Η συνάντησή μας ξεκίνησε με μια «άσκηση ντροπής», προσφέροντας σε όλα τα άτομα, ακόμη και στα πιο συνεσταλμένα την ευκαιρία να εκφραστούν ελεύθερα και ενθαρρύνοντάς τα να έχουν μεγαλύτερη ευχέρεια λόγου.

Στη συνέχεια, διεξήχθησαν δύο ενδιαφέρουσες αντιπαραθέσεις μεταξύ των ομάδων οι οποίες προκάλεσαν ζωηρό ενδιαφέρον.

Το πρώτο θέμα που τέθηκε υπό συζήτηση ήταν: «Ο φόβος της τιμωρίας δημιουργεί υπεύθυνους πολίτες». Ή ομάδα λόγου ανέπτυξε πρώτη την άποψή της υποστηρίζοντας ότι οι συνέπειες είναι απαραίτητες για την ύπαρξη πειθαρχίας σε μια οποιαδήποτε κοινωνία. Αντίθετα, η ομάδα αντιλόγου υπερασπίστηκε τη θέση πως η τιμωρία δεν εγγυάται την αποφυγή των λαθών και ενδέχεται να οδηγήσει σε προβληματικές συμπεριφορές, διαδηλώσεις και εξεγέρσεις.

Αντίστοιχα, το δεύτερο ζήτημα που κλήθηκαν να επιλύσουν οι δυο ομάδες αποτέλεσε το εξής: «Είναι πρέπον να επιτρέπεται στους εφήβους να κάνουν tattoo και piercing χωρίς γονική συναίνεση;» Η ομάδα λόγου ανέπτυξε δυναμικά την άποψή της υποστηρίζοντας ότι οι έφηβοι έχουν το δικαίωμα να αποφασίζουν αυτόνομα για το σώμα τους. Η αντίπαλη ομάδα, ωστόσο, τόνισε ότι οι έφηβοι δεν είναι ώριμοι σε βαθμό που να είναι ικανοί να λαμβάνουν τόσο κρίσιμες αποφάσεις. Συνεπώς, οι γονείς κρίνονται υπεύθυνοι να τους προστατεύουν από πιθανές επιπτώσεις των επιλογών τους. Κατ’ αυτόν τον τρόπο τερματίστηκε η συζήτηση.

Έπειτα από μια χρονιά γεμάτη δημιουργικές διαφωνίες και εποικοδομητικές ανταλλαγές απόψεων, οι συναντήσεις επιχειρηματολογίας μας έφθασαν στο τέλος τους. Οι εμπειρίες που ζήσαμε και οι γνώσεις που κατακτήσαμε θα χαραχθούν ανεξίτηλα στη μνήμη όλων μας και θα μας συντροφεύουν καθώς αφήνουμε πίσω μια σημαντική σελίδα της ζωής μας.

Μαρία Γιαμούζη

Η ομάδα λόγου υποστήριξε, σε πρώτο στάδιο, ότι η έννοια της ηθικής είναι ανθρωποκεντρική καθώς τα ζώα δεν διαθέτουν την ίδια λογική σκέψη και αντίληψη με τους ανθρώπους. Σε ένα δεύτερο επίπεδο τόνισε το γεγονός πως πολλές ιατρικές ανακαλύψεις θα ήταν αδύνατο να επιτευχθούν χωρίς έρευνες σε ζώα, υπογραμμίζοντας ότι όλα τα πειράματα διεξάγονται υπό αυστηρούς κανόνες που εγγυώνται την ελαχιστοποίηση του πόνου. Τονίστηκε η ανθρώπινη τραγωδία υπό το πρίσμα σοβαρών ασθενειών.

Στον αντίποδα, η ομάδα αντιλόγου προσέδωσε μια διαφορετική διάσταση στην έννοια της ηθικής τονίζοντας πως αυτή δεν είναι αποδεκτό να βασίζεται αποκλειστικά και μόνο στα ανθρώπινα συμφέροντα. Κατέδειξε επίσης το γεγονός πως όποτε οι άνθρωποι νοσούν δεν έχουν την απαραίτητη εγκράτεια και καταφεύγουν σε αλόγιστη μεταχείριση των υπόλοιπων οργανισμών. Σε τελική φάση, η ομάδα αντιλόγου έθεσε ένα ηθικό ερώτημα με σκοπό να προβληματίσει το ευρύ κοινό κάνοντας ταυτοχρόνως επίκληση στο συναίσθημά του.

Η σημερινή συνάντηση υπήρξε εξόχως εποικοδομητική και μας έδειξε ότι η χρησιμοποίηση ή μη των ζώων σε επιστημονικές έρευνες αποτελεί πολυδιάστατο ζήτημα και απαιτεί προσεκτική εξέταση. Οι διαφορετικές προοπτικές που παρουσιάστηκαν ενίσχυσαν τη κριτική μας σκέψη και μας βοήθησαν να αντιληφθούμε καλύτερα τις πολλαπλές πτυχές αυτού του ηθικού διλήμματος.

Μαρία Γιαμούζη

Η ομάδα λόγου τόνισε πως η σταδιακή διείσδυση ξένων γλωσσών στο ελληνικό λεξιλόγιο, που παρατηρείται τόσο στον προφορικό όσο και στον γραπτό λόγο, ακόμα και σε δημόσιες ομιλίες πολιτικών και δημοσιογράφων είναι φαινόμενο υπαρκτό και διαβρωτικό για την ελληνική γλώσσα.

Παράλληλα, τέθηκαν ρητορικά ερωτήματα με στόχο τον προβληματισμό του κοινού. Η ομάδα λόγου τεκμηρίωσε πως η ανεξέλεγκτη υιοθέτηση ξενόφερτων όρων είναι δυνατόν να οδηγήσει σε αλλοίωση της γλωσσικής ταυτότητας της χώρας. Τέλος, αναφέρθηκε το φαινόμενο της ξενομανίας, δηλαδή της υπερβολικής προτίμησης προς ξένες πολιτισμικές επιρροές εις βάρος της τοπικής παράδοσης.

Στον αντίποδα, η ομάδα αντιλόγου υποστήριξε έντονα πως η Ελλάδα, πάρα την αλληλεπίδρασή της με τις ανεπτυγμένες χώρες, διατηρεί διαχρονικά τη γλωσσική και πολιτισμική της ταυτότητα. Ισχυρότατο επιχείρημα της ομάδας αποτέλεσε η ανθεκτικότητα της ελληνικής γλώσσας η οποία παραμένει συνεχώς δυναμική και ζωντανή μέσω της λογοτεχνίας και της εκπαίδευσης. Επιπλέον, υποστηρίχθηκε πως η παγκοσμιοποίηση  δεν συνεπάγεται αναγκαστικά πολιτισμική αλλοίωση καθώς η Ελλάδα έχει ιστορικά αφομοιώσει ξένα στοιχεία δίχως να διαβρωθεί η ταυτότητά της.

Στη συνέχεια, ακολούθησε ένα διαδραστικό παιχνίδι επιχειρηματολογίας, στο οποίο κάθε συμμετέχων/ουσα καλούταν να αναπτύξει μια έννοια εντός ενός λεπτού, προσφέροντας κατ’ αυτόν τον τρόπο μια δημιουργική νότα στη συζήτηση.

Η σημερινή μας συνάντηση ανέδειξε για μια ακόμη φορά το γεγονός πως η τέχνη του λόγου αποτελεί ουσιαστικό εργαλείο σκέψης και επικοινωνίας. Μέσω της γόνιμης αντιπαράθεσης αναδείχθηκε η αξία του διαλόγου και της κριτικής σκέψης ως δεξιοτήτων απαραίτητων για κάθε υπεύθυνο πολίτη.

Μαρία Γιαμούζη

Η ομάδα λόγου υποστήριξε πως μια τέτοια σχέση είναι δυνατόν να οδηγήσει, αφενός σε ευνοιοκρατία και έλλειψη αντικειμενικότητας από την πλευρά του εκπαιδευτικού, ενώ παράλληλα ενδέχεται να διαβρώσει το κύρος του και να βλάψει τον παιδαγωγικό του ρόλο. Από την άλλη, η ομάδα αντίλογου αντέταξε πως οι στενές σχέσεις μεταξύ μαθητών και καθηγητών-όπως συμβαίνει σε φημισμένα εκπαιδευτικά ιδρύματα παγκοσμίως-ενισχύουν την ενεργό συμμετοχή των μαθητών και συμβάλλουν στην αποδόμηση του φόβου απέναντι στην αυθεντία.

Σε ένα δεύτερο σκέλος της συνάντησης, ο καθηγητής κ. Τσιρίδης επιχείρησε να «λογομαχήσει» εναντίον του εαυτού του: Σε μια απόπειρα αφενός να καταδείξει πως μπορούμε να επιχειρηματολογήσουμε υπέρ θέσεων με τις οποίες δεν συμφωνούμε και αφετέρου  να αναδείξει τους διαφορετικούς ρόλους των ομιλητών, τα εξωγλωσσικά και παραγλωσσικά εργαλεία που έχουμε στη διάθεσή μας, ο κ. Τσιρίδης βρέθηκε και από τις δύο πλευρές του πάνελ των ομιλητών. Το θέμα, «ορισμένα επαγγέλματα δεν είναι κατάλληλα για γυναίκες».

Βρισκόμενος από στην θέση της ομάδας λόγου πρόταξε την αρχή της ισότητας των φύλων, απορρίπτοντας τη σωματική δύναμη ως κριτήριο ανωτερότητας, προτάσσοντας ,ωστόσο, τη διαφορετικότητα ως δεδομένη. Αντιθέτως, από την ομάδα αντίλογου, θεώρησε ότι τέτοιες αντιλήψεις είναι παρωχημένες και τόνισε την ανάγκη ισχυροποίησης των γυναικών σε όλους τους επαγγελματικούς τομείς, ενώ επεσήμανε πως ο αντίπαλος συνομιλητής (ο εαυτός του) εξέφραζε συγκεκαλυμμένο σεξισμό.

Η ευρύτερη συζήτηση ανέδειξε ουσιώδεις προβληματισμούς, αποδεικνύοντας τη σημασία του διαλόγου ως μέσου κριτικής σκέψης και ανταλλαγής απόψεων.

Μαρία Γιαμούζη

Μαρία Γιαμούζη

Ως «Αγώνες Αντιλογίας» ορίζουμε την διαδικασία κατά την οποία μια ομάδα υποστηρίζει μια θέση ενώ μια αντίπαλη ομάδα την αντικρούει. Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι λόγος και αντίλογος δεν χρειάζεται να σημαίνει σύγκρουση. Ο φανατισμός και η απολυτότητα δεν ανήκουν σε μια τέτοια δημοκρατική και ειρηνική διαδικασία.

Ωστόσο, προκειμένου ένας διάλογος να είναι επιτυχής, η διαφωνία θα πρέπει να είναι θεμελιώδες στοιχείο του, ώστε όλοι οι ομιλητές αλλά και οι ακροατές να έχουν την δυνατότητα να δέχονται διαφορετικές γνώμες και οπτικές. Παράλληλα, κύρια προϋπόθεση είναι η διαφωνία να μην ξεπερνά τα όρια του σεβασμού προς τον συνομιλητή.

Οι Αγώνες Αντιλογίας λοιπόν, όχι μόνο μας διδάσκουν εύκολα, άμεσα και με διασκεδαστικούς τρόπους την αξία του λόγου, αλλά και τον αλληλοσεβασμό και την αλληλοκατανόηση. Κατά την διάρκεια της ζωής μας θα έρθουμε σε επαφή με πολλά διαφορετικά άτομα τα οποία βλέπουν τον κόσμο με άλλη ματιά. Την διαφορετική αυτή ματιά δεν πρέπει να την απορρίπτουμε. Αντιθέτως, θα πρέπει να την ακούμε προσεκτικά, να την επεξεργαζόμαστε και έπειτα να επιλέγουμε πώς θα διαμορφώσουμε μια δικιά μας ολοκληρωμένη αντίληψη, επηρεασμένη από εξωτερικά ερεθίσματα. Μια αντίληψη, η οποία δεν θα είναι μονόπλευρη, αλλά συνεχώς ανοιχτή και δεκτική.

Εκτός από πνευματική ανάπτυξη, οι Αγώνες Αντιλογίας προσφέρουν και πλεονεκτήματα όσον αφορά την μελλοντική επαγγελματική πορεία των μαθητών/τριών. Τα παιδιά μεταμορφώνονται μέσω της εκπαίδευσης σε άτομα επιρροής. Μαθαίνουν πώς να πείσουν με βάσιμα επιχειρήματα τους ακροατές τους, πράγμα που τους δίνει την αυτοπεποίθηση και εξωστρέφεια, καθώς και το πάθος προκειμένου να ασχοληθούν στο μέλλον με ένα επάγγελμα που περιλαμβάνει τα παραπάνω όπως λ.χ. η πολιτική, η νομική και πολλά άλλα.

Εφόσον τα παιδιά, η γενιά που νομοτελειακά εισφέρει μια καινούργια και πρωτοποριακή οπτική στον κόσμο, έχουν αποκτήσει από νεαρή ηλικία θετικά ερεθίσματα και αντιλήψεις τότε ο κόσμος βρίσκεται σε σωστά χέρια.

Μαριάντα Γκούτζιου

Καθ’ όλη τη διάρκεια της συνάντησης επισημάνθηκε η σημασία της αντικειμενικότητας, της σαφήνειας, καθώς και της αποφυγής – κατά το δυνατόν – λογικών σφαλμάτων κατά τη διατύπωση ενός δυναμικού επιχειρήματος. Παράλληλα, αναδείχθηκε η ηθική διάσταση της επιχειρηματολογίας, η οποία επιβάλλει τον σεβασμό του πομπού ως προς το θέμα και τον συνομιλητή.

Όσον αφορά το θέμα που τέθηκε υπό συζήτηση, αυτό αφορούσε τη συνεχή γονική επίβλεψη των μέσων κοινωνικής δικτύωσης του παιδιού. Τα επιχειρήματα των δύο ομάδων ποικίλαν και υπήρξαν καθέτως αντιμαχόμενα. Από την ομάδα λόγου αναπτύχθηκαν επιχειρήματα που εστίασαν κυρίως στην ευαλωτότητα των παιδιών και την αδυναμία τους να χειριστούν τις κυβερνοαπειλές. Στον αντίποδα, από την ομάδα αντιλόγου υποστηρίχθηκε η ελευθερία έκφρασης ως θεμελιώδες  δικαίωμα του παιδιού και κατέστη σαφής η αξία της ιδιωτικότητας, η οποία, ωστόσο, πρέπει να ασκείται με σύνεση και μέτρο.   

Η συνάντηση υπήρξε εξόχως εποικοδομητική, καθώς ανέδειξε τον σημαίνοντα ρόλο της επιχειρηματολογίας όχι μόνο ως εργαλείου πειθούς αλλά  συγχρόνως και ως μέσου ενδυνάμωσης της κριτικής σκέψης και της πνευματικής καλλιέργειας. 

Μαρία Γιαμούζη, Α1 Λυκείου 

Παρακολουθήσαμε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ταινία (The Great Debaters, 2007) εμπλουτισμένη με νότες δραματικότητας αλλά και με μια τολμηρή δόση χιούμορ. Κύριο θέμα της ταινίας αποτελεί η αξία και η δύναμη της υπεύθυνης λογομαχίας, της επιχειρηματολογίας και η ολική εξουδετέρωση του ρατσισμού και των φυλετικών διακρίσεων, ενώ προβάλλεται ως αρετή η αποδοχή της διαφορετικότητας.

Η όλη εμπειρία μας ταρακούνησε και παράλληλα μας ευαισθητοποίησε σχετικά με διάφορα θέματα της καθημερινότητας. Με αφορμή την ταινία αναπτύξαμε και συζητήσαμε ορισμένες τεχνικές της επιχειρηματολογίας, οι οποίες διαφαίνονται ιδιαίτερα χρήσιμες σε παντός τύπου κοινωνικές περιστάσεις.

Η υπεύθυνη λογομαχία προϋποθέτει τόλμη ,αντοχή, αυτοπεποίθηση, δυναμικά επιχειρήματα, καθώς και υποκριτικές ικανότητες του ομιλητή, στοιχεία δίχως τα οποία αδυνατεί να επικρατήσει έναντι του αντίπαλου.

Τέλος, το σημαντικότερο  γνώρισμα των συναντήσεών μας αποτελεί η διασκέδαση, ο σεβασμός του συνομιλητή μας καθώς και το ευ αγωνίζεσθαι, η επιδίωξη δηλαδή ευγενούς άμιλλας και υπεροχής με εύτακτους τρόπους.

Μαρία Γιαμούζη