Η μεγάλη αξία του Μολιέρου διαφάνηκε στην προσαρμογή της κωμωδίας στις συμβατικές μορφές του γαλλικού θεάτρου. Στα έργα του  στηλίτευε την υποκρισία, την ανοησία, την αλαζονεία και την ανθρώπινη αδυναμία κυρίως της αριστοκρατικής τάξης, ενώ δεν δίσταζε να καυτηριάζει τις μηχανορραφίες του κλήρου, τα ήθη αλλά και τις ακολασίες όλων των κοινωνικών στρωμάτων. Από την άλλη κύριος στόχος του ήταν να ψυχαγωγήσει τον απλό κόσμο με τα έργα του.

   Οι μαθητές και οι μαθήτριες δημιούργησαν ένα ψηφιακό διαδραστικό παιχνίδι απόδρασης, με τίτλο « Le Mystère du Musée de Molière », συνδυάζοντας τη γαλλική γλώσσα με τη δημιουργικότητα, τη συνεργασία και τη φαντασία.

       Καλή σας απόδραση!  Κάντε κλικ εδώ για να παίξετε!

 Photo Gallery

Η Ανίτα Λάσκερ-Βάλφις, μία από τις πιο συγκλονιστικές μορφές της μνήμης του Ολοκαυτώματος, επιστρέφει στο προσκήνιο με αφορμή τα 100 της χρόνια και τη νέα έκδοση του βιβλίου της Inherit the Truth. Η ζωή της δεν είναι μόνο μια μαρτυρία για το Ολοκαύτωμα, αλλά και μια σκληρή υπενθύμιση ότι η μουσική μπορεί να υπάρξει ταυτόχρονα ως σωτηρία και ως μέρος της κόλασης.

Η Ανίτα Λάσκερ-Βάλφις σήμερα. Φωτογραφία: Jane Hilton

Υπάρχουν ζωές που μοιάζουν αδύνατες ακόμη και όταν έχουν συμβεί. Η ζωή της Ανίτα Λάσκερ-Βάλφις είναι μία από αυτές. Στα 100 της πια, η Γερμανοεβραία τσελίστρια που επέζησε από το Άουσβιτς και το Μπέργκεν-Μπέλζεν βρίσκεται ξανά στο προσκήνιο με αφορμή τη νέα έκδοση του βιβλίου της Inherit the Truth: The Cellist of Auschwitz.

Το βάρος της ιστορίας της δεν βρίσκεται μόνο στο ότι επέζησε, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο τα κατάφερε. Η Λάσκερ-Βάλφις μεταφέρθηκε στο Άουσβιτς τον Δεκέμβριο του 1943 και βρέθηκε να παίζει τσέλο στην ορχήστρα των γυναικών του στρατοπέδου, υπό τη διεύθυνση της Άλμα Ροζέ. Η μουσική, που στον έξω κόσμο σημαίνει παιδεία, ομορφιά ή παρηγοριά, εκεί γινόταν μέρος της ίδιας της μηχανής του τρόμου. Στη ραδιοφωνική μαρτυρία που έδωσε στο BBC μία μέρα μετά την απελευθέρωση, το είπε με απόλυτη καθαρότητα: «η μουσική παιζόταν για τα πιο τρομερά πράγματα».

Η Ανίτα Λάσκερ-Βάλφις με το τσέλο της, πριν από τον πόλεμο.

Εκεί αρχίζει και η πιο δύσκολη αλήθεια αυτής της ζωής. Στο Άουσβιτς η μουσική δεν λειτούργησε ως εξαγνιστική δύναμη, αλλά ως κάτι πολύ διπλό και άβολο. Της έσωσε τη ζωή, επειδή το στρατόπεδο χρειαζόταν μια τσελίστρια. Την ίδια στιγμή, όμως, ήταν δεμένη με τη βία, τις πορείες, τις αφίξεις και τη διοίκηση του στρατοπέδου, με μια καθημερινότητα όπου η τέχνη δεν λύτρωνε, αλλά γινόταν εργαλείο εξουσίας. Η αντίφαση αυτή είναι που κάνει την ιστορία της Λάσκερ-Βάλφις κάτι πολύ περισσότερο από ένα χρονικό επιβίωσης.

Μετά το Άουσβιτς ήρθε το Μπέργκεν-Μπέλζεν. Η απελευθέρωση του στρατοπέδου έγινε στις 15 Απριλίου 1945 από βρετανικές δυνάμεις, και η ίδια θυμόταν ότι δεν μπορούσε να πιστέψει πως όσα έβλεπε ήταν αληθινά. Την επόμενη μέρα μίλησε στο BBC ως «Anita Lasker, a German Jew», περιγράφοντας δημόσια όσα είχε δει, σε μια εποχή που ο κόσμος ακόμη δεν είχε καταλάβει πλήρως το μέγεθος αυτού που είχε συμβεί.

Και ύστερα, μέσα σε αυτό το μεταπολεμικό τοπίο της φρίκης, συνέβη κάτι σχεδόν αδιανόητο. Τον Ιούλιο του 1945, στο καταυλισμό εκτοπισμένων που είχε δημιουργηθεί στο Μπέργκεν-Μπέλζεν μετά την απελευθέρωση, η Ανίτα Λάσκερ-Βάλφις άκουσε τον Γεχούντι Μενουχίν να δίνει συναυλία, με πιανίστα τον νεαρό τότε Μπέντζαμιν Μπρίτεν. Η ίδια έγραψε σε γράμμα της ότι ήταν «μια υπέροχη βραδιά». Σχεδόν δεν χωράει ο νους τη σκηνή: ένας τόπος που μόλις είχε βγει από την ακραία απανθρωπιά να ακούει ξανά Μπαχ, Μπετόβεν, Μέντελσον και Ντεμπισί. Και η γυναίκα που κάποτε έπαιζε μουσική επειδή από αυτό εξαρτιόταν η ζωή της, να βρίσκεται εκεί ως ακροάτρια μιας μεταπολεμικής Ευρώπης που προσπαθούσε να ξαναγίνει ανθρώπινη.

Η Λάσκερ-Βάλφις δεν μένει στη μνήμη σαν σύμβολο, αλλά σαν άνθρωπος. Η φωνή της παραμένει κοφτή, διαυγής, χωρίς ίχνος αυτοθυματοποίησης. Θυμάται, για παράδειγμα, πως εντυπωσιάστηκε περισσότερο από τον διακριτικό πιανίστα παρά από τον ήδη θρυλικό Μενουχίν, μόνο και μόνο για να συνειδητοποιήσει αργότερα ότι εκείνος ο συνοδός ήταν ο Μπρίτεν. Χρόνια μετά, έπαιξε μαζί του στο πλαίσιο της English Chamber Orchestra, την οποία είχε βοηθήσει να ιδρυθεί το 1948. Η ζωή της δεν σταμάτησε στην επιβίωση. Βρήκε τρόπο να συνεχιστεί μέσα στη μουσική.

Αυτό είναι ίσως το πιο σπάνιο στοιχείο της ιστορίας της. Οχι μόνο το ότι σώθηκε, αλλά το ότι έζησε αρκετά ώστε να μετατρέψει τη σωτηρία σε έργο μνήμης. Το βιβλίο της, που πρωτοκυκλοφόρησε το 1996 και επανεκδίδεται τώρα από τη Faber, δεν λειτουργεί απλώς ως προσωπική αφήγηση. Είναι ένα ντοκουμέντο που ενώνει την οικογενειακή καταστροφή, τα στρατόπεδα, τη μεταπολεμική Βρετανία, τη μουσική ζωή της και την αργή, δύσκολη επιμονή της αλήθειας απέναντι στον χρόνο.

Στα 100 της, η Ανίτα Λάσκερ-Βάλφις δεν αντιπροσωπεύει μόνο μια μαρτυρία του παρελθόντος. Αντιπροσωπεύει και κάτι πιο άβολο για το παρόν: την υποχρέωση να θυμόμαστε χωρίς να εξημερώνουμε.

Οχι να κάνουμε την ιστορία της ένα ευγενικό μνημείο για «τη δύναμη της τέχνης», αλλά να αντέξουμε το γεγονός ότι η μουσική υπήρξε ταυτόχρονα και σανίδα σωτηρίας και μέρος της κόλασης.

Με στοιχεία από The Observer και Faber

Φαντάσου ότι είσαι η Ανίτα μία από τις πρώτες ημέρες στο στρατόπεδο. Προσπάθησε να περιγράψεις τα συναισθήματά σου καθώς συνειδητοποιείς την πραγματικότητα γύρω σου…

Ας καταγράψουμε τις εντυπώσεις μας για όσα είδαμε στο Άουσβιτς.

Ποια συναισθήματα σας κατέκλυσαν; Προσπαθήστε να αναπτύξετε τις σκέψεις σας μετά την εμπειρία αυτή…

Είχα μεταφερθεί με ελικόπτερο στο στρατιωτικό νοσοκομείο του Πεσαβάρ στο Πακιστάν κι εκεί ο συνταγματάρχης Τζουνέιντ Χαν, στρατιωτικός νευροχειρουργός, με παρακολουθούσε ανήσυχος, παρότι η κατάσταση μου φαινόταν σταθερή. Τέσσερις ώρες αργότερα επαληθεύτηκε ο χειρότερος φόβος του: ο εγκέφαλός μου άρχισε να πρήζεται εξαιτίας της σφαίρας που μου είχαν ρίξει την προηγούμενη μέρα οι τζιχαντιστές Ταλιμπάν και η οποία είχε διαπεράσει το κρανίο και τον αυχένα μου και είχε καταλήξει στον δεξιό μου ώμο.

Ο Χαν ήξερε τι έπρεπε να κάνει: να αφαιρέσει ένα κομμάτι από το κρανίο μου, έτσι ώστε ο εγκέφαλος να έχει περισσότερο χώρο για να απλωθεί και να σταματήσει να πιέζεται. Όμως, για να το κάνει αυτό, έπρεπε να εξασφαλίσει την άδεια του πατέρα μου.

«Αποκλείεται» απάντησε εκείνος όταν άκουσε την πρόταση του γιατρού. «Είσαι πολύ νέος και άπειρος για μια τόσο επικίνδυνη επέμβαση»

Θα μπορούσα να είχα πεθάνει εκείνη τη νύχτα. Χρειάστηκε η κατάσταση μου να χειροτερέψει τόσο, που ο κίνδυνος από την επέμβαση να είναι μικρότερος από εκείνον που θα αντιμετώπιζα αν δε μου την έκαναν επιτόπου, και μόνο τότε δέχτηκε ο πατέρας μου να με εγχειρίσει, λίγο μετά τα μεσάνυχτα, ο Χαν.

Όταν, πολύ αργότερα, μου διηγήθηκε αυτή την ιστορία, τον κοίταξα σαν να μην πίστευα αυτά που άκουγα. «Εσύ δε μου έλεγες πάντοτε πως, όσο μικρός, όσο νέος κι αν είναι κανείς, μπορεί να αλλάξει τον κόσμο;» τον ρώτησα. Μου χαμογέλασε και κούνησε το κεφάλι μετανιωμένος.

Εξαιτίας αυτής της πίστης του είχα κινδυνέψει να χάσω τη ζωή μου. Χάρη σ” αυτή την πίστη του μπορώ σήμερα να αλλάξω, έστω και λίγο, τον κόσμο.

Εκείνο το απόγευμα της 9ns Οκτωβρίου 2012, ενώ τραγουδούσαμε με τις συμμαθήτριές μου ένα παραδοσιακό τραγούδι για τις ομορφιές του τόπου μας, μία ομάδα Ταλιμπάν σταμάτησε το πουλμανάκι που χρησιμοποιούσαμε ως κρυφό σχολικό και μπήκε μέσα, με καλυμμένα πρόσωπα και όπλα προτεταμένα. «Ποια είναι η Μαλάλα;» ρώτησε ο ένας από αυτούς. «Μιλήστε, αλλιώς θα σας πυροβολήσω όλες. Κάνει προπαγάνδα ενάντια στους πολεμιστές του Αλλάχ, τους Ταλιμπάν, και πρέπει να τιμωρηθεί» φώναξε. Όταν μία από τις φίλες μου έδειξε πρoς το μέρος μου, ο μασκοφόρος με πυροβόλησε και τραυμάτισε μαζί μ” εμένα κι άλλα δυο κορίτσια.

Το έγκλημα μου; Μα ότι εξακολουθούσα να πηγαίνω στο σχολείο, κάτι που οι Ταλιμπάν είχαν προσπαθήσει πολλές φορές να απαγορεύσουν σε όλα τα κορίτσια τnς κοιλάδας του Σουάτ, στο Πακιστάν, όπου μεγάλωσα με τη μητέρα, τον πατέρα, τα δύο μικρότερα αδέρφια μου – και με τα κοτόπουλα μας. Και, φυσικά, το ότι, όποτε έβρισκα ευκαιρία, μιλούσα για το δικαίωμα των κοριτσιών στην εκπαίδευση και για τις διακρίσεις που έκαναν οι Ταλιμπάν εναντίον των γυναικών, τις βιαιοπραγίες και τον παραλογισμό τους.

Οι Ταλιμπάν, αντί για όπλα, είχαν ξεκινήσει το κήρυγμά τoυς μέσα από ραδιοφωνικές εκπομπές, στις οποίες συζητούσαν τις βασικές αρχές του Ισλάμ, κερδίζοντας έτσι την υποστήριξη πολλών ευσεβών Πακιστανών

Όσο αυξανόταν, όμως, η επιρροή τoυς,  γίνονταν όλο και πιο σκληροί. Απαγόρευαν στις γυναίκες να δουλεύουν και να πηγαίνουν στο σχολείο, ακόμα και να κυκλοφορούν μόνες τoυς έξω. Χτυπούσαν όσες δεν ήταν ντυμένες «σωστά» ή τύχαινε να γελάσουν δυνατά έξω στον δρόμο. Μπορεί ακόμα και να τoυς ξερίζωναν τα νύχια έτσι και τολμούσαν να τα βάψουν με βερνίκι. Όσους διαφωνούσαν μαζί τoυς τoύς  αποκεφάλιζαν και τoυs κρεμούσαν σε κεντρικές πλατείες της πόλης.

Μέσα στο 2008 κατέστρεψαν πάνω από 150 σχολεία – στη χώρα μας, που έτσι κι αλλιώς  ένα στα τρία παιδιά δεν πηγαίνει σχολείο. Με τις φίλες μου κρύβαμε τα βιβλία κάτω από τα ρούχα μας για να μη μας πάρει χαμπάρι κανείς όταν πηγαίναμε για μάθημα. Ακόμα κι όταν μας επέτρεψαν ξανά να γυρίσουμε στις τάξεις μας, οι περισσότερες φοβόμασταν για τη ζωή μας. Από τα 700 κορίτσια που ήταν γραμμένα στο σχολείο μας, έφτασαν να έρχονται μόνο τα 70.

Τότε ο Αμπντούλ Χάι Κακάρ, δημοσιογράφος της πακιστανικής υπηρεσίας του BBC, άρχισε να ψάχνει ένα κορίτσι του Σουάτ που θα περιέγραφε -ανώνυμα, φυσικά- σε ένα μπλογκ τη φριχτή αυτή περίοδο και θα γινόταν έτσι η φωνή όλων μας. 0 πατέρας μου προσφέρθηκε να τον βοηθήσει να βρει την κατάλληλη, όμως από τις μαθήτριες του σχολείου του καμία δε δεχόταν – οι οικογένειές τoυς το θεωρούσαν υπερβολικά επικίνδυνο. Τότε κι εκείνος πρότεινε εμένα.

Το πρώτο μου ποστ ανέβηκε στο σάιτ του BBC Urdu στις 3 Ιανουαρίου 2009. Υπαγόρευα τις σκέψεις μου τηλεφωνικά σε έναν δημοσιογράφο ή τις σημείωνα σε χαρτάκια που έφευγαν σκαναρισμένα για τα κεντρικά. Έγραφα για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις τον καιρό τns Πρώτης Mάχης του Σουάχ, για τα κορίτσια που όλο και λιγόστευαν στην τάξη μου, για τη λύπη μου όταν το σχολείο έκλεισε τελικά, για τον φόβο μου, για τα άγρυπνα βράδια μας, για τις παραδόσεις που πίστευα πως έπρεπε να αλλάξουν, για τον θυμό μου, για τα χρωματιστά ρούχα που δε μας επέτρεπαν να φοράμε και τα πικνίκ που μας απαγόρευαν να κάνουμε, για τις επιθέσεις αυτοκτονίας, για τα λάθη που πιστεύω πως έκανε ο στρατός προσπαθώντας να αντιμετωπίσει τους Ταλιμπάν, για τα δικαιώματα που μας έκλεβαν κάθε μέρα που περνούσε.

Ήξερα ότι κινδύνευα από την αγανάκτηση τους. Έριχναν από τη χαραμάδα της εξώπορτας χαρτάκια με απειλές για τη ζωή μου – μερικές φορές τις δημοσίευαν και στις εφημερίδες τoυς ή μου τις έστελναν στο Facebook. Η μαμά μου είχε στερεώσει στο παράθυρο μας μια σκάλα, ώστε να μπορέσουμε να το σκάσουμε ακόμα και μέσα στη νύχτα αν χρειαζόταν. Μόνο που την ξέχασε εκεί και μια μέρα που λείψαμε από το σπίτι κάποιος τη χρησιμοποίησε για να μπει μέσα και να μας κλέψει την τηλεόραση.

Φοβόμουν, φυσικά και φοβόμουν. Δεν μπορούσα, όμως, να σταματήσω να κάνω αυτό που θεωρούσα σωστό – αν σταματούσα, δε θα προστάτευα τον εαυτό μου, θα τον πρόδιδα, θα μπορούσε τότε να με πατήσει κάποιο αυτοκίνητο στον δρόμο και να πεθάνω έτσι κι αλλιώς, χωρίς να έχω κάνει τίποτα για τη φοβερή αδικία που έβλεπα να εξαπλώνεται παντού γύρω μου. Κι αυτό ο πατέρας μου μου είχε μάθει να το θεωρώ τη μεγαλύτερη σπατάλη ζωής.

Όταν γεννήθηκα, ο πατέρας μου με ονόμασε Μαλαλάι, σαν την ποιήτρια και πολεμίστρια  των Παστούν του Αφγανιστάν, κι ευχήθηκε να έχω τολμηρή φωνή όπως κι εκείνη. Όταν μεγάλωσα αρκετά ώστε να καταλαβαίνω, με άφηνε να μένω ξύπνια τα βράδια έως αργά και να συζητάω για πολιτικά με τους μεγάλους, ενώ τα δύο αδέρφια μου πήγαιναν για ύπνο από νωρίς.

Όχι πως ήταν σε όλα του μοντέρνος και προοδευτικός. Όσο κι αν έσπρωχνε εμένα μπροστά και μου έδινε την ευκαιρία να μιλάω για όσα πίστευα σε ξένους πολιτικούς και δημοσιογράφους, άλλο τόσο κρατούσε τη μητέρα μου ένα βήμα πιο πίσω και δεν την άφηνε να βγαίνει πιο έξω από τα όρια που έβαζε στις γυναίκες η παράδοση του Ισλάμ. Κι ας ήταν στην πραγματικότητα εκείνη ο αρχηγός της οικογένειας, κι ας έπεφταν πάνω της όλα τα μάτια κάθε φορά που έπρεπε να παρθεί κάποια απόφαση πραγματικά σημαντική. Τον πείραζα πάντα γι” αυτό, φαίνεται όμως πως κάθε γενιά πρέπει να κάνει τα δικά της βήματα και πως οι αλλαγές χρειάζονται πολλά παιδιά που θα τολμήσουν να κάνουν αυτά που δεν περίμεναν ποτέ ότι θα καταφέρουν οι μεγάλοι.

Ο ίδιος δεν είχε αφήσει ποτέ το μικροσκοπικό παρουσιαστικό και το τραύλισμα του να τον εμποδίσουν να γίνει δάσκαλος, να φτιάξει το δικό του σχολείο, να γίνει ακτιβιστής. Ήταν πάντα έτοιμος να θυσιάσει τη ζωή του γι” αυτά που πίστευε: για την ελευθερία, τη δικαιοσύνη, τη γνώση. Πολλές φορές, μέσα στις ατελείωτες μέρες που πέρασα ξαπλωμένη σε κρεβάτια νοσοκομείων, χωρίς να ξέρω ακόμα στα σίγουρα αν θα καταφέρω να ζήσω, αναρωτήθηκα αν ήταν το ίδιο έτοιμος να θυσιάσει και τη δική μου ζωή. Αν είχε μετανιώσει που με έμαθε να μάχομαι για τα πράγματα που θεωρούσα σημαντικά – μέχρι θανάτου. Όμως ο πατέρας μου με ονόμασε απλώς Μαλαλάι, δε με έκανε σαν εκείνη. Μόνη μου διάλεξα αυτή τη ζωή.

Ο μπαμπάς μου βρέθηκε πρώτος κοντά μου όταν με μετέφεραν στο νοσοκομείο. Τη μαμά μου δεν είχαν καταφέρει να την ειδοποιήσουν ακόμα, γιατί βρισκόταν στο μάθημα Ypacpns και ανάγνωση, όπου πήγαινε κάθε εβδομάδα. Θυμάμαι τον πατέρα μου να μου κρατάει το χέρι κι εγώ να του λέω «Μην ανησυχείς, μπαμπά, θα γίνω καλά και θα νικήσουμε». Αμέσως μετά όλα σκοτείνιασαν γύρω μου.

Πέρασε καιρόs μέχρι να νιώσω ξανά φυσιολογική, να αρχίσω να φαίνομαι ξανά φυσιολογική και να σταματήσω να μπαίνω και να βγαίνω στο νοσοκομείο. Πέρασε καιρός για να ξαναρχίσω να επικοινωνώ μιλώντας και όχι γράφοντας, να μην εξαντλούμαι με την παραμικρή προσπάθεια, να αποκατασταθεί η ακοή μου με ειδικό εμφύτευμα, να γίνει με πλαστική η αποκατάσταση του κρανίου μου, να προχωρήσω με τη θεραπεία για την ελαφριά παράλυση στο αριστερό μέρος του προσώπου μου.

Από το δωμάτιο του νοσοκομείου ζήτησα να μου φέρουν τα βιβλία μου, για να διαβάσω και να είμαι έτοιμη για τις  εξετάσεις μου, όταν θα γύριζα στο Πακιστάν. Δε γύρισα ακόμα και δεν ξέρω αν θα καταφέρω ποτέ να γυρίσω.

Είναι συγκινητικό το πόσες διαμαρτυρίες οργανώθηκαν σε όλη τη χώρα εξαιτίας της επίθεσης εναντίον μου. Μακάρι να ήταν πάντοτε τόσο δυναμικοί οι συμπατριώτες μου στην αντίσταση τους ενάντια στους  Ταλιμπάν. Ίσως έτσι να τους είχαμε ξεφορτωθεί από καιρό.

Οι Αρχές του Πακιστάν ανακοίνωσαν πως θα έδιναν το όνομα μου στο σχολείο της γειτονιάς μας. Ανατρίχιασα μόλις το άκουσα και ζήτησα να πάρουν πίσω την απόφαση τους – ήμουν σίγουρη πως έτσι θα γινόταν στόχος για τους Ταλιμπάν, και η σκέψη αυτή μου έφερνε ναυτία.

Η πρώτη μου μέρα στο γυμνάσιο του Μπέρμιγχαμ, όπου ζούμε με την οικογένεια μου από τότε που βγήκα από το νοσοκομείο, ήταν μία από τις σημαντικότερες της ζωής μου. Ξαναβρήκα το όνειρο μου και τον λόγο για τον οποίο αγωνίζομαι, Ξαναγύρισα στο σχολείο. Εδώ τα πράγματα είναι πολύ πιο ελεύθερα απ” ό,τι είχα συνηθίσει και καμιά φορά δυσκολεύομαι να προσαρμοστώ. Όμως εξακολουθώ να προσπαθώ με ό,τι έχω και δεν έχω για να μαθαίνω κάθε μέρα περισσότερα πράγματα, να γίνω καλύτερος άνθρωπος μέσα από τις σπουδές μου, να κάνω περήφανη την οικογένεια μου και να γίνω χρήσιμη για τη χώρα μου.

Οι τρομοκράτες είχαν δηλώσει πως, αν τη γλίτωνα και κατάφερνα να επιβιώσω, θα ξαναπροσπαθούσαν να με σκοτώσουν. Νόμιζαν ότι έτσι θα μ” έκαναν να αλλάξω στόχους, όμως στην πραγματικότητα μόνο ένα πράγμα άλλαξε στη ζωή μου μετά από την επίθεση: όποια αδυναμία, φόβο ή απογοήτευση μπορεί να ένιωθα, χάθηκαν και τη θέση τους πήρε η δύναμη και το κουράγιο. Δεν είμαι εναντίον κανενός, ούτε και θέλω να εκδικηθώ κανέναν. Θέλω μόνο να μιλήσω για το δικαίωμα στην εκπαίδευση που έχουν όλα τα παιδιά. Θέλω και οι γιοι και οι κόρες των Ταλιμπάν να πάνε σχολείο και να μορφωθούν όπως όλοι μας.

Ο Θεός μού χάρισε μια δεύτερη ζωή κι έχω σκοπό να την αφιερώσω στο να κάνω κάτι καλό για τους ανθρώπους. Έφτιαξα τον οργανισμό Malala Fund για να βοηθήσω όλα τα κορίτσια του κόσμου να πάνε σχολείο. Η εκπαίδευση είναι το πιο ισχυρό όπλο που έχουμε στα χέρια μας για να καταπολεμήσουμε τη φτώχεια και να βάλουμε τέλος σε τρομερές συνήθειες όπως η κλειτοριδεκτομή και οι παιδικοί γάμοι – σφίγγεται η καρδιά μου όταν σκέφτομαι ότι υπάρχουν στον κόσμο σήμερα 700 εκατομμύρια γυναίκες που παντρεύτηκαν όσο ήταν ακόμα παιδιά.

Η απόπειρα εναντίον μου και οι προσπάθειες του Malala Fund έχουν φέρει ως τώρα αποτελέσματα που μέχρι πριν από μερικά χρόνια θα μου ήταν αδύνατο έστω και να τα φανταστώ. Στο Πακιστάν ψηφίστηκε νόμος για το δικαίωμα όλων των παιδιών στην εκπαίδευση, ο οποίος έχει ήδη βελτιώσει την κατάσταση ακόμα και στις πιο δύσκολες περιοχές της χώρας, ενώ το Κολέγιο Θηλέων του Σουάτ απέκτησε τμήμα πληροφορικής. Στη Γάζα βοηθήσαμε να ξαναχτιστούν 65 σχολεία που είχαν καταστραφεί εξαιτίας του πολέμου και στον Λίβανο φτιάξαμε ένα σχολείο ειδικά για κορίτσια-πρόσφυγες από τη Συρία.

Έχουμε, όμως, ακόμα να κάνουμε πολλά. Θέλω όλες οι κυβερνήσεις ν” αρχίσουν να επενδύουν σε βιβλία και όχι σε σφαίρες, που δίνουν τροφή στο μίσος και στην τρομοκρατία. Θέλω περισσότερα παιδιά σε όλο τον κόσμο να έχουν τη δυνατότητα να υψώσουν τη φωνή τους και να υπερασπιστούν τα δικαιώματα τους. Προβλήματα δεν υπάρχουν μόνο στο Πακιστάν, ούτε χρειάζεται να κάνει κανείς εντυπωσιακά πράγματα για να φέρει την αλλαγή. Στη δική μου ιστορία, το πιο σημαντικό δεν ήταν ούτε τα βραβεία που κέρδισα, ούτε οι ομιλίες, ούτε το βιβλίο μου, ούτε η φήμη που απέκτησα. Το πιο σημαντικό ήταν πως, παρ” όλα τα εμπόδια και τον φόβο μου, συνέχισα να πηγαίνω σχολείο.

Το Νόμπελ Eιρήvης που κέρδισα το 2014 μου έδωσε κουράγιο και ελπίδα, μου έδωσε όμως και μεγαλύτερη αίσθηση ευθύνης. Και το πιο σπουδαίο για μένα είναι ότι το μοιραστήκαμε με τον Καϊλάε Σατυάρτι, έναν Ινδό βετεράνο ακτιβιστή για την εκπαίδευση: ένας άντρας με μία γυναίκα, ένας ηλικιωμένος με μία έφηβη, ένας ινδουϊστής με μία μουσουλμάνα, ένας Ινδός με μία Πακιστανή – διαφορετικές ταυτότητες που συχνά συγκρούονται στον κόσμο μας, κι όμως πολλές φορές πολεμάνε μαζί ενάντια στον φανατισμό και το σκοτάδι.

Μικρή ονειρευόμουν να γίνω γιατρός. Όποτε το συζητούσα με τον πατέρα μου, όμως, εκείνος με κοίταζε μ” ένα μικρό χαμόγελο στις άκρες των χειλιών του – ώσπου μια μέρα δεν άντεξα και τον ρώτησα γιατί. «Να μη γίνεις γιατρός» μου απάντησε: «Να γίνεις πολιτικός». Κι όταν τον ξαναρώτησα γιατί, μου είπε, σαν να είχε από καιρό έτοιμη την απάντηση: «Γιατί τότε θα μπορείς να εξασφαλίσεις πως όποιο κορίτσι στη χώρα μας θέλει να γίνει γιατρός θα έχει την ευκαιρία να το κάνει». Ίσως έτσι να γίνω και γιατρός ολόκληρης της χώρας, θυμάμαι να σκέφτομαι τότε.

Μικρή ονειρευόμουν να γίνω διάσημη, να δω την κοιλάδα όπου μεγάλωσα ελεύθερη από τους Ταλιμπάν, να δω τα κορίτσια να πετάνε σαν πεταλούδες, χωρίς κανένα περιορισμό. Κι όλα αυτά έχουν αρχίσει να γίνονται πραγματικότητα. Αυτό μου φτάνει.

Η Μαλάλα γεννήθηκε στις 12 Ιουλίου 1997 στο Πακιστάν. Σε ηλικία 11 ετών ξεκίνησε να γράφει (χρησιμοποιώντας ψευδώνυμο) σε μπλογκ, όπου περιέγραφε τη ζωή της στην πόλη Μινγκόρα, στο βορειοδυτικό Πακιστάν, μετά την κατάληψη της εξουσίας στην περιοχή από τους  Ταλιμπάν, που απαγόρευσαν στα κορίτσια να πηγαίνουν στο σχολείο και εξέφραζε τις απόψεις της σχετικά με το δικαίωμα των κοριτσιών στη μόρφωση. Τα επόμενα χρόνια έδωσε συνεντεύξεις σε διάφορα μέσα, τόσο της χώρας της όσο και άλλων χωρών, στα οποία υποστήριζε το δικαίωμα των κοριτσιών να πηγαίνουν στο σχολείο.

Το πρωί της 9ης Οκτωβρίου 2012  ένας άντρας πυροβόλησε στο κεφάλι τη Μαλάλα Γιουσαφζάι ενώ βρισκόταν μέσα στο σχολικό λεωφορείο, τραυματίζοντάς την πολύ σοβαρά. Τις μέρες μετά την επίθεση νοσηλεύθηκε σε κρίσιμη κατάσταση σε νοσοκομείο στο Πακιστάν και στη συνέχεια, όταν η κατάστασή της σταθεροποιήθηκε, μεταφέρθηκε σε νοσοκομείο  του Μπέρμιγχαμ, στην Αγγλία, το οποίο επιλέχθηκε μεταξύ πολλών προσφορών για τη νοσηλεία της. Η απόπειρα δολοφονίας προκάλεσε μια έκρηξη συμπαράστασης προς την 15χρονη τότε μαθήτρια, τόσο στο Πακιστάν όσο και σε ολόκληρο τον κόσμο.

Το 2014 της απονεμήθηκε το Νόμπελ Ειρήνης για τον αγώνα της για το δικαίωμα των κοριτσιών στην εκπαίδευση. Σήμερα είναι ο νεότερος κάτοχος βραβείου Νόμπελ στον κόσμο, κερδίζοντας το σε ηλικία 17 ετών.

ΗΤΙΜΗ ΚΑΙ ΤΟ ΧΡΗΜΑ εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1914

«Στην Τιμή και το Χρήμα —το πρώτο κατά χρονολογική σειρά μεγάλο διήγημα του Κ. Θεοτόκη, περιγράφεται η γενική κατάσταση και οι άνθρωποι στο κερκυραϊκό προάστιο, το Μαντούκι στην αρχή του 20^ου αιώνα. …

VII

Και δέν είχαν περάσει παρά λίγα λεφτά της ώρας, άπ” όταν οι δύο νέοι είχαν φύγει, πού η σιόρα Επιστήμη εγύριζε, σαν κάθε βράδυ, βιαστική στο σπίτι της. Μά απόψε, στην άκρη του καντουνιού, κάτου από ένα φανάρι, ή γειτόνισσά της την έσταμάτησε.

«Ερχόμουνα να σ” εύρω στο εργοστάσιο», της είπε ή Κωνσταντίνα χωρίς να καλησπερίσει^- «σου την έσήκωσε, τώρα, τώρα».

«Ποιάνε; τί;» ερώτησε αχνίζοντας.

«Τή Ρήνη σου, ό Αντρέας, καημένη Επιστήμη!»

Τό μυαλό της έταράχτηκε, άκουσε στ” αυτιά της μία βουή σα νά επετούσαν τριγύρου της χιλιάδες μέλισσες, τα σπίτια, ο δρόμος, τ” αστέρια της εφανήκαν πως γυρίζουν. Θολούρα και σκοτούρα εκυρίεψε το λογικό της. Έμεινε καμπόσες στιγμές σαν καρφωμένη στον τόπο της, και η καρδιά της ωοτόσο δυνατά εχτυπούσε, και της εφάνηκε τέλος πως όλα τα πάντα εβυθιζόνταν κάτου από τα πόδια της στο χάος, και πως αμέσως τότες έπρεπε νά πεθάνει.

«Κουράγιο», της είπε η γειτόνισσα πονεμένη, βλέποντας την ταραχή της.

«Τη Ρήνη μου;» είπε με αδύνατη φωνή και με αχνότατο χείλι.

«Ναι».

Τώρα η κυρά Επιστήμη άξαφνα ερεθίστηκε: «Πάλε», είπε, «αυτός ό μεθύ­στακας τα φταίει! Μ” έτρωε το φίδι, και του τόπα να προσέχει. Μα του κάκου! Τώρα το κακό εγίνηκε!» Και με τρομάρα επρόσθεσε : «Ω θα μας γδάρει!»

Μα ολομεμιάς μία αχτίδα ελπίδας έφεξε στο μυαλό της : «Τώρα τώρα, είπες;» ερώτησε.

«Δεν είναι δύο λεφτά· αν ένας τρέξει τους βρίσκει στο δρόμο.» Ανάσανε βαθειά. Όλο το είναι της τής έλεγε να τρέξει, να τους προφτάσει, να την πάρει οπίσω, πριν την κάμει γυναίκα του, να του την αρπάξει, οχι για να μην του τη δώσει πια, μα για να γλυτώσει το σπίτι της, το καημένο, το χρήμα που τοχε συνάξει φράγκο-φράγκο, δεκάρα-δεκάρα, δουλεύοντας όλη της τη ζωή με τα τίμια της τα χέρια· το καταλάβαινε τώρα, τα πάντα έκιντύνευαν, γιατί ο Αντρέας δε θα στεφάνωνε τη θυγατέρα της, α δεν τούδινε πρώτα όσα της είχε ζητήσει, ή και περσότερα ακόμη· γ’ αυτό της την είχε κλέψει.

Κι όλοι τούτοι οι στοχασμοί είχαν περάσει απ” τό μυαλό της μέ τή γληγοράδα της αστραπής, όπως μας έρχονται πάντα οι ιδέες, κατακλυσμός, στες μεγάλες στιγμές της ζωής μας. Και χωρίς να συλλογιστεί αποφάσισε να τρέξει.

Κ” έτρεχε τώρα το μεγάλον το δρόμο του προαστείου, σπρώχνοντας τους ανθρώπους, ρίχνοντας τα παιδιά που ευρίσκονταν μπροστά της, αδιάφορη που την εκοίταζαν με περιέργεια από τα μαγαζιά οι μαγαζάτορες κι ο κόσμος στο δρόμο. Να προφτάσει. Κ” έτρεχε. Κι όσο οι στιγμές περνούσαν, περσότερο εβιαζότουν. Ω τώρα ο Αντρέας θα την ανέβαζε σπίτι του^- δε θα πρόφτανε. Ίδρος κρύος της έβρεχε τες παλάμες και το μέτωπο-   η αναπνοή της ήταν κοντή και γλήγορη· η καρδιά της «πάσκιζε να της σπάσει τα στήθια. Κάθε στιγμή άξιζε περσότερο από ένα χρόνο. Ω δε θα πρόφτανε! Κ” έτρεχε. Δύο αμάξια που αντα­μώθηκαν της έφραξαν μία στιγμή το διάβα, κ” εχρειάστηκε να προσμείνει. Η στενοχώρια της επέρσεψε, κ” επέρσεψε κ” επέρσεψε. Κάτι της έσφιξε την καρδιά. «Μωρέ χάνεται άθρωπος», εφώναξε στους αμαξάδες, που δεν την άκουσαν, και μη ξέροντας τι να κάμει κινούσε πάντα τα πόδια της, οά νά  μπορούσε νά προ-χοορέσει μέ τον ψεύτικο βηματισμό! «Ω έχάνονταν στιγμές. Και τι στιγμές! Και το κορίτσι εκιντύνευε. Ίσως τώρα τόβαζε στό κρεββάτι. Ω,ω! «Μωρέ τραβάτε, μωρέ!», ξαναφώναξε.

Τώρα ο δρόμος είχε ελευτερωθει, και γλήγορα όσο εδυνότουν, σα για να κερδίσει το χαμένον καιρό, εβάλθηκε πάλε να τρέχει. Μα η καρδιά της απελπι­σμένα της έλεγε πως δε θα πρόφτανε. «Γλήγορα! γλήγορα!» εσυλλογιζότουν.

Τέλος έφτασε στο σπίτι του Αντρέα^- ένα μικρό καλοσυγυρισμένο σπίτι μ” ένα πάτωμα, σ” ένα στενό του προαστίου προς τη θάλασσα. Στο καντούνι καμία ταραχή, καμία ανησυχία, το σπίτι του Αντρέα κατάκλειστο. «Ω δέ θάναι έδω», είπε αγκουσεμένη, παρέτοιμη να δειλιάσει και σταματαίνοντας χωρίς νά ξέρει τι κάνει. Εκοίταξε ολόγυρα της. Στο δίπλα το σπίτι είδε το μπάρμπα του Αντρέα, που εκαθότουν στό κατώφλι του κ” εκάπνιζε αδιάφορα, και του φώναξε :

«Σπύρο, που είναι ο ανιψιός σου;»

Η στενοχοώρια της δεν είχε όρια· εχτύπησε το κεφάλι της με τους γρύθους· «Πού είναι;» εξαναρώτησε.

Ο άλλος χωρίς να βιαστεί ήρθε σιμά της και τήν έκαληοπέρισε ήσυχα. «Ω που είναι;» τούπε άγρια.

«Τι έχεις σιόρα Επιστήμη;» της αποκρίθηκε μ” ένα χαμόγελο· «θάσαι άρρωστη απόψε!»

«Που είναι; λέγε γλήγορα!»

«Να σκεφτώ μία στιγμή».

«Απάνθρωπε,χάνεται άθρωπος»

Ο άλλος ετριψε τα χέρια του. «Θάναι», της είπε αδιάφορος, «στση θειας» του, πέρα στσου Αλιάδες. Μα, κυρά Επιστήμη, για το καλό που σου θέλω, άμε κάλλιο σπίτι σου». Και πονηρά έκλεισε τό ενα μάτι.

Η γυναίκα εκατάλαβε πώς την εγελούσε· και την εκυρίεψε εκείνην τη στιγμή ενας θυμός αψύς. Την επεργελούσε κιόλας η ατιμη η φάρα, και ωστόσο η Θυγατέ­ρα της η κακομοίρα εκιντύνευε, η κιόλας αχ! ήταν χαντακωμένη! Ή οργή την έσπρωχνε να χυμήσει απάνου του, να του ξεσκίσει με τα γράτσουνα το πρόσωπο, να τόνε δαγκάσει, να τόνε πνίξει, σα μανιωμένη λιοντάρισσα, όταν της αρπάζουν τα παιδιά της. Μα θάχανε ώρα με τον ψεύτη. Και σα λάμψη της επέρασε από το νου η ιδέα πως ο Αντρέας είχε φέρει εκεί, στο σπίτι του, τη θυγατέρα της, και πως όλα ήταν ετοιμασμένα και μελετημένα για να τη γελάσουν. Κ” όλη της η μάνητα, ο θυμός, η ενέργεια εστράφηκαν τώρα στην πόρτα. Ερίχτηκε μ” ολητή δύναμη της για να τη χαλάσει, και τη χτυπούσε με τα πόδια, με τα γόνατα, με τους γρόθους, με το κεφάλι, όπως ημπόρειε. Και εφώναζε μ” όλη της τη δύναμη: —«Ανοίχτε! είσαστε απάνου, σκυλιά, τό ξέρω»

Μα η πόρτα δεν άνοιγε. Και η κυρά Επιστήμη εφανταζότουν, τόβλεπε ξά­στερα, σα νάταν οι τοίχοι του σπιτιού διάφανοι και σα νάταν ψηλή τόσο ώστε να φτάνουν τα μάτια της στο πάτωμα τάλλο, τί εγενότουν μέσα. Και δέν άνοιγε.

Και τώρα την εβλεπαν απ” όλα τα παράθυρα, απ” όλες τες πόρτες, ο κόσμος βαρύθυμος, πως εδερνότουν απελπισμένα, αδύνατη, μπροστά στην κλεισμένη την πόρτα που ήταν πάρα στέρεη, και συχνά οι άνθρωποι έλεγαν αναμεταξύ τους: «Η καημένη η μάννα»! Τέλος από το σπίτι του Αντρέα άνοιξε, πάνου από το κεφάλι της, ενα παράθυρο. Κι ολομεμιάς η όργή της έπεσε. Την είχαν ακούσει.

«Έλα μωρή σκύλα, σπίτι μας», είπε με βραχνή φωνή, αδυνατίζοντας έ­πειτα από όλον τον πόλεμο^- «δέ σου κάνω τίποτα».

Η Ρήνη έκλαιγε πικρά στο παράθυρο και δεν της απάντησε. Μα αντίς, ο Αντρέας αχνός και ταραγμένος της ειπε με τρεμάμενη φωνή, φοβισμένος σά να πρεπε να κάμει εκείνην τη στιγμή φονικό :

«Είναι γυναίκα μου! Θα τη στεφανώσω»!

«Αχ»! έκαμε η μάννα κ” εσωριάστηκε στο κατώφλι.

Όλος ο κόσμος εσώπαινε υποφέρνοντας της γυναικός τη λύπη, σα να μην είχε όλος παρά μίαν καρδιά που να χτυπούσε στη μέση της δημιουργίας. Όλοι επρόσμεναν το τέλος.

Η κυρά Επιστήμη εσηκωνότουν τώρα ντροπιασμένη· εσκέπασε με το μαν­τίλι του κεφαλιού της όλο το πρόσωπο, και καλανταρίζοντας έπαιρνε πάλι τό δρόμο του σπιτιού της. Μία στιγμή εσταμάτησε και χωρίς να σηκώσει το κεφά­λι, είπε αναστενάζοντας.

«Δε σας δίνω κατάρα· μα ξέρε το, Αντρέα, έχει τρακόσια τάλλαρα, ούτε ενα λεφτό περσότερο^- κάμε ό,τι θέλεις».

« Δέ θέλω τίποτα», της απάντησε από το παράθυρο ο νέος που εκείνην τη στιγμή η καρδιά του άνοιξε, χορταμένη αγάπη κ” έτοιμη νά συμπονέσει τη θλίψη κάθε πλασμάτου. « Δέ θέλω τίποτα», είπε.

Η μάννα έφευγε· και τώρα μέσα στα δάκρυα της η Ρήνη εχαμογελούσε παρηγορημένη, και τον αγκάλιασε με πάθος, και τούπε :

«Ω Αντρέα ! Δουλευτάδες είμαστε, ποιόνε έχουμε ανάγκη; »

Φαντάσου ότι είσαι ο γείτονας/η γειτόνισσα της κ. Επιστήμης. Ξαναγράψε την πιο πάνω ιστορία απ’ τη δική του/της οπτική γωνία.

Εναλλακτικά

Ξαναγράψε την πιο πάνω ιστορία θεωρώντας ως χρόνο κατά τον οποίο εκτυλίσσονται τα γεγονότα όχι το μακρινό 1900.., αλλά το 2024. (Μπορείς να κάνεις οποιεσδήποτε αλλαγές θεωρείς αναγκαίες, ώστε να ανταποκρίνεται στη σύγχρονή σου πραγματικότητα).

2