Το σχολείο προορίζεται να είναι χώρος γνώσης, δημιουργίας και ασφάλειας για κάθε παιδί. Ωστόσο, στους διαδρόμους και στις αυλές πολλών σχολικών συγκροτημάτων η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική από την ιδανική. Το σχολείο, από καταφύγιο ονείρων μετατρέπεται σε έναν χώρο όπου κυριαρχούν η ανασφάλεια και ο φόβος. Η ενδοσχολική βία και ο εκφοβισμός δεν είναι τυχαία και μεμονωμένα περιστατικά, αλλά ένα πολύ σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα.
Η βία είναι κυρίως σωματική και περιλαμβάνει χτυπήματα, σπρωξίματα ή καταστροφή προσωπικών αντικειμένων. Εκδηλώνεται, όμως, και με άλλους τρόπους που με μια πρώτη ματιά δεν είναι ορατοί. Πρόκειται για τη λεκτική βία που έχει τη μορφή υβριστικών σχολίων, προσβολών και ειρωνείας, καθώς και για τον κοινωνικό αποκλεισμό του μαθητή, δηλαδή την περιθωριοποίησή του από ομάδα συνομηλίκων του. Κι ενώ στη σωματική βία τα σημάδια αποτυπώνονται περισσότερο στο σώμα, αυτή η μορφή βίας σημαδεύει την ψυχή. Επιπλέον, με την εξέλιξη της τεχνολογίας και την αλλαγή στον τρόπο επικοινωνίας, άρχισε να κάνει την εμφάνισή της και μία σύγχρονη, ψηφιακή μορφή βίας, ο διαδικτυακός εκφοβισμός. Πρόκειται για την παρενόχληση του μαθητή μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, που είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη, αφού ο θύτης μπορεί να κρύβεται πίσω από την ανωνυμία, ενώ το θύμα με ταχύτατους ρυθμούς μπορεί να γίνει θέαμα σε ένα τεράστιο κοινό.
Οι παράγοντες που τροφοδοτούν τη βία στο σχολείο είναι πολλοί. Αρχικά, τη μεγαλύτερη ευθύνη την έχει η οικογένεια. Παιδιά που βιώνουν βία στο σπίτι τους ή δεν έχουν όρια και κανόνες, επαναλαμβάνουν αυτή τη συμπεριφορά και στο σχολείο. Ένας άλλος παράγοντας είναι τα κοινωνικά πρότυπα. Η προβολή της βίας μέσω του διαδικτύου, της τηλεόρασης και των βιντεοπαιχνιδιών ενισχύει σε πολύ μεγάλο βαθμό την επιθετικότητα. Επιπλέον, η έλλειψη ενσυναίσθησης, αλλά και η ανάγκη του νέου για αποδοχή από τους συνομηλίκους του είναι σοβαρές αιτίες αυτού του φαινομένου. Συχνά, ο θύτης αδυνατεί να μπει στη θέση του θύματος και να κατανοήσει τον πόνο που του προκαλεί. Δεν είναι λίγες οι φορές που κάνει χρήση της βίας μόνο και μόνο για να γίνει αποδεκτός και αρεστός σε κάποια ομάδα συνομηλίκων του, αποδεικνύοντας τη δύναμη και την κυριαρχία του πάνω σε άλλους. Τέλος, η έλλειψη σαφών κανόνων και επίβλεψης στο σχολικό περιβάλλον, καθώς και η ανοχή μαθητών και εκπαιδευτικών σε τέτοιου είδους βίαιες συμπεριφορές ενθαρρύνουν το φαινόμενο αυτό.
Οι συνέπειες της ενδοσχολικής βίας είναι σοβαρές τόσο για το θύμα όσο και για το θύτη. Το θύμα συχνά εμφανίζει χαμηλή αυτοπεποίθηση, κατάθλιψη, ψυχολογικά προβλήματα και άρνηση για το σχολείο. Ωστόσο, και ο θύτης κινδυνεύει, αφού η χρήση βίας στην εφηβεία οδηγεί σε παραβατική συμπεριφορά και στην ενήλικη ζωή. Έτσι, υπάρχουν μεγάλες πιθανότητες μελλοντικά να έχει προβλήματα με τον νόμο, δυσκολίες στις προσωπικές του σχέσεις, αλλά και στην επαγγελματική του εξέλιξη.
Η βία στο σχολείο δεν είναι “παιχνίδι” ούτε ένα φυσιολογικό κομμάτι της εφηβείας. Είναι παραβίαση των δικαιωμάτων του παιδιού, που αφήνει στην ψυχή του ανεπούλωτα τραύματα. Το σχολείο, λοιπόν, οφείλει να είναι ένα ασφαλές καταφύγιο για κάθε παιδί, καλλιεργώντας τον αμοιβαίο σεβασμό και την ενσυναίσθηση.
Καλογιαννοπούλου Φανή, α1 Γυμνασίου
