά τη γνώμη μου, επίτευγμα των αρχαίων Ελλήνων ήταν η ανάπτυξη της τέχνης της μουσικής. Αν και μας λείπει σχεδόν ολοκληρωτικά σαν ήχος, ρυθμός και μελωδία, πληροφορίες για αυτή παίρνουμε από λογοτεχνικές πηγές (η μελωδική αφήγηση των αοιδών που δηλώνεται στα Ομηρικά έπη), φιλολογικές πηγές (μαρτυρίες από αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους), αλλά και εικαστικό υλικό που βρέθηκε στις ανασκαφές (αγγεία, γλυπτά, τοιχογραφίες, επιγραφές, χειρόγραφα και άλλα αντικείμενα, όπως το μονόχορδο του Πυθαγόρα). Υπάρχει επίσης σημαντικός αριθμός ευρημάτων μουσικών οργάνων που ανέδειξε η αρχαιολογική σκαπάνη, καθώς επίσης και σωζόμενα κείμενα. Η μουσική κάθε πολιτισμού είναι σαν ένα από τα πολλά λογότυπά του που τον εκφράζει με ένα μοναδικό τρόπο. Έτσι και στην αρχαία Ελλάδα, η μουσική κατείχε σημαντική  θέση στη ζωή των αρχαίων Ελλήνων και την επηρέαζε σημαντικά. O ρόλος της ήταν πολύ σημαντικός σε πολλές εκδηλώσεις της ζωής τους (θρησκευτικές γιορτές, συμπόσια, αθλητικοί αγώνες κλπ). Είχαν γι΄αυτή ξεχωριστό θεό, τον Απόλλωνα, και τον θεωρούσαν επικεφαλής των εννέα Μουσών, οι οποίες προστάτευαν τις τέχνες, τα γράμματα και τις επιστήμες. Έτσι, η λέξη μουσική είχε αρχικά πολύ ευρύτερη έννοια, απ΄ ό,τι έχει σήμερα. Θεωρούσαν τη γνώση της απαραίτητη και η διδασκαλία της ήταν το βασικότερο μάθημα στην εκπαίδευση των νέων. Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι  η μουσική μπορούσε να μεταβάλλει τη διάθεση εκείνων που την ακούν. Μπορούσε  να τους θεραπεύσει ψυχή και σώμα, να τους καταπραΰνει,  να τους εμπνεύσει,  να τους ηρεμήσει. Ο Ασκληπιός, για παράδειγμα, χρησιμοποιούσε την μουσική, για να θεραπεύει την ακοή των κωφών, καθώς επίσης κατεύναζε τις φιλονικίες μεταξύ των ανθρώπων. Η αρχαία ελληνική μουσική άσκησε μεγάλη επίδραση σε μεταγενέστερους μουσικούς πολιτισμούς, και το στίγμα της, αν και ανεπαίσθητο στις περισσότερες περιπτώσεις, παραμένει στις σημερινές μουσικές δημιουργίες.

Ένα άλλο αξιέπαινο προϊόν του αρχαίου ελληνικού κόσμου είναι τα μνημεία που κατασκευάστηκαν. Τα αρχαία ελληνικά μνημεία είναι γνωστά παγκοσμίως για τη μοναδικότητα στη λεπτομέρεια που διαθέτουν και δικαιολογημένα θεωρούνται «αρχιτεκτονικά αριστουργήματα». Το μεγαλείο της αρχαίας ελληνικής αρχιτεκτονικής ανάγεται στην αρχαϊκή εποχή και στην κλασική εποχή, κατά την οποία σημειώθηκαν τα υψηλά επιτεύγματα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού. Όπως και η μουσική, επηρέασαν την αρχιτεκτονική των μεταγενέστερων πολιτισμών σε μεγάλο βαθμό. Τα αντιπροσωπευτικά δείγματα της αρχαίας ελληνικής αρχιτεκτονικής είναι τα θέατρα και οι ναοί.

Τα αρχαία ελληνικά θέατρα έχουν ημικυκλικό σχεδιασμό και έχουν αξιοσημείωτη ακουστική όσον αφορά την ευκρίνεια του λόγου, παράγοντας μια αφθονία του «έγκαιρου ανακλώμενου ήχου». Δεν έχουν καμία τεχνητή ενίσχυση ήχου παρά μόνο την προσωπική προσπάθεια των ηθοποιών, το οποίο είναι πραγματικά αξιοθαύμαστο επίτευγμα για τα δεδομένα της εποχής. Τα θέατρα χρησίμευαν για θρησκευτικές τελετουργίες, αγώνες μουσικής και ποίησης, θεατρικές παραστάσεις, συνελεύσεις του δήμου ή της βουλής της πόλης-κράτους, ακόμα και ως αγορά. Τα πιο γνωστά αρχαία θέατρα που διασώζονται στον ελληνικό χώρο έως σήμερα είναι το Ωδείο Ηρώδου του Αττικού και το αρχαίο θέατρο του Διονύσου στην Αθήνα, το θέατρο των Δελφών , το αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου κ.ά.

Ο ναός στην ελληνική αρχαιότητα ήταν η κατοικία του θεού, το κτήριο που στέγαζε το λατρευτικό άγαλμα μιας ή περισσότερων θεοτήτων. Αυτό φανερώνει και το ουσιαστικό «ναός», που προέρχεται από το ρήμα «ναίω» (=κατοικώ). Οι πιστοί συγκεντρώνονταν στον περιβάλλοντα χώρο έξω από το κτήριο του ναού, όπου βρισκόταν και ο βωμός για την προσφορά θυσιών και την άσκηση της λατρείας. Οι πιο γνωστοί ναοί της αρχαίας Ελλάδας είναι ο Παρθενώνας, ο Ναός του Ηφαίστου, ο ναός του Ολυμπίου Διός κ.ά.

Ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός όμως δεν παρήγαγε μόνο πολιτιστική κληρονομιά, αλλά και πνευματική σε ένα πολύ μεγάλο βαθμό. Οι αρχαίοι Έλληνες ήταν αυτοί που έδωσαν στο σημερινό κόσμο τον ορθό λόγο, και για αυτούς ο ορθός λόγος σήμαινε τα πάντα. Για τους αρχαίους Έλληνες όλα έχουν το λόγο τους· υπάρχουν για κάποιο λόγο, γίνονται για κάποιο λόγο, εννοούνται και εκφράζονται με λόγο. Θεωρούσαν τον ορθολογισμό λογικό, ακόμα και ηθικό αξίωμα και τρόπο ζωής. Η ορθολογιστική αντίληψη του κόσμου είναι διάχυτη σε κάθε πνευματική δημιουργία των αρχαίων Ελλήνων. Η φιλοσοφία αργότερα άλλαξε προσανατολισμούς και ενδιαφέροντα, αλλά δεν έπαψε να ερευνά τη ζωή λογικά. Οι σοφιστές έστρεψαν το ενδιαφέρον τους στον άνθρωπο, στην κοινωνία, στην ηθική, στον πολιτισμό, κι έτσι, χάρη στον ορθολογισμό, θεμελιώθηκε η δημοκρατία, η ισονομία, η ελευθερία, η δικαιοσύνη και δόθηκαν οι βάσεις σε πολλές επιστήμες. Μέσω της ελληνικής τέχνης παρουσιάστηκε για πρώτη φορά η σημασία της καλαισθησίας, της αρμονίας, της ισορροπίας, όπως, για παράδειγμα, η χρήση του αριθμού Φ ή, αλλιώς, της Χρυσής Τομής στα αγάλματα του Παρθενώνα και στο σχεδιασμό του θεάτρου της Επιδαύρου, πιστεύοντας ότι αυτός ο αριθμός αποδίδει αισθητική ευχαρίστηση και σε αυτόν υποκύπτει όλο το σύμπαν. Επίσης, στην Ελλάδα γεννήθηκε το ολυμπιακό ιδεώδες, η ευγενής άμιλλα και το ευ ζην, τα οποία τηρούνται μέχρι και τη σημερινή εποχή. Επομένως, μπορούμε ασφαλώς να πούμε ότι χάρη στον ορθολογισμό μπορούμε σήμερα να κατανοήσουμε τον τρόπο σκέψης των αρχαίων Ελλήνων. Μέσα στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία υπάρχει η έννοια του ελεύθερου ανθρώπου, της ελεύθερης έκφρασης των σκέψεων και των αισθημάτων, του σεβασμό της ανθρωπότητας στο πρόσωπο κάθε ανθρώπου, της αρχή της κοινωνικής ελευθερίας και της δημοκρατίας στη λειτουργία των ανθρώπινων κοινωνιών.

Συμπεραίνουμε, λοιπόν, ότι ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός είναι ο «θεμέλιος λίθος» των σημερινών πολιτισμών και κοινωνιών, επηρεάζοντας σημαντικά τον τρόπο λειτουργίας και εξέλιξής της σε κάθε χρονική περίοδο από τη δημιουργία του,  κληροδοτώντας σημαντικές αξίες, πνευματικές και πολιτισμικές, και ιδεώδη στην Ευρώπη και στον υπόλοιπο κόσμο. Κι της είπε ο γνωστός Γερμανός ποιητής Γιόχαν Βόλφγκανγκ Γκαίτε, η Ελλάδα είναι ο νους και η καρδιά της ανθρωπότητας.

Δημήτρης Κρικέλης 

Μαθητής του τμήματος Α1 Λυκείου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων.

Δικαιοσύνη, Ελευθερία, Δημοκρατία, πατρίδα και κατόπιν, νόμοι, επιστήμες, τέχνες είναι μόνο μερικές λέξεις κλειδιά, για να κατανοήσουμε τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό. Οι περισσότερες από αυτές τις έννοιες ήταν άγνωστες στον δυτικό κόσμο για πολλούς αιώνες. Μόνον τους τελευταίους αιώνες, στην Δυτική και «πολιτισμένη» Ευρώπη, άρχισαν να έχουν εφαρμογή και δεν μπορώ παρά να νιώθω περήφανος που κατάγομαι από τους προγόνους μου, τους Έλληνες.

Αρκεί κάποιος να επισκεφθεί το μοναδικό μουσείο της Ακρόπολης, τον Παρθενώνα, το μαντείο των Δελφών, να περπατήσει στον αρχαιολογικό χώρο της αρχαίας Ολυμπίας, να παρακολουθήσει μια θεατρική παράσταση στην αρχαία Επίδαυρο για να νιώσει όπως ένιωσα κι εγώ το δέος και τον θαυμασμό για την αρχαία Ελλάδα.

Δυστυχώς, οι κοινωνικές συνθήκες, οι πόλεμοι, η τουρκοκρατία, αλλά και οι επιρροές του δυτικού κόσμου επηρέασαν τους Έλληνες, με αποτέλεσμα να απομακρυνθεί από τις έννοιες που χαρακτηρίζουν τον ελληνικό πολιτισμό και να παρασυρθεί από τον δυτικό τρόπο ζωής περισσότερο απ´όσο θα έπρεπε. Θεωρώ όμως ότι αυτή την ελληνική πολιτισμική κληρονομιά, στην οποία ο σύγχρονος κόσμος οφείλει σχεδόν τα πάντα, δεν πρέπει να την ξεχάσουμε και είναι όχι μόνο υποχρέωσή μας αλλά και ηθικό καθήκον μας να την διατηρήσουμε και να την κληρονομήσουμε και στις επόμενες γενιές.

ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ, μαθητής Α1 Λυκείου, του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων.

Θέμα: « Να δημιουργήσετε ένα κείμενο (έως 600 λέξεις) στο οποίο να εκφράζετε την άποψή σας για τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό. Να εμπλουτίσετε το κείμενό σας με προσωπικές σκέψεις, βιωματικά περιστατικά, συναισθήματα, λόγους και αιτίες που ο πολιτισμός αυτός σας γοητεύει».

Ζούμε σε μια εποχή, η οποία κατακλύζεται από τη ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας, την τεράστια και γρήγορη πρόοδο των επιστημών καθώς και την εξέλιξη πολλών τομέων, οι οποίοι επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την ανθρώπινη κοινωνία. Έχουμε όμως αναρωτηθεί πως η ανθρωπότητα κατάφερε να φτάσει σε αυτό το σημείο;

Ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός αποτελεί έναν από τους  πιο βασικούς παράγοντες που ευθύνονται για την εξέλιξη του κόσμου. Αρχικά, ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός αποτελεί μια από τις κύριες πηγές έμπνευσης για πολλούς σύγχρονους επιστήμονες και επηρεάζει ακόμη και στις μέρες μας τον τρόπο σκέψης των ανθρώπων. Επιπλέον, ο πολιτισμός μας θεωρείται υπόδειγμα πολιτισμού, καθώς την περίοδο της αρχαιότητας κατάφερε να ξεχωρίσει, να διακριθεί και να αναπτυχτεί σε αρκετά μεγάλο βαθμό, κάτι που δεν ήταν εύκολο, διότι τα  τεχνικά μέσα της εποχής δεν επαρκούσαν έτσι ώστε να ενθαρρυνθεί η ανάπτυξη. Ακόμη, αξίζει να αναφερθεί το γεγονός ότι, ο ελληνικός πολιτισμός διακρίθηκε σε σχέση με αντίστοιχους πολιτισμούς οι οποίοι έμεναν ‘’κρυμμένοι’’ και δεν γνώρισαν την δόξα του αρχαιοελληνικού πολιτισμού. Επίσης, σκόπιμο είναι να τονιστεί  ότι, ακόμη και στην σύγχρονη περίοδο ο πολιτισμός μας συνεχίζει να αναδεικνύεται μέσω των σύγχρονων πολιτισμών, οι οποίοι τον θαυμάζουν και τον εκτιμούν και δείχνουν πρόθυμοι να προσπαθήσουν να μάθουν και να ενστερνιστούν όσα περισσότερα μπορούνε, κάτι που φανερώνει την ‘’δύναμη’’ του πολιτισμού μας. Επιπροσθέτως, θεωρείται ως ο ‘’θεμελιωτής’’ του δημοκρατικού πολιτεύματος.  Είναι άξιο αναφοράς το γεγονός ότι, ο πολιτισμός των αρχαίων Ελλήνων είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την άνθιση των επιστημών. Ενδιαφέρον προκαλεί και πρέπει να αναφερθεί το γεγονός ότι, η Αρχαία Ελλάδα ήταν η πρώτη που ανέπτυξε επιστήμες, οι οποίες, κατά την σύγχρονη περίοδο, αποτελούν βασικούς παράγοντες εξέλιξης και βασικά σημεία μόρφωσης των λαών του κόσμου. Ο πολιτισμός μας είχε σημαντικό ρόλο στην δημιουργία πολλών γλωσσών της Ευρώπης. Πιο συγκεκριμένα, η Ευρώπη έχει τις βάσεις στον αρχαιοελληνικό πολιτισμό και οι γλώσσες πολλών ευρωπαϊκών χωρών είναι βασισμένες ή εμπλουτισμένες από την Αρχαία Ελληνική.

Δεν πρέπει να παραλειφθεί το γεγονός ότι, ο αρχαίος ελληνικός θεωρείται ένας από τους πιο ‘’γοητευτικούς’’ πολιτισμούς ανά τον κόσμο. Είναι πολυδιάστατος, καθώς έχει αναπτύξει διάφορους τομείς της επιστήμης όπως η φιλοσοφία, η φιλολογία, η ιστορία, τα μαθηματικά και η γεωμετρία, το όνομα της οποίας πρώτοι οι Έλληνες χρησιμοποίησαν ως επιστημονικό όρο. Επίσης αναπτύχθηκαν η μουσική, ο χορός και οι τέχνες σε μεγάλο βαθμό. Ο πολιτισμός των Αρχαίων Ελλήνων έχει καταφέρει να επιβιώσει από διάφορες καταστάσεις, όπως πολέμους, αλλά παρόλα αυτά συνεχίζει μέχρι και σήμερα να επηρεάζει πολλές χώρες του κόσμου, κάτι που είναι πραγματικά αξιοθαύμαστο, αφού διακρίνεται για την διαχρονικότητα , δηλαδή την ικανότητά του να διατηρείται αναλλοίωτος στο πέρασμα των χρόνων. Κατάφερε να μην εξαφανιστεί, όπως άλλοι πολιτισμοί του παρελθόντος που γνώρισαν ακμή αλλά στο τέλος παρήκμασαν και εξαφανίστηκαν.

Ένα απτό παράδειγμα που ερμηνεύει την σπουδαιότητα του αρχαιοελληνικού πολιτισμού αποτελεί μια  σχολική επίσκεψη στο μουσείο της Ακρόπολης. Στην επίσκεψη αυτή διδαχθήκαμε την σημασία του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, μέσα από τις διάφορες τοιχογραφίες και τα διάφορα έργα τέχνης που μας φανερώνουν την πορεία της εξέλιξης των τεχνών αλλά και του πολιτισμού μας. Αναμφίβολα, η επίσκεψή αυτή στο μουσείο της Ακρόπολης μου προκάλεσε δέος, λόγω των πραγμάτων που διδαχθήκαμε για τους Αρχαίους Έλληνες. Εκείνη την μέρα, μου δημιουργήθηκαν αισθήματα ενθουσιασμού για τον πολιτισμό μας. Ένιωσα περήφανος που είμαι Έλληνας και απόγονος αυτών των ανθρώπων και αντιλήφθηκα τί σεβασμό πρέπει να τρέφουμε προς αυτούς αλλά και προς τον πολιτισμό τους.

Εν κατακλείδι, διαπιστώνουμε ότι ο αρχαιοελληνικός πολιτισμός συμβάλλει ως ένα βασικό στοιχείο στην εξέλιξη του κόσμου. Όλοι πρέπει να σεβόμαστε και να εκτιμούμε για όλη την διάρκεια της ζωής μας, αυτά τα οποία με μεγάλο κόπο κατόρθωσαν οι πρόγονοί μας και εμείς τα κληρονομήσαμε. Οφείλουμε λοιπόν να διαφυλάξουμε τον αξιοζήλευτο από πολλούς πολιτισμό που ονομάζεται ΑΡΧΑΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ!!!

Να δημιουργήσετε ένα κείμενο στο οποίο θα εκφράζετε την άποψή σας για τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό. Να εμπλουτίσετε το κείμενό σας με προσωπικές σκέψεις, βιωματικά περιστατικά, συναισθήματα, λόγους και αιτίες που ο πολιτισμός αυτός σας γοητεύει.

    Ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός είναι γνωστός σε κάθε μεριά της Γης για τα αμέτρητα αριστουργήματά του και τους ανεπτυγμένους πολιτισμούς του, όπως είναι ο μυκηναϊκός και ο μινωικός.

Ο ελληνικός πολιτισμός, παρόλο που στην αρχή αναπτυσσόταν σταδιακά, δεν σταμάτησε ποτέ να διατηρεί τα ήθη και τα έθιμά του αλλά και να δημιουργεί νέα.

Στον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό ανήκουν πολλά σημαντικά δημιουργήματα, όπως ο Παρθενώνας, η αρχαία Ολυμπία, το θέατρο της Επιδαύρου καθώς επίσης και ο τάφος του Φιλίππου Β’, πατέρα του Μέγα Αλέξανδρου στη Βεργίνα. Ο Παρθενώνας είναι χτισμένος προς τιμήν της θεάς Αθηνάς. Χτίστηκε στα μέσα του 5ου αιώνα π.Χ. με τη συνεργασία σπουδαίων αρχιτεκτόνων. Η αρχαία Ολυμπία ήταν το πιο δοξασμένο ιερό της αρχαίας Ελλάδας. Ήταν αφιερωμένο στο Δία και στο εσωτερικό του ιερού βρισκόταν το χρυσελεφάντινο άγαλμα του Δία, ένα από τα εφτά θαύματα του κόσμου. Ακόμη στην αρχαία Ολυμπία διεξάγονταν οι Ολυμπιακοί αγώνες. Σήμερα είναι επισκέψιμος χώρος και προσελκύει εκατοντάδες Έλληνες αλλά και ξένους. Το θέατρο της Επιδαύρου χτίστηκε το 340 π.Χ.. Ήταν και είναι το πιο καλοδιατηρημένο θέατρο που ξεχωρίζει για την ακουστική του. Αυτό το θέατρο έχει φιλοξενήσει πολλούς ηθοποιούς και πολλές παραστάσεις. Ο τάφος του Φιλίππου Β” ανακαλύφθηκε  από τον αρχαιολόγο Μανώλη Ανδρόνικο στη Βεργίνα. Η εύρεσή του αμφισβητήθηκε και αμφισβητείται ακόμα και σήμερα από κάποιους.

Στην αρχαία Ελλάδα εκτός από τη δημιουργία πολλών μνημείων και ιερών χώρων, αναπτύχθηκαν και δύο σημαντικοί πολιτισμοί: ο μινωικός και ο μυκηναΪκός. Ο Μινωικός πολιτισμός είναι ο προϊστορικός κρητικός πολιτισμός. Το όνομά του προέρχεται από τον βασιλιά Μίνωα που έζησε στο ανάκτορο της Κνωσσού.Ο μυκηναΪκός πολιτισμός αναπτύχθηκε στις Μυκήνες, απ’όπου και πήρε το όνομά του, οι οποίες αποτελούσαν σημαντικό κέντρο του. Κατά την περίοδο της ακμής του εξαπλώθηκε στην Κρήτη και τα νησιά του Αιγαίου. Ο μυκηναϊκός πολιτισμός είχε αναπτύξει μεγάλη πολεμική δραστηριότητα σε σχέση με τους υπόλοιπους πολιτισμούς της αρχαίας Ελλάδας. Τόσο ο μυκηναϊκός όσο και ο μινωικός πολιτισμός αναπτύχθηκαν σε όλους τους τομείς: οικονομία, θρησκεία, γλώσσα.

Εγώ προσωπικά έχω επισκεφτεί αρκετούς αρχαιολογικούς χώρους. Αρχικά έχω επισκεφτεί τον Παρθενώνα, ο οποίος είναι κατασκευασμένος με μεγάλη λεπτομέρεια και μαθαίνει κανείς πολλά για την ιστορία του, από μια επίσκεψή του. Επιπλέον το μαντείο των Δελφών είναι ένας πού ενδιαφέρον προορισμός, διότι εκεί πήγαιναν οι άνθρωποι για να τους πει η Πυθία το μέλλον τους.

Ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός με μαγεύει πρώτα απ’όλα για τα αμέτρητα μνημεία και τις γνώσεις που προσφέρει. Επιπρόσθετα είναι ένας πολιτισμός γεμάτος ιστορία και ιστορικά γεγονότα που δεν μπορεί κανείς να αντισταθεί και να μην διαβάσει για αυτόν. Ίσως είναι ο πιο ανεπτυγμένος πολιτισμός και φυσικά ο πιο γνωστός. Κάθε χρόνο εκατοντάδες ξένοι έρχονται στην Ελλάδα για να μάθουν για αυτόν και για την προσφορά του στον σύγχρονο πολιτισμό όσον αφορά τις επιστήμες και την εξέλιξή τους στην γλώσσα, τις τέχνες και την οικονομία.

Συνοψίζοντας, ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός ήταν πολύ σημαντικός για τους ανθρώπους και υπάρχουν αμέτρητοι λόγοι για να γοητευθεί κανείς.

                                                   Μαριλένα Ζιώζια, μαθήτρια Α1 Λυκείου, του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων.

Η πολυπολιτισμικότητα είναι στοιχείο που χαρακτηρίζει τη σύγχρονη κοινωνία μας. Τι γίνεται όμως όταν ένας πολιτισμός υπερέχει από κάποιους άλλους; Η πολυπολιτισμικότητα δεν χάνεται, απλώς κάποιοι πολιτισμοί έχουν μεγαλύτερο ειδικό βάρος. Ο αρχαιοελληνικός πολιτισμός είναι ένας από αυτούς. Με τις ρίζες του στην Ελλάδα και γενέτειρά του την αρχαιότητα είναι ένας από εκείνους που ξεχωρίζουν. Έχει δανείσει στοιχεία του σε πολλές ξένες κουλτούρες, με αποτέλεσμα να αποτελεί διεθνές σύμβολο και να είναι παγκοσμίως αναγνωρισμένος.

Ο θαυμασμός που έχουν όλες οι χώρες για τον πολιτισμό αυτόν είναι μεγάλος, διαχρονικός και καθόλου τυχαίος. Αρχικά, ο αρχαιοελληνικός πολιτισμός έχει αναπτύξει όλες τις τέχνες· το θέατρο, η γλυπτική, η αρχιτεκτονική, η μουσική και η ποίηση είναι ίσως οι σημαντικότερες από αυτές. Αποκορύφωμα του αρχαίου θεάτρου είναι οι τραγωδίες, οι οποίες μεταδίδουν συγκεκριμένα μηνύματα κάθε φορά (αναλόγως με το έργο) και ευαισθητοποιούν τους ανθρώπους. Η αρχαία γλυπτική και αρχιτεκτονική φανερώνουν ξεκάθαρα την ποιότητα του πολιτισμού καταγωγής τους έπαιξαν δε πολύ σημαντικό ρόλο στην εξέλιξή του. Η αρχαία μουσική με διαρκείς μεταμορφώσεις διαπέρασε το φράγμα των ιστορικών εποχών και έδωσε τη σκυτάλη στη βυζαντινή μουσική και εκείνη με τη σειρά της στη νεότερη. Τελευταία και πολύ σημαντική είναι η ποίηση, η οποία στην αρχαιότητα αποτελούσε μέσο διδασκαλίας των πολιτών, είτε ως ακρόαμα, είτε ως πρώτη ύλη των θεατρικών παραστάσεων.

Προηγουμένως αναφέρθηκα στην οικουμενική αναγνώριση που απολαμβάνει ο αρχαιοελληνικός πολιτισμός. Πνευματικοί άνθρωποι και καλλιτέχνες από όλο τον κόσμο χρησιμοποιούν τα αρχαία δημιουργήματα ως μέσο έμπνευσης ή δανείζονται στοιχεία από αυτά. Σε καμία περίπτωση αυτό δεν σημαίνει την αντιγραφή τους. Αντιθέτως πρόκειται για μετουσίωσή τους. Σε αυτά τα έργα αποτυπώνεται η έννοια του κλασικού, το οποίο επεξεργάζεται θέματα τα οποία έχουν διαχρονική αξία με τρόπους και μέσα που, παρ” ό, τι συμπληρώνονται αργότερα με νέους, δεν γερνούν ούτε ξεπερνιούνται ποτέ. Αναλόγως ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός δανείζει στοιχεία του τα οποία συμπληρώνονται αργότερα με στοιχεία και έννοιες του κάθε κατοπινού πολιτισμού, χωρίς όμως να χάσουν την αυθεντικότητά τους.

Θεωρώ πολύ σημαντικό το ότι στην Ελλάδα παρά την κυρίαρχη παγκοσμιοποίηση, ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός βρίσκεται σε πολύ υψηλή θέση και σε καμία περίπτωση δεν έχει χάσει την αξία του. Αυτό αποδεικνύεται τόσο από τα πολλά αρχαιολογικά μουσεία που βρίσκονται σε διάφορα μέρη της Ελλάδας(τα οποία είναι φυσικά επισκέψιμα και προσελκύουν μάλιστα εκατοντάδες τουρίστες καθημερινά) όσο και από τις δράσεις που γίνονται τακτικά, με σκοπό την αναβίωση του αρχαίου θεάτρου.

Νιώθω συγκινημένη που είμαι Ελληνίδα, όχι μόνο με την έννοια της καταγωγής αλλά -κυρίως- με την έννοια της πολιτιστικής κληρονομιάς. Θεωρώ πως ο πολιτισμός επηρεάζει άμεσα την ταυτότητα και τις αντιλήψεις μας, μάλιστα, όπως ο αρχαιοελληνικός πρεσβεύει τις πρωτοπόρες ιδέες,  τις αξίες και τη θέληση για εξέλιξη που μας διακατέχει, προσφέροντας παρηγοριά κι ελπίδα σε περιόδους κρίσης. Τέλος μεγάλη χαρά μου προσφέρει η διαπίστωση ότι το αρχαίο ελληνικό πνεύμα έχει υπάρξει θεμέλιο κι έμπνευση για την ίδρυση άλλων πολιτισμών, παλαιότερων και συγχρόνων.

Μαρία Αζέλη

Τμήμα Α1 Λυκείου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων

                     Κυρία Ηλιάδη,
Σας στέλνω αυτό το μήνυμα  αλληλογραφίας με σκοπό να παραλάβετε την έκθεση που μας αναθέσατε σχετικά με τον Αρχαίο Ελληνικό Πολιτισμό, για να μπορέσετε να κοινοποιήσετε και να εντάξετε το υλικό σε διαδικτυακές σχολικές ιστοσελίδες. Αυτή είναι η έκθεση, με μικρές αλλαγές που έκανα μετά από δικές σας επι-διορθωτικές παρατηρήσεις.
Με εκτίμηση,
Αναστογιάννη Αλεξάνδρα.

     Θέμα: Να δημιουργήσετε ένα κείμενο (έως 600 λέξεις) στο οποίο θα εκφράζετε την άποψη σας για τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό. Να εμπλουτίσετε το κείμενο σας με προσωπικές σκέψεις, βιωματικά περιστατικά, συναισθήματα, λόγους και αιτίες που ο πολιτισμός αυτός σας γοητεύει.

Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός

Ο Αρχαίος ελληνικός πολιτισμός, είναι κατά τη γνώμη μου, από τους σημαντικότερους πολιτισμούς της ανθρωπότητας, διότι κατάφερε να αποδώσει με τη μέγιστη δυνατή προσπάθεια, τη σημασία της έννοιας του πολιτισμού. Γενικά ο πολιτισμός ορίζεται ως το σύνολο των επιτευγμάτων και επιδόσεων που είσαι αποτελέσματα των δημιουργικών δυνάμεων και ικανοτήτων του ανθρώπου και που εκφράζεται ιστορικά στις μορφές ανάγνωσης και δράσης της κοινωνίας, καθώς και στη δημιουργία αξιών.

Με το πέρασμα του χρόνου, οι πολιτισμοί γεννιούνται, εξελίσσονται, ανθίζουν, ακμάζουν, παρακμάζουν, καταστρέφονται, όμως αυτό δεν είναι ανησυχητικό, γιατί είτε το ίδιο μοτίβο θα επαναληφθεί, είτε ένας καινούριος πολιτισμός θα δημιουργηθεί. Από εποχή σε εποχή, αρκετοί πολιτισμοί έκαναν την εμφάνισή τους, κάποιοι από αυτούς άνθισαν και ξεχώρισαν, ενώ κάποιοι άλλοι εξασθένισαν και θάφτηκαν στο πέρασμα του χρόνου. Ήδη από το 6000 π.Χ. υπάρχουν κάποια σαφή πολιτιστικά στοιχεία που μαρτυρούν την ύπαρξη πολιτισμού σε κάποιες περιοχές, όπως στην Αίγυπτο, στην Ινδία, στην Κίνα και στην Ινδονησία. Αργότερα όμως κατά τον Ε΄ και Δ΄ αιώνα σημαντικές πολιτικές εξελίξεις σηματοδοτούνται ενώ από την άλλη καταστροφικού πόλεμοι καθώς και καλλιτεχνικές και επιστημονικές εξελίξεις στις ελληνικές πόλεις… Μέσα από αυτό το οξύμωρο σχήμα πολιτισμικής αναπτύξεως των πόλεων αλλά και της αυτοκαταστροφής τους δια του πολέμου, αναδύθηκε και έλαμψε ο Αρχαίος ελληνικός πολιτισμός.

Το ελληνικό πνεύμα δεν εμφανίστηκε αποσπασματικά ή τοπικά σε ορισμένες περιοχές του ελλαδικού χώρου, αλλά αντιθέτως είχε ενότητα χαρακτήρα και εκφράσθηκε ταυτοχρόνως σε όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής σε πανελλήνιο επίπεδο και σε διάφορα σημεία του τότε γνωστού κόσμου.

Τα χαρακτηριστικά του Αρχαίου Ελληνικού πολιτισμού ήταν η ατομικότητα του και κατά συνέπεια το ελεύθερο πνεύμα του, η ανθρώπινη διάσταση, ακόμα και στο ζήτημα της θρησκείας, η διαύγεια που βασίζεται στο Λόγο, η φαντασία και δημιουργικότητα του και τέλος ο διερευνητικός του χαρακτήρας. Όλα αυτά οφείλονται στο γεγονός για πρώτη φορά στον Αρχαίο κόσμο και με τη χρήση της αλφαβητικής γραφής στον ελληνικό χώρο, η γνώση έγινε προσιτή σε πολύ μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού από ότι σε προηγούμενους πολιτισμούς. Το ελληνικό πνεύμα κυριάρχησε αυτή την περίοδο στην εξέλιξη των θρησκευτικών αντιλήψεων, στην ανάπτυξη των Καλών Τεχνών, στη θεμελίωση των επιστημών και στη γέννηση της Επιστήμης και της Τέχνης της Ιστορίας.

Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ενδιαφέρον και αξιοσημείωτος ο κλάδος της Αρχαίας Ελληνικής Επιστήμης. Η επιστήμη ως συγκεκριμένη και εξειδικευμένη γνώση, είναι μια εντελώς σύγχρονη έννοια. Αρχικά, στον Αρχαίο Κόσμο εντασσόταν μέσα στα πλαίσια των διερευνήσεων των θεωρούμενων σοφών ανθρώπων που κυρίως ήταν ιερείς, στους Ανατολικούς λαούς, ή φιλόσοφοι στον ελληνικό κόσμο. Σιγά-σιγά όμως οι Έλληνες απέσπασαν τις επιστήμες από τον φιλοσοφικό τους κορμό και έθεσαν τα θεμέλια των σύγχρονων επιστημών. Έτσι αναπτύχθηκαν σταδιακά ως ανεξάρτητοι επιστημονικοί κλάδοι η Ιατρική, τα Μαθηματικά, και η Αστρονομία, η Γεωγραφία, η Ζωολογία και η Βοτανική. Η πρώτη επιστήμη που ξεχώρισε από την φιλοσοφία ήταν η Ιατρική. Οι πρώτες ιατρικής φύσεως πληροφορίες ανάγονται στον Όμηρο όταν περιγράφει τον τραυματισμό ή θάνατο ηρώων.

Στη συνέχεια, αν κάποιος εξετάσει τις θρησκευτικές τελετές, τις θεατρικές και μουσικές δημιουργίες, τις λογοτεχνικές και καλλιτεχνικές παραγωγές, τις φιλοσοφικές σκέψεις και τις ιδέες περί δικαίου, μένει έκθαμβος μπροστά στη δημιουργικότητα των Αρχαίων Ελλήνων. Μέσα σε δύο αιώνες, οι Έλληνες όπου και να ευρίσκονταν, δεν άφησαν κανέναν τομέα της ανθρώπινης διανοήσεως αδιερεύνητο. Αυτό που τους έδωσε την δυνατότητα να αφοσιωθούν στη θεωρητική διερεύνηση της γλώσσας ήταν αρχικά το επίπεδο μόρφωσης και επίγνωσης αλφαβητικής γραφής, σε σχέση με άλλους πολιτισμούς. Σημαντικός παράγοντας ήταν επίσης η πολιτική οργάνωση των Ελλήνων, η πόλις που έδωσε την απαιτούμενη ελευθερία μετακίνησης από τόπο σε τόπο χωρίς περιορισμούς, συμβάλλοντας επίσης στη διακίνηση ιδεών. Φυσικά, συντέλεσε και η ιδέα του ατόμου ως πολίτη, ως αυτόνομου μέλλους της κοινωνίας. Όλα τα παραπάνω δεν θα ήταν δυνατά χωρίς την οικονομική ευημερία που έλυσε το πρόβλημα ανάγκης εργασίας ορισμένων πολιτών και τους έδωσε τον απαιτούμενο ελεύθερο χρόνο για να αναπτυχθούν πνευματικά.

Συνοψίζοντας ο Αρχαίος Ελληνικός πολιτισμός έχει συνεισφέρει σε τεράστιο βαθμό στη δημιουργία και ανάπτυξη όλου του κόσμου, αφού αποτελεί υπόβαθρο της σύγχρονης κοινωνίας, στηριζόμενη στις βάσεις που με επιτυχία μας παρέδωσαν οι Αρχαίοι Έλληνες, καλύπτοντας όλους τους τομείς.

       Αναστογιάννη Αλεξάνδρα, μαθήτρια Α1 Λυκείου Μουσικού Σχολείου Τρικάλων

«Να δημιουργήσετε ένα κείμενο (έως 600 λέξεις) στο οποίο θα εκφράζετε την άποψή σας για τον Αρχαίο Ελληνικό Πολιτισμό. Να εμπλουτίσετε το κείμενό σας με προσωπικές σκέψεις, βιωματικά περιστατικά, συναισθήματα, λόγους και αιτίες που ο πολιτισμός αυτός σας γοητεύει».

Η Ελλάδα είναι ιδιαίτερα γνωστή σε όλο τον κόσμο για τον ευρύτερα διαδεδομένο πολιτισμό της, ο οποίος αποτελεί την βάση στην οποία αναπτύσσεται ο σύγχρονος κόσμος, εμπνέοντας πολλούς λαούς της εποχής. Ο Αρχαίος  Ελληνικός Πολιτισμός αποτελεί μέχρι σήμερα πόλο έλξης για τους υπόλοιπους λαούς.

Σίγουρα, η ανάπτυξη του Αρχαίου Ελληνικού Πολιτισμού έχει ευνοηθεί σημαντικά από διάφορους παράγοντες.

Αρχικά, η Ελλάδα αποτελεί ένα πολιτισμικό και γεωγραφικό σταυροδρόμι, γεγονός που συνέβαλε αρκετά στην εξέλιξη ενός πλούσιου πολιτισμού. Τα εμπόριο και τα ταξίδια πολλών σπουδαίων Ελλήνων στο εξωτερικό, είναι ένας ευνοϊκός παράγοντας για την ανταλλαγή πολιτισμικών στοιχείων και σίγουρα ενίσχυσε την πολιτισμική ανάπτυξη στον Ελληνικό χώρο.

Σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του Αρχαίου  Ελληνικού Πολιτισμού κατέχει το ήπιο μεσογειακό κλίμα της Ελλάδας χωρίς συχνές ακραίες καιρικές συνθήκες, ώστε αυτές να σταματήσουν την πολιτισμική του εξέλιξη.

Ακόμη, η ιδέα του ατόμου ως πολίτη σε συνδυασμό με το δημοκρατικό πολίτευμα της Αρχαίας Ελλάδας συνέβαλε σημαντικά στην πνευματική, επιστημονική και πολιτισμική πρόοδο.

Τέλος, είναι σημαντικό πως για πολλούς αιώνες η εξέλιξη του Αρχαίου Ελληνικού Πολιτισμού δεν επηρεάστηκε από τυχαίες ιστορικές συγκυρίες με αποτέλεσμα οι Έλληνες να συνεχίσουν να μεγαλουργούν σε πολλούς τομείς.

Αυτό που με γοητεύει περισσότερο σε αυτόν τον πολιτισμό είναι η προσφορά του στον σύγχρονο κόσμο. Είναι γνωστό πως οι λαοί οφείλουν σχεδόν τα πάντα στους Έλληνες.

Ο Ελληνικός Πολιτισμός υπήρξε καθοριστικός στην άνθιση των επιστημών. Πολλά από τα πρώτα επιτεύγματα της επιστημονικής σκέψης και πολλών επιστημών πραγματοποιήθηκαν από τους Έλληνες. Τα μαθηματικά, η φιλοσοφία, η ιατρική και οι άλλες επιστήμες γεννήθηκαν και αναπτύχθηκαν στην αρχαία Ελλάδα. Ακόμα και πολλά τεχνολογικά επιτεύγματα έχουν «άρωμα» Ελληνικό.

Επίσης, ο Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός επηρέασε σημαντικά τον πολιτικό τομέα καθώς όπως είναι γνωστό στην Ελλάδα γεννήθηκε η ελευθερία και το πολίτευμα της δημοκρατίας. Ακόμη, η ανάγκη για καλύτερη απονομή δικαιοσύνης οδήγησε στην δημιουργία δικαστηρίων.

Υπάρχουν αδιάψευστα παραδείγματα που αποδεικνύουν την αξιοσημείωτη προσφορά των Ελλήνων στον τομέα των τεχνών. Τα διάφορα γραπτά μνημεία της αρχαίας ελληνικής  γραμματείας, τα διάφορα ανάκτορα και τα αμέτρητα αγάλματα, πήλινα αγγεία, τοιχογραφίες και μουσικά όργανα που έχουν σωθεί από τα αρχαία χρόνια δείχνουν πως οι αρχαίοι Έλληνες ανύψωσαν όλες  τις μορφές τέχνης, όπως η αρχιτεκτονική, γλυπτική, κεραμική, ζωγραφική, μουσική. Όσον αφορά τον αθλητισμό, οι Ολυμπιακοί αγώνες είναι ένας θεσμός ο οποίος δημιουργήθηκε στην αρχαία Ελλάδα και ισχύει μέχρι σήμερα.

Όσον αφορά την Ελληνική γλώσσα, είναι γνωστό πως πάνω στο Ελληνικό αλφάβητο στηρίζεται όχι μόνο η Αρχαία Ελληνική γραφή άλλα και μια σειρά άλλων γραφών. Είναι η πλουσιότερη σε ανάπτυξη γλώσσα του κόσμου, η οποία μεγαλούργησε στο πέρασμα του χρόνου. Τέλος είναι σημαντικό να σημειωθεί πως όλες οι γλώσσες του Ευρωπαϊκού πολιτισμού είναι εμπλουτισμένες με Ελληνικά στοιχεία.

Για όλα αυτά τα παραπάνω στοιχεία με έχει γοητεύσει ο Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός, καθώς και κάθε άτομο που τον έχει γνωρίσει. Η Ευρώπη θα διέφερε πολύ αν δεν είχε ως βάση τον Αρχαίο Ελληνικό Πολιτισμό. Όμως είναι φανερό πως ο σύγχρονος κόσμος χρειάζεται επιστροφή στις αξίες του Αρχαίου Ελληνικού Πολιτισμού.

  Δήμητρα Κωστίκα, Α1 Λυκείου

        Εργασία για τον Αρχαίο Ελληνικό Πολιτισμό

Θέμα : Να δημιουργήσετε ένα  κείμενο(  έως 600 λέξεις) στο οποίο θα εκφράζετε την άποψή σας για την αρχαίο ελληνικό πολιτισμό. Nα εμπλουτίσετε το κείμενο σας με προσωπικές σκέψεις, βιωματικά περιστατικά, συναισθήματα, λόγους και αιτίες που ο πολιτισμός αυτός σας γοητεύει .

Ίσως κανένας άλλος πολιτισμός δεν έχει συμβάλει τόσο στην εξέλιξη και   στην πνευματική καλλιέργεια της ανθρωπότητας, όσο ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός. Ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός επίσης έχει συμβάλει στην εξέλιξη των πολιτισμών των περισσότερων χωρών της σύγχρονης Ευρώπης και του σύγχρονου κόσμου. Είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός επηρεάστηκε από άλλους πολιτισμούς (όπως παραδείγματος χάριν από τον αρχαίο Αιγυπτιακό πολιτισμό ή τον πολιτισμό της αρχαίας Φοινίκης και της Μεσοποταμίας). Δηλαδή οι αρχαίοι Έλληνες εισήγαγαν στον πολιτισμό τους διάφορα στοιχεία, (π. χ. το αλφάβητο το οποίο δανείστηκαν από τους Φοίνικες) τα οποία διαμόρφωσαν και χρησιμοποιώντας τα ανάλογα κατάφεραν να πετύχουν την εξέλιξη διαφόρων επιστημών όπως η Ιατρική, η Φυσική, η Ιστορία, η Γεωγραφία, τα Μαθηματικά. Ιδιαίτερα στην Ιατρική, μέχρι σήμερα, χρησιμοποιούνται κάποιες ορολογίες τις οποίες ανέφεραν πρώτοι οι αρχαίοι Έλληνες.

Είναι δηλαδή αξιοθαύμαστο το πώς οι αρχαίοι Έλληνες, χρησιμοποιώντας τη σοφία που τους διέκρινε, έχτισαν βήμα – βήμα έναν πολιτισμό, ο οποίος είναι και θα είναι αξιοθαύμαστος, αξιόλογος και αξιοσέβαστος στους αιώνες. Επίσης, πρέπει να αναφέρουμε ότι ήταν σαφώς πιο δύσκολη η ανάπτυξη ενός πολιτισμού στην αρχαιότητα, καθώς δεν υπήρχαν τα τεχνολογικά μέσα που διαθέτουμε εμείς σήμερα. Οι άνθρωποι στηρίζονταν στη λογική , στη δύναμη του νου τους και αυτό είναι κάτι που τους βοηθούσε να γίνουν σπουδαίοι στη ζωή τους π.χ. φιλόσοφοι (Αριστοτέλης), μαθηματικοί (Πυθαγόρας) και οι πράξεις τους ,τα επιτεύγματά τους είναι αξιοθαύμαστα και πρωτότυπα μέχρι και σήμερα.

Εμένα προσωπικά με εκφράζει η σκέψη των αρχαίων Ελλήνων : το πώς δηλαδή αντιμετώπιζαν πράγματα και καταστάσεις, καθώς αυτό επίσης συνέβαλε στην εξέλιξη του αρχαίου πολιτισμού. Σημαντικό ήταν εξάλλου το ήθος και ο χαρακτήρας των αρχαίων Ελλήνων. Άλλωστε ένα από τα υψίστης σημασίας στοιχεία του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού ήταν οι ηθικές αξίες. Οι αρχαίοι (Σόλων, Κλεισθένης, Περικλής, Αριστείδης) έδιναν έμφαση στην  ηθική προσωπικότητα. Επίσης, οι αρχαίοι Έλληνες ήταν οι πρώτοι που μίλησαν για έννοιες όπως  «ευ ζην»,  «καλό», « κακό» , «δίκαιο» , «άδικο» ,  «καλό αγαθό» , οι οποίες παίζουν σημαντικό ρόλο και στη ζωή των σύγχρονων ανθρώπων.

Άλλος ένας λόγος που ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός είναι τόσο σημαντικός και άξιος σεβασμού είναι η αρχαία ελληνική γλώσσα. Όπως η γλώσσα κάθε χώρας είναι το πρώτο και σημαντικότερο στοιχείο του πολιτισμού της, έτσι και η αρχαία ελληνική γλώσσα είναι το σημαντικότερο στοιχείο του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού. Όπως έχω καταλάβει από την εκμάθηση των αρχαίων ως μαθητής στο γυμνάσιο και τώρα στο λύκειο, η αρχαία ελληνική γλώσσα έχει τα περισσότερα γραμματικά φαινόμενα και τις περισσότερες ιδιαιτερότητες από κάθε άλλη γλώσσα. Είναι άξιο αναφοράς ότι πολλές σημαντικές γλώσσες του σύγχρονου κόσμου (π.χ. Αγγλικά, Γερμανικά, Ισπανικά) έχουν επηρεαστεί βαθιά από την αρχαία ελληνική γλώσσα και έχουν εισαγάγει διάφορα στοιχεία της στη δικιά τους γραμματική και στο λεξιλόγιο τους. Αρκετές φορές έχει τύχει καθώς μελετάω ένα αγγλικό κείμενο, να βρω λέξεις που έχουν τις ρίζες του στην αρχαία ελληνική γλώσσα. Ως συμπέρασμα, η γλώσσα του αρχαίου ελληνικού κόσμου είναι ένα στοιχείο το οποίο προκαλεί θαυμασμό στους σύγχρονους ανθρώπους, των γραμμάτων και των επιστημών. Επίσης έχει δοθεί μεγάλη έμφαση στη  μελέτη της σε σχολεία και πανεπιστήμια πολλών κρατών.

Επιπλέον η σημαντικότητα και το στίγμα αυτού του πολιτισμού φαίνεται στα κείμενα των αρχαίων φιλοσόφων, που όταν τους μελετήσει κανείς καταλαβαίνει τη δύναμη του πνεύματος και το μεγαλείο της ανθρώπινης σκέψης. Μου έχει τύχει πολλές φορές να αισθανθώ, διαβάζοντας διάφορα αρχαία κείμενα, το ίδιο που αισθάνονταν και αυτοί οι άνθρωποι την ώρα που τα έγραφαν. Γιατί τα κείμενα των αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων έχουν ένα ύφος ξεχωριστό το οποίο τα κάνει σημαντικά ως προς την ανάγνωση.

Ένα άλλο μέρος του αρχαίου μας πολιτισμού, με το οποίο έχω συγκινηθεί, όχι μόνο εγώ αλλά θέλω να πιστεύω και όλοι οι άνθρωποι του κόσμου που έχουν την ανάλογη παιδεία, ώστε να το κατανοήσουν και να το συναισθανθούν και ένας από τους σημαντικότερους λόγους που έρχονται πολλοί τουρίστες στην Ελλάδα, είναι η απόλυτη ομορφιά, το κάλλος των γλυπτών και των μνημείων που αποτελούν δημιούργημα των αρχαίων Ελλήνων. Έχω επισκεφθεί πολλές φορές την Ακρόπολη, έχω πάει στο ναό του Ποσειδώνος στο Σούνιο, έχω δει από κοντά τα ευρήματα του τάφου του Φιλίππου Β΄ της Μακεδονίας στη Βεργίνα και πρόσφατα έχω επισκεφθεί με το σχολείο μου τον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων στην Καβάλα. Επίσης, έχω επισκεφθεί πολλά μουσεία και έχω θαυμάσει αγάλματα αρχαίων θεών, αγγεία, κοσμήματα. Αυτό που έχω παρατηρήσει είναι ότι οι αρχαίοι Έλληνες έδιναν πολύ μεγάλη έμφαση στην τέχνη και στον τρόπο με τον οποίο έχτιζαν έναν ιερό ναό ή έφτιαχναν ένα άγαλμα ενός αρχαίου θεού. Φρόντιζαν να δίνουν στα αγάλματα και στα μνημεία τη σημασία, τη λαμπρότητα και την ευπρέπεια που τους άρμοζε. Ανάλογα δηλαδή με το ποιόν ήθελαν να τιμήσουν, το έργο τους είχε την αντίστοιχη μεγαλοπρέπεια, αξία και μέτρο.

Όλα αυτά τα στοιχεία, που κάνουν αυτά τα μνημεία σημαντικά στην ιστορία, τα κάνουν να ξεχωρίζουν από τα άλλα, γιατί είναι έργα όχι μόνο του ευρωπαϊκού πολιτισμού, αλλά και του παγκόσμιου πολιτισμού, επειδή είναι μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς. Πέρασαν από το μυαλό μου πολλές ανάλογες σκέψεις βαδίζοντας σε αρχαιολογικούς χώρους ιδιαίτερα στην Ακρόπολη, στην οποία βρίσκεται το σημαντικότερο επίτευγμα της αρχιτεκτονικής των αρχαίων Ελλήνων:  ο Παρθενώνας, το πιο μεγαλειώδες μνημείο του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού. Όταν βρέθηκα αντίκρυ στον Παρθενώνα, γοητεύτηκα και αισθάνθηκα  τη μεγαλοπρέπεια και την τεράστια σημασία του μνημείου . Ο Αντρέ Μαρλώ, Γάλλος συγγραφέας, είπε ότι είναι  «υποχρέωσή μας να παραδώσουμε το παρελθόν ακέραια στο μέλλον». Μας διδάσκει λοιπόν ο αρχαίος πολιτισμός μέσα από όλα αυτά τα κείμενα και τα μνημεία τα οποία έχουν δημιουργήσει οι αρχαίοι Έλληνες. Όταν τα επισκεφθεί κάποιος νιώθει δέος και σεβασμό και αντιλαμβάνεται την αξία τους και την ανάγκη να συνεχίσουν να μας διδάσκουν καθώς και την υποχρέωσή μας να τα διατηρήσουμε άθικτα ( πέρα από τις φυσικές φθορές), να μην προκαλούμε βανδαλισμούς ή καταστροφές.

Συνοψίζοντας, για να νιώσει κανείς την αξία ενός τέτοιου πολιτισμού, πρέπει να έχει λάβει τη σωστή διαπαιδαγώγηση, καλλιέργεια και ανθρωπιστική παιδεία, ώστε όχι μόνο να μπορέσει να καταλάβει την τεράστια σημασία του αλλά και να μπορέσει να τη μεταδώσει από την πλευρά του στα παιδιά του και αργότερα στα εγγόνια του, γιατί κάθε γενιά πρέπει να μαθαίνει να δείχνει σεβασμό σε ένα τόσο λαμπρό και ιδιαίτερης σημασίας πολιτισμό και να παλεύει για τη διαφύλαξή του, ώστε να εξακολουθεί να δίνει τα φώτα του στην ανθρωπότητα.

   Λιάνος  Γεώργιος, μαθητής Α1 Λυκείου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων

       «Αν το βιολί είναι το τελειότερο μουσικό όργανο, τότε η αρχαία ελληνική γλώσσα είναι το βιολί του ανθρώπινου πολιτισμού-νου-μυαλού-αυτιού» είχε πει η τυφλή αμερικανίδα συγγραφέας, Έλεν Κέλλερ. Μέσα απ” αυτήν την φράση καταλαβαίνουμε την λαμπρότητα και την σπουδαιότητα της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και γενικότερα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού.
Η σημασία και η αξία του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού είναι στις μέρες μας γνωστή σε όλους. Αναμφισβήτητα, η σημερινή Ευρωπαϊκή σκέψη στηρίζεται στην αρχαία Ελλάδα και στους αρχαίους Έλληνες οι οποίοι είχαν διαμορφώσει έναν μοναδικό τρόπο σκέψης στην καθημερινότητα τους. Άλλωστε η αρχαία Ελλάδα είναι η ζωντανή δύναμη του σύγχρονου πολιτισμού. Γι΄ αυτό κάθε λαός θα έπρεπε να υιοθετεί τον τρόπο ζωής των αρχαίων Ελλήνων και να έχει πρόσβαση στην αρχαία σκέψη, ώστε να καταφέρει σταδιακά να ανεβάσει το επίπεδο της ποιότητας της γνώσης του πολιτισμού του.
Ο σημερινός κόσμος οφείλει σχεδόν τα πάντα στους αρχαίους Έλληνες. Η προσφορά του ήταν, είναι και θα είναι ανεκτίμητης αξίας. Αυτοί, για πρώτη φορά μας έκαναν να αναζητήσουμε την ομορφιά και την ευτυχία στα απλά και λιτά πράγματα, διαμόρφωσαν τον τρόπο σκέψης μας δίνοντας μας πνευματικά εργαλεία ώστε να ζούμε σύμφωνα με ηθικές αρχές. Πέρασαν στις επόμενες γενιές τόσο κοινωνικές αξίες όπως η άμιλλα, η φιλοξενία ,όσο και εθνικές αξίες.
Μια άλλη τεράστια προσφορά των αρχαίων είναι η ανάπτυξη των επιστημών. Μέσα από τις επιστημονικές και πολύπλευρες έρευνές τους, διατύπωσαν τα πρώτα ερωτήματα για τον κόσμο και κατάφεραν να τα απαντήσουν σε ικανοποιητικό βαθμό. Έτσι συνέλαβαν στην ανάπτυξη της αστρονομίας ,της γεωγραφίας, της γεωμετρίας και πολλών άλλων επιστημών.
Επιπλέον, θα πρέπει να αναφερθούμε και στις τέχνες, γλυπτική και αρχιτεκτονική με τις οποίες ασχολήθηκαν οι αρχαίοι Έλληνες. Δημιούργησαν αμέτρητα μοναδικά μνημεία που παρά το πέρασμα των χρόνων έχουν σωθεί αναλλοίωτα. Έργα τέχνης μεγάλης καλλιτεχνικής αξίας που γοητεύουνε μέχρι και σήμερα και σηματοδοτούν ολόκληρο το παρελθόν της αρχαίας ιστορίας.
Τέλος, θα πρέπει να επισημάνουμε πως ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός άνθισε σε περίοδο ειρήνης, ελευθέριας οικονομικής άνεσης αλλά και δημοκρατίας. Πρέπει και οφείλουμε όλοι μας, κατά την γνώμη μου, να γνωρίσουμε τον αρχαία ελληνικό πολιτισμό και να υιοθετήσουμε τον τρόπο ζωής των αρχαίων ώστε να βελτιώσουμε την καθημερινότητα μας.

Ευαγγελία Γρηγορίου , μαθήτρια Α1 Λυκείου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων.

Ένα ουσιαστικό, συνθετικό κείμενο για τη σημασία του Λόγου στη ζωή μας:

Κατάθεση απόψεων από τη μαθήτρια Νικολάου Όλγα Ηλιάνα,μαθήτρια του Α2 Λυκείου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων.

Διδάσκουσα καθηγήτρια: Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογος-ιστορικός

Αγαπητή κυρία Ηλιάδη Αμαλία,

σας αποστέλλω την εργασία μου, στο πλαίσιο του μαθήματος της Έκθεσης-Έκφρασης, με θέμα την σημασία του λόγου στην ζωή μας.

Με σεβασμό,

Νικολάου Όλγα Ηλιάνα

«Η σημασία του λόγου στη ζωή μας»

ü Με βάση το σχεδιάγραμμα, που προέκυψε από τον καταιγισμό ιδεών, να παράξετε ένα κείμενο για την σημασία του λόγου στην ζωή μας(400-600 λέξεις)

Έχει αναρωτηθεί ποτέ κανείς πώς θα ήταν η ζωή μας, χωρίς την ύπαρξη του λόγου, γραπτού και προφορικού; Πώς θα ήταν, άραγε, εφικτή η διάδοση της πληροφορίας, η επικοινωνία, η έκφραση των ενδόμυχών μας σκέψεων και συναισθημάτων; Πώς θα καταγράφονταν επ’ ακριβώς οι διάφοροι μύθοι και οι ποικίλες παραδόσεις, οι τοπικοί θρύλοι, στοιχεία, που συγκροτούν την εθνική μας ταυτότητα, αλλά και τα γεγονότα, που άλλαξαν τελείως την πορεία και την ροή της ιστορίας; Πώς θα αναπτύσσονταν οι τέχνες, αλλά και ο πολιτισμός γενικότερα; Αναλογιζόμενος κανείς όλα αυτά, συνειδητοποιεί πως ο λόγος, προσχεδιασμένος ή απροσχεδίαστος, αποτελεί στοιχείο υψίστης σημασίας για την καθημερινή μας ζωή. Τα πάντα είναι λόγος, που μπορεί να εκφράζει από απλές ανάγκες μέχρι βαθύτερα νοήματα και πνευματικά δημιουργήματα. Συνεπώς, θα έπρεπε να εκτιμήσουμε, ο καθένας ξεχωριστά, λίγο περισσότερο την σπουδαιότητά του και να μην τον κακοποιούμε με τόση ευκολία.

Ξεκινώντας από τον προφορικό λόγο, θα μπορούσε κανείς να πει πως αποτελεί το στοιχειώδες μέσο επικοινωνίας των ανθρωπίνων όντων. Είναι, άλλωστε, το πρώτο πράγμα που μαθαίνεται, μόλις μία καινούρια ζωή έρθει ανάμεσά μας. Οι γονείς ανυπομονούν να ακούσουν το μωράκι τους να λέει με αθώο ύφος και ναζιάρικο βλέμμα «μαμά» και «μπαμπά». Ο προφορικός λόγος επιτρέπει την άμεση διάδραση των ανθρώπων μεταξύ τους. Μέσα απ’ αυτόν αναπτύχθηκε η τέχνη του «λέγειν», που προϋποθέτει ικανότητες, όπως αυτή της πειθούς, έτσι ώστε να υποστηρίζει ο καθείς αποτελεσματικά τις θέσεις του, με την λογική χρήση επιχειρημάτων. Έχει κάτι το ιδιαίτερο, κάτι το μαγικό, σύμφωνα με τον Σωκράτη. Σε συνδυασμό με τα διάφορα εξωγλωσσικά στοιχεία, όπως η γλώσσα του σώματος, συμπληρώνεται το παζλ της επικοινωνίας και ανοίγεται ο δρόμος προς την συνετή  έκφραση ιδεών, απόψεων, επιχειρημάτων.

Φυσικά, δεν πρέπει να παραβλέπει κανείς τη απαράμιλλη αξία του γραπτού λόγου, αφού αποτελεί έμπνευση απίστευτη και απαιτεί σκέψη ανώτερου επιπέδου. Από την επινόηση του αλφαβήτου μέχρι τον εμπλουτισμό του λεξιλογίου κάθε γλώσσας με μαγευτικές και «πικάντικες» λέξεις, σπάνιες και ενδιαφέρουσες, ο γραπτός λόγος είναι έργο αξιέπαινο, αποτελεί κομψοτέχνημα, ακράδαντη απόδειξη του μεγαλείου του ανθρώπινου νου. Μέσα απ ’αυτόν εξελίχθηκαν οι πνευματικές τέχνες, λογοτεχνία, ποίηση, θέατρο. Μέσα απ’ αυτόν διδαχθήκαμε την σωστή οργάνωση των σκέψεών μας, την αυστηρότητα, την πειθαρχία, την αισθητική. Αφήσαμε πίσω μας  την προχειρότητα ενός καθημερινού διαλόγου και επικεντρωθήκαμε στην σύνθεση κειμένων με σαφέστερη δομή, αλλά και αρμονική σύνθεση των ιδεών μεταξύ τους, έτσι ώστε το τελικό δημιούργημα να έχει συνοχή και ενότητα. Ο κάθε συγγραφέας προσπάθησε, μέσω της εικονοπλασίας, να μεταδώσει στον αναγνώστη την ομορφιά ή την ασχήμια αυτού του τόπου. Μέσα από τα σχήματα λόγου, διανθίστηκε η γλώσσα, αφού προστέθηκαν σε αμέτρητες λέξεις διαφορετικές έννοιες. Και, το πιο σημαντικό, καταστάθηκε εφικτή η καταγραφή γεγονότων, εμπορικών σχέσεων, οικονομικών συνθηκών, κοινωνικών αντιλήψεων από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Οι καταγραφές αυτές μας επιτρέπουν  να γνωρίζουμε λεπτομέρειες, που αφορούν την ζωή στον ελλαδικό χώρο, αλλά και την Ευρώπη πριν από πενήντα, πεντακόσια ή και δύο χιλιάδες χρόνια. Δεν συνιστούν οι καταγραφές αυτές πλουσιότατες πηγές πληροφοριών; Δεν μας βοηθούν να αντιληφθούμε την κοσμοθεωρία και την κουλτούρα των λαών που κατοικούν την γη μας εδώ και τόσα χρόνια; Αυτό δεν είναι , άλλωστε, το θαύμα του γραπτού λόγου;

Εν κατακλείδι, ο λόγος συνιστά το υπέρτατο κομψοτέχνημα της ανθρώπινης λογικής. Είναι τόσο απαραίτητος, όσο το νερό και η τροφή. Είναι, ουσιαστικά, το δημιούργημα της εντονότατης επιθυμίας του ανθρώπου να εξωτερικεύσει τα αισθήματά του, να βγει από την αβεβαιότητα, να βυθιστεί στην θάλασσα του μυαλού του και να «ακονίσει» τα όνειρά του. Λόγος είναι τα πάντα. Είναι οι απόψεις, οι θεωρίες, τα αισθήματα, οι εικόνες. Χωρίς λόγο, το μόνο που διακρίνει κανείς είναι το απόλυτο σκοτάδι. Και, όπως είπε και ο Μένανδρος, «Ψυχής νοσούσης εστίν φάρμακον λόγος»!!!

Νικολάου Όλγα Ηλιάνα, μαθήτρια Α΄2 Λυκείου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων

      Ο κάθε λαός έχει αναπτύξει τους δικούς του τομείς πολιτισμού, δηλαδή τις τέχνες , την θρησκεία, τα ήθη ,τα έθιμα και κυρίως την γλώσσα και τον λόγο.

Η έννοια του λόγου σήμερα παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο στον κάθε λαό. Θα μπορούσαμε να φανταστούμε την ζωή μας χωρίς λόγο, γραπτό ή προφορικό; Ο λόγος είναι τα πάντα, είναι η άποψη ,η ιδέα, η έκφραση και κυρίως η σκέψη. Γιατί, εάν δεν υπήρχε ο λόγος και οι λέξεις, δεν θα μπορούσαμε, εκτός από το να εκφραζόμαστε, να σκεφτόμαστε.

Ο τρόπος της σκέψης των ανθρώπων πριν από χιλιάδες χρόνια αποτελεί ένα μεγάλο ερωτηματικό στους ανθρώπους που ακόμα ψάχνουν την λύση σε αυτόν τον γόρδιο δεσμό , όπου οι άνθρωποι, δίχως ομιλία και λεξιλόγιο, σκέφτονταν .Ωστόσο, ο σημερινός λόγος διακρίνεται σε δυο κατηγορίες: τον γραπτό λόγο και τον προφορικό λόγο. Οι διαφορές των δυο κατηγοριών είναι αρκετές αλλά επίσης υπάρχουν και ομοιότητες . Η μαγεία που δημιουργείται από αυτές τις δυο κατηγορίες είναι μεγάλη ,αφού μέσα από τον λόγο μπορούμε να εκφραστούμε απόλυτα.

Η κατηγορία του προφορικού λόγου αποτελείται κυρίως από φυσικότητα . Αφού με τον προφορικό λόγο μπορούμε να εκφραστούμε πολύ καλύτερα από κάθε άλλο τρόπο. Το γεγονός ότι ο προφορικός λόγος αποτελείται και από την γλώσσα του σώματός μας είναι ένα πλεονέκτημα δηλαδή με μια άψογη συνεργασία του προφορικού λόγου και την γλώσσα του σώματός μας , εκφράζουμε το εκατό τις εκατό των συναισθημάτων μας,  αφού με ένα  βλέμμα , ένα άγγιγμα και μια κουβέντα μπορούμε να περάσουμε αυτόματα το συναίσθημα  στον συνομιλητή .Το γεγονός ότι ο προφορικός λόγος είναι απροσχεδίαστος μας δίνει την αίσθηση της ελευθερίας καθώς η σκέψη μας, η ιδέα μας  αλλά και η άποψή μας μπορούν να κάνουν ό,τι σκέψη θέλουν, δίχως όρια και σταματημό.

Σαφώς η κατηγορία του γραπτού λόγου έχει άλλη χάρη . Το γεγονός ότι σου δίνεται η ευκαιρία να σκεφτείς πριν γράψεις είναι κάτι αρκετά θετικό, αφού χρησιμοποιώντας την παλιά παροιμία »πριν μιλήσεις να βουτάς τη γλώσσα σου στο μυαλό» θα μπορούσαμε να πούμε πως αυτή χαρακτηρίζει εντός εισαγωγικών τον γραπτό λόγο .Πολύ σημαντικό ρόλο στις μέρες μας παίζει το ότι έχουμε γραπτά στοιχεία στα χέρια μας, που ξέρουμε αρκετά πράγματα για παρελθόν μας, όχι μόνο για την ιστορία μας αλλά και για την θρησκεία μας .Ο ελληνικός λαός είναι πολύ τυχερός διότι έχουμε  από τα πιο δύσκολα αλφάβητα , επίσης το λεξιλόγιό μας είναι αναντικατάστατο σε σχέση με τα άλλα, αφού η κάθε λέξη του μπορεί να αντικατασταθεί από μια ή περισσότερες συνώνυμες ή ομόρριζες λέξεις.

Ο λόγος είναι πλούτος ….. ένας πραγματικός θησαυρός που προσπαθεί να επιβιώσει στις μέρες μας αφού δέχεται πολλές απειλές και πολλούς «βομβαρδισμούς» από τους ίδιους τους Έλληνες .Οι προαναφερόμενες κατηγορίες λόγου μπορούν στο σύνολό τους να δώσουν εκτός από την σκέψη , την έκφραση  και την τέχνη του λόγου, το σύνολο του ελληνικού πολιτισμού. Αφού ο κύριος παράγοντας πολιτισμού ενός λαού είναι ο λόγος, γιατί δίχως αυτόν δεν θα υπήρχε συνέχεια σε αυτόν τον κόσμο.

                                                                                                                                                                                                                        Ταμπακοπούλου Μαρία, μαθήτρια Α2 Λυκείου του Μουσικού  Σχολείου Τρικάλων

ΕΚΘΕΣΗ

ΘΕΜΑ: Αξιοποιώντας τα κείμενα του διδακτικού εγχειριδίου για τη σημασία της γλωσσομάθειας, και τη σχέση γλώσσας και πολιτισμού, να δημιουργήσετε ένα δικό σας κείμενο για τη γλώσσα σας που κουβαλά τον πολιτισμό του λαού σας.

Για να εκφράσετε καλύτερα τις σκέψεις σας, μπορείτε να ψάξετε στις εμπειρίες σας, σε όσα λέγονται στο οικογενειακό, σχολικό και ευρύτερο περιβάλλον σας, με τρόπο και λόγο κυριολεκτικό, μεταφορικό- ποιητικό- εικονοπλαστικό.

            Σύμφωνα με τα λεγόμενα του Ισοκράτη, από τη στιγμή που στον άνθρωπο δημιουργήθηκε ενδόμυχα η ανάγκη να απευθύνει στους άλλους τις σκέψεις του και να εκφράσει τα συναισθήματά του, να επιχειρηματολογήσει, να πείσει αλλά και να πεισθεί, ήταν αυτό που μοιραία οδήγησε στη δημιουργία πολιτισμού.

Εξ΄ορισμού, η κύρια λειτουργία της γλώσσας είναι η επικοινωνία. Αυτό συμβαίνει διότι τα αντικείμενα που συναντά ο άνθρωπος κατά τη διάρκεια της ζωής του μετουσιώνονται σε έννοιες, οι οποίες συντάσσονται αρμονικά όπως επιτάσσει η λογική αλληλουχία των εννοιών και υποβάλλει το υποσυνείδητο. Από τη στιγμή λοιπόν που η γλώσσα κυριαρχεί ως το πρωταρχικό μέσο επικοινωνίας, αυτομάτως αποκτά κι άλλες διαστάσεις. Για παράδειγμα, η γλώσσα έχει καταστήσει τα γραπτά αιώνων άτρωτα στη λήθη και την πυκνή ομίχλη της λησμονιάς. Η γλώσσα ενός λαού αντικατοπτρίζει με τον πιο εύγλωττο τρόπο τις πεποιθήσεις που κυριαρχούν ανάμεσα στα μέλη των κοινωνιών του, τις ηθικές αντιλήψεις και τον βαθύτερο τρόπο σκέψης.

Προσωπική μου εμπειρία που με οδήγησε στην επιβεβαίωση του παραπάνω ισχυρισμού είναι η παράλληλη και, αναπόφευκτα, συγκριτική ενασχόλησή μου με τη γερμανική και τη γαλλική γλώσσα. Μελετώντας τη γραμματική, το συντακτικό, το άκουσμα, το λεξιλόγιο της καθεμιάς μου έγινε φανερό ότι πρόκειται για δύο εντελώς διαφορετικές γλώσσες. Η γερμανική δίνει την εντύπωση μιας πιο «αυστηρής» γλώσσας, με στρυφνή γραμματική και πολύ περίπλοκη αλλά και λογικά δομημένα συντακτικό. Πολλές λέξεις έχουν μεγαλύτερο αριθμό συνθετικών μερών απ΄ότι άλλες γλώσσες, αλλά ο τρόπος που συνδέονται οι έννοιες μεταξύ τους αποτελεί από μόνο του προσφορά στον μυούμενο σ΄αυτή τη γλώσσα, ο οποίος εισάγεται σε μια διαδικασία σύνθετης σκέψης και έρχεται έτσι σε επαφή με έναν διαφορετικό τρόπο αντίληψης και έκφρασης.

Η γαλλική δεν έχει την πολυπλοκότητα της γερμανικής γραμματικής αλλά περιλαμβάνει πληθώρα ιδιωματισμών με μεταφορικό περιεχόμενο που παραπέμπουν σε μια πιο κωμική και λιγότερο ρεαλιστική αντίληψη του κόσμου. Το άκουσμά της σε πολλούς φαντάζει πιο κομψό και λιγότερο επιβλητικό από της γερμανικής. Κάνοντας τους παραπάνω συνειρμούς φτάνει κανείς στο συμπέρασμα πως δεν αντιπροσωπεύει μόνον ο κάθε λαός τη γλώσσα του, αλλά και vice versa, κάτιν που γίνεται πολλές φορές ηλίου φαεινότερο μέσω της εκμάθησης μιας ξένης γλώσσας.

Αποτελεί κοινή παραδοχή ότι μόνο θετικές επιδράσεις μπορεί να δεχτεί κανείς από την εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας. Το πολύκροτο θέμα της γλωσσομάθειας θίγεται από μερίδα ειδημόνων τον τελευταίο καιρό, οι οποίοι σπεύδουν να εκθειάσουν τη σημαντικότητα της γλωσσομάθειας. Αυτός ο καταιγισμός πληροφοριών, ειδικά όταν επρόκειτο για ένα τόσο πολύπτυχο θέμα προκαλεί πολλές φορές σύγχυση στο κοινό και δη στους μαθητές, πολλοί εκ των οποίων αντιλαμβάνονται την εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας, παραδείγματος χάριν της αγγλικής, ως έναν ακόμη υπέρογκο λίθο που έρχεται να προστεθεί στο ήδη επιβαρυμένο από άλλες δραστηριότητες εξωσχολικό τους πρόγραμμα. Πρέπει λοιπόν να τονιστεί ότι η γλωσσομάθεια δεν λειτουργεί μόνον ως ένα επιπλέον προσόν, που με τη μορφή ενός ακόμα πτυχίου θα εξασφαλίσει τον διορισμό του μέλλοντα πολίτη σε κάποια πολυπόθητη θέση. Φυσικά και η γνώση μιας άλλης γλώσσας εκτός απ΄τη μητρική αποτελεί αδιάσειστο προσόν για μια πιο εύκολη επαγγελματική αποκατάσταση, το πρόβλημα εστιάζεται όμως στο ότι ο σύγχρονος Έλληνας δίνει παραπάνω βάση απ΄ότι θα έπρεπε στην συγκεκριμένη παράμετρο. Ας αναλογιστούμε λοιπόν κι άλλες. Η γλωσσομάθεια έχει αποδειχθεί επανειλημμένως πως προκαλεί εντονότερη δραστηριότητα σε κέντρα του εγκεφάλου υπεύθυνα για ανώτερες πνευματικές λειτουργίες όπως η μνήμη και η μάθηση μέσω της εξοικείωσης με ερεθίσματα. Έρευνες έδειξαν ότι άνθρωποι που κατείχαν σε άριστο βαθμό παραπάνω από μία γλώσσες είναι, συγκριτικά με συνομηλίκους τους, πιο ανοιχτοί σε νέες προκλήσεις, μαθαίνουν γρηγορότερα και παρουσιάζουν καλύτερες δεξιότητες σε μη γλωσσικούς τομείς.

Επίσης, η γλωσσομάθεια θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως η παγκόσμια ειρηνοποιός δύναμη που χτίζει γέφυρες μεταξύ λαών και γκρεμίζει τα τείχη των προκαταλήψεων, επιτρέποντας την επαφή και εξέλιξη ιδεών, και τις γνωριμίες μεταξύ ανθρώπων. Γιατί μια κοινή γλώσσα επικοινωνίας αποτελεί σημείο αναφοράς όχι μόνο για τους ομοεθνείς αλλά και τους ομιλούντες αυτήν ανεξαρτήτως του τόπου καταγωγής τους ή της θρησκείας τους.

Συμπερασματικά, δεν θα έπρεπε κανείς να συμπεριφέρεται ως “μαζάνθρωπος”, ως ένα άβουλο ον που προβαίνει στην εκμάθηση μιας οποιασδήποτε γλώσσας απλώς και μόνο επειδή αυτό επεκτείνεται στον ευρύτερο περίγυρό του, αλλά για τη δική του πνευματική καλλιέργεια και ευημερία, η οποία θα προέλθει μέσω της άμεσης επαφής του με διαφορετικούς πολιτισμούς.

Στην Ελλάδα του σήμερα, οι παραπάνω απόψεις συχνά αντιμετωπίζονται μέσα από ένα πρίσμα φτιαγμένο από τα φθηνότερα υλικά του ψυχισμού των ανθρώπων, αυτά του ατομισμού και του άκριτου εγωκεντρισμού. Η ελληνική γλώσσα κουβαλά μια παράδοση χιλιάδων ετών και αυτό αποτελεί ιστορικό τεκμήριο που κανείς έως τώρα δεν τόλμησε ούτε μπόρεσε να αμφισβητήσει. Πώς είναι δυνατόν λοιπόν η ελληνική γλώσσα να μη χρησιμοποιείται σωστά ακόμη και από μορφωμένους ανθρώπους, πως είναι δυνατόν να κακοποιείται από βαρβαρισμούς και σολοικισμούς;

Η απάντηση δεν είναι μόνο μία. Αρχικά, οι σημερινοί κληρονόμοι της ελληνικής γλώσσας δεν έχουν καλή σχέση με το βιβλίο. Δεν διαβάζουν. Είναι τόσο απλό όσο και καταστροφικό. Προτιμούν να περάσουν την ώρα τους παρακολουθώντας τηλεοπτικές εκπομπές οι οποίες, παρ΄όλο που διαθέτουν άπλετες δυνατότητες, προβάλλουν άσχημα γλωσσικά πρότυπα στο κοινό, μέσω αδικαιολόγητων λαθών από εκφωνητές, τα οποία προέρχονται όχι από την “προχειρότητα” του προφορικού λόγου- ο οποίος κατέχει τα πρωτεία ως προς την εξέλιξη του μητρικού γλωσσικού του υπόβαθρου χάριν της γλωσσομάθειας. Όσο υπερβολικό κι αν ακούγεται, είναι σπάνιο να συναντήσει κανείς κάποιον σήμερα που είναι περισσότερο περήφανος για τις γνώσεις του στην ελληνική γλώσσα απ΄ότι στην αγγλική! Τα παιδιά υποχρεώνονται να αρχίσουν δεύτερη ξένη γλώσσα πριν καν αποκτήσουν τις απαραίτητες γνώσεις στα ελληνικά. Αυτό το συνονθύλευμα λοιπόν των διαφορετικών γλωσσών αποτελεί επίσης μια βασική παράμετρο η οποία ευθύνεται εν μέρει για το πρόβλημα της λεξιπενίας στην Ελλάδα.

            Κατά τη γνώμη μου, το να κάνουμε εκτενή αναφορά στο ένδοξο αρχαίο και μη παρελθόν της ελληνικής γλώσσας είναι απλά μια επίκληση στο συναίσθημα του ανεύθυνου Έλληνα- χρήστη των ελληνικών και όχι τρόπος επίλυσης του προβλήματος. Κατά τη γνώμη μου λοιπόν, οι σωστές πολιτικές αποφάσεις στον εκπαιδευτικό τομέα θα αντιμετωπίσουν το πρόβλημα στη ρίζα του, αν και μόνο αν και ο καθένας μας ξεχωριστά αρχίσει να βλέπει και τη γλωσσομάθεια ως μια κοιτίδα απ΄όπου μπορεί να αντλήσει εμπειρίες και γνώσεις, λειτουργώντας έτσι ευεργετικά και όχι παρασιτικά στον εθνικό μας θησαυρό, την ελληνική γλώσσα. Να μην ξεχνάμε άλλωστε ότι το σήμερα είναι το παρελθόν του αύριο. Ας πάρουμε λοιπόν τις σωστές αποφάσεις…

Δέσποινα Φατλέ, μαθήτρια Α΄Λυκείου στο Μουσικό Σχολείο Τρικάλων

Μουσικό Σχολείο Τρικάλων

Σχολικό Έτος 2016-17

Πολιτιστικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα:

«Τόποι πολιτισμικής αναφοράς: Μνημεία ιστορίας & αρχαιολογίας στην Ελλάδα και στην Ευρώπη»

Συντονίστριες- Υπεύθυνες καθηγήτριες:

Αγναντή Μαρία ΠΕ02 & Ηλιάδη Αμαλία ΠΕ02   

«Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη (ΕΑΑ) ενδυναμώνει τους μαθητές να λάβουν συνειδητές αποφάσεις και υπεύθυνη δράση για την περιβαλλοντική ακεραιότητα, την οικονομική βιωσιμότητα και μια δίκαιη κοινωνία για τις παρούσες και τις μέλλουσες γενιές σεβόμενοι την πολιτισμική ποικιλότητα. Είναι μια διαρκής εκπαίδευση και αναπόσπαστο συστατικό στοιχείο ποιότητας στην εκπαίδευση. Η ΕΑΑ είναι ολιστική και μετασχηματιστική εκπαίδευση η οποία αφορά το περιεχόμενο, την παιδαγωγική και το μαθησιακό περιβάλλον. Επιτυγχάνει το σκοπό της μέσα από το μετασχηματισμό της κοινωνίας.» (UNESCO 2014).

Τα πολιτιστικά προγράμματα είναι μία δημιουργική διαδικασία που έχει ως στόχο την προώθηση του πολιτισμού και την καλλιέργεια της αισθητικής μέσα από την έρευνα, την μελέτη και τη δημιουργία. Εξάλλου, τα προγράμματα σχολικών δραστηριοτήτων,  εν γένει, δημιουργούν ένα εναλλακτικό παιδαγωγικό πλαίσιο, το οποίο προωθεί μορφές συνεργασίας, αλληλεγγύης και κριτικής ερμηνείας της πραγματικότητας. Τα προγράμματα αυτά  συμβάλουν στην ενδυνάμωση του σεβασμού και της αποδοχής της ετερότητας, και συνεπώς θα παίξουν καθοριστικό ρόλο στη μείωση των φαινομένων του κοινωνικού αποκλεισμού, αλλά και στην πρόληψη και αποτροπή ξενοφοβικών και ρατσιστικών συμπεριφορών στο σχολικό και ευρύτερο κοινωνικό χώρο.

Φέτος, στο πλαίσιο του πολιτιστικού εκπαιδευτικού προγράμματος «Τόποι πολιτισμικής αναφοράς: Μνημεία ιστορίας & αρχαιολογίας στην Ελλάδα και στην Ευρώπη» αποφασίσαμε να ασχοληθούμε με τα Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO στην Ελλάδα και στην Ευρώπη. Οι λόγοι που μας έκαναν να ασχοληθούμε με το συγκεκριμένο θέμα ήταν πολλοί και μεταξύ αυτών η ανάγκη απόκτησης γνώσεων πάνω στο εν λόγω θέμα και αισθητικής απόλαυσης από την- έστω- ψηφιακή, οπτική επαφή μας με αυτά.

Μέσω των διερευνητικών διαδικασιών του πολιτιστικού αυτού προγράμματος, περπατούμε στα μονοπάτια της Ευρωπαϊκής  Ιστορίας με πυξίδα την έρευνα –ειδικότερα την βιβλιογραφική έρευνα και αποδελτίωση πληροφοριών, την ανάγνωση τοπίου με επιτόπια έρευνα, όσον αφορά ορισμένα από τα μνημεία και τους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας με κατόπτευση και φωτογράφηση, την ψηφιοποίηση  πολιτισμικών τεκμηρίων, την διερεύνηση ηλεκτρονικών πηγών στο διαδίκτυο,- με τελικό μας σκοπό τη συλλογή  στοιχείων  και την ολοκληρωμένη πραγμάτευση και σύνθεση του θέματός μας.

Εμπνεόμενοι από εικόνες και σχετικά κείμενα και διαπνεόμενοι από δημιουργική ορμή και ερευνητική διάθεση,  οι μαθητές και οι μαθήτριές μας διατύπωσαν τις σκέψεις, τις απόψεις, τις αντιλήψεις τους για τόπους και μνημεία αναφοράς, για χώρους ιστορικής και αρχαιολογικής αξίας, εκτιμώντας τη σημασία της πολιτιστικής, ευρωπαϊκής  μας κληρονομιάς και εκφράζοντας παράλληλα τα συναισθήματά τους για το αγαθό της  μελέτης και της ιστορικής αυτοσυνειδησίας…

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑΣ της γραφής-παραγωγής κειμένων στο πλαίσιο του εν λόγω εκπαιδευτικού ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:

Η συγγραφή είναι μια σύνθετη ανθρώπινη συμπεριφορά, στην οποία εμπλέκονται ποικίλοι ατομικοί και κοινωνικοί παράγοντες: γνώσεις και δεξιότητες γλωσσικές, γνωστικές και μεταγνωστικές, εννοιολογικές, συνεπικουρούν με το στενότερο ή ευρύτερο κοινωνικο-πολιτισμικό πλαίσιο, τις προσδοκίες, τις αξίες και τις αλληλεπιδράσεις του, με αποτέλεσμα η συγγραφή να καταλήγει σε μία από τις απαιτητικότερες νοητικές και επικοινωνιακές διαδικασίες στις οποίες επιδίδεται ο άνθρωπος.

Η πολυπλοκότητα της συγγραφής ως νοητικής-κοινωνικής δραστηριότητας καθιστά κατ’ επέκταση δυσχερή και τη διδασκαλία της. Για τους εκπαιδευτικούς της πράξης αποτελεί πρόκληση να μεταδώσουν και να καλλιεργήσουν στους μαθητές τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες και να τους δημιουργήσουν κίνητρα εμπλοκής στο «συγγραφικό έργο». Για την επίτευξη αυτού του στόχου είναι αναγκαίο να διαθέτουν εργαλεία και στρατηγικές που θα τους καταστήσουν ικανούς να εισάγουν στην τάξη τους αποτελεσματικές εκπαιδευτικές πρακτικές.

Επομένως, βασικός ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ως προς τη συγγραφή κειμένων εκ μέρους των μαθητών/τριών είναι το πώς θα μπορέσει ο εκπαιδευτικός να διδάξει αποτελεσματικά τους μαθητές την παραγωγή γραπτού λόγου ως πολύπλοκη νοητική και κοινωνικο-πολιτισμική δραστηριότητα.

Ενώ, ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ, ως προς την ίδια βασική παράμετρο, αποτελούν οι παρακάτω:

• Ø Η γνωριμία και εξοικείωση των εκπαιδευτικών με εργαλεία και στρατηγικές διδασκαλίας της συγγραφής αφηγηματικών, περιγραφικών και επιχειρηματολογικών κειμένων και η διδακτική τους αξιοποίηση
• Ø Η ενίσχυση των συγγραφικών ικανοτήτων των μαθητών και των μεταγνωστικών τους δεξιοτήτων και η δημιουργία κινήτρων εμπλοκής στη συγγραφική διαδικασία
• Ø Η ικανότητα των εκπαιδευτικών να διαφοροποιούν τη διδασκαλία τους κατά τις ανάγκες των μαθητών
• Ø Η δημιουργία μιας κοινότητας πρακτικής και μάθησης όπου οι συμμετέχοντες εκπαιδευτικοί θα συν-διαμορφώνουν εργαλεία και στρατηγικές διδασκαλίας και  θα ανταλλάσσουν καλές πρακτικές και θα διαμοιράζονται τις διδακτικές τους εμπειρίες.

Εξαιρετικά σημαντικά σημάδια του τόπου μας, σημεία αναφοράς ιδιαίτερα της αρχαίας, παλαιοχριστιανικής βυζαντινής, υστεροβυζαντινής και μεταβυζαντινής περιόδου, αποτελούν παράλληλα αιτίες και αφορμές για να επανεκτιμήσουμε και να αναδείξουμε ως εκπαιδευτικοί, μαθητές/τριες  και ως Μουσικό Σχολείο Τρικάλων εν γένει, την αυταπόδεικτη αξία του «κοντινού» μας και γι’ αυτό υποτιμημένου  πλούσιου ιστορικού και αρχαιολογικού μας παρελθόντος, αυτού που ζει και αναπνέει ακόμη δίπλα μας…

Σε αυτό το πλαίσιο, απλώσαμε τη δημιουργική σκέψη και τη φαντασία μας στον καμβά της στέρεης γνώσης για να εκφράσουμε,  ως κατακλείδα, την  ειλικρινή  μας   ευαρέσκεια για  το  πρωτότυπο  και  ενδιαφέρον φωτογραφικό και ψηφιοποιημένο εκπαιδευτικό  υλικό  που  συνέλεξε και μελέτησε η πολιτιστική μας ομάδα. Αποτελεί,  πραγματικά, σε μορφή παρουσίασης μια  ελκυστική  περιήγηση  στον  τόπο  και  το  χρόνο  των  μεγάλων  πολιτειακών  και  πολιτισμικών  συσσωματώσεων  του  Ευρωπαϊκού Βορειοκεντρικού και Μεσογειακού  κόσμου: της Αρχαίας Ελλάδας, της  Ρώμης, του  Βυζαντίου, του Ευρωπαϊκού Μεσαίωνα,  Αναγέννησης, Μπαρόκ και γενικότερα του Ευρωπαϊκού Πολιτισμού. Παράλληλα, η  στέρεα  δόμηση  και  η  ορθολογική  κατάταξη  του  υλικού  μας, αξιοποιώντας  δημιουργικά  μια  ποικιλία  πηγών, προσφέρει  παντοειδή  κίνητρα  και  εναύσματα  για  εναλλακτικές  ιστορικές  αφηγήσεις  νου  και  καρδιάς καθώς και αρχαιολογικούς περιπάτους ή ιστορικές περιηγήσεις: μέσα  από  ένα  παλίμψηστο   εικόνων, φωτογραφιών, αναπαραστάσεων,   αναδύεται  η  πολύτιμη  εμπειρία  των  παλιών  ανθρώπων, η  καθημερινή  ζωή  και  η  μετουσιωμένη,  σε  εσωτερικό  πλούτο,  γνώση.

Οι Υπεύθυνες Καθηγήτριες-Συντονίστριες του Καινοτόμου αυτού Πολιτιστικού Εκπαιδευτικού Προγράμματος Ιστορίας και Πολιτισμού: Ηλιάδη Αμαλία ΠΕ02 &  Αγναντή  Μαρία ΠΕ02 ευχόμαστε, σε  αρμονική  και  στενή  συνεργασία  με  τους  μαθητές  και  τις  μαθήτριές  μας, να  συνεχίσουμε  να  παράγουμε  εύχρηστο  και  ουσιαστικής  σημασίας  εκπαιδευτικό  υλικό  που  τόσο  το  έχει  ανάγκη  η  εκπαιδευτική  κοινότητα  για  την  προαγωγή  της  ιστορικής  μας  συνείδησης,  της  εις  βάθος  αυτοσυνειδησίας  μας  και  το  βάθεμα  της  εσωτερικής  μας  σοφίας. Όπως  οι   μαθητές/τριές  μας,  έτσι  κι  όλοι  μας  απολαμβάνουμε,  από  άποψη  περιεχομένου  και  μορφής,  ουσίας  και  αισθητικής,  το  ισορροπημένο  ερευνητικό  αποτέλεσμα  του  παιδαγωγικού  μας  μόχθου.

Ο ΤΙΤΛΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΑΣ: «Τόποι πολιτισμικής αναφοράς: Μνημεία ιστορίας & αρχαιολογίας στην Ελλάδα και στην Ευρώπη»,  το οποίο ΕΝΤΑΣΣΕΤΑΙ ΣΤΗ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΑ των  Πολιτιστικών Θεμάτων, παραπέμπει  ευθέως στο μάθημα της Ιστορίας στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο και, δη, της ευρωπαϊκής  της διάστασης. Παράλληλα, διαγράφοντας την ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ και τα  ΥΠΟΘΕΜΑΤΑ  του εκπαιδευτικού μας προγράμματος, δηλαδή το ΠΟΙΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ-ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ  ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΑΜΕ  γνωστικά, επιστημονικά, παιδαγωγικά και βιωματικά, καταθέτουμε τις ακόλουθες σκέψεις:

Με αφορμή  τη σχέση των νέων τεχνολογιών με τις επιστήμες της Ιστορίας και της Αρχαιολογίας, τις μουσειακές αναπαραστάσεις αρχαιοτήτων των Σύγχρονων Μουσείων και το πλούσιο εκπαιδευτικό υλικό που υπάρχει στο Διαδίκτυο, προσεγγίσαμε τους δρόμους της πολιτιστικής περιήγησης… περιπλανιόμαστε στα μονοπάτια της Ελληνικής και Ευρωπαϊκής Ιστορίας και Ιστορίας της Τέχνης με πυξίδα την έρευνα –ειδικότερα την βιβλιογραφική έρευνα και αποδελτίωση πληροφοριών, την ψηφιοποίηση  πολιτισμικών τεκμηρίων και πολιτιστικών πόρων, την διερεύνηση ηλεκτρονικών πηγών στο διαδίκτυο,- με τελικό μας σκοπό τη συλλογή πολύτιμων στοιχείων  και την ολοκληρωμένη πραγμάτευση και σύνθεση του θέματός μας.

ΘΕΣΑΜΕ  ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥΣ ΣΤΟΧΟΥΣ & τους υλοποιήσαμε, ακολουθώντας συγκεκριμένη  μεθοδολογία με κριτική αφόρμηση ψηφιοποιημένο ιστορικό υλικό  που υπάρχει δημοσιευμένο στο Διαδίκτυο.

Τα ΠΕΔΙΑ ΣΥΝΔΕΣΗΣ ΜΕ ΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΩΝ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ανιχνεύονται στα ακόλουθα γνωστικά αντικείμενα του αναλυτικού και ωρολογίου σχολικού προγράμματος: ΙΣΤΟΡΙΑ- ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ, ΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗ & ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΤΠΕ.

 ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ,  Η ΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΑΣ  ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΤΡΕΧΟΥΣΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ  2016-17  εκτείνεται σε 20- 25 ΔΙΩΡΑ και για το ζήτημα αυτό παραθέτουμε τον παρακάτω πίνακα-καταγραφή φάσεων εργασίας:

Η χρονική εξέλιξη του προγράμματος ( διερεύνηση θέματος, επεξεργασία, υλοποίηση δράσεων, επισκέψεων, παρουσίαση κλπ):

Οι υπεύθυνες καθηγήτριες- συντονίστριες του εκπαιδευτικού προγράμματος:

 Αγναντή  Μαρία   (ΠΕ02-Φιλόλογος) & Αμαλία  Κ. Ηλιάδη,  φιλόλογος-ιστορικός, (Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Βυζαντινής Ιστορίας απ΄ το Α.Π.Θ.)

Δακτυλογράφηση: Βάσω Κ. Ηλιάδη

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΛΟΓΟΥ-ΣΩΜΑ ΜΑΘΗΤΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ:

Να περιγράψετε το αρχαιολογικό τοπίο που σας γοητεύει. Να εκθέσετε τους λόγους που το ξεχωρίζετε, τις σκέψεις και τα συναισθήματα που σας προκαλεί.

(Το κείμενό σας να έχει έκταση από 300 έως 500 λέξεις).

Το Λούβρο

          Το μουσείο του Λούβρου είναι ένα από τα μεγαλύτερα και παλαιότερα μουσεία του κόσμου, όπως και εγώ έχω δει. Από μέτρα μακριά μπορεί κανείς να δει  πόσο παλιό και μεγάλο είναι. Βρίσκεται στο κέντρο του Παρισιού, στις όχθες του ποταμού Σηκουάνα.

Καθιερώθηκε ως μουσείο μετά τη Γαλλική Επανάσταση, ενώ νωρίτερα ήταν φρούριο και κατοικία των Βασιλιάδων της Γαλλίας.

Πρόκειται για ένα τριώροφο κτίριο σε σχήμα  “ Π ”   με εσωτερική αυλή όπου εκτείνονται οι κήποι του Κεραμεικού και καταλήγει στην πλατεία Ομονοίας. Οι κήποι είναι υπέροχα φροντισμένοι και τόσο μεγάλοι που έκανα τουλάχιστον 20 λεπτά για να τους διασχίσω.

Με την πάροδο των χρόνων στο κτίριο έγιναν πολλές τροποποιήσεις και επεκτάσεις μέχρι να πάρει τη σημερινή του σύγχρονη μορφή. Στην τελευταία ανακαίνιση, αναδιαμορφώθηκε ο χώρος, δημιουργήθηκε υπόγειο, που χρησιμεύει πλέον σαν χώρος υποδοχής, και έτσι χτίστηκαν οι γυάλινες πυραμίδες που αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του μουσείου και προσδίδουν άπλετο φως.

Μόνιμες συλλογές καθώς και περιστασιακές εκθέσεις βρίσκονται στο χώρο του μουσείου. Τα εκθέματά του είναι κομμάτια από διαφόρους πολιτισμούς, γι’ αυτό και το κτίριο χωρίζεται σε διάφορα τμήματα, τα οποία ήταν αδύνατο να επισκεφθούμε σε μια μόνο ημέρα. Αυτά είναι το τμήμα Ανατολικών Αρχαιοτήτων, το τμήμα Αιγυπτιακής τέχνης, το τμήμα των Ελληνικών, Ετρουσκικών και Ρωμαϊκών Αρχαιοτήτων, τα τμήματα της Γλυπτικής και της Ισλαμικής Τέχνης, της χαρακτικής και των σχεδίων, καθώς και των Καλλιτεχνικών Αντικειμένων και των πινάκων ζωγραφικής.

Υπάρχουν αγάλματα από διαφόρους πολιτισμούς, όπλα, ασπίδες και διάφορα άλλα πολεμικά αντικείμενα. Εκθέτονται κοσμήματα των βασιλιάδων, αντικείμενα και ρούχα καθημερινής χρήσης, υπάρχουν αίθουσες με τεράστιους πίνακες και έργα υφαντουργίας. Εντυπωσιάστηκα φυσικά όταν αντίκρισα τα ελληνικά αριστουργήματα, τη Νίκη της Σαμοθράκης και την Αφροδίτη της Μήλου, τα οποία κατέχουν μέσα στο μουσείο σημαντική και εξέχουσα θέση. Σε μια άλλη υπερβολικά μεγάλη αίθουσα με πίνακες, με πολύ κόπο εξαιτίας του κόσμου που συνέρρεε, καταφέραμε να θαυμάσουμε τους πίνακες της Τζοκόντα, του Μυστικού Δείπνου, της Στέψης του Ναπολέοντα.

Είναι μοναδικό μουσείο και υπάρχουν αρκετοί λόγοι που θα μπορούσα να το ξεχωρίσω από τα άλλα μουσεία. Καταρχήν έχει πολύ περισσότερα εκθέματα και κατά δεύτερον είναι πολύ αρμονικά κατανεμημένα ως προς την ιστορία τους.

Σε όλα τα εκθέματα έμεινα κατενθουσιασμένος. Ήταν όλα τόσο «φανταστικά». Δεν ήθελα να τελειώσει εκείνη η ημέρα. Ήμουν πολύ χαρούμενος και γεμάτος εικόνες από όσα προλάβαμε να δούμε.

Αυτό το μουσείο είναι υπέροχο και αξίζει πραγματικά να το επισκεφθείτε.

Βουτσάς Αργύριος, μαθητής α1 Γυμνασίου Μουσικού Σχολείου Τρικάλων.

ΣΟΦΙΑ  ΚΑΤΣΙΡΕΑ

Να περιγράψετε το αρχαιολογικό τοπίο που σας γοητεύει.

Να εκθέσετε τους λόγους που το ξεχωρίζετε, τις σκέψεις και τα συναισθήματα που σας προκαλεί.

(Το κείμενό σας να έχει έκταση από 300-500 λέξεις)

                                   “ΟΙ ΔΕΛΦΟΙ”

Το μεγάλο ιερό των Δελφών που βρίσκεται στον νομό Φωκίδας, στους πρόποδες του Παρνασσού ανάμεσα σε δύο θεόρατους βράχους, ήταν ο τόπος όπου έδινε τους χρησμούς του το μαντείο του Απόλλωνα και αποτελούσε το σημαντικότερο θρησκευτικό κέντρο της Αρχαίας Ελλάδας.

Οι Δελφοί αποτελούσαν τον ομφαλό της Γης όπου σύμφωνα με τη μυθολογία εκεί συναντήθηκαν οι δύο αετοί που έστειλε ο Δίας από τα άκρα του σύμπαντος για να βρει το κέντρο του κόσμου. Στους Δελφούς οι Έλληνες πήγαιναν σε αναζήτηση των χρησμών του Απόλλωνα που μέσω του μαντείου του καθιστούσε σαφή την θεϊκή του βούληση. Έτσι λοιπόν η πολιτική επιρροή των Δελφών ήταν τεράστια, καθώς συγχρόνως ήταν το κέντρο συνάντησης ανθρώπων του τότε γνωστού κόσμου.

Το γεγονός ότι έχω διδαχτεί για το πόσο οι χρησμοί που έλαβαν οι  Έλληνες, σε διάφορες ιστορικές χρονικές περιόδους από το μαντείο των Δελφών και πόσο αυτοί επηρέασαν την εξέλιξη της ιστορίας, ήταν ο λόγος που με έκανε να θέλω να ασχοληθώ περισσότερο με τον συγκεκριμένο αυτό αρχαιολογικό τόπο. Ξέροντας ότι από αυτόν τον ιερό χώρο είχαν περάσει μεγάλες ηγετικές φυσιογνωμίες που σημάδεψαν την ροή της ιστορίας όπως ο Μέγας Αλέξανδρος λίγο πριν την έναρξη της μεγάλης του εκστρατείας, ο βασιλιάς Λυδίας Κροίσος, ο αυτοκράτορας Ιουλιανός ο οποίος και έλαβε τον τελευταίο χρησμό της Πυθίας, νιώθω μεγάλο δέος και συγκίνηση. Περπατώντας στην ιερά οδό που διασχίζει ολόκληρο τον αρχαιολογικό χώρο αισθάνθηκα σαν να έκανα ένα σύντομο ταξίδι πίσω στον χρόνο. Σαν να ήμουν και εγώ ένας από αυτούς που ζητούσε με αγωνία την θεϊκή συμβουλή του Απόλλωνα. Φτάνοντας δε στην στοά των Αθηναίων, μια μεγάλη πλατεία όπου διοργανώνονταν οι γιορτές, ήταν σαν να έβλεπα μπροστά μου τους εκατοντάδες αυτούς ανθρώπους που συγκεντρώνονταν και συνομιλούσαν για να ανταλλάξουν ιδέες και πληροφορίες, καθώς και για να επιδείξουν τα αναθήματά τους.

Η σύντομη αυτή διαδρομή στο παρελθόν αλλά και στο χώρο των Δελφών με έκανε να νιώσω μεγάλη υπερηφάνεια για την τεράστια ιστορική και πολιτισμική κληρονομιά που μας άφησαν οι προγονοί μας, και για την σπουδαιότητα της καταγωγής μου.

Αναμφίβολα οι Δελφοί είναι ένας χώρος που δεν  θα αφήσει ασυγκίνητο κανέναν επισκέπτη, ο οποίος γρήγορα θα ανακαλύψει το μεγαλείο του πολιτισμού μας.

<<Αρχαιολογικός χώρος ΔΙΟΝ>>

     Όπως  όλοι ξέρουμε η χώρα μας η Ελλάδα  έχει τεράστιο πολιτισμό. Πρώτα-πρώτα την γλώσσα μας και μετά τους  θησαυρούς  που μας άφησαν οι αρχαίοι  ημών πρόγονοι.               

     Οι θησαυροί αυτοί είναι αρχαία  ευρήματα που βρέθηκαν με ανασκαφές ,όπως ψηφιδωτά, κολώνες Ιωνικού  ρυθμού ,εργαλεία που χρησιμοποιούσαν  τότε και πολλά άλλα πράγματα .Τα ευρήματα που είναι εύκολα σε μετακίνηση φυλάσσονται σε κτίρια που ονομάζονται <<Μουσεία>> ,όμως αυτά που δεν μπορούν να μετακινηθούν ,είτε επειδή είναι  μεγάλα, είτε γιατί  τόσα χρόνια θαμμένα στη γη έχουν ενσωματωθεί μαζί της, φυλάσσονται σε χώρους που ονομάζονται αρχαιολογικοί.

     Ο αρχαιολογικός χώρος του ΔΙΟΝ με εντυπωσίασε ιδιαίτερα .Στην Αρχαία Ελλάδα πήρε το όνομά του από τον Μέγα Αλέξανδρο που για να ευχαριστήσει τον Δια για την νίκη του σε μια μεγάλη μάχη ίδρυσε μια πόλη και την ονόμασε ΔΙΟΝ. Αυτός ο αρχαιολογικός χώρος βρίσκεται στον νομό Πιερίας. Τα ευρήματα αυτής της πόλης είναι αξιοθαύμαστα. Πρώτα-πρώτα το θέατρο.  Ο τρόπος που ήταν χτισμένο ήταν αρκετά εντυπωσιακός .Αφού τότε τα μικρόφωνα δεν υπήρχαν  σκέφτηκαν να το χτίσουν σε σχήμα οβάλ. Όταν λοιπόν  οι ηθοποιοί μιλούσαν ο ήχος αντιλαλούσε και μπορούσαν να ακούσουν μέχρι και στην τελευταία θέση. Μου τράβηξαν την προσοχή κάποια αποτυπώματα από πανοπλίες, μερικά αγαλματάκια που αναπαρίσταναν ζώα και θεούς, λουτρά , αποθήκες και ψηφιδωτά πατώματα που απεικόνιζαν τους δώδεκα θεούς του Ολύμπου . Το θυσιαστήριο του Δια είναι ένα δωματιάκι σαν θάλαμος όπου μέσα του υπάρχει ένα άγαλμα του Δια και ακριβώς μπροστά του ένα μαρμάρινο τραπεζάκι για τις θυσίες .Εκεί που χάζευα τα ευρήματα δυο σκέψεις μου ήρθαν στο μυαλό. Η πρώτη με γέμισε λύπη ,γιατί τόσα πολλά από αυτά τα ευρήματα έχουν κλαπεί και βρίσκονται σε μουσεία του εξωτερικού ενώ θα έπρεπε να είναι εδώ στην Ελλάδα .Η άλλη σκέψη μου ήταν ότι πρέπει να τιμούμε τους προγόνους μας και να διατηρούμε τις παραδόσεις μας ώστε να συνεχίσουμε να δίνουμε τα φώτα μας σε όλο τον κόσμο. Γιατί ως γνωστό δεν υπάρχει γλώσσα που να μην έχει ρίζες  από την ελληνική.

       Εύχομαι ο ελληνικός λαός  να ξαναβρεί το δρόμο του και να συνεχίσει να κάνει  αυτό που έκανε στο παρελθόν.                          

Μαρία Καρακώστα, μαθήτρια α1 Γυμνασίου, του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων.

ΤΟ ΑΓΑΠΗΜΕΝΟ ΜΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟ                      

Γιώργος Καλούτσας

Είναι γνωστό σε όλους ότι  η Ελλάδα μας φημίζεται για τον αρχαίο πολιτισμό της. Οι αρχαίοι   Έλληνες μετέδωσαν τα φώτα της γνώσης σε πολλές χώρες της ανθρωπότητας. Στην Ελλάδα υπάρχουν πολλά διάσημα μνημεία, μα το αγαπημένο μου είναι ο Παρθενώνας.

Ο Παρθενώνας είναι το λαμπρότερο μνημείο της Ελλάδος. Κατασκευάστηκε το 438 π.Χ. από δύο φημισμένος αρχιτέκτονες, τον Ικτίνο και τον Καλλικράτη. Κάποιοι μάλιστα λένε πως συμμετείχε και ο Φειδίας. Για να χτιστεί χρησιμοποίησαν πεντελικό μάρμαρο και τον διακόσμησαν με κόκκινο, μπλε και χρυσό χρώμα. Ο Παρθενώνας είναι ένας από τους πολλούς αρχαίους ναούς οι οποίοι χτίστηκαν στον ονομαζόμενο χρυσό αιώνα του Περικλή. Ο ίδιος ο Περικλής είχε αναθέσει στον Φειδία να επιβλέπει όλα τα έργα της Ακρόπολης.

Ο Παρθενώνας όπως και άλλα μνημεία ήταν αφιερωμένος στη θεά Αθηνά. Στο εσωτερικό του ναού υπήρχε το τεράστιο χρυσελεφάντινο άγαλμα της θεάς. Επίσης, διάσημες είναι και οι κόρες του κάστρου, οι λεγόμενες Καρυάτιδες. Αυτές οι όμορφες κόρες ισορροπούν στα κεφάλια τους τη στέγη του ναού. Κάθε φορά που τις κοιτάζω μου θυμίζουν την τραγική στιγμή που ο Άγγλος Έλγιν έκλεψε μια από αυτές. Αυτή η ενέργεια του Έλγιν δεν ήταν καθόλου σωστή γιατί όλα τα γλυπτά και τα μνημεία της πατρίδας μας είναι σημαντικά για την Ελλάδα και κανένας δεν πρέπει να τα παίρνει μακριά από εδώ.

Προσωπικά έχω επισκεφτεί την Ακρόπολη αρκετές φορές, άλλοτε με τους γονείς μου και άλλοτε με τα ξαδέρφια μου. Όμως κάθε φορά που πηγαίνω νιώθω σαν να μην έχω έρθει ποτέ και δεν ξέρω τίποτα. Δεν πρόκειται να ξεχάσω το περιστατικό που συνέβη ανάμεσα στα ξαδέρφια μου και σε μένα. Βρισκόμασταν στην ξενάγηση στο μουσείο της Ακρόπολης και εγώ, ως συνήθως, κοιτούσα στα μάτια την ξεναγό. Ξαφνικά, ενώ η ξεναγός μιλούσε, ένας ξένος τουρίστας άρχισε να κλαίει δυνατά. Αμέσως αναρωτηθήκαμε για ποιο λόγο κλαίει και αρχίσαμε να του κάνουμε ερωτήσεις. Έπειτα από αρκετή ώρα σταμάτησε και μας εξήγησε πως ο προπάππους του ήταν Έλληνας και πως ήταν βαθιά συγκινημένος και περήφανος γι’ αυτόν. Έτσι, αφού μας εξήγησε, συνεχίσαμε την ξενάγηση με μεγάλη ανακούφιση.

Χωρίς αμφιβολία, ο Παρθενώνας είναι το μεγαλύτερο τουριστικό κέντρο σε όλη τη γη. Γι’ αυτό τον λόγο τον επισκέπτονται άνθρωποι από όλο τον κόσμο για να τον δούνε. Συνεπώς, κι εμείς σαν Έλληνες πρέπει να είμαστε περήφανοι για τους προγόνους μας οι οποίοι μας άφησαν τόσα θαυμαστά έργα. Έτσι λοιπόν έχουμε την υποχρέωση να τους τιμούμε και να τους σεβόμαστε.

Περιγράψτε  το αγαπημένο σας αρχαιολογικό τοπίο. Να εκθέσετε τους λόγους που το ξεχωρίζετε, τις σκέψεις και τα συναισθήματα που σας προκαλεί. (το κείμενο σας να έχει έκταση εώς 300-500 λέξεις).

Πολιτισμός, μια έννοια χωρίς την οποία οι άνθρωποι δεν θα μπορούσαν να επικοινωνήσουν, δεν θα υπήρχε πρόοδος και κουλτούρα. Είναι η προσπάθεια του ανθρώπου να αναπτύξει, να βελτιώσει τη ζωή του και να καλλιεργηθεί πνευματικά.

Η Αρχαία Ελλάδα έχει παίξει μεγάλο ρόλο στη διαμόρφωση του παγκόσμιου πολιτισμού. Ένα από τα μεγαλύτερα δείγματα πολιτισμού που δημιουργήθηκε στην Αρχαία Ελλάδα είναι και το Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου.

Το Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, που επισκέφθηκα το καλοκαίρι, μου προκάλεσε θαυμασμό και μου έφερε στο μυαλό πολλές σκέψεις.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Αρχαίου Θεάτρου βρίσκεται στην Αργολίδα και ανήκει στον σημερινό Δήμο Επιδαύρου. Θεωρείται το τελειότερο αρχαίο ελληνικό θέατρο από άποψη ακουστικής και ομορφιάς. Κατασκευάστηκε από τον Πολύκλειτο τον Νεότερο, τον 4^ο αιώνα π.Χ.. Οι ανασκαφές ξεκίνησαν το 1881, από την Αρχαιολογική Εταιρία και τον αρχαιολόγο Παναγή Καββαδία.

Το Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου μας καλωσορίζει με δύο τεράστιες πύλες, μία από τα δεξιά και μία  από τα αριστερά, από τις οποίες έμπαιναν οι θεατές που παρακολουθούσαν παραστάσεις. Στο κέντρο βρίσκεται η σκηνή όπου τοποθετούνται τα σκηνικά και παίζονται παραστάσεις. Απέναντι από τη σκηνή υπάρχουν <<πέτρινες κερκίδες>> στις οποίες καθόντουσαν οι θεατές. Ο σχεδιασμός αυτός του θεάτρου είχε ως αποτέλεσμα την τέλεια ακουστική και επέτρεπε τους θεατές να βλέπουν καθαρά τη σκηνή.

Η τελειότητα του θεάτρου και η πολιτιστική του αξία, οδήγησαν στην απόφαση της ανακήρυξης του, το 1988, ως μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO.

Οι λόγοι οι οποίοι με έκαναν να ξεχωρίσω το συγκεκριμένο αρχαιολογικό τοπίο είναι η τοποθεσία στην οποία βρίσκεται, σε ένα πολύ όμορφο φυσικό περιβάλλον, ο τρόπος κατασκευής του και η ακουστική που όλοι θαυμάζουν.

Παρατηρώντας το θέατρο μου δημιουργήθηκαν πολλές σκέψεις στο μυαλό. Πώς γίνεται οι αρχαίοι Έλληνες να κατασκεύασαν ένα τόσο μοναδικό θέατρο, χωρίς μηχανήματα και σύγχρονα μέσα. Τότε κατάλαβα πως εμείς οι Έλληνες ήμασταν πολύ έξυπνοι και πολύ δημιουργικοί, γιατί χτίσαμε ένα τέτοιο θέατρο, ένα θέατρο που δεν μπορεί να χτιστεί ούτε στην εποχή μας, παρ’ όλα τα σύγχρονα μέσα.

Βλέποντας αυτό το θαυμάσιο δημιούργημα των προγόνων μας νιώθω μεγάλη περηφάνια και θαυμασμό για τους αρχαίους Έλληνες που μας άφησαν ένα τόσο σημαντικό και πολιτισμικό μνημείο.

Οι Αρχαίοι Έλληνες μας έδωσαν μια σπουδαία κληρονομιά την οποία πρέπει  να τη σεβαστούμε και να τη διατηρήσουμε. Έτσι μόνο θα μπορέσουμε και εμείς να κρατήσουμε τον πολιτισμό μας.

Χρήστος-Ευάγγελος Βραζιώτης, μαθητής α1 Γυμνασίου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων.        

Να  περιγράψετε το αρχαιολογικό τοπίο που σας γοητεύει. Να εκθέσετε τους λόγους που το ξεχωρίζετε, τις σκέψεις και τα συναισθήματα που σας προκαλεί, και το κείμενό σας να έχει έκταση 300-500 λέξεις.

“Ο ΜΥΣΤΡΑΣ”

Η Ελλάδα είναι μια χώρα με τεράστια ιστορία και αυτό αποδεικνύεται μέσα από τα πολλά αρχαιολογικά μέρη που χιλιάδες επισκέπτες τα επισκέπτονται καθημερινώς.

Φέτος έτυχε να επισκεφτώ την Νότια Πελοπόννησο  και τον αρχαιολογικό χώρο του Μυστρά. Ο Μυστράς είναι χτισμένος  με αμφιθεατρική μορφή, δηλαδή είναι χτισμένος σε κλιμακωτή διάταξη. Είναι χτισμένος στους πρόποδες του Ταΰγετου και όλα τα σπίτια βλέπουν στην Σπάρτη.

Η ιστορία <<της νεκρής πολιτείας>> του Μυστρά άρχισε το 13^ο αιώνα όταν οι Φράγκοι κατέλαβαν την Πελοπόννησο και άρχισαν να τη χτίζουν. Μετά από ήττα των Φράγκων η καστροπολιτεία  πέρασε στα χέρια του Βυζαντινού αυτοκράτορα Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου. Όταν καταστράφηκε η Βυζαντινή αυτοκρατορία ο Μυστράς έπεσε στα χέρια των Τούρκων και ύστερα των Βενετών μέχρι που άρχισε να καταστρέφεται από τα καιρικά φαινόμενα. Αρχικά, πάνω -πάνω βρισκόταν μικρότερες εκκλησίες και κατεβαίνοντας στο κέντρο περίπου υπάρχει το αναπαλαιωμένο παλάτι των παλαιολόγων και οι περίτεχνες εκκλησίες. Τα ερείπια σήμερα αυτών παραμένουν σε αρκετά καλή κατάσταση αν και οι τοιχογραφίες των εκκλησιών έχουν καταστραφεί από τους Οθωμανούς. Ελάχιστες παραμένουν καθαρές, δηλαδή εμφανείς για το ποιος άγιος είναι. Τα μονοπάτια είναι πετρόχτιστα αρκετά μεγάλα, με απότομες στροφές και τεράστια βλάστηση τριγύρω τους. Προχωρώντας προς τα κάτω θαυμάζεις το καταπληκτικό παλάτι του παλαιολόγου κα την θαυμάσια θέα. Φτάνοντας στη μέση της διαδρομής αντίκρισα μια μεγάλη πόλη, που χώριζε τους αυτοκράτορες από τους απλούς ανθρώπους. Στη συνέχεια παρατήρησα τα λείψανα των σπιτιών και μια εκκλησία, σε καλή κατάσταση. Έμαθα πως εκεί έγινε αυτοκράτορας ο Κωνσταντίνος ο    Ά Παλαιολόγος, ο τελευταίος αυτοκράτορας του Βυζαντίου εποχή είχε τελειώσει.

Μου άρεσε πολύ η βυζαντινή καστροπολιτεία, γιατί εκεί έγιναν μάχες. Καθώς περπατούσα ξετυλίγονταν μπροστά μου η ιστορία του Βυζαντίου, περνούσαν δίπλα μου οι παλαιολόγοι πάνω στα άλογα, ετοιμαζόταν ο λαός για την πολιορκία τους από τους τούρκους. Είναι λοιπόν ένα τόπος που παρόλο που δεν κατοικείται πλέον, εκτός από ένα μοναστήρι, νιώθεις ότι παραμένει ζωντανός και υπάρχει έντονη η ένωση του αρχαιοελληνικού με το Βυζαντινό στοιχείο.

Γραδούλα Ειρήνη, μαθήτρια του α1 Γυμνασίου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων

Να περιγράψετε το αρχαιολογικό τοπίο που σας γοητεύει. Να εκθέσετε τους χώρους που το ξεχωρίζετε, τις σκέψεις και τα συναισθήματα που σας προκαλεί. Το κείμενο να έχει έκταση 300-500 λέξεις. Το αρχαιολογικό τοπίο να βρίσκεται στην Ελλάδα και θα μπορούσε να είναι ένα μουσείο ,μνημείο ή ένας αρχαιολογικός χώρος.

Πολιτισμός είναι τα χαρακτηριστικά του ανθρώπου τα οποία τον κάνουν να δημιουργεί κώδικες επικοινωνίας και ηθικής ,να ζει σε κάποια κοινωνία υπακούοντας και τηρώντας αυστηρά τους νόμους της ,την δυνατότητα δημιουργίας τέχνης, επιστήμης, φιλοσοφίας και τεχνολογίας. Με λίγα λόγια ο άνθρωπος είναι το μόνο ον πάνω στη γη που μπορεί να παράγει πολιτισμό. Στη χώρα μας υπάρχουν πολλά, ενδιαφέροντα αρχαιολογικά τοπία που μιλούν για τον πολιτισμό της.

Το εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο είναι ένα από αυτά. Βρίσκεται στην Αθήνα, επί της οδού Πατησίων .Ο εξωτερικός του χώρος είναι περιτριγυρισμένος από πανέμορφα ψηλά δέντρα, πολύχρωμα, μοσχομυριστά λουλούδια. Εκατομμύρια τουρίστες ανά τον κόσμο και όλο τον χρόνο επισκέπτονται το Μουσείο για να θαυμάσουν τα υπέροχα ευρήματα. Ευρήματα από ανασκαφές του 19″ αιώνα. Επίσης είναι το μεγαλύτερο Μουσείο που υπάρχει στην Ελλάδα και ένα από τα σημαντικότερα στον κόσμο, στον τομέα της αρχαίας τέχνης. Το κτήριο θεμελιώθηκε το 1866 σε οικόπεδο που δώρισε η Ελένη Τοσίτσα και αυτή την χρονιά διανύει τα εκατόν πενήντα χρόνια λειτουργίας.

Είναι εμπλουτισμένο με περισσότερα από 11.000 ευρήματα από όλα τα σημεία του Ελληνικού κόσμου.

Οι εκθεσιακοί του χώροι, δεκάδες σε κάθε όροφο, καλύπτουν 8.000 τ.μ. , μέσα στους οποίους στεγάζονται πέντε μεγάλες αλλά και μόνιμες συλλογές, οι οποίες είναι οι εξής: η συλλογή Πρo’ι’στορικών  Αρχαιοτήτων, η συλλογή έργων γλυπτικής, η συλλογή Αγγείων και Μικροτεχνίας, η συλλογή Σταθάτου έργων Μεταλλοτεχνίας καθώς και η συλλογή Αιγυπτιακών και Ανατολικών Αρχαιοτήτων. Στις συλλογές του Μουσείου εκπροσωπούνται όλοι οι πολιτισμοί που άνθισαν στον ελλαδικό χώρο από την Προ’ι’στορική εποχή ως και το τέλος της ρωμα’ι’κής περιόδου.

Οι σκέψεις  και τα συναισθήματα που μου δημιουργούνται κάθε φορά που βρίσκομαι  σ” έναν  τέτοιο χώρο όπως είναι το Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας είναι διάφορα. Σκέφτομαι τις δεξιότητες εκείνων των ανθρώπων της τότε εποχής, που κατάφεραν να δημιουργήσουν αυτά τα πολύτιμα δημιουργήματα από τόσο απλά υλικά όπως είναι: οι λίθοι, τα ελεφαντόδοντα και τα κέρατα ζώων, τα οποία εμείς σήμερα θαυμάζουμε. Έκπληκτη επίσης με αφήνει η παραμικρή λεπτομέρεια που έδιναν πάνω στο κάθε άγαλμα, στα γλυπτά, στα κοσμήματα και στα αντικείμενα καθημερινής τους ανάγκης. Όλα αυτά με κάνουν να νιώθω πολύ περήφανη για την υπηκοότητά μου, εμένα αλλά και κάθε Έλληνα πολίτη που αγαπά τον εμπλουτισμένο πολιτισμό της πατρίδας του.

Αργυροπούλου Ηλιάνα, μαθήτρια α1 Γυμνασίου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων.

Να περιγράψετε το αρχαιολογικό τοπίο που σας γοητεύει. Να εκθέσετε τους λόγους που το ξεχωρίζετε, τις σκέψεις και τα συναισθήματα που σας προκαλεί.

Όταν τον Φεβρουάριο του 2016 βρέθηκα στην Φλωρεντία, είχα την ευκαιρία να επισκεφτώ ένα από τα ωραιότερα μουσεία του κόσμου, το Uffizi. Το συγκεκριμένο μουσείο φιλοξενεί κυρίως έργα από την εποχή της αναγέννησης. Είναι ένα ιδιαίτερα εντυπωσιακό κτίσμα που στην αρχή προοριζόταν για να γίνει γραφεία, εξ ου και η ονομασία Uffizi. Η μεγαλόπρεπη αρχιτεκτονική του, καλύπτει σχεδόν δύο οικοδομικά τετράγωνα, που σχηματίζουν το γράμμα «Π». Έχει πολλά μεγάλα ξύλινα παράθυρα και ένα μαρμάρινο άγαλμα σε κάθε σημείο.

Εσωτερικά σε γοητεύει ακόμη περισσότερο. Το πάτωμα που σχηματίζει όμορφα μωσαϊκά έχει μία αρμονία με την οροφή η οποία σχηματίζει μεγάλους θόλους με έργα των ζωγράφων της Αναγέννησης. Δεξιά και αριστερά μπορεί κανείς να δει αγάλματα της εποχής ενώ διασχίζει τους μεγάλους διαδρόμους του μουσείου. Υπάρχουν ξεχωριστές αίθουσες για τα έργα του κάθε ζωγράφου. Οι τοίχοι και οι οροφές των αιθουσών είναι στολισμένες με χρυσά ανάγλυφα και φυσικά τους πίνακες. Κάποιοι από τους ζωγράφους που φιλοξενούνται τα έργα τους στο μουσείο είναι: ο Μποτιτσέλι, ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, ο Μιχαήλ άγγελος και πολλοί άλλοι… Κάποια από τα έργα αυτών των ζωγράφων είναι: «Η γέννηση της Αφροδίτης» , «Η αλληγορία της άνοιξης» του Μποτιτσέλι, και «Ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου» του ντα Βίντσι και πολλά ακόμα.

Αυτός ο χώρος μου αρέσει περισσότερο από άλλους αρχαιολογικούς χώρους λόγω των έργων που υπάρχουν μέσα σε αυτόν. Τα χρώματα που χρησιμοποιούσαν οι ζωγράφοι εκείνης της εποχής για τους πίνακές τους, τα εντυπωσιακά σχέδια και ανάγλυφα που στολίζουν  τους τοίχους και τους ναούς και τέλος αυτή η μικρή υπερβολή δημιουργούν ένα υπέροχο αποτέλεσμα το οποίο δεν το βλέπεις μόνο μέσα στο  Uffizi αλλά και στο καθετί που υπάρχει στην Φλωρεντία.

Ελπίδα – Μαρία Θωμαΐδη, μαθήτρια α1 Γυμνασίου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων.

Να περιγράψετε το αρχαιολογικό τοπίο που σας γοητεύει, να εκθέσετε τους λόγους που το ξεχωρίζετε, τις σκέψεις και τα συναισθήματα που σας προκαλεί.

Η Ακρόπολη των Αθηνών είναι ο αγαπημένος μου αρχαιολογικός χώρος καθώς πάνω σε αυτή βρίσκεται ο θαυμαστός και μεγαλοπρεπής Παρθενώνας. Πρόκειται για έναν τεράστιο ναό χτισμένο προς τιμήν της θεάς Αθηνάς. Αποτελεί το λαμπρότερο μνημείο Αθηναϊκής πολιτείας και αποτέλεσμα της συνεργασίας σημαντικών αρχιτεκτόνων και καλλιτεχνών στα μέσα του  5^ου αιώνα π.Χ.

Η  κατασκευή του ξεκίνησε το 448 π.Χ και τα εγκαίνιά του έγιναν 10 χρόνια μετά το 438 π.Χ στα Μεγάλα Παναθήναια. Ο γλυπτός διάκοσμος, καθώς ήταν πολύ περίτεχνος , ολοκληρώθηκε αργότερα και συγκεκριμένα το 443 π.Χ. Με εντυπωσιάζει ιδιαίτερα  το γεγονός ότι 2.500 χρόνια πριν, με βασικό υλικό το μάρμαρο και απλά εργαλεία, κατασκευάστηκε αυτό το αριστούργημα της αρχιτεκτονικής.

Ο Παρθενώνας συγκαταλέγεται ανάμεσα στα σπουδαιότερα μνημεία της ανθρωπότητας και σύμφωνα με μία σχετική ψηφοφορία που έγινε ηλεκτρονικά το 2015 κατέλαβε την 21^η θέση.

Στα πλαίσια των σχολικών  εκπαιδευτικών εκδρομών επισκεφτήκαμε την Ακρόπολη των Αθηνών. Όταν ανεβήκαμε στην κορυφή του λόφου η θέα μας έκοψε την ανάσα. Μπροστά μας υψώνονταν ο Παρθενώνας και στα πόδια μας απλώνονταν όλη η Αττική. Νιώσαμε υπερήφανοι γι’ αυτό που οι αρχαίοι Έλληνες κατάφεραν να δημιουργήσουν. Αυτόν τον απίστευτα τεράστιο  μα και όμορφο ναό  που δυστυχώς έχει υποστεί πολλές καταστροφές. Με μεγάλη μας χαρά όμως, διαπιστώσαμε ότι επιχειρούμε να αναστηλώσουμε τα κατεστραμμένα τμήματα χρησιμοποιώντας σύγχρονα εργαλεία και μεθόδους. Δυστυχώς δεν μπορέσαμε να δούμε όλο τον γλυπτό διάκοσμο που είχε κατασκευαστεί για να εμπλουτίσει αυτό το σπουδαίο μνημείο. Πολλά αγάλματα και γλυπτά έχουν κλαπεί και δεν μπορούμε να τα απολαύσουμε στον τόπο όπου δημιουργήθηκαν.

Τα μάρμαρα του Παρθενώνα αφαιρέθηκαν από τον Λόρδο Έλγιν από το 1799 μέχρι το 1803 και μεταφέρθηκαν στην Βρετάνια το 1806.Απο τότε βρίσκονται στο Βρετανικό μουσείο του Λονδίνου. Υπάρχει όμως μια παγκόσμια κίνηση σπουδαίων Ελλήνων και ξένων ανθρώπων των γραμμάτων, που διεκδικούν την επιστροφή των κλεμμένων γλυπτών του Παρθενώνα, και διαρκώς κερδίζει οπαδούς.

Θα πρέπει κάθε Έλληνας να αισθάνεται την υποχρέωση να επισκεφτεί τον συγκεκριμένο αρχαιολογικό χώρο καθώς εκατομμύρια άνθρωποι από όλες τις γωνιές της Γης διανύουν τεράστιες αποστάσεις για να θαυμάσουν από κοντά το σπουδαίο αυτό μνημείο. Θα ήθελα να θαυμάσω ξανά   αυτό το  αρχιτεκτονικό μνημείο για να απολαύσω για ακόμα μια φορά ένα θέαμα που δύσκολα θα ξαναβρώ παρόμοιό του! Θα πρότεινα σε όλους να επισκεφθούν την Ακρόπολη των Αθηνών.  Σε αυτούς που   ενδιαφέρονται να μάθουν για τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό  μα και σε αυτούς που νομίζουν ότι δεν θα τους αρέσει, μπορώ να εγγυηθώ ότι θα μαγευτούν από αυτό που πρόκειται  δουν.

Καλλιντέρη  Μαριάννα,  μαθήτρια α1 Γυμνασίου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων.

                                             « Ένα μουσείο , ένας  πολιτισμός».

Το μουσείο της Ακρόπολης  είναι αρχαιολογικό μουσείο βασισμένο στα ευρήματα του αρχαιολογικού χώρου της Ακρόπολης των Αθηνών. Το μουσείο χτίστηκε για να στεγάσει κάθε αντικείμενο που έχει βρεθεί στον ιερό βράχο της Ακρόπολης και στους πρόποδες του, καλύπτοντας μια μεγάλη, χρονική περίοδο από τον Μυκηναϊκό πολιτισμό μέχρι την Ρωμαϊκή και παλαιοχριστιανική Αθήνα. Ταυτόχρονα το μουσείο της Ακρόπολης βρίσκεται πάνω στον αρχαιολογικό χώρο Μακρυγιάννη, κατάλοιπο την Ρωμαϊκών και πρώιμων βυζαντινών Αθηνών.

Το μουσείο της Ακρόπολης είναι τεράστιο, όταν το είδα για πρώτη φορά νόμιζα ότι ήταν κάποιο πανεπιστήμιο ή κάτι τέτοιο, αλλά όταν άρχισα να πηγαίνω πιο κοντά κατάλαβα ότι αυτό οφειλόταν εξαιτίας των αγαλμάτων και των υπόλοιπων ευρημάτων που μπορούσα να δω από τα παράθυρα.

Όταν μπήκα μέσα στο μουσείο, το πρώτο πράγμα που πρόσεξα ήταν το ότι το πάτωμα ήταν φτιαγμένο από τζάμια και μπορούσες να δεις  ό,τι είναι από κάτω σου, αυτό δημιουργούσε πολλά συναισθήματα, ότι κάποτε ήταν ένας άνθρωπος εκεί κάτω, ότι το χώμα σε αυτά τα μέρη δεν είναι μόνο χώμα, είναι ιστορία, δεν είναι σαν την Αμερική για παράδειγμα που δεν έχει ιστορία και που πατάνε «σκέτο»  χώμα. Εμείς οι Έλληνες πατάμε πάνω σε έναν πολιτισμό.

Μετά όταν άρχισα να μπαίνω προς τα μέσα περισσότερο είδα αγάλματα, το ένα πιο εντυπωσιακό από το άλλο. Φυσικά κανένα δεν ήταν ολόκληρο γιατί με τον καιρό χάλασαν, αλλά μόνο και μόνο που έχουμε αυτό δεν πειράζει  καθόλου. Είχε πάρα πολλά ευρήματα, όπως αγάλματα, αρχαία νομίσματα, εργαλεία, που χρησιμοποιούσαν στην καθημερινή τους ζωή , μέχρι και διακοσμητικά όπως βάζα και πολλά άλλα πράγματα φτιαγμένα από πηλό.

Πραγματικά μου αρέσει πολύ αυτό το μουσείο, και μακάρι να υπάρχει και μετά από τριάντα χρόνια για να πάω τα παιδιά μου εκεί και να τους πω πολλά πράγματα σχετικά με το μουσείο και τον πολιτισμό μας. Μου αρέσει πολύ η ιδέα ότι βλέπω πράγματα δεκάδων χιλιάδων ετών και θα ήθελα μια μέρα να γίνω εγώ ένας μεγάλος ξεναγός, στο συγκεκριμένο μουσείο…. !

Καρανάνας Γεώργιος, μαθητής α1 Γυμνασίου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων.

ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΙΣ ΜΥΚΗΝΕΣ

Πέρυσι το καλοκαίρι πήγα για διακοπές μαζί με την οικογένειά μου σε μια από τις πιο όμορφες πόλεις της Ελλάδας, στο Ναύπλιο. Κατά τη διάρκεια των διακοπών μας στο Ναύπλιο κάναμε πολλές συναρπαστικές δραστηριότητες. Μία από αυτές ήταν η επίσκεψή μας στον αρχαιολογικό χώρο των Μυκηνών.

Οι Μυκήνες ήταν αρχαία πόλη της Αργολίδας και αποτελούσε ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα του ελληνικού πολιτισμού. Ολόκληρος ο αρχαιολογικός χώρος βρισκόταν πάνω σε ένα λόφο και γι’αυτό η θέα από εκεί πάνω είναι φαντασμαγορική. Ιδιαίτερα όταν ο επισκέπτης φτάσει στην κορυφή του λόφου αισθάνεται ότι βρίσκεται στην κορυφή του κόσμου.

Με το που φτάσαμε στον αρχαιολογικό χώρο των Μυκηνών το πρώτο πράγμα που αντικρίσαμε ήταν η Πύλη των Λεόντων η οποία είναι η κύρια είσοδος της ακρόπολης των Μυκηνών. Επάνω στην πύλη είδαμε να προβάλλεται η παράσταση δύο ανάγλυφων λιονταριών. Ένα περίεργο συναίσθημα με κατέλαβε όταν επρόκειτο να περάσω κάτω από αυτή τη θεόρατη πύλη. Σκεφτόμουν ότι σε αυτό το χώρο ζούσαν άνθρωποι πριν από χιλιάδες χρόνια. Περνώντας αυτή την πύλη έκανα ένα σύντομο ταξίδι στο χρόνο κι έτσι βρέθηκα περικυκλωμένη από ερείπια.

Από τα σωζόμενα ερείπια ,σπουδαιότερα είναι οι ταφικοί βασιλικοί περίβολοι, τους οποίους φροντίσαμε να τους επισκεφτούμε αμέσως μόλις περάσαμε την Πύλη των Λεόντων. Ο θολωτός τάφος του βασιλιά Ατρέα ήταν από τις πιο όμορφες εμπειρίες της ζωής μου. Βλέποντας την είσοδο του τάφου αναλογίστηκα τη δύναμη των βασιλιάδων και αναρωτιόμουν πόσους θησαυρούς έθαβαν με τους άρχοντες στα κοιμητήρια .Ταυτόχρονα όμως ένιωθα να με καταδιώκει ένα δέος καθώς βρισκόμουν μέσα σ’αυτό το μεγαλοπρεπή θολωτό τάφο του βασιλιά Ατρέα.

Ύστερα από αρκετή ώρα φτάσαμε και στο μέρος που βρισκόταν η Ακρόπολη και τα ανάκτορα. Η οχύρωση της Ακρόπολης με τα κυκλώπεια τείχη με έκανε να αναρωτηθώ πώς μπόρεσαν οι άνθρωποι να μετακινήσουν όλους αυτούς τους τεράστιους λίθους και να τους συναρμολογήσουν. Αυτό το ερώτημα παραμένει αναπάντητο μέχρι και σήμερα. Καθώς στεκόμασταν στην Ακρόπολη άρχισε σιγά σιγά να σουρουπώνει. Τα χρώματα σον ουρανό ήταν μαγευτικά και όλος ο αργολικός κάμπος έμοιαζε σαν ζωγραφιά. Ήταν όλα τόσο γαλήνια!

Αργότερα επισκεφτήκαμε και το Μυκηναϊκό μουσείο. Εκεί είδαμε πολλά ευρήματα που έφεραν στο φως ανασκαφές που έγιναν στις Μυκήνες. Σε μια αίθουσα ήταν και μια αναπαράσταση από το προσωπείο του Αγαμέμνονα. Το χρυσό αυτό είναι από τα σημαντικότερα ευρήματα ,το οποίο εκτίθεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας. Πριν από δύο χρόνια είχα επισκεφτεί το Αρχαιολογικό μουσείο και είχα δει το αυθεντικό προσωπείο του Αγαμέμνονα και ομολογώ ότι είχα εντυπωσιασθεί.

Πλέον είχε νυχτώσει για τα καλά. Ήρθε η ώρα να επιστρέψουμε στο ξενοδοχείο μας στο Ναύπλιο. Η ξενάγησή μας σ’αυτό το μαγευτικό χώρο ήταν από τις καλύτερες εμπειρίες που έζησα. Θα θυμάμαι για πάντα την επίσκεψή μου στις Μυκήνες. Ελπίζω να μου δοθεί η ευκαιρία να ξαναεπισκεφτώ αυτό το μέρος ,για να ανακαλύψω ακόμα περισσότερα και να αποκτήσω υπέροχες αναμνήσεις.

Βασδέκη Αικατερίνη, μαθήτρια α1 Γυμνασίου, Μουσικού Σχολείου Τρικάλων

Καλησπέρα κυρία Ηλιάδη,

Αποφάσισα να σας γράψω για το αγαπημένο μου αρχαιολογικό μνημείο. Πρόκειται για την Ακρόπολη της Αθήνας.

Η χώρα μας έχει πολλά αξιοθαύμαστα μνημεία τα  οποία δείχνουν τα μεγαλεία του αρχαίου Ελληνικού πολιτισμού. Ένα από τα μνημεία που θαυμάζω περισσότερο είναι η Ακρόπολη . Η Ακρόπολη είναι χτισμένη πάνω σε έναν βραχώδη λόφο ο οποίος είναι απρόσιτος από όλες τις μεριές έκτος της δυτικής  πλευράς όπου και βρίσκεται η είσοδος με τα λαμπρά Προπύλαια.

Κοιτάζοντας αυτό αξιοθαύμαστο μνημείο αναρωτιέμαι πώς οι αρχαίοι έλληνες κατάφεραν να χτίσουν ένα τέτοιο μνημείο μιας κι εκείνη την εποχή δεν υπήρχαν τα κατάλληλα μέσα που θα τους διευκόλυναν στο χτίσιμο τόσο μεγάλων έργων.

Στην προσπάθειά μου να μάθω περισσότερα πράγματα γι’ αυτό το μνημείο διάβασα ότι στην Ακρόπολη υπάρχουν τρείς αρχαίοι ναοί, ο Παρθενώνας , το Ερέχθειο ναός της Απτέρου Νίκης. Όλα τα μνημεία της είναι κατασκευασμένα από Πεντελικό μάρμαρο ονομαστό για εκείνη την εποχή και χτίστηκαν κατά τον χρυσό αιώνα του Περικλή από τους αρχιτέκτονες Ικτίνο και Καλλικράτη.

Ακριβώς απέναντι από τον Παρθενώνα βρίσκεται το Ερέχθειο που έχει έξι κίονες οι οποίοι είχαν την μορφή νεαρών κοριτσιών , των Καρυάτιδων όλα αυτά τα μνημεία διασώθηκαν από φωτιές σεισμούς και πολέμους για δύο χιλιάδες χρόνια, δεν κατάφεραν όμως να διασώθηκαν από την βαρβαρότητα του Άγγλου πρεσβευτή. Ο Έλγιν κατόρθωσε με δόλιο τρόπο να πάρει κομμάτια της Ακρόπολης και να τα πουλήσει στην Βρετάνια όπου εκτίθενται ακόμη και σήμερα.

Διαβάζοντας  όλες τις παραπάνω πληροφορίες ένιωσα θαυμασμό για όλα αυτά τα υπέροχα δημιουργήματα και ταυτόχρονα θυμό γιατί με πονηριά κατάφερε να πάρει πολύτιμα και ανεκτίμητα μνημεία από την Ελλάδα. Επίσης αισθάνομαι και λύπη επειδή αυτά τα μνημεία δεν βρίσκονται στην Ελλάδα για να τα θαυμάζουν οι Έλληνες μιας και τα δημιούργησαν οι προγονοί τους. Αντίθετα βρίσκονται στην Βρετανία δίνοντας την ευκαιρία σε αυτήν την χώρα να πλουτίσει από τον Ελληνικό πολιτισμό.

Τελειώνοντας, θα ήθελα να πω ότι ως χώρα θα πρέπει να προσπαθήσουμε περισσότερο για να φέρουμε πίσω τα μνημεία που μας έκλεψαν.

Με εκτίμηση

Γεωργία  Δουλοπούλου, μαθήτρια α1 Γυμνασίου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων

Μουσικό Σχολείο Τρικάλων

Σχολικό Έτος 2016-17

Υπεύθυνη-διδάσκουσα καθηγήτρια:

Ηλιάδη Αμαλία, φιλόλογος-ιστορικός (ΠΕ02)

«Διδάσκοντας το μάθημα της Φιλοσοφίας στη Β’ Τάξη του Λυκείου,  αφουγκραζόμενη τους μαθητές/τριες»

Το βιβλίο της Φιλοσοφίας της Β’ Λυκείου (Αρχές Φιλοσοφίας, Υπουργείο Παιδείας & Θρησκευμάτων, Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών και εκδόσεων «Διόφαντος»,συγγραφείς: Στέλιος Βιρβιδάκης, Βασίλης Καρασμάνης, Χαρινέλα Τουρνά, έκδοση του 2015) είναι, κατά την εκτίμησή μου, φλύαρο, γενικόλογο, γεμάτο ανούσιες- πολλές φορές- λεπτομέρειες, επεξηγήσεις που πλατειάζουν χωρίς να προσφέρουν σαφείς διευκρινήσεις, αλλά επίσης έχει υπέροχα παραθέματα, εύστοχη επιλογή εικαστικού υλικού, ζωγραφικών πινάκων, εικόνων κ.τ.λ. και πολύ ενδιαφέρουσα βιβλιογραφία.  Κράτησα λοιπόν για μένα τη βιβλιογραφία, για τους μαθητές/τριές μου προόρισα τα παραθέματα και τους πίνακες, και προσάρμοσα τη διδακτέα ύλη, έτσι ώστε  να ενδιαφέρονται για το μάθημα, να εκφράζονται με ζωντάνια και αμεσότητα σε αυτό και να νιώθουν ελεύθεροι να διατυπώσουν τις ιδέες τους για φιλοσοφικά προβλήματα και υπαρξιακές αναζητήσεις ή να εκφράζουν, χωρίς φόβο, εφηβικές αναρωτήσεις. Αυτό το έχουν δηλώσει αρκετές φορές, με λόγια και με πράξεις.

Κάνοντας έναν απολογισμό της διδασκαλίας μου, εξέφρασα στους μαθητές/τριές μου το «παράπονο» και τη βεβαιότητα πως, ενδεχομένως, δεν θα θυμούνται, αργότερα στο πέρασμα του χρόνου, στοιχειώδη δεδομένα, όπως τη διαίρεση της φιλοσοφίας σε κλάδους, και τους ρώτησα στη συνέχεια να μου πουν τι νιώθουν για τη φιλοσοφία ως μάθημα. Οι προφορικές και γραπτές απαντήσεις τους στο κεντρικό μου ζητούμενο που ήταν η αυθόρμητη κατάθεση απόψεων, εντυπώσεων και προσδοκιών εκ μέρους τους, για το μάθημα της Φιλοσοφίας, με ικανοποίησαν και επιβεβαίωσαν την βασική μου θεωρητική θέση: ότι σκοπός του μαθήματος είναι η φιλοσοφική και ιστορικο-φιλοσοφική κατανόηση του ζητήματος της διδασκαλίας της φιλοσοφίας, και όχι κατ’ αρχήν η πρόταση μιας ειδικής διδακτικής της φιλοσοφίας.

Στην προοπτική αυτή, συζήτησα με τους μαθητές/τριές μου το ερώτημα αν είναι διδακτή η φιλοσοφία, με αναφορά στην προβληματική που ανέπτυξαν ορισμένοι φιλόσοφοι και ορισμένες παραδόσεις. Έγινε ιστορική επισκόπηση της διδασκαλίας της φιλοσοφίας (το πότε, από ποιους και με ποιον σκοπό και μέθοδο έχει διδαχθεί), επισκόπηση που προϋποθέτει –και προχωρεί παράλληλα με– την ίδια την ιστορία της φιλοσοφίας. Στη συνέχεια προτάθηκαν και παρουσιάστηκαν τρόποι διδασκαλίας της φιλοσοφίας (θεματοκεντρικοί και κειμενοκεντρικοί). Με τον τρόπο αυτό δείχθηκε ότι η διδασκαλία της φιλοσοφίας είναι  και μπορεί να γίνει ένα φιλοσοφικό «πρόβλημα».

Στις μέρες μας πολλοί συνεχίζουν να επιχειρηματολογούν (ή πιστεύουν ότι δεν χρειάζεται καν να επιχειρηματολογήσουν) υπέρ του σημαντικού (ή και του θεμελιώδους) ρόλου της φιλοσοφίας στη Μέση Εκπαίδευση, ακόμη και στην κοινωνία.

Το αν και πώς διδάσκεται η φιλοσοφία συνδέεται με την αντίληψη για τη φύση της μάθησης και της γνώσης και προϋποθέτει, τελικά, μία θέση για τη φύση και το έργο της ίδιας της φιλοσοφίας. Ως τέτοιο, ως φιλοσοφικό ερώτημα, προσείλκυσε παραδοσιακά την προσοχή των φιλοσόφων, οι οποίοι δεν το άφησαν στα χέρια των ειδικών της διδακτικής (που, εξάλλου, ελάχιστες φορές το καταδέχθηκαν).

Η σημερινή κατάσταση της φιλοσοφίας εντός των εκπαιδευτικών θεσμών (της δευτεροβάθμιας, της τριτοβάθμιας και της διά βίου εκπαίδευσης) μάς αναγκάζει να θέσουμε εκ νέου το ερώτημα, ως επείγον ερώτημα παιδείας και με επίγνωση της ιστορικότητάς του.(Βλ. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Γιώργος Ζωγραφίδης «Η διδασκαλία της φιλοσοφίας. Σκοπός, δομή και περιεχόμενο μαθήματος». Έκδοση: 1.0. Θεσσαλονίκη 2014. Διαθέσιμο από τη δικτυακή διεύθυνση: https://opencourses.auth.gr/courses/OCRS456/.

Για ποιο λόγο, όμως, το εκπαιδευτικό σύστημα της Γαλλίας επιμένει τόσο πολύ στο να διδάσκονται οι μαθητές λυκείου τις βασικές αρχές της φιλοσοφίας; Αυτό το ερώτημα διατυπώνει ο Βρετανός ανταποκριτής του BBC στο Παρίσι, Χιού Σκόφιλντ. Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πηγές, οι δεκαεπτάχρονοι μαθητές στη Γαλλία, στα πλαίσια της μελέτης για το Baccalaureat ( το δικό μας αντίστοιχο απολυτήριο Λυκείου), έχοντας επιλέξει το Bac Litteraire, δηλαδή την «φιλολογική» κατεύθυνση που δίνει έμφαση σε μαθήματα όπως η Φιλολογία και η Φιλοσοφία, μελετούν εντατικά την τελευταία.

Μπορείτε να φανταστείτε ότι οι μαθητές θα περάσουν, τουλάχιστον τέσσερις ολόκληρες ώρες διανοητικής εξάσκησης αναπτύσοντας  εξαντλητική επιχειρηματολογία για το θέμα: «Είναι η αλήθεια προτιμότερη από την ειρήνη;». “Η «Υπάρχει εξουσία χωρίς βία;». “Η «Μπορεί κάποιος να έχει δίκιο και όταν τα γεγονότα τον διαψεύδουν;».

Υπάρχει, βέβαια, και η εναλλακτική επιλογή να ασχοληθούν με  μία άσκηση που ζητάει να σχολιάσουν γραπτώς ένα κείμενο. Σ” αυτή την περίπτωση, μπορούν να διαλέξουν ανάμεσα σ” ένα απόσπασμα από το έργο «Tractatus Theologiko-Politico» που έγραψε το Σπινόζα το 1670 και σε μία άποψη του Σενέκα για τον αλτρουισμό». 

Στη φιλολογική κατεύθυνση μαθητές και μαθήτριες στη Γαλλία διδάσκονται, επί οκτώ σχολικές ώρες την εβδομάδα, πάρα πολλά στοιχεία για το έργο κορυφαίων στοχαστών όπως ο Πλάτωνας, ο Καντ, ο Σοπενχάουερ, ο Χάιντεγκερ και ο Σαρτρ. Μερικά από τα θέματα που πραγματεύονται στην τάξη, στη μελέτη και στις εξετάσεις είναι: η συνείδηση, ο άλλος, η τέχνη, η ύπαρξη και ο χρόνος, η ύλη και το πνεύμα, η κοινωνία, ο νόμος, το καθήκον, η ευτυχία.

Υπάρχουν κι άλλες γενικές κατευθύνσεις που μπορεί να επιλέξει ένας μαθητής Λυκείου στη Γαλλία, όπως η επιστημονική. Αλλά ακόμη κι εκεί υπάρχει η φιλοσοφία ως διδασκόμενο μάθημα, αναπόσπαστο τμήμα της διδακτέας ύλης.

Προς τί λοιπόν τόση προσκόλληση στη φιλοσοφία;Θεωρείται ότι στόχος του γαλλικού εκπαιδευτικού συστήματος είναι οι μαθητές όχι απλώς να καταλάβουν τις πιο σημαντικές φιλοσοφικές ιδέες, αλλά κυρίως να μπορούν να τις χρησιμοποιήσουν στην ενήλικη ζωή τους, στην περίπτωση μιας συνομιλίας.

Κι αυτό, κατά την άποψή μου, συμβαίνει μόνο στη Γαλλία, όπου οι ρίζες της διδασκαλίας της φιλοσοφίας στη μέση εκπαίδευση είναι παμπάλαιες. Το μπακαλορεά της Γαλλίας εισήχθη το 1809 από τον ίδιο τον αυτοκράτορα Ναπολέοντα Βοναπάρτη με τη φιλοσοφία να αποτελεί ένα από τα κύρια μαθήματα.

Η χρησιμότητα της διδασκαλίας της φιλοσοφίας ήταν και παραμένει η εξής: να ολοκληρωθεί η μάθηση ενός παιδιού με στόχο αυτό με τη σειρά του να μάθει να σκέφτεται.

Εμπνεόμενοι από εικόνες και σχετικά κείμενα και διαπνεόμενοι από δημιουργικότητα και ερευνητική διάθεση,  οι μαθητές και οι μαθήτριές μου διατύπωσαν τις σκέψεις, τις απόψεις, τις αντιλήψεις τους για το μάθημα και την αξία της φιλοσοφίας, εκτιμώντας τη σημασία της πολιτιστικής, ελληνικής και ευρωπαϊκής  μας κληρονομιάς και εκφράζοντας παράλληλα τα συναισθήματά τους για το αγαθό της  μελέτης και της  αυτοσυνειδησίας…

Η Υπεύθυνη-διδάσκουσα Καθηγήτρια Ηλιάδη Αμαλία ΠΕ02 εύχομαι, σε  αρμονική  και  στενή  συνεργασία  με  τους  μαθητές  και  τις  μαθήτριές  μου, να  συνεχίσουμε  να  παράγουμε  εύχρηστο  και  ουσιαστικής  σημασίας  εκπαιδευτικό  υλικό  που  τόσο  το  έχει  ανάγκη  η  εκπαιδευτική  κοινότητα  για  την  προαγωγή  της εκπαιδευτικής  μας  συνείδησης,  της  εις  βάθος  αυτοσυνειδησίας  μας  και  το  βάθεμα  της  εσωτερικής  μας  σοφίας. Όπως  οι   μαθητές/τριές  μας,  έτσι  κι  όλοι  μας  απολαμβάνουμε,  από  άποψη  περιεχομένου  και  μορφής,  ουσίας  και  αισθητικής,  το  ισορροπημένο  ερευνητικό  αποτέλεσμα  του  παιδαγωγικού  μας  μόχθου.

«Για πρώτη φορά στη Β΄ Λυκείου συνάντησα τη Φιλοσοφία. Ένα μάθημα πολύ ενδιαφέρον αλλά δύσκολα αντιληπτό από τους πολλούς. Τα θέματα τα οποία θίγουμε θα έπρεπε να απευθύνονται σε άτομα ωριμότερα, τόσο ηλικιακά όσα και πνευματικά. Το καλύτερο λοιπόν, κατά τη γνώμη μου, θα ήταν οι μαθητές να μυηθούν στο συγκεκριμένο μάθημα από την Α΄ Λυκείου, αλλά με ευκολότερα κείμενα και χωρίς εξέταση διότι είναι ένα ωραίο μάθημα και έχει θετική επίδραση στα παιδιά, όμως δεν είναι τόσο αναγκαίο ώστε να οφείλουν οι μαθητές να δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα και να αγχώνονται για τις εξετάσεις».

Πασσιά Κωνσταντίνα, Β΄2.

«Η φιλοσοφία είναι ένα πολύ ενδιαφέρον μάθημα. Κατά τη διάρκεια του μαθήματος χαλαρώνουμε και διευρύνουμε τους ορίζοντές μας και το πνεύμα μας. Ξεφεύγουμε από την καθημερινότητα και μεταφερόμαστε με ρηξικέλευθο τρόπο σε άλλους «κόσμους». Φυσικά δεν είναι εύκολο μάθημα. Απαιτεί ένα υπόβαθρο γνώσεων απαραίτητο για ενασχόληση και μεγαλύτερη εμβάθυνση. Συνεπώς, το μάθημα δεν απευθύνεται σε όλο το εύρος των μαθητών όσον αφορά τις κατευθύνσεις. Οι μαθητές της θετικής κατεύθυνσης ίσως να δυσκολεύονται όχι για το υπόβαθρο (αυτό είναι προσωπικό), αλλά κυρίως για την υφή του μαθήματος.

Η φιλοσοφία όπως φανερώνεται και από την ίδια τη λέξη είναι μια πνευματική ενασχόληση. Οι συγκεκριμένοι μαθητές λόγω των μαθημάτων που επέλεξαν είναι πιο πρακτικά άτομα και αναζητούν κάτι ποιο απτό στο μάθημα αυτό, γι’ αυτό και προκαλείται «σύγχυση».

Σάρρη Διονυσία, Τολίκα Εμμέλεια.

«Το μάθημα της Φιλοσοφίας αποτελεί απαραίτητο συστατικό στοιχείο του σχολικού και εκπαιδευτικού προγράμματος, καθώς διευρύνει τους πνευματικούς ορίζοντες των μαθητών, προάγοντας την αγάπη για την γνώση και την αναζήτησή της, ενόσω εξασκεί την λογική, την αφαιρετική και κριτική ικανότητά τους. Εντέλει, υποβοηθά την συνολική διαμόρφωση του ήθους της προσωπικότητας του ατόμου.

Υπάρχει λοιπόν η δυνατότητα να λειτουργήσει ωφέλιμα η διδασκαλία του συγκεκριμένου μαθήματος και αντικειμένου, εφόσον αυτή πραγματοποιείται στοχευμένα και συνδυαστικά σε σχέση με την θέση και τις προσδοκίες του μαθητή προς και από αυτό. Συνεπώς, η Φιλοσοφία, εκτός από μάθημα γενικής παιδείας, θα άρμοζε να κατέχει μία ειδικότερη θέση ως προς το κάθε επιστημονικό πεδίο.

Υπ/ση: Ο υλισμός και η στείρα αντιμετώπιση της πραγματικότητας της εποχής μας δεν προωθούν την φιλοσοφική προοπτική του ανθρωπίνου βίου πράγματι, όμως ορίζεται χρέος κάθε ευσυνείδητου όντος η επιδίωξη της επαναφοράς αυτής στο φως της κίνησης των ιδεών των ρυθμιστικών του αιώνα μας και της σύγχρονης πολιτείας».

Αλίκη Φλιούκα.

«Φιλοσοφία». Η αρχή των επιστημών. Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην έχει «φιλοσοφήσει» ποτέ στη ζωή. Είναι στην ιδιοσυγκρασία του ανθρώπου, ερωτήματα που δεν απαντώνται αλλά «πρέπει» να απαντηθούν.

Σαν μάθημα, πολύπλοκο. Ίσως και λίγο δυσνόητο. Όμως σίγουρα χρήσιμο, ένα μάθημα που σου προσφέρει την ευκαιρία να σκεφτείς, να ερμηνεύσεις, να συγκρίνεις και εν μέρει να αιτιολογήσεις.

Δεν είναι χαμένη ώρα το μάθημα της Φιλοσοφίας. Σίγουρα μετράει το πώς διδάσκεται. Αλλά το «νόημα» του μαθήματος είναι σημαντικό μια και οι μαθητές μπαίνουν σε μια πρωτόγνωρη διαδικασία σκέψης και αποτύπωσής της με ορθολογικό τρόπο.

Αξίζει και πρέπει να διατηρηθεί».

Χατζής Αθανάσιος

Β΄ Λυκείου.

«Το μάθημα της φιλοσοφίας κατά τη γνώμη μου θα μπορούσε να γίνεται διαφορετικά. Η φιλοσοφία είναι ένα μάθημα που μας βοηθά να ανοίξουμε τους ορίζοντες της σκέψης μας, να προβληματιστούμε και να αναρωτηθούμε για θέματα της ζωής και της καθημερινότητάς μας ίσως ακόμη να βρούμε και την απάντηση σε κάποιο θέμα που απασχολεί την ψυχή μας και μας κάνει να απορούμε. Πιστεύω πως αν μπορούσαμε να διαθέσουμε μια ακόμη διδακτική ώρα για το μάθημα αυτό θα μας ωφελούσε όλους, γιατί έτσι θα μπορούσαμε να κάνουμε βαθύτερες αναλύσεις πάνω σε φιλοσοφικά ερωτήματα και να μπορούσαμε ίσως να μπούμε μέσα στο πνεύμα της. Ίσως αυτό επιβαρύνει όμως μαθητές της θετικής κατεύθυνσης. Όσον αφορά αυτό θα μπορούσε το μάθημα να γίνεται μόνο για τους  μαθητές της θεωρητικής κατεύθυνσης, αν και ως Έλληνες μαθητές καλό είναι να το διδασκόμαστε όλοι προς τιμήν των αρχαίων προγόνων μας».

Παππά Χαρά

Β΄ 2  Λυκείου.

«Η Φιλοσοφία είναι ένα μάθημα που διδασκόμαστε εμείς οι μαθητές της Β΄ Λυκείου φέτος για πρώτη φορά. Κατά την γνώμη μου, πιστεύω ότι δεν πρέπει να διδάσκεται ως μάθημα γενικής παιδείας αλλά ως μάθημα Κατεύθυνσης (Ομάδα Προσανατολισμού Ανθρωπιστικών Σπουδών). Είναι ένα μάθημα που βοηθάει πιστεύω τους μαθητές να λύσουν κάποιες απορίες φιλοσοφικού δοκιμίου ή «υπαρξιακές» απορίες τους. Μέσα από το μάθημα της φιλοσοφίας βοηθούνται οι μαθητές να βελτιώσουν την ομιλία τους, το λόγο τους όσο τον γραπτό αλλά και τον προφορικό λόγο. Κατ’ εμέ, το μάθημα της Φιλοσοφίας πρέπει να διδάσκεται αλλά ως μάθημα Κατεύθυνσης και είναι μάθημα για συζήτηση».

Τσιαγκλής Γεώργιος

Β΄ 2  Λυκείου.

«Κατά τη γνώμη μου η φιλοσοφία σαν έννοια είναι κάτι το απροσδιόριστο, δηλαδή δεν υπάρχει συγκεκριμένη κατεύθυνση που μπορεί να ακολουθήσει κάποιος για να ασχοληθεί με αυτό. Το μόνο σίγουρο είναι ότι χρειάζεται να έχει σφαιρική γνώση.

Όσον αφορά για το μάθημα της φιλοσοφίας, πιστεύω πως είναι ένα μάθημα που σε βοηθάει να απελευθερώνεις τη σκέψη σου και επίσης μετατρέπει παιδικές θεωρίες σε τέχνη της λογικής και φαντασίας.

Επίσης μας βοηθάει να κατατάξουμε κάποια πράγματα σε διάφορα σύνολα, που τα θεωρούσαμε εύκολα μα παρόλαυτά ποτέ δεν ασχοληθήκαμε μαζί τους».

Νικόλαος Παππάς.

«Στην ερώτηση «τι είναι φιλοσοφία» μπορούμε όλοι να παραδεχτούμε ότι η απάντηση είναι πολύ δύσκολο να δοθεί, αν όχι αδύνατο. Και αυτό επειδή η φιλοσοφία δεν είναι κάτι αντικειμενικό, κάτι προκαθορισμένο όπως τα περισσότερα τυπικά μαθήματα, αλλά κάτι εντελώς ατομικό, αφού εξαρτάται από την προσωπική αντίληψη του κάθε ατόμου.

Ίσως, για αυτό η φιλοσοφία, προσωπικά, με εξιτάρει σε τέτοιο βαθμό. Ένα μάθημα στο οποίο ο καθηγητής δεν μπορεί να μου πει ευθέως ότι έκανα λάθος, ένα μάθημα στο οποίο μπορώ να αφήσω την φαντασία μου να «καλπάσει», ένα μάθημα που μου επιτρέπει να σκεφτώ αντισυμβατικά και «έξω απ’ το κουτί», δεν μπορώ παρά να το εκτιμήσω, αφού, όντας άτομο με μεγάλη αγάπη προς την ιδεολογία της ελευθερίας, το μάθημα της φιλοσοφίας με εκφράζει».

Τσιάρας Βασίλειος.

«Η Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με κάποια ανώτερα θέματα, κυρίως όμως με ερωτήματα τα οποία δεν μπορεί να απαντήσει ο καθένας αφού απαιτούν γνώσεις και όπως υποδηλώνει και το όνομά της, σοφία. Αυτήν η «επιστήμη» προσελκύει αρκετούς ανθρώπους και έτσι έχουν δημιουργηθεί πανεπιστήμια στα οποία σπουδάζεται. Κατά τη γνώμη μου αυτό το μάθημα στο σχολείο είναι αρκετά σημαντικό αφού διευρύνει τις γνώσεις των μαθητών και καλλιεργείται το πνεύμα τους».

Γιώργος Πουλιάνας  Β΄ 2.

«Λοιπόν,

Μας ζητήσατε να σας πούμε για το μάθημα της φιλοσοφίας, και αυτό ακριβώς θα κάνω, θα παρουσιάσω την άποψή μου. Αρχικά, η γνώμη μου είναι πως το μάθημα αυτό είναι αρκετά ενδιαφέρον. Παρόλα αυτά όμως δεν είναι εύκολο να το παρακολουθήσει ο καθένας μας, για αυτό το λόγο κάποιοι μαθητές κουράζονται και σταματάν να προσέχουν. Η λύση σε αυτό είναι να βρούμε ένα τρόπο να μην κουράζονται και να γίνει πιο ενδιαφέρον για αυτούς. Τέλος, αυτό το μάθημα απαιτεί γνώσεις, που εμείς μπορεί να μην έχουμε, γι’ αυτό το λόγο αν μπορείτε να είστε πιο αναλυτική και να συγχωρείτε αν δεν μπορούμε να πάρουμε μέρος σε κάποια θέματα!

Σας ευχαριστούμε που μας ακούσατε».

Ιωάννης Παπαβασιλείου.

«Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με ερωτήματα, προβλήματα, απορίες. Η Φιλοσοφία μας ανοίγει νέους δρόμους και αναζητά απαντήσεις σε ερωτήματα που πιθανώς ξεπερνούν τις ανθρώπινες γνωστικές ικανότητες, βοηθώντας να ερευνήσουμε τα όρια αυτών των ανθρώπινων σκέψεων. Ακόμα και όταν αυτός ο προβληματισμός δεν έχει κάποιο αποτέλεσμα δεν θα ήτανε λάθος να πούμε ότι η φιλοσοφία είναι σκέψη πάνω από την ίδια την σκέψη και τις δυνατότητές της».

Αλέξανδρος Ρούππος.

«Η Φιλοσοφία για μένα είναι ένα δύσκολο μάθημα. Για εμένα, άμα δεν προσέξεις στα πρώτα μαθήματα δύσκολα μετά θα καλύψεις τα κενά σου, κάτι σαν τα μαθηματικά. Πάντως είναι ένα διασκεδαστικό μάθημα που λέει ο καθένας τη γνώμη του ή αυτό που πιστεύει και αυτό είναι καλό. Επίσης δεν είναι κουραστικό μάθημα τόσο πολύ όσο κάποια άλλα λόγω της απλότητας εννοώντας ότι δεν έχει κανόνες, πράξεις και άλλα παρόμοια τα οποία είναι πολύ κουραστικά. Παίζει ρόλο φυσικά και ο καθηγητής. Πρέπει να έχει πολλές γνώσεις σε αυτό, να ξέρει να τις χρησιμοποιεί και όλα τα άλλα που χρειάζεται ένας καθηγητής. Κλείνοντας για εμένα η φιλοσοφία είναι ένα δύσκολο μάθημα αλλά όχι κουραστικό ή βαρετό και αυτό είναι πολύ καλό».

Αναστάσης Τσιακμάκης.