Οι Περσείδες είναι βροχή διαττόντων (μετέωρα ή πεφταστέρια όπως είναι κοινώς γνωστά στην παράδοση, τα οποία, σύμφωνα με την λαϊκή δεισιδαιμονία, όταν τα βλέπεις να πέφτουν μπορείς να κάνεις μια ευχή που θα πραγματοποιηθεί). Στην πραγματικότητα δεν είναι αστέρια που «πέφτουν». Πρόκειται για μικρά κομμάτια (μέχρι και σε μορφή σκόνης) τα οποία είναι απομεινάρια του κομήτη Σουίφτ-Τάτλ (109P/Swift-Tuttle) και όταν εισέρχονται στην ατμόσφαιρα της Γης με τεράστιες ταχύτητες καίγονται εξαιτίας της τριβής με την ατμόσφαιρα μέσα σε δευτερόλεπτα. Όποια από αυτά είναι αρκετά μεγάλα ώστε να φτάσουν στην επιφάνεια της Γης ονομάζονται μετεωρίτες, ενώ όσα είναι τόσο λαμπρά που φαίνονται να σχίζουν τον ουρανό ονομάζονται βολίδες. Συνήθως στο μέγιστο της βροχής πέφτει ένα μετέωρο το λεπτό. Ονομάζονται Περσείδες, επειδή το ακτινοβόλο σημείο τους προβάλλεται στον αστερισμό Περσέα, φαίνεται δηλαδή σαν να έρχονται από την κατεύθυνση αυτή.

Το μεγαλύτερο μέρος του υλικού αυτού από τον κομήτη Σουίφτ-Τάτλ περιπλανάται στον διαπλανητικό χώρο εδώ και χίλια περίπου χρόνια αφότου εγκατέλειψε τον κομήτη. Υπάρχει ωστόσο και μία σχετικώς νέα συνιστώσα, μία λωρίδα υλικού που αποσπάσθηκε από τον κομήτη το έτος 1862. Ο ρυθμός των μετεώρων όταν η Γη συναντήσει αυτή την, πυκνή ακόμα, λωρίδα είναι πολύ υψηλότερος από ό,τι κατά την υπόλοιπη βροχή.

Αναφέρονται παρατηρήσεις των Περσείδων εδώ και περίπου 20 αιώνες, με αρχαιότερη αναφερόμενη από την Άπω Ανατολή. Μία λαϊκή ονομασία της βροχής αυτής σε Ρωμαιοκαθολικές χώρες είναι «Δάκρυα του Αγίου Λαυρεντίου», καθώς στις 10 Αυγούστου τιμάται η μνήμη του μαρτυρίου του.

Η αρχή της βροχής είναι ορατή από τα μέσα Ιουλίου κάθε χρόνο, με την κορύφωση μεταξύ 9 και 14 Αυγούστου, οπότε ο ρυθμός των μετεώρων φθάνει τα 60 και πλέον ανά ώρα. Εξαιτίας της τροχιάς του κομήτη, από την οποία εξαρτάται η θέση του ακτινοβόλου σημείου, οι Περσείδες παρατηρούνται κυρίως να διασχίζουν το Βόρειο Ημισφαίριο της ουράνιας σφαίρας. Καθώς συμβαίνει με όλους τους διάττοντες αστέρες, ο ρυθμός τους μεγιστοποιείται κατά το χρονικό διάστημα αμέσως πριν την αυγή. Το 2009, ο μέγιστος Ζενίθιος Ωριαίος Ρυθμός προβλέφθηκε σε περίπου 120.

Πηγή: https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%B5%CF%81%CF%83%CE%B5%CE%AF%CE%B4%CE%B5%CF%82

Η βροντή είναι ο δυνατός ήχος που ακούμε ανά διαστήματα ενώ βρέχει και ακούγεται μετά από κάποια στιγμιαία φωτεινή «ηλεκτρική» γραμμή στον ουρανό.

Αυτή η στιγμιαία φωτεινή «ηλεκτρική» γραμμή στον ουρανό, είναι η αστραπή.

Αστραπή και βροντή = κεραυνός

Τώρα, το φαινόμενο αστραπής-βροντής μπορεί να συμβαίνει και ενώ δεν βρέχει στο σημείο που βρισκόμαστε, για τον απλούστατο λόγο ότι εκεί που συμβαίνει (λίγο πιο πέρα από εμάς), βρέχει!

Όμως το περίεργο της υπόθεσης είναι ότι αν και η βροντή προέρχεται από την αστραπή, την ακούμε λίγη ώρα μετά.

Αυτό συμβαίνει γιατί το φως ταξιδεύει πιο γρήγορα απ’ ότι ο ήχος!

Οπότε πρώτα φτάνει στα μάτια μας η λάμψη και έπειτα στα αυτιά μας ο ήχος, ανάλογα με το πόσο μακριά μας έχει συμβεί αυτό το φαινόμενο!

Πηγή: http://coolweb.gr/vlepoume-astrapi-akoume-vronti/

Το τσουνάμι δημιουργείται από μία σεισμική δόνηση. Για την ακρίβεια, το τσουνάμι δεν είναι τίποτα παραπάνω, παρά ένα αποτέλεσμα ενός σεισμού στη θάλασσα.

Βέβαια δεν δημιουργείται τσουνάμι ύστερα από οποιαδήποτε τυχαία σεισμική δόνηση και σε οποιοδήποτε σημείο.

Για να δημιουργηθεί τσουνάμι, θα πρέπει το επίκεντρο ενός σεισμού να βρίσκεται στον ωκεανό και η σεισμική δόνηση να είναι τεράστια και παρατεταμένη!

Σχεδόν μοναδική περίπτωση για να συμβεί τόσο ισχυρός και παρατεταμένος σεισμός, είναι αν συμβεί το εξής:

να μετακινείται μία τεκτονική πλάκα προς μία δεύτερη και η δεύτερη να μετακινείται προς την πρώτη. Σταδιακά να δημιουργείται μεγάλη πίεση αναμεταξύ τους και να μην σπάει καμία από τις δύο ή να μην μετακινηθεί η μία πιο πάνω από την άλλη ώστε να υπάρξει εκτόνωση.

Έτσι δημιουργείται μεγάλη πίεση. Όσο ”αντέχουν” και πιέζουν περισσότερο η μία την άλλη, τόσο το χειρότερο…

Κάποια στιγμή λοιπόν, μία από τις δύο τεκτονικές πλάκες δεν θα αντέξει και θα σπάσει ή θα αλλάξει θέση καθέτως, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένας τέτοιος σεισμός που θα δημιουργήσει και τσουνάμι!

Όταν γίνει λοιπόν αυτός ο σεισμός και το επίκεντρό του βρίσκεται στη θάλασσα, αν είναι παρατεταμένος, πολύ δυνατός (είχε συσσωρευτεί τεράστια πίεση στις πλάκες),  τότε θα απελευθερωθεί τεράστια ενέργεια από το βυθό της θάλασσας και για μεγάλο χρονικό διάστημα θα απελευθερώνεται, με το εξής αποτέλεσμα…

Έτσι λοιπόν θα δημιουργηθεί το τσουνάμι, το οποίο αποτελείται από τεράστια κύματα. Αν τώρα προλάβουν τα κύματα αυτά από το τσουνάμι και φτάσουν στην ακτή (γιατί σταδιακά σβήνουν όσο διανύουν απόσταση), τότε ”καταπίνουν” τις όχθες της ακτής.

Σε τελική ανάλυση, αν γίνει ένας τέτοιος σεισμός σχετικά κοντά στην ακτή, τότε είναι πολύ πιθανόν, ανάλογα με την ένταση και το χρόνο, να δημιουργηθεί τσουνάμι.

Πηγή: http://coolweb.gr/pos-dimiourgeitai-tsounami/

Με την ονομασία μουσώνες είναι γνωστοί ισχυροί εποχικοί άνεμοι που δημιουργούνται κυρίως στον Ινδικό Ωκεανό και στη Νότια Σινική θάλασσα (νοτιοανατολική Ασία), καθώς και σε άλλες περιοχές της Γης. Το όνομα τους προέρχεται από την αραβική λέξη «μονσούν», που σημαίνει εποχικός.

Οι μουσώνες που πνέουν από τον Ινδικό Ωκεανό προς την ασιατική ήπειρο και το αντίστροφο, φέρνουν βροχές στη νότια και νοτιοανατολική Ασία. Οι μουσώνες ανάλογα της εποχής που πνέουν διακρίνονται σε χειμερινούς και σε θερινούς μουσώνες, που παρουσιάζουν αντίθετες μεταξύ τους φορές (διευθύνσεις).

Κατά μεν τους χειμερινούς μήνες πνέουν από τις ηπείρους προς τους Ωκεανούς, κατά δε τους θερινούς μήνες αντίστροφα, από τους ωκεανούς προς τις ηπείρους. Οφείλονται κυρίως στη διαφορά της θερμοκρασίας του αέρα και κατά συνέπεια, της ατμοσφαιρικής πίεσης που παρατηρείται μεταξύ των ηπείρων και των ωκεανών, τόσο τον χειμώνα, όσο και το καλοκαίρι.

Πηγή:https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%BF%CF%85%CF%83%CF%8E%CE%BD%CE%B1%CF%82

Οι σταλακτίτες είναι κυλινδρικές ή κωνικές αποθέσεις από ασβεστίτη ή αραγωνίτη που σχηματίζονται στις οροφές των σπηλαίων.
Τα νερά που κυκλοφορούν υπόγεια μέσα από ασβεστολιθικά πετρώματα και περιέχουν διαλυμένο δισανθρακικό ασβέστιο και είναι κορεσμένα από το άλας αυτό, φτάνουν στο ταβάνι της σπηλιάς. Εκεί γίνεται μικρή εξάτμιση του νερού των σταγόνων. Έτσι, από το νερό φεύγει ένα μέρος από το διοξείδιο του άνθρακα, που αποτελεί συστατικό του διαλυμένου δισανθρακικού ασβεστίου. Τα δύο αυτά φαινόμενα έχουν σαν επακόλουθο τη μεταβολή μιας ποσότητας δισανθρακικού ασβεστίου σε ανθρακικό ασβέστιο, που διαλύεται πολύ δύσκολα μέσα στο νερό. Έτσι δε μπορεί να κρατηθεί μέσα στο νερό, κατακαθίζει και αποτίθεται σαν μικρό δαχτυλίδι στη θέση που παρουσιάζεται κάθε σταγόνα. Οι νέες σταγόνες νερού αποθέτουν και νέο ανθρακικό ασβέστιο.

Έτσι σχηματίζονται οι σταλακτίτες, που παίρνουν μερικές φορές φαντασμαγορικά σχήματα κι αποτελούν ένα θαυμάσιο θέαμα για τους επισκέπτες των σπηλαίων.
Οι σταλαγμίτες συχνά σχηματίζονται από τους σταλακτίτες, στο δάπεδο των σπηλαίων. Προέρχονται από το ίδιο υλικό με τους σταλακτίτες, που από την οροφή πέφτει στο δάπεδο. Μερικές φορές οι σταλαγμίτες ενώνονται με τους σταλακτίτες και αποτελούν μία στήλη από την οροφή μέχρι το δάπεδο.
Και οι σταλαγμίτες δημιουργούν ωραία σχήματα. Φημισμένα σπήλαια για τους σταλαγμίτες τους στην Ελλάδα είναι το σπήλαιο των Ιωαννίνων και του Δυρού της Λακωνίας.
Πηγή: Live-Pedia.gr

http://anagogi.blogspot.gr/2010/05/blog-post_7450.html

Παρά τη σύγχυση με τα ονόματα των καιρικών φαινομένων, ουσιαστικά, όπως εξηγούν οι μετεωρολόγοι οι τυφώνες , κυκλώνες και οι ανεμοστρόβιλοι είναι ουσιαστικά το ίδιο καιρικό φαινόμενο, απλώς αποκαλούνται με διαφορετικό όνομα ανάλογα με την τοποθεσία στην οποία συμβαίνουν.

Στον Ατλαντικό και το βόρειο Ειρηνικό, οι καταιγίδες αυτές ονομάζονται «ανεμοστρόβιλοι» (hurricanes) από το όνομα του κακού θεού της Καραϊβικής Hurrican.

Στο βορειοδυτικό Ειρηνικό, το ίδιο τροπικό φαινόμενο ονομάζεται «τυφώνας», ενώ στο νοτιοανατολικό Ινδικό Ωκεανό και νοτιοδυτικό Ειρηνικό ονομάζεται «σοβαρός τροπικός κυκλώνας»

Στο βόρειο Ινδικό Ωκεανό, από όπου και αν έρχεται η καταιγίδα ονομάζεται «ισχυρή κυκλωνική καταιγίδα», ενώ στο νοτιοδυτικό Ινδικό Ωκεανό, ονομάζεται απλώς «τροπικός κυκλώνας»

Για να ταξινομηθεί ως τυφώνας, ανεμοστρόβιλος, ή κυκλώνας , μια καταιγίδα πρέπει να φτάσουν ταχύτητες ανέμων τουλάχιστον 119 χιλιόμετρων την ώρα.

Αν οι άνεμοι ενός τυφώνα φτάσουν ταχύτητες από 179 χιλιόμετρα την ώρα, τότε αναβαθμίζεται σε «έντονο τυφώνα» και αν ξεπεράσει τα 241 χιλιόμετρα ανά ώρα όπως έκανε ο Ουσάγκι, τότε θεωρείται «σούπερ-τυφώνας»

Οι ισχυρότερες καταιγίδες που έχουν καταγραφεί και ισοδυναμούν με την κατηγορία 5 για την κλίμακα Σαφίρ-Σιμπσον, είχαν ανέμους που υπερέβαιναν τα 250 χιλιόμετρα ανά ώρα.

Ενώ η σεζόν ανεμοστρόβιλων του Ατλαντικού διαρκεί από την 1η Ιουνίου μέχρι τις 30 Νοεμβρίου, οι εποχές τυφώνα και κυκλώνα ακολουθούν ελαφρώς διαφορετικά πρότυπα.

Στο βορειοανατολικό Ειρηνικό , η επίσημη περίοδος διαρκεί από τις 15 Μαΐου έως 30 Νοεμβρίου. Στο βορειοδυτικό Ειρηνικό, οι τυφώνες είναι πιο κοινοί από τα τέλη Ιουνίου μέχρι τον Δεκέμβριο και στο βόρειο Ινδικό Ωκεανό οι κυκλώνες εμφανίζονται από τον Απρίλιο έως το Δεκέμβριο.

Οπως κι αν επιλέξετε να τους ονομάσετε , αυτές οι τερατώδεις θύελλες είναι από τα πιο ισχυρά φυσικά φαινόμενα στη Γη, με την ικανότητα να σπέρνουν όλεθρο στο πέρασμά τους.

Με τη βοήθεια των δορυφόρων και τα υπολογιστικά μοντέλα, αυτές οι φυσικές καταστροφές μπορούν να προβλεφθούν αρκετές ημέρες πριν το χτύπημα τους και είναι σχετικά εύκολο να εντοπιστούν. Ωστόσο όπως έδειξε πρόσφατα ο τυφώνας Σάντι, είναι ακόμα πολύ δύσκολο να προβλεφθεί η ακριβής πορεία ενός τυφώνα.

Ηφαίστειο είναι η ανοιχτή δίοδος από το εσωτερικό της Γης (ή άλλου γεωειδούς ουράνιου σώματος) που επιτρέπει την εκροή ή έκρηξη ρευστών πετρωμάτων και αερίων από το εσωτερικό (μανδύας) στην επιφάνεια του στερεού φλοιoύ με την μορφή λάβας. Η δραστηριότητα αυτή οδηγεί στη δημιουργία ενός βουνού, το οποίο στην καθημερινή γλώσσα ονομάζουμε ηφαίστειο. Τα ηφαίστεια μελετά ένας ιδιαίτερος κλάδος της επιστήμης της Γεωλογίας, η Ηφαιστειολογία.

Περιοχές σχηματισμού Τα ηφαίστεια πάνω στη Γη βρίσκονται συνήθως εκεί όπου δύο ή τρεις τεκτονικές πλάκες συγκρούονται ή απομακρύνονται: Μία μεσοωκεάνεια ράχη ή οροσειρά, όπως στο μέσο του Ατλαντικού Ωκεανού, δίνει παραδείγματα ηφαιστείων από «αποκλίνουσες πλάκες», ενώ ο Ειρηνικός Ωκεανός με το «Δαχτυλίδι της φωτιάς» προσφέρει παραδείγματα ηφαιστείων από «συγκλίνουσες πλάκες». Αντιθέτως, ηφαίστεια δεν δημιουργούνται εκεί όπου δύο τεκτονικές πλάκες κινούνται πλευρικά η μία ως προς την άλλη. Ηφαίστεια μπορούν, επίσης, να σχηματισθούν όπου υπάρχει διάταση του γήινου φλοιού ή όπου ο φλοιός είναι πολύ λεπτός, όπως στην κοιλάδα του Αφρικανικού Ρήγματος.

Τέλος, τα ηφαίστεια προκαλούνται πάνω από σημεία στα οποία ο μανδύας της Γης έχει ανοδικά ρεύματα, τα αποκαλούμενα «θερμά σημεία» (hot spots), που μπορεί να βρίσκονται μακριά από τα όρια των τεκτονικών πλακών, όπως είναι τα νησιά της Χαβάης. Τέτοια ηφαίστεια βρίσκονται και σε άλλους πλανήτες ή μεγάλους δορυφόρους στο Ηλιακό Σύστημα.

Θεαματική έκρηξη του ηφαιστείου στο Όρος Αγίας Ελένης στην πολιτεία της Ουάσινγκτον, ΗΠΑ, στις 18 Μαΐου 1980. Πως γίνονται οι εκρήξεις των ηφαιστείων Κάποτε πολλοί νόμιζαν ότι ολόκληρο το εσωτερικό της Γης ήταν μία διάπυρη μάζα υγροποιημένων πετρωμάτων και ότι ο στερεός φλοιός της Γης επιπλέει στην υγροποιημένη ολόθερμη αυτή μάζα. Σήμερα οι γεωλόγοι πιστεύουν ότι μόνο σε μερικά μέρη της Γης υπάρχουν θύλακες υγροποιημένης διάπυρης μάζας, που την ονομάζουν μάγμα. Αν τα στερεά πετρώματα, που βρίσκονται επάνω απ” αυτούς τους θύλακες, υποστούν ρήγματα ή εξασθενήσουν, το μάγμα μπορεί να βρει διέξοδο ανάμεσά τους. Αυτή η διέξοδος του μάγματος στην επιφάνεια αποτελεί την έκρηξη των ηφαιστείων.

Μερικές φορές μπορεί το βάρος των στερεών πετρωμάτων να πιέσει τόσο πολύ το μάγμα ώστε να το αναγκάσει να βγει στην επιφάνεια. Άλλοτε πάλι τα πολλά αέρια, που σχηματίζονται μέσα στο θύλακα με τους υδρατμούς των υπογείων υδάτων βοηθούν στην έξοδο του μάγματος.

Υπάρχουν εκρήξεις βίαιες και εκρήξεις μικρής δύναμης. Αν το μάγμα, που βγαίνει από τον κρατήρα του ηφαιστείου, δεν είναι πολύ πυκνό, τα αέρια εξέρχονται εύκολα και οι εκρήξεις τότε δεν είναι δυνατές. Αν όμως το μάγμα είναι πυκνόρρευστο, τα αέρια δυσκολεύονται να βγουν και τότε οι εκρήξεις είναι πολύ βίαιες.

Το μάγμα που βγαίνει από το ηφαίστειο λέγεται λάβα. Η λάβα όταν βγει από το ηφαίστειο, με τον καιρό κρυώνει και στερεοποιείται. Αν εκτιναχθεί ψηλά στον αέρα, στερεοποιείται σε σκόνη που λέγεται ηφαιστειακή τέφρα.

[Επεξεργασία] Το ηφαίστειο ως βουνό Τα περισσότερα ηφαίστεια είναι βουνά. Η ηφαιστειακή δράση βοηθά στο σχηματισμό των βουνών. Αν υποθέσουμε ότι ένα ηφαίστειο ξέσπασε σε μια πεδιάδα ή κοιλάδα και όχι στην κορυφή βουνού, η λάβα που θα βγει από τον κρατήρα του μπορεί να χυθεί γύρω, όπου και θα στερεοποιηθεί. Αλλά κι αν εκτιναχθεί ψηλά στον αέρα, πάλι ένα μεγάλο μέρος της θα πέσει γύρω από τον κρατήρα. Έτσι και στις δύο περιπτώσεις σχηματίζεται ένα βουνό γύρω από τον κρατήρα.

Κατά τον ίδιο τρόπο σχηματίζονται και νησιά από ηφαίστεια, όπως η Μικρή και η Μεγάλη Καμένη της Σαντορίνης. Αν στον πυθμένα της θάλασσας γίνεται έκρηξη ενός ηφαιστείου, η λάβα που συσσωρεύεται γύρω από τον κρατήρα είναι τόσο πολλή, που σχηματίζει βουνό. Το βουνό αυτό μεγαλώνει διαρκώς από τη λάβα, που ολοένα βγαίνει και εξέρχεται από την επιφάνεια της θάλασσας. Έτσι σχηματίζεται ένα ηφαιστειογενές νησί. Τέτοια νησιά υπάρχουν πολλά και μερικά τόσο μεγάλα, που κατοικήθηκαν. Τα νησιά π.χ. της Χαβάης είναι ηφαιστειογενή.

Η συνηθισμένη εικόνα ενός ηφαιστείου είναι ένα βουνό με κωνικό σχήμα, που στις εκρήξεις του χύνει λάβα, εκτοξεύει πέτρες, στάχτη και δηλητηριώδη ή μη αέρια από τον κρατήρα στην κορυφή του. Η πραγματικότητα βέβαια είναι πιο πολύπλοκη, καθώς αυτός είναι ένας μόνο τύπος ηφαιστείου. Κάποια ηφαίστεια π.χ. έχουν ακανόνιστους θόλους λάβας (χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιου (σβησμένου) ηφαιστείου ο λόφος στον οποίο είναι κτισμένη η πόλη του Πόρου) για κορυφές αντί για κεντρικό κρατήρα, ενώ άλλα παρουσιάζουν τη γεωμορφολογία ενός υψίπεδου. Οι δίοδοι από όπου εξέρχεται το υλικό από το εσωτερικό μπορούν να βρίσκονται οπουδήποτε στο υψίπεδο αυτό. Πολλές από αυτές τις διόδους δημιουργούν τους δικούς τους μικρότερους κώνους, έτσι ώστε να έχουμε δευτερεύοντα ηφαίστεια πάνω σε ένα μεγάλο, όπως συμβαίνει στη Χαβάη.

Οι δύο βασικοί τύποι ηφαιστείων από γεωλογικής πλευράς είναι τα:

Ασπιδοειδή ηφαίστεια (shield volcanoes) και τα
Στρωματοηφαίστεια ή αλλιώς κωνικά ηφαίστεια (stratovolcanoes),

ενώ διάφορα άλλα είδη είναι:

οι Κώνοι στάχτης,
τα Υποθαλάσσια ηφαίστεια,
τα Υπερηφαίστεια (supervolcanoes), όπως καλούνται τα πλέον τεράστια ηφαίστεια

και σε παγωμένα ουράνια σώματα, όπως ο Τρίτωνας και ο Εγκέλαδος, τα κρυοηφαίστεια (cryovolcanoes) ή ηφαίστεια πάγου.

Τα ηφαίστεια λάσπης απαρτίζουν μία ειδική ξεχωριστή κατηγορία.

[Επεξεργασία] Ενεργά και σβησμένα ηφαίστεια Το Παρικουτίν στο Μεξικό, 1943 Ένα ηφαίστειο χαρακτηρίζεται ως ενεργό αν έχει καταγραφεί κάποια δραστηριότητά του κατά τη διάρκεια των ιστορικών χρόνων. Αντίθετα, αν έχει διαπιστωθεί η ύπαρξη κάποιου ηφαιστείου, αλλά δεν υπάρχει καμία καταγραφή δραστηριότητάς του στους ιστορικούς χρόνους, το ηφαίστειο χαρακτηρίζεται ως σβησμένο ή νεκρό.

Το γεγονός ότι ένα ηφαίστειο καταγράφεται ως σβησμένο, δεν σημαίνει ότι στο μέλλον δεν μπορεί να μεταπέσει στην κατηγορία των ενεργών. Είναι, επίσης, δυνατό να δημιουργηθεί ηφαίστειο σε περιοχή που πριν δεν υπήρχε. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το ηφαίστειο Παρικουτίν στο Μεξικό, το οποίο ξεκίνησε ως ρωγμή του εδάφους σε χωράφι με καλαμπόκι στις 20 Φεβρουαρίου 1943 και παρέμεινε ενεργό ως το 1952. Κατά την περίοδο που υπήρξε ενεργό, δημιούργησε κώνο ύψους 420 μέτρων.

Σεισμοί που γίνονται στην περιοχή σβησμένου ηφαιστείου, μπορεί να είναι προμήνυμα ότι το ηφαίστειο θα ξαναγίνει ενεργό. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το ηφαίστειο του ιαπωνικού νησιού Σακουρατζίμα, όπου το 1914 σημειώθηκαν 417 σεισμικές δονήσεις σε 30 ώρες, πριν συμβεί η μεγάλη έκρηξη.

Ένα από τα σημαντικότερα σήμερα ενεργά ηφαίστεια του κόσμου, λόγω θέσεως, είναι το ηφαίστειο Έρεβος (πρόκειται για το νοτιότερο ηφαίστειο της Γης). Βρίσκεται στην Ανταρκτική, περιλαμβάνεται στο λεγόμενο δακτυλίδι της φωτιάς του Ειρηνικού και από το 1972 είναι σε συνεχή ενεργή κατάσταση.

Τα ηφαίστεια του Αιγαίου

Ο γεωγραφικός χώρος του Αιγαίου είναι μία από τις πιο σεισμογενείς περιοχές της Γης, καθώς οι γεωλογικές μεταβολές που συμβαίνουν σε τακτά χρονικά διαστήματα είναι έντονες και συνεχείς. Η περιοχή του Αιγαίου διαμορφώθηκε τα τελευταία 23 εκατομμύρια χρόνια, δηλαδή στη διάρκεια της πιο πρόσφατης γεωλογικής περιόδου του ανώτερου καινοζωικού.

Η γεωλογική κατάσταση στην περιοχή του Αιγαίου καθορίζεται από τη βύθιση της Αφρικανικής λιθοσφαιρικής πλάκας κάτω από την Ευρασιατική. Η λιθοσφαιρική πλάκα της Αφρικής βυθίζεται νότια της Κρήτης, κάτω από την περιοχή του Αιγαίου, καθώς αυτή μετατοπίζεται προς τα νοτιοδυτικά με ταχύτητες που εκτιμώνται σε 4 με 5 εκατοστά κάθε χρόνο. Η διαδικασία αυτή συμβαίνει τα τελευταία 15 εκατομμύρια χρόνια, σε βάθη που κυμαίνονται μεταξύ 120 και 140 χιλιομέτρων. Στα βάθη αυτά, η παρουσία της βυθισμένης λιθόσφαιρας μέσα στο μανδύα της γης δημιουργεί συνθήκες τέτοιες, που επιτρέπουν τη γένεση του μάγματος.

Όλη αυτή η γεωλογική διεργασία είχε ως αποτέλεσμά της να δημιουργηθεί το ηφαιστειακό τόξο του Νοτίου Αιγαίου. Στο ηφαιστειακό τόξο του Νότιου Αιγαίου ανήκουν τα ηφαίστεια στο Σουσάκι (Κρομμυωνίας), στα Μέθανα, στον Πόρο, στη Μήλο, στη Νίσυρο και στη Σαντορίνη. Όλα αυτά τα ηφαιστειακά κέντρα βρίσκονται κατανεμημένα κατά μήκος μιας ζώνης πλάτους λίγων δεκάδων χιλιομέτρων και μήκους 450 χιλιομέτρων, η οποία αρχίζει από τον ισθμό της Κορίνθου και καταλήγει στη Νίσυρο. Κατά μήκος του τόξου μόνο τρία είναι τα ενεργά ηφαίστεια (Σαντορίνη, Νίσυρος, Μέθανα), από τα οποία αυτό των Μεθάνων βρίσκεται σε μεταηφαιστειακή δράση, ενώ τα ηφαίστεια της Νισύρου και της Σαντορίνης παρουσιάζουν σημαντική ηφαιστειακή δραστηριότητα.

Το ηφαίστειο της Σαντορίνης

Η έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης το 1.650 πΧ ήταν μια από τις μεγαλύτερες στα τελευταία 10.000 χρόνια. Το μάγμα που αναπήδησε ήταν περίπου 30 κυβικά χιλιόμετρα. Η τέφρα σκέπασε μια μεγάλη έκταση στην ανατολική Μεσόγειο και την Τουρκία. Πιθανά, η έκρηξη ήταν η αιτία για το τέλος του Μινωικού πολιτισμού στην Κρήτη.

Η Σαντορίνη έχει γίνει από πολυσύνθετες μεταπτώσεις ηφαιστείων. Έχουν γίνει τουλάχιστον 12 μεγάλες ισχυρές εκρήξεις στα τελευταία 200.000 χρόνια, στο νησί. Το Ακρωτήρι είναι μια Μινωική πόλη στα νότια της Θήρας και ήρθε στο φως από αρχαιολογικές έρευνες. Περίπου, 1-2 μέτρα από τέφρα σκέπασε την πόλη η οποία είχε πληθυσμό περίπου 30.000 κατοίκους.

Φαίνεται από τις ανασκαφές ότι οι κάτοικοι είχαν εκκενώσει με επιτυχία την πόλη πριν την έκρηξη, εξ αιτίας του γεγονότος ότι κανένα ανθρώπινο σώμα δεν βρέθηκε μέσα στην τέφρα. Οι αρχαιολόγοι λέγουν, επίσης, ότι οτιδήποτε αντικείμενο μπορούσαν να μεταφέρουν από τα σπίτια, το είχαν πάρει.

Ένδεκα εκρήξεις έγιναν μέχρι το 197 πΧ, στα δύο νησιά, τη Σαντορίνη και στη Νέα Καμμένη. Η πιο πρόσφατη έκρηξη της Σαντορίνης ήταν το 1950, στην Νέα Καμμένη. Η έκρηξη κράτησε λιγότερο από ένα μήνα. Το αποτέλεσμα της ήταν η δημιουργία ενός θόλου και η παραγωγή ροή λάβας.

Πηγή: http://tsiavos95.weebly.com/etaphialphaiotasigmatauepsiloniotaalpha.html

Η παλίρροια είναι ο όρος που χρησιμοποιούμε για την εναλλασσόμενη χρονικά άνοδο και πτώση της στάθμης της θάλασσας σε σχέση με τη γη. Δημιουργείται δε από τη βαρυτική έλξη της σελήνης και του ήλιου. Όμως, παλίρροιες μπορεί να συμβούν και σε μεγάλες λίμνες, την ατμόσφαιρα ή και στο εσωτερικό του στερεού φλοιού της Γης.

Πρόκειται για ένα από τα πιο μυστηριώδη και εντυπωσιακά φαινόμενα που παρατηρούμε στα νερά της Γης. Με την άνοδο της στάθμης των νερών περιοδικά στις λίμνες και στις θάλασσες έχουμε την πλημμυρίδα (flood) και με την πτώση τους έχουμε την άμπωτη (ebb ή low tides). Η περίοδος του φαινομένου κρατάει 24 ώρες 50΄ και 28΄΄ και μας θυμίζει τον χρόνο που χρειάζεται η Σελήνη για να κάνει δύο διαδοχικές διελεύσεις πάνω από έναν τόπο.

Η σεληνιακή έλξη είναι πιο ισχυρή στην πλευρά της γης που βλέπει τη Σελήνη, από ό,τι στην αντίθετη. Γι αυτό και η Γη παραμορφώνεται. Βλέπουμε στο σχήμα η δύναμη F1 στα νερά να είναι μεγαλύτερη της F2 πάνω στους βράχους της Γης, ενώ στην αντίθετη πλευρά η F3 είναι μικρότερη της F2 και γι αυτό απομακρύνονται τα νερά από τη Σελήνη. Η πλημμυρίδα συμβαίνει δύο φορές κάθε 24 ώρες και 49 λεπτά περίπου.

Στους ωκεανούς η άνοδος της στάθμης μπορεί να φτάσει μέχρι και το ένα μέτρο, ενώ σε στενούς κόλπους είναι ακόμα μεγαλύτερη. Η ένταση δηλαδή που εκδηλώνεται το φαινόμενο είναι διαφορετική στις διάφορες περιοχές της Γης, ενώ εξαρτάται και από τη διαμόρφωση των ακτών.

Στο μέσο των ωκεανών, όπου δεν υπάρχει κανένα παράσιτο φαινόμενο, όπως είπαμε το ύψος των παλιρροιών φτάνει μέχρι,  περίπου, το 1 μέτρο. Στις ακτές, εξαιτίας τοπικών παραγόντων, μπορούν να διακυμανθούν ανάμεσα σε ένα ύψος μηδενικό στις κλειστές ή σχεδόν κλειστές θάλασσες (Μεσόγειος, Κασπία, Μαύρη Θάλασσα, και ούτω καθεξής) και ένα ύψος δεκαπέντε μέτρων περίπου στους ανοιχτούς όρμους ή ποταμόκολπους των ωκεανών (15,5 μέτρα στον ανοιχτό όρμο του Σαιν-Μισέλ).

Το φαινόμενο αυτό, γνωστό από την αρχαιότητα, ερμηνεύτηκε ικανοποιητικά για πρώτη φορά από το Νεύτωνα. Οφείλεται δε στη βαρυτική έλξη τόσο της Σελήνης όσο και του Ήλιου (που όμως αποτελεί περίπου το 46% αυτής της Σελήνης λόγω της μεγάλης απόστασης του) πάνω στους ωκεανούς της Γης.

Από την ιστορία

Η εξήγηση του φαινομένου της παλίρροιας, εκτός από το καθαρώς φυσικό ενδιαφέρον του, έπαιξε αποφασιστικής σημασίας ρόλο και στην ιστορία της βαρυτικής έλξης. Με εντυπωσιακό τρόπο η μηχανική του Νεύτωνα παρέχει τη σωστή εξήγηση του φαινομένου.

Το βιβλίο του Μαθηματικές Αρχές Φυσικής Φιλοσοφίας είχε ένα λιτό τρόπο να εξηγεί τη θεωρία του. Τόσο που φαινόταν δυσνόητο επειδή ο Νεύτωνας δεν ήταν και τόσο παιδαγωγός, αλλά προπαντός, επειδή οι υπολογισμοί του απαιτούσαν μαθηματικά εντελώς νέα και συνεπώς άγνωστα στην πλειονότητα των επιστημόνων εκείνης της εποχής.

Όμως, είχε γράψει ένα πολύ διαφωτιστικό έργο με τίτλο: Λόγος στον βασιλέα σχετικά με τις παλίρροιες, το οποίο ήταν καθοριστικά για την διάδοση και ερμηνεία όχι μόνο της παλίρροιας μα και όλης της θεωρίας του.

Την εποχή του Νεύτωνα οι λαϊκές δοξασίες εξηγούσαν τελεολογικά τις παλίρροιες. Λεγόταν, παραδείγματος χάρη, ότι ο θεός είχε δημιουργήσει τις παλίρροιες «για τη διευκόλυνση του εμπορίου» ή «για λογούς καθαριότητας», καθώς η πλημμυρίδα και η άμπωτη της θάλασσας άφηναν το νερό να λιμνάζει στα λιμάνια.

Διαπίστωναν εντούτοις:
• τη σύμπτωση της περιόδου των παλιρροιών με εκείνην της Σελήνης
• την ύπαρξη μεγάλων παλιρροιών κατά την πανσέληνο και τη νέα σελήνη, και:
• την καθημερινή καθυστέρηση των παλιρροιών (50 λεπτά περίπου), που αντιστοιχούσε ακριβώς στην καθυστέρηση της Σελήνης,

Έτσι, είχαν σημειώσει, χωρίς να την πιστεύουν αναγκαστικά, τη σχέση που υπήρχε ανάμεσα στην κίνηση της θάλασσας και εκείνης του δορυφόρου μας.

Με το πέρασμα του χρόνου, διάφορες ερμηνείες του φαινομένου είχαν προταθεί. O Πλάτωνας θεωρούσε ότι οι παλίρροιες οφείλονταν στις ταλαντεύσεις ενός ρευστού που περιεχόταν σε υπόγεια σπήλαια και εκδήλωνε έτσι, στην επιφάνεια των θαλασσών και των ωκεανών, ένα είδος αναπνοής της Γης. Με το φαινόμενο ασχολήθηκαν ο Πυθέας ο Μασσαλιώτης, ο Σέλευκος αλλά και ο Ποσειδώνιος που ήταν οι πρώτοι που διαπίστωσαν τη σχέση της παλίρροιας με τη Σελήνη.

Άλλες ερμηνείες, μεταγενέστερες, θεμελιώνονταν στην έλξη του ομοίου από το όμοιο: Όπως ένας μαγνήτης έλκει ό,τι του μοιάζει, έτσι και ο κάθε πλανήτης, πιστευόταν, έλκει τα σώματα που του αντιστοιχούν, σε βαθμό που, αν ένα σεληνιακό αντικείμενο βρισκόταν στην επιφάνεια της Γης θα ανέβαινε από μόνο του προς τη Σελήνη. Εκτιμάτο έτσι ότι, η έλξη της θάλασσας από τη Σελήνη δήλωνε το σεληνιακό χαρακτήρα του νερού. O Κέπλερ προσέθετε σε αυτή την ιδέα της έλξης ένα φαινόμενο διαστολής των ωκεανών υπό την επίδραση του Ήλιου. O Γαλιλαίος είχε θελήσει να χρησιμοποιήσει τις παλίρροιες ως απόδειξη της διπλής κίνησης της Γης. O Καρτέσιος, στη δική του αναπαράσταση του κόσμου, θεωρούσε, τέλος, ότι η Γη συρόταν γύρω από τον Ήλιο από έναν γιγαντιαίο στρόβιλο αόρατης ύλης και έβρισκε σε αυτήν τη θεώρηση μιαν άλλη εξήγηση των παλιρροιών: το πέρασμα της Σελήνης επάνω από μια περιοχή του ωκεανού συμπίεζε αυτή την ύλη η οποία, με τη σειρά της, ασκούσε πίεση επί του ωκεανού.

Καμία, εντούτοις, από αυτές τις θεωρίες δεν εξηγούσε το φαινόμενο κατά τρόπον ικανοποιητικό. Συγκεκριμένα, καμιά δεν ήταν ικανή να εξηγήσει την ύπαρξη δύο παλιρροιών ημερησίως. Για να δείξουμε δε το μέγεθος του προβλήματος, οι περιπατητικοί φιλόσοφοι παραδέχονταν ότι επρόκειτο για ένα αίνιγμα του οποίου ως και ο Αριστοτέλης δεν είχε μπορέσει να βρει τη λύση. Ένας μύθος λέει, άλλωστε, ότι ο Αριστοτέλης ρίχτηκε στη θάλασσα από τα βράχια της Εύβοιας απελπισμένος που δεν μπόρεσε να εξηγήσει το φαινόμενο των παλιρροιών.

Η εξήγηση

Τελικά στο Νεύτωνα οφείλουμε την ερμηνεία του φαινομένου. Ότι δηλαδή οφείλεται στη βαρυτική έλξη που ασκεί η Σελήνη και ο Ήλιος στους ωκεανούς της Γης. Πρέπει να επισημάνουμε πώς ο Ήλιος αν και είναι σώμα τεραστίας μάζας ασκεί μικρότερη έλξη (περίπου το 46% της Σελήνης) λόγω της μεγάλης απόστασης του.

Η βασική ιδέα η οποία εξηγεί το φαινόμενο της παλίρροιας είναι η εξής:

Η Σελήνη και ο Ήλιος έλκουν ισχυρότερα τους ωκεανούς που βρίσκονται πιο κοντά τους, λιγότερο ισχυρά το κέντρο της Γης και ακόμα λιγότερο τους ωκεανούς της απομακρυσμένης πλευράς. Με αυτόν τον τρόπο οι ωκεανοί τείνουν να διογκώνονται στην πλησιέστερη πλευρά, επειδή το νερό έλκεται περισσότερο και τείνει να απομακρυνθεί από τη Γη. Επίσης, εξογκώνονται και τα νερά που βρίσκονται στην απομακρυσμένη πλευρά της, διότι το κέντρο της Γης έλκεται ισχυρότερα από ότι, τα νερά αυτής της πλευράς, και τείνει έτσι να απομακρυνθεί από αυτά. Κάθε μέρα, βλέπουμε δύο ισχυρές πλημμυρίδες (όταν ανεβαίνουν πολύ τα νερά) και δύο ασθενικές (όταν τα νερά είναι χαμηλά). Ανάμεσα σε δύο ισχυρές παλίρροιες μεσολαβούν περίπου 12 ώρες και 25 λεπτά.

Η διαφορά στη δύναμη που ασκείται στις δυο αντιδιαμετρικές πλευρές ονομάζεται παλιρροϊκή δύναμη. Προσοχή λοιπόν, η παλίρροια οφείλεται στην διαφορά  των δύο δυνάμεων κι όχι σε αυτή καθ’ αυτή την βαρυτική έλξη.

Το φαινόμενο της παλίρροιας κατά την διάρκεια ενός σεληνιακού μήνα : έχουμε δύο ισχυρές πλημμυρίδες (spring) στην πανσέληνο και νέο φεγγάρι. Ενώ δύο χαμηλές (neap) πλημμυρίδες όταν τα δύο σώματα σχηματίζυν γωνία 90΄μοίρες

Η παλιρροϊκή δύναμη έχει σχέση με τις διάφορες θέσεις των τριών ουρανίων σωμάτων (Γη, Σελήνη και Ήλιος). Έτσι, η διαφορά των δύο δυνάμεων είναι μεγαλύτερη κατά την διάρκεια των συζυγιών, όταν δηλαδή προστίθεται η έλξη του Ηλίου και τα τρία ουράνια σώματα είναι σε ευθεία (συζυγική παλίρροια). Συζυγία έχουμε κατά την πανσέληνο και κατά την νέα Σελήνη. Μικρότερη δύναμη έχουμε την περίοδο των τετραγωνισμών, όταν δηλαδή Ήλιος-Γη-Σελήνη σχηματίζουν ορθή γωνία (παλίρροια τετραγωνισμού).

Όταν δηλαδή ο ήλιος και η σελήνη είναι σε ευθεία γραμμή, υπάρχουν εξαιρετικά ισχυρές δυνάμεις βαρύτητας, προκαλώντας έτσι πολύ μεγάλη παλίρροια η οποία ονομάζεται ισχυρή (spring) παλίρροια (το νερό ανεβαίνει και κατεβαίνει πάρα πολύ στους ωκεανούς). Όταν ο ήλιος και η σελήνη δεν είναι σε ευθεία γραμμή αλλά σε τετράγωνο, τότε οι βαρυτικές δυνάμεις αλληλοαναιρούνται και η παλίρροια δεν έχει τόσο μεγάλο ύψος ή βάθος. Τότε λέγεται χαμηλή (neap) παλίρροια.

Ισχυρή παλίρροια (spring) έχουμε στην πανσέληνο και στο νέο φεγγάρι (ευθυγράμμιση των τριών σωμάτων). Χαμηλή παλίρροια (neap) έχουμε όταν η Σελήνη είναι στο πρώτο και τρίτο τέταρτο, δηλαδή δύο φορές κάθε 24 ώρες και 49 λεπτά περίπου

Τα τρία όμως σώματα (Γη, Σελήνη και Ήλιος) επειδή το επίπεδο της τροχιάς της Γης γύρω από τον ήλιο (εκλειπτική) δεν συμπίπτει με το επίπεδο της τροχιάς της Σελήνης γύρω από τη Γη, δεν μπορούν να ευθυγραμμιστούν τελείως παρά μόνο τη στιγμή των ισημεριών (21 Μαρτίου και 21 Σεπτεμβρίου). Στα ηλιοστάσια σχηματίζουν μια μέγιστη γωνία (5° 8′), ενώ αυτή είναι μηδενική όπως είπαμε τη στιγμή των ισημεριών. Επομένως, μόνο τη στιγμή που ο Ήλιος, η Γη και η Σελήνη μπορούν να ευθυγραμμίζονται τέλεια, άρα τότε οι οφειλόμενες στον Ήλιο και στη Σελήνη παλιρροιακές δυνάμεις μπορούν να προστεθούν ακριβώς, έχουμε πολύ μεγάλες παλίρροιες. Αυτές λέγονται παλίρροιες των ισημεριών.

Τέλος ας σημειωθεί μια ειδική παλίρροια που είναι σπάνια. Τότε το νερό ανεβαίνει ασυνήθιστα ψηλά. Αυτή η πολύ ισχυρή παλίρροια παρουσιάζεται όταν το φεγγάρι είναι πολύ κοντά μας. Ο τύπος αυτός συμβαίνει το πολύ μία φορά κάθε 1,5 χρόνια.

Δείτε και ένα interactive animation στην παρακάτω διεύθυνση: παλίρροιες στη Γη

Καθυστέρηση της περιστροφής της Γης και της Σελήνης

Αν η Σελήνη ήταν σκεπασμένη με νερό θα υπήρχαν παλιρροϊκά εξογκώματα και μάλιστα κατά είκοσι φορές περίπου μεγαλύτερα λόγω της μεγαλύτερης μάζας της Γης. Αυτή ακριβώς η διαφορά μάζας είχε ως αποτέλεσμα να επιβραδυνθεί σημαντικά ο ρυθμός περιστροφής της Σελήνης και να εξαναγκαστεί αυτή σε σύγχρονη περιστροφή, (εξίσωση αστρικής περιόδου περιστροφής της και αστρικής περιφορά της γύρω από τη Γη).

Στο γεγονός αυτό οφείλεται ότι η Σελήνη δείχνει πάντα την ίδια όψη στον γήινο παρατηρητή. Με άλλα λόγια η Σελήνη «καθηλώθηκε» από τη Γη υποχρεώνοντάς την να δείχνει την ίδια πάντα πλευρά προς την Γη. Η αόρατη πλευρά της ή σκοτεινή όπως τη λέμε ήταν άγνωστη μέχρι που φωτογραφήθηκε για πρώτη φορά από την διαστημική βολίδα Λούνα 3, το 1959.

Η παραμόρφωση των ωκεανών λόγω της παλίρροιας μετατοπίζεται περιοδικά λόγω της περιστροφής της Γης γύρω από τον άξονά της. Έτσι, αναπτύσσονται δυνάμεις τριβής από τις μετακινούμενες υδάτινες μάζες που τείνουν να επιβραδύνουν την περιστροφή της Γης. Το φαινόμενο αυτό έχει ως συνέπεια την ελάττωση της στροφορμής της Γης και μια ισόποση αύξηση της στροφορμής της Σελήνης. Η περίοδος περιστροφής της Γης αυξάνεται κατά 0,0016 s ανά αιώνα. Έτσι, πριν 450 εκατομμύρια χρόνια η μέρα στη Γη διαρκούσε 22 ώρες, ενώ μετά από 145 δισεκατομμύρια χρόνια αυτή θα διαρκεί 27 ημέρες, όσο δηλαδή και η περιστροφή της Σελήνης.

Η αύξηση της περιόδου περιστροφής της Γης διαπιστώθηκε από την σύγκριση του παρατηρηθέντος χρόνου των εκλείψεων και του θεωρητικά αναμενόμενου. Η επιβράδυνση της περιστροφής της Γης, λόγω της αρχής διατήρησης της στροφορμής, έχει ως συνέπεια την αύξηση της ταχύτητας περιφοράς της Σελήνης γύρω από τη Γη, γεγονός που προκαλεί μία συνεχή απομάκρυνση της από τον πλανήτη μας.

Η αύξηση της απόστασης Γης – Σελήνης

Μια άλλη συνέπεια των παλιρροιών είναι η προοδευτική αύξηση της απόστασης Γη-Σελήνη: με το πέρασμα του χρόνου, η Σελήνη απομακρύνεται από τη Γη. Για να το καταλάβουμε αυτό, πρέπει να θυμηθούμε τον νόμο της διατήρησης της στροφορμής. H διατήρηση της στροφορμής ενός συστήματος έχει απολύτως γενική ισχύ και άρα ισχύει και για το σύστημα Γη-Σελήνη: Όπως ακριβώς μια παγοδρόμος επιβραδύνει την περιστροφική κίνηση γύρω από τον άξονα της όταν εκτείνει τα χέρια, έτσι και η απόσταση Γη-Σελήνη αυξάνεται όταν η Γη επιβραδύνει την περιστροφική της κίνηση περί τον άξονα της.

Κάθε έτος, η Σελήνη απομακρύνεται έτσι κατά περίπου 3 εκατοστά. H απομάκρυνση αυτή μετράται χάρη στα αντανακλαστικά κάτοπτρα που τοποθέτησαν στην επιφάνεια της Σελήνης οι αστροναύτες των αποστολών Απόλλων 11, 14 και 15, καθώς και τα σοβιετικά τηλεχειριζόμενα οχήματα Λουνοκχόντ 17 και 21. Αντανακλώντας μια δέσμη λέιζερ και μετρώντας το χρόνο που κάνει το φως για να πάει στη Σελήνη και να επιστρέψει, είναι δυνατόν να υπολογίσουμε την απόσταση με διαφορά μερικά εκατοστά. To περιθώριο αυτό λάθους δεν επιτρέπει φυσικά να μετρήσουμε την απομάκρυνση που αντιστοιχεί σε μόνον ένα έτος, αλλά επιτρέπει να γνωρίσουμε το συσσωρευμένο αποτέλεσμα μερικών ετών και να συμπεράνουμε από αυτό την ετήσια απομάκρυνση της.

H μέση απόσταση Γη-Σελήνη είναι σήμερα 384.402 χιλιόμετρα. Σε 3 ή 4 δισεκατομμύρια χρόνια, θα έχει σχεδόν διπλασιαστεί… Ήταν, αντιθέτως, πολύ πιο μικρή εδώ και μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια, αφού η Γη περιστρεφόταν πιο γρήγορα περί τον άξονα της: υπολογίζεται έτσι σε 270.000 χιλιόμετρα πριν από 200 εκατομμύρια χρόνια και σε 153.000 χιλιόμετρα μόνο πριν 400 εκατομμύρια χρόνια.

Η επιμήκυνση του σεληνιακού μήνα

Μια τελευταία σημαντική συνέπεια των παλιρροιών, άμεσα απορρέουσα από την προηγούμενη, είναι η επιμήκυνση της διάρκειας του σεληνιακού μηνός. Πρόκειται για άμεση εφαρμογή του Τρίτου νόμου του Κέπλερ: «Για κάθε πλανήτη, το τετράγωνο της περιόδου περιστροφής του είναι ανάλογο προς τον κύβο του μεγάλου ημι-άξονα της έλλειψης που διατρέχει γύρω από τον Ήλιο». Αυτός ο νόμος μεταφράζει ποσοτικά το γεγονός ότι όσο περισσότερο ένας δορυφόρος είναι απομακρυσμένο από το κεντρικό σώμα γύρω από το οποίο κινείται, τόσο πιο μακρά είναι η διάρκεια του «έτους» του. Εφαρμόζοντας τον στη Σελήνη, δείχνει ότι όσο περισσότερο η τελευταία απομακρύνεται από τη Γη, τόσο αυξάνεται η διάρκεια της πλήρους περιστροφής της γύρω από τον πλανήτη μας.

Έτσι, ο σεληνιακός μήνας επιμηκύνεται σιγά σιγά κι εκείνος. Σήμερα, η Σελήνη ολοκληρώνει την περιστροφή της γύρω μας σε 29,53 ημέρες· η διάρκεια της περιστροφής της δεν ήταν παρά 25 ημέρες πριν 30 εκατομμύρια χρόνια, και μόνο 9 ημέρες πριν 400 εκατομμύρια χρόνια.

Χερσαίες και ατμοσφαιρικές παλίρροιες

Καθώς η έλξη των μαζών είναι παγκόσμια, είναι λογικό να αναμένεται η παρατήρηση του φαινομένου των παλιρροιών όχι μόνο στις θάλασσες αλλά και στην ξηρά. H πρώτη φορά που υποψιάστηκαν την ύπαρξη ενός τέτοιου φαινομένου, ήταν το 1879: Όταν πέντε ανθρακωρυχεία στο Ντουξ στη βόρεια Βοημία, πλημμύρισαν επί πολλούς μήνες, οι ανθρακωρύχοι παρατήρησαν ότι η στάθμη του νερού άλλαζε κατά περιόδους, μέσα στις στοές. Παραδόξως, δε, αυτή η περιοδικότητα συνέπιπτε ακριβώς με εκείνην των παλιρροιών, παρότι η γεωγραφική απομάκρυνση απέκλειε κάθε άμεση επικοινωνία με τη θάλασσα. Απέδωσαν το φαινόμενο σε άμεση επίδραση της Σελήνης και του Ήλιου στις στοές. To ονόμασαν «υπόγειες παλίρροιες» αλλά σήμερα μιλάμε για «χερσαίες παλίρροιες».

Πριν από μερικά χρόνια εκδηλώθηκαν απρόσμενα χερσαίες παλίρροιες και στον επιταχυντή LEP του CERN, όπου διαπιστώθηκαν περίεργες περιοδικές επιταχύνσεις σωματιδίων στο μηχάνημα όπου γίνονταν συγκρούσεις ηλεκτρονίων-ποζιτρονίων, σε βάθος περίπου εκατό μέτρων. Τα φαινόμενα αυτά βρήκαν την εξήγηση τους στην παραμόρφωση του εδάφους υπό την επίδραση των παλιρροιών οι οποίες, δύο φορές την ημέρα, επιμηκύνουν και βραχύνουν κατά 1 χιλιοστό περίπου το συνολικό μήκος (27 χιλιόμετρα) του δακτυλίου επιτάχυνσης. H μικροσκοπική αυτή επιμήκυνση κατά 1 χιλιοστό (οφειλόμενη σε μια παραμόρφωση του φλοιού της Γης υπό την επίδραση των σεληνο-ηλιακών παλιρροιών), μεταφράζεται σε μια περιοδική επιτάχυνση και επιβράδυνση των σωματιδίων στο ρυθμό των εν λόγω παλιρροιών, και άρα σε μια διακύμανση της ενέργειας τους.

H ύπαρξη χερσαίων παλιρροιών ξενίζει, αν σκεφτούμε ότι η Γη έχει στο σύνολο της μιαν ακαμψία μεταξύ γυαλιού και χάλυβα. Καθώς δε δεν μπορούμε να τις παρατηρήσουμε άμεσα, η ύπαρξη τους μπορεί να ξενίσει ακόμη περισσότερο.

Εντούτοις, είναι πραγματικές: Το έδαφος της Γης ανεβαίνει και κατεβαίνει δύο φορές ημερησίως κατά περίπου 30 εκατοστά, κατά μέσον όρο, ύψος που μπορεί να φτάσει το 1 μέτρο στον ισημερινό. Παρά την ακαμψία της, η Γη παραμορφώνεται, κι έτσι εν αγνοία μας  διαρκώς ζυμώνεται. Το γεγονός ότι δεν το αντιλαμβανόμαστε, οφείλεται απλώς και μόνο στο ότι, όταν το έδαφος φουσκώνει κάτω από τα βήματα μας, όλο το τοπίο ανασηκώνεται μαζί του. Δεν έχουμε, συνεπώς, σταθερό σημείο αναφοράς που θα μας επέτρεπε να διαπιστώσουμε μια διαφορά επιπέδου, όπως συμβαίνει με τις παλίρροιες των ωκεανών, όπου το νερό ανεβαίνει σε σχέση με την ακτή.

Υπάρχουν, επίσης, και οι ατμοσφαιρικές παλίρροιες: η ατμόσφαιρα στην πραγματικότητα είναι ένας ωκεανός από αέρα, στον βυθό του οποίου ζούμε. Παραμορφώνεται λοιπόν και η ατμόσφαιρα υπό την κοινή επίδραση του Ήλιου και της Σελήνης. H παραμόρφωση της δηλώνεται ουσιαστικά με μια πολύ μικρή περιοδική διακύμανση της ατμοσφαιρικής πίεσης. Προς αποφυγήν, όμως, όποιας παρανόησης, οφείλουμε να υπογραμμίσουμε ότι η ουσιαστική αιτία των «ατμοσφαιρικών παλιρροιών» δεν είναι η βαρυτική έλξη.  Επομένως, δεν περιγράφονται με τον ίδιο τρόπο με τις ωκεάνιες παλίρροιες .

Συγκρινόμενες με τις ωκεάνιες παλίρροιες, οι ατμοσφαιρικές έχουν ένα πολύ ιδιαίτερο χαρακτηριστικό που οφείλεται στην διαφορά των ιδιοτήτων των υγρών και των αερίων σωμάτων: τα αέρια διαστέλλονται όταν η θερμοκρασία ανεβαίνει ενώ τα υγρά δεν διαστέλλονται ουσιαστικά. Λόγω αυτής της διαφοράς, και επειδή η πυκνότητα της ατμόσφαιρας είναι πολύ χαμηλή για να δεχτεί αξιοσημείωτες επιδράσεις από τη δύναμη της έλξης, η αιτία των ατμοσφαιρικών παλιρροιών είναι ουσιαστικά θερμική. H επίδραση του Ήλιου υπερισχύει, λοιπόν, κατά πολύ εκείνης της Σελήνης, κατά 16 φορές. Αυτή η διαφορά πρέπει να σημειωθεί διότι, όπως είδαμε, στις περιπτώσεις των ωκεάνιων ή χερσαίων παλιρροιών η επίδραση του Ήλιου είναι, αντίθετα, δύο φορές μικρότερη από εκείνην της Σελήνης.

Βιβλιογραφία: Τα μήλα του Νεύτωνα (Jean-Martin Vigoureux), σχετικό άρθρο στην Wikipedia καθώς και φωτογραφίες από το δίκτυο.

Πηγή: https://physics4u.wordpress.com/2010/03/14/%CE%AD-%CE%AF-2/

Οι πίδακες, όπως όλοι ξέρουμε, εκρήγνυνται με τεράστια δύναμη. Αν, όμως τους πετύχετε λίγο πριν την «έκρηξη» θα δείτε ότι μοιάζουν με τεράστιες φουσκάλες νερού, δημιουργώντας ένα πολύ περίεργο θέαμα. Στην Ισλανδία μπορείτε να βρείτε πολλούς θεαματικούς πίδακες, όπως για παράδειγμα το διάσημο Strokkur, το οποίο «σκάει» κάθε 5 με 10 λεπτά, ενώ και στο Εθνικό Πάρκο Yellowstone του Wyoming των Η.Π.Α. το θέαμα θα σας εντυπωσιάσει. Άλλες χώρες που θα σας προσφέρουν ανάλογο θέαμα είναι η Χιλή, η Ρωσία και η Νέα Ζηλανδία.

Δίνες
Μπορεί να μην μοιάζουν με τις δίνες που διαβάζουμε στα παραμύθια, οι οποίες ρουφάνε ολόκληρα πλοία και τέρατα, αλλά και πάλι είναι πολύ εντυπωσιακές. Η Saltstraumen στη Νορβηγία είναι η μεγαλύτερη και δυνατότερη δίνη του κόσμου και το πιο ισχυρό παλιρροιακό ρεύμα της γης. Ακόμη κι όταν η θάλασσα φαίνεται ήρεμη, υπάρχουν επικίνδυνα ρεύματα στο βυθό της γι’ αυτό αν ποτέ βρεθείτε εκεί, μην αποπειραθείτε να εξερευνήσετε το φαινόμενο μόνοι σας.

Κινούμενες… πέτρες
Οι πέτρες δεν κινούνται, σωστά; Όχι ακριβώς, τουλάχιστον στην Κοιλάδα του Θανάτου στην Καλιφόρνια. Για δεκαετίες, οι πέτρες στην κοιλάδα αποτελούν τεράστιο μυστήριο για τους επιστήμονες, αφού κινούνταν μόνες τους μακριά από τις άκρες των βουνών απ’ όπου προέρχονται. Η εξήγηση που έχει δοθεί είναι ότι το φαινόμενο αυτό οφείλεται στην πτώση της θερμοκρασίας και στους κρυστάλλους που σχηματίζονται κάτω από τις πέτρες, οι οποίοι λιώνοντας τις κάνουν να γλιστράνε. Το βάρος μερικών από αυτές μπορεί να φτάνει όσο ενός ανθρώπου.

Βόρειο και Νότιο Σέλας
Όσοι έχουν δει από κοντά το ουράνιο αυτό φαινόμενο, γνωρίζουν πολύ καλά ότι πρόκειται για ένα θέαμα μαγευτικό, με έντονα, λαμπερά φώτα σε νυχτερινό ουρανό. Στη Σκανδιναβία, πάνω από τον αρκτικό κύκλο, είναι το καλύτερο μέρος για να επισκεφτείτε προκειμένου να γίνετε κι εσείς θεατές αυτού του συναρπαστικού θεάματος, αλλιώς, σε κάποια μέρη της Σκωτίας (όσο πιο βόρεια, τόσο το καλύτερο). Για το Νότιο Σέλας θα πρέπει να κατευθυνθείτε στο νότιο ημισφαίριο, στη Νότια Αμερική, τη Νέα Ζηλανδία, την Αυστραλία και την Ανταρκτική.

Ηλιακή και σεληνιακή έκλειψη
Το Μάρτιο του 2015 πρόκειται να έχουμε μια ορατή από την Ελλάδα έκλειψη ηλίου, η οποία θα φαίνεται γενικότερα από την Ευρώπη, ενώ η έκλειψη που θα γίνει το Σεπτέμβριο του 2015, θα είναι ορατή μόνο από Αφρική, Ινδία και Ανταρκτική. Στο http://eclipse.gsfc.nasa.gov/lunar.html μπορείτε να δείτε τις σεληνιακές εκλείψεις και από πού θα είναι ορατές στον κόσμο.

Ασυνήθιστα δέντρα
Εκ πρώτης όψεως, τα εν λόγω δέντρα μπορεί να μη δείχνουν ιδιαίτερα περίεργα. Πολλά από αυτά, όμως, έχουν περίεργα σχήματα κι ασυνήθιστα χρώματα, όπως το Rainbow Eucalyptus, το οποίο –όπως υπονοεί και το όνομα- παρουσιάζει διάφορα χρώματα στον κορμό του. Τέτοια δέντρα μπορείτε να δείτε στην Ινδονησία, τις Φιλιππίνες και την Παπούα Νέα Γουινέα.

Ιριδίζοντα σύννεφα
Παρ’ όλο που δεν είναι ακριβώς σύννεφα αφού δεν προέρχονται από υδρατμούς, αλλά από νιτρικό και σουλφουρικό οξύ, τα ιριδίζοντα σύννεφα αποτελούν ένα υπέροχο θέαμα που μπορεί να δει κάποιος κατά τη διάρκεια της ανατολής και της δύσης του ηλίου σε χώρες με χαμηλές θερμοκρασίες και ψυχρό κλίμα.

Πηγή http://www.clickatlife.gr/taksidi/story/43759