Η Λίμνη του Μαραθώνα είναι μία τεχνητή λίμνη που δημιουργήθηκε με σκοπό τη συγκέντρωση νερού για την ύδρευση της Αθήνας. Σχηματίσθηκε από την ανέγερση του Φράγματος του Μαραθώνα στη συμβολή των χειμάρρων Χαράδρου και Βαρνάβα και σε απόσταση μερικών χιλιομέτρων από την κωμόπολη Μαραθώνας Αττικής.

Η Λίμνη του Μαραθώνα ήταν το κυριότερο απόθεμα νερού για την ύδρευση της Αθήνας από το 1931, οπότε άρχισε να δίνει νερό, μέχρι το 1959. Το 1959 άρχισε να λειτουργεί σύνδεση παροχής από τη λίμνη Υλίκη, ενώ από το 1981 το περισσότερο νερό για την ύδρευση της ελληνικής πρωτεύουσας προέρχεται από την τεχνητή Λίμνη του Μόρνου. Σήμερα πλέον όλο το νερό της Λίμνης Μαραθώνα δεν θα επαρκούσε παρά μόνο για λίγες ημέρες υδροδοτήσεως της Αθήνας.

Η έκταση της λίμνης με το νερό στο ύψος του υπερχειλιστή είναι 2,45 τετρ.χιλιόμετρα (2450 στρέμματα) και το μέγιστο βάθος της είναι 54 μέτρα. Η λίμνη συγκεντρώνει νερά από μία περιοχή, που ονομάζεται λεκάνη απορροής, εκτάσεως 118 τετρ. χιλιομέτρων, με μέση απόδοση 14.400.000 m³ ανά έτος, με μέση ετήσια βροχόπτωση της τάξης των 580 χιλιοστών. Ο μέσος όγκος της λίμνης είναι 12.000.000 m³, ενώ ο μέγιστος όγκος (χωρητικότητα) είναι 41.000.000 m³ (από τα οποία μπορούν να αντληθούν τα 34.000.000).

Η κορυφή του φράγματος βρίσκεται σε υψόμετρο 227 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας και ο πους (βάση) του σε υψόμετρο 173 μέτρα. Ο υπερχειλιστής, όμως, βρίσκεται σε υψόμετρο 223 μέτρων και αυτό είναι το μέγιστο υψόμετρο της επιφάνειας της λίμνης πάνω από το επίπεδο της θάλασσας. Η παροχή του υπερχειλιστή ανέρχεται σε 520 m³/sec. Το φράγμα κατασκευάσθηκε από την αμερικανική εταιρεία ULEN (η οποία διατήρησε, βάσει του συμβολαίου, την ιδιοκτησία της εταιρείας υδρεύσεως της πρωτεύουσας μέχρι το 1974). Η κατασκευή του φράγματος διήρκεσε από το 1926 μέχρι το 1929.

Λίμνη Δόξας

Η εκπάγλου καλλονής λίμνη Δόξα είναι τεχνητή και βρίσκεται σε υψόμετρο 900 μέτρων, στην καρδιά του Αρχαίου Φενεού. Η κατασκευή της ολοκληρώθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1990, με την δημιουργία ενός φράγματος μήκους 225 μέτρων στην κοίτη του χειμάρρου Δόξα που είχε σκοπό την κάλυψη των αρδευτικών αναγκών της κοιλάδας του Φενεού. Έως τότε τα νερά του χειμάρρου ενώνονταν με τα νερά του ποταμού Όλβιου και πολύ συχνά πλημμύριζαν τη λεκάνη της πεδιάδας του Φενεού, καταστρέφοντας τις καλλιέργειες των παραγωγών. Έτσι δημιουργήθηκε η λίμνη Δόξα, στα νερά της οποίας καθρεφτίζονται τα πολύχρωμα μεικτά δάση της Ορεινής Κορινθίας, δημιουργώντας μια μοναδική ψευδαίσθηση. Σημείο αναφοράς στο κέντρο της λίμνης, το πολυφωτογραφημένο εκκλησάκι του Αγίου Φανουρίου.

Το οροπέδιο Φενεού

Όποια διαδρομή και να επιλέξετε, είναι βέβαιο ότι θα αποζημιωθείτε -παρά τις στροφές που μπορεί να συναντήσετε- αφού κάθε φορά που θα αλλάζετε ταχύτητα, θα αλλάζει μαζί και το τοπίο. Προτιμήστε τις χαμηλές ταχύτητες, ώστε να γεμίσετε εικόνες.

Φτάνοντας στον Φενεό, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα αισθανθείτε κάπως μικροί μπροστά στο μεγάλο οροπέδιο που εκτείνεται ανάμεσα στα βουνά Ζήρεια και Χελμό καθώς και στα 9 πανέμορφα χωριά που σχεδόν κυκλικά περιστοιχίζουν την περιοχή του Φενεού.

«Κορινθιακή Ελβετία» τον ονομάζουν κάποιοι αφού τα έλατα σε αυτό το υψόμετρο αλλά και τα πεύκα πιο χαμηλά, τον χειμώνα με τα πρώτα χιόνια, δίνουν στον επισκέπτη την αίσθηση ότι βρίσκεται σε ένα αλπικό τοπίο.

Οι ιδιαίτερες κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούν στη συγκεκριμένη περιοχή, σε συνδυασμό με τη μορφολογία του εδάφους, δημιουργούν το κατάλληλο περιβάλλον για να φυτρώσουν και να αναπτυχθούν τα ξακουστά φασόλια και η φάβα Φενεού. Γίγαντες και φακές υψηλής διατροφικής αξίας, επανασυστήνονται στην ελληνική οικογένεια μέσα από ευφάνταστες συνταγές με τη σφραγίδα των παραγωγών του οροπεδίου.

Σύγκριση στοιχείων λιμνών

Μαραθώνα

Δόξας

Πηγές

https://el.wikipedia.org/

https://www.travel.gr/

Το 1925 με την αύξηση του πληθυσμού της Αθήνας, κυρίως μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, δημιουργήθηκαν νέες ανάγκες. Έτσι, ξεκίνησε η κατασκευή των πρώτων σύγχρονων έργων ύδρευσης στην περιοχή της Πρωτεύουσας, με την υπογραφή της σύμβασης μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου, της Αμερικανικής Εταιρίας Ulen και της Τράπεζας Αθηνών».

Το πρώτο μεγάλο έργο ήταν η κατασκευή της τεχνητής λίμνης του Μαραθώνα, που δημιουργήθηκε σε απόσταση 30 χιλιομέτρων βορειοανατολικά από την Αθήνα. Για τη δημιουργία της κατασκευάστηκε ένα λιθόδμητο φράγμα ύψους 285 μέτρων, φτιαγμένο από πεντελικό μάρμαρο, γεγονός που αποτελεί μία ιδιαιτερότητα, η οποία το καθιστά μοναδικό σε παγκόσμιο επίπεδο.

Εντυπωσιακός είναι και ο αριθμός των ατόμων που εργάστηκαν για την κατασκευή του φράγματος και της λίμνης. Σύμφωνα με τον Ε. Χεκίμογλου, «Οι 900 εργάτες αρχικά κατασκήνωσαν γύρω από το εργοτάξιο και διατρέφονταν πρόχειρα, με ξηρά τροφή». Πώς όμως θα πραγματοποιούνταν η μεταφορά του νερού από το φράγμα στην Αθήνα; Για τον λόγο αυτό πραγματοποιήθηκε ένα ακόμη σημαντικό έργο, η Σήραγγα Μπογιατίου, μήκους 13,4 χιλιομέτρων. Τα εγκαίνια του φράγματος και της λίμνης του Μαραθώνα πραγματοποιήθηκαν στις 25 Οκτωβρίου 1929,

Η Λίμνη του Μαραθώνα είναι μία τεχνητή λίμνη που δημιουργήθηκε με σκοπό τη συγκέντρωση νερού για την ύδρευση της Αθήνας. Σχηματίσθηκε από την ανέγερση του Φράγματος του Μαραθώνα στη συμβολή των χειμάρρων Χαράδρου και Βαρνάβα και σε απόσταση μερικών χιλιομέτρων από την κωμόπολη Μαραθώνας Αττικής.

Η έκταση της λίμνης με το νερό στο ύψος του υπερχειλιστή είναι 2,45 τετρ.χιλιόμετρα (2450 στρέμματα) και το μέγιστο βάθος της είναι 54 μέτρα. Η λίμνη συγκεντρώνει νερά από μία περιοχή, που ονομάζεται λεκάνη απορροής, εκτάσεως 118 τετρ. χιλιομέτρων, με μέση απόδοση 14.400.000 m³ ανά έτος, με μέση ετήσια βροχόπτωση της τάξης των 580 χιλιοστών. Ο μέσος όγκος της λίμνης είναι 12.000.000 m³, ενώ ο μέγιστος όγκος (χωρητικότητα) είναι 41.000.000 m³ (από τα οποία μπορούν να αντληθούν τα 34.000.000).

Η Μάχη του Μαραθώνα (αρχαία ελληνικά Μάχη τοῦ Μαραθῶνος), που διεξήχθη τον Αύγουστο ή τον Σεπτέμβριο του 490 π.Χ, αποτελεί σύγκρουση μεταξύ των Ελλήνων (Αθηναίοι και Πλαταιείς) και των Περσών κατά την πρώτη εισβολή των Περσών στην Ελλάδα. Η μάχη έληξε με αποφασιστική νίκη των Ελλήνων – που οφειλόταν στην στρατιωτική ιδιοφυΐα του Μιλτιάδη - και οι Πέρσες αναγκάσθηκαν να φύγουν στην Ασία.

Έκθεση για τα 90 χρόνια από την ΕΥΔΑΠ

Για πρώτη φορά η ΕΥΔΑΠ εκθέτει τεκμήρια από το Ιστορικό της Αρχείο, προσφέροντας στο κοινό δίοδο γνώσης σε αδημοσίευτο υλικό.

Μία έκθεση που μέσα από τρεις κεντρικές θεματικές ενότητες (Α. Μία σύνθετη κατασκευή, Β. Ένα πρότυπο και πολυπληθές εργοτάξιο, Γ. Η διατήρηση στη μνήμη), μας ταξιδεύει, μας μεταφέρει σε μία άλλη εποχή και μας πληροφορεί για τη σημασία του έργου.

Καθ” όλη τη διάρκεια της έκθεσης ο επισκέπτης αφήνεται στη μαγεία του ήχου από τρεχούμενο νερό, περιφέρεται στον εκθεσιακό χώρο που είναι γεμάτος με ιστορικές πληροφορίες, πλούσιο φωτογραφικό υλικό σε έντυπη και ψηφιακή παρουσίαση, αρχιτεκτονικά σχέδια και χάρτες, έγγραφα τεκμήρια, αντικείμενα όπως εργαλεία χρήσης της κατασκευής του φράγματος, αλλά και παρακολουθεί κινηματογραφική ταινία μικρού μήκους της εποχής.

Πηγές:

• https://www.news247.gr/reportaz/fragma-marathona-kare-kare-kataskeyis-itan-thayma-epochis.7530763.html
• https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9B%CE%AF%CE%BC%CE%BD%CE%B7_%CE%9C%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%B8%CF%8E%CE%BD%CE%B1
• https://www.eydap.gr/SocialResponsibility/HistoryRecord/MarathonDamTour/

Για τους περισσότερους, η Στυμφαλία είναι τόπος οικείος από τη μυθολογία, καθώς σχετίζεται με τον Ηρακλή και τους περίφημους άθλους του. Λίγοι γνωρίζουν, όμως, ότι έχει και σημαντικό παρόν, αποτελώντας τον νοτιότερο ορεινό υγροβιότοπο στα Βαλκάνια.

Σύμφωνα με τις διηγήσεις της αρχαίας Ελλάδας, ο Ηρακλής έφτασε στην ελώδη λίμνη της ορεινής Κορινθίας στα πλαίσια του 6ου κατά σειρά άθλου του, προκειμένου να αντιμετωπίσει τις Στυμφαλίδες Όρνιθες: ανθρωποφάγα πουλιά με χάλκινα ράμφη, νύχια και φτερά, τα οποία κρύβονταν στην πυκνή παρόχθια βλάστηση, τρομοκρατώντας τους κατοίκους της περιοχής και τα κοπάδια τους. Ο ήρωας κατάφερε και τις νίκησε με την πολύτιμη βοήθεια της θεάς Αθηνάς, αν και δεν φαίνεται να τις εξόντωσε όλες με τα βέλη του –κάποιες έφυγαν, καταφεύγοντας στο νησί του Άρεως στη Μαύρη Θάλασσα.

Η Στυμφαλία είναι πόλγη, δηλαδή σχηματίστηκε από καρστικά φαινόμενα: απότομα κάθετα τοιχώματα, επίπεδο πυθμένα με εναποθέσεις αργίλου, ανεξάρτητο σύστημα αποστράγγισης με καταβόθρες, δολίνες, ουβάλες, σπηλιές, πηγές. Είναι μια λίμνη με καλαμιώνες και πλούσιο οργανικό κόσμο.

Τροφοδοτείται από: τα νερά του διπλανού κάμπου της Πελλήνης, στον οποίο υπήρχε λίμνη που αποξηράνθηκε, τις επιφανειακές απορροές της λεκάνης, από τα ρέματα Καστανιώτης, Λυκόρεμα, Αγ. Σωτήρα, τις πηγές της γύρω περιοχής. Αποφορτίζεται δε από: το αυλάκι, το Βοχαϊκό χάνδακα που, μέσω του Αδριάνειου υδραγωγείου, αρδεύει τον παραλιακό κάμπο της Βόχας, φυσικές καταβόθρες όπως η Γιδομάντρα και η Φόστα. Ας σημειωθεί ότι η Φόρστα λειτουργεί ως εσταβέλα, δηλαδή άλλοτε παίρνει και άλλο­τε δίνει νερό στη λίμνη. Τέλος, υπάρχουν αρκετά σπήλαια, ένα μάλιστα από αυτά βρίσκεται κοντά στη λίμνη. Ένα μέρος των νερών χρησιμοποιείται για άρδευση.

Η Στυμφαλία είναι από τις σπάνιες για την Ελλάδα, ελώδης ορεινού τύπου λίμνη της Κορινθίας, ενώ αποτελεί και τον νοτιότερο ορεινό υγροβιότοπο των Βαλκανίων.Αποτελεί τμήμα του οροπεδίου που βρίσκεται στο νοτιότερο άκρο του νομού Κορινθίας σε μέγιστο υψόμετρο 800 μ. και ελάχιστο 600 μ. ανάμεσα στα όρη Κυλλήνη (Ζήρεια), Ολίγυρτο, Μαυροβούνι και Γαβριάς.

Το εμβαδόν της επιφάνειας της παρουσιάζει εποχιακές διακυμάνσεις, διατηρεί νερό κυρίως τους χειμερινούς μήνες και η έκτασή της φτάνει τα 3,5 τ.χλμ.Το βάθος της λίμνης στα σημεία όπου καλύπτεται μονίμως από νερό κυμαίνεται από 2-2,5 μέτρα την Άνοιξη και μισό (0,5) περίπου μέτρο στις αρχές του φθινοπώρου.

Τροφοδοτείται από: τα νερά του διπλανού κάμπου της Πελλήνης, στον οποίο υπήρχε λίμνη που αποξηράνθηκε, τις επιφανειακές απορροές της λεκάνης, από τα ρέματα Καστανιώτης, Λυκόρεμα, Αγ. Σωτήρα, και τις πηγές της γύρω περιοχής (Κιόνια, Βελατσούρι, Κεφαλάρι, Μπούζι, Καστανιά). Αποφορτίζεται δε από: το αυλάκι, το Βοχαϊκό χάνδακα που, μέσω του Αδριάνειου υδραγωγείου, αρδεύει τον παραλιακό κάμπο της Βόχας, φυσικές καταβόθρες όπως η Γιδομάντρα και η Φόστα.Τέλος, υπάρχουν αρκετά σπήλαια, ένα μάλιστα από αυτά βρίσκεται κοντά στη λίμνη. Ένα μέρος των νερών χρησιμοποιείται για άρδευση.

Το Μουσείο Περιβάλλοντος Στυμφαλίας βρίσκεται στην ορεινή Κορινθία, και έχει σκοπό να αναδείξει την αλληλεξάρτηση ανθρώπου και φύσης, καθώς και την αρμονική συνύπαρξή τους στη λεκάνη της Στυμφαλίας. Βασικοί στόχοι του μουσείου είναι η περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση του κοινού και η διάσωση της γνώσης για την παραδοσιακή τεχνολογία της περιοχής. Η μόνιμη έκθεση αναπτύσσεται σε δύο ενότητες: η πρώτη αφορά το περιβάλλον της περιοχής, ενώ η δεύτερη αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο αυτό επηρέασε την ανάπτυξη της ανθρώπινης δραστη-ριότητας, και ειδικότερα τα παραδοσιακά επαγγέλματα.

Δικτυογραφίαː

http://www.lifestymfalia.gr/themuseum

https://hikingexperience.gr/stymfalia/

https://www.e-stymfalia.gr/index.php/area/stymfalia-lake

https://www.travel.gr/experiences/i-agnosti-ellada/limni-stymfalia-o-notioteros-oreinos/\

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CF%84%CF%85%CE%BC%CF%86%CE%B1%CE%BB%CE%AF%CE%B1

Στην αρχαιότητα το ποτάμι αυτό ονομαζόταν Αροάνιος, αναφέρεται δε και ως Ανίας. Σκοπός της κατασκευής του φράγματος ήταν η άρδευση του οροπεδίου του Φενεού, έργο όμως που δεν έχει καν αρχίσει.

Στην περιοχή της λίμνης υπήρχε παλιά η Μονή του Αγίου Γεωργίου η οποία προς το τέλος του 17ου αιώνα μεταφέρθηκε βορειοδυτικά και ψηλότερα στη σημερινή της θέση. Διατηρήθηκε όμως το εκκλησάκι του μοναστηριού αυτού, που ήταν γνωστό ως παλιομονάστηρο και σήμερα, μετά την κατασκευή του φράγματος, έχει πάρει το όνομα του Αγίου Φανουρίου. Το εκκλησάκι αυτό βρίσκεται Νότια στην άκρη της Λίμνης.

Η περιοχή της Λίμνης που έχει κηρυχθεί ως περιοχή ΝATURA είναι ιδιαίτερου φυσικού κάλλους και δέχεται πολλούς επισκέπτες.

Η παραπάνω λίμνη δεν έχει καμμία σχέση με την λίμνη του Φενεού που σήμερα σχηματίζεται στα Νότια του οροπεδίου του Φενεού, μόνο τον χειμώνα και σε περιόδους πολλών βροχοπτώσεων και η οποία από τα μυθικά χρόνια μέχρι το τέλος του 19ου αιώνα κατέκλυζε περιοδικά μεγάλο τμήμα του οροπεδίου. Τα νερά της λίμνης αυτής, από καταβόθρες στα Νότια του οροπεδίου, βγαίνουν στον Λάδωνα. Τέλος αναφέρεται σε διάφορα κείμενα (ξένων περιηγητών και άλλων) ως λίμνη του Φονιά. (παραφθορά της λέξης Φενεός)

Η πρώτη θα λέβει μέρος στο Μουσείο Περιβάλλοντος Στυμφαλίας – Λίμνη Δόξα – Ορεινή Κορινθία (στις 17/02/2023) και η δεύτερη στην Λίμνη Μαραθώνα Αττικής (στις 09/05/2023)

            Στα πλαίσια αύτου του προγράμματος η ομάδα μας θα ασχοληθεί με τις λίμνες Στυμφαλία, Δόξα και Μαραθώνα. Πιο συγκεκριμένα θα αναλύσουμε:

α) τις φυσικές και χημικές παρατηρήσεις που θα προκύψουν από τις ερεύνες που θα πραγματοποιηθούν,

β) τα υγροτοπικά οικοσυστήματα καθώς και

γ) την επίδραση που έχουν στην ζωή των ανθρώπων.

Στο τέλος θα γίνει συγκριση μεταξύ των λιμνών και θα υπάρχει φωτογραφικό υλικό για κάθε τομέα αντίστοιχα.

Στόχοι: Με την ολοκλήρωση αύτης της διαδικασίας ελπίζουμε οι μαθητές:

α) Να ευαισθητοποιηθούν οικολογικά

β) Να κατανοήσουν ποιες είναι οι χρησιμότηες των λιμνών

γ) Να κατανοήσουν τους λόγους που αποξηρένονται οι λίμνες

δ) Να κατανοήσουν τους λόγους που δημιουργούνται τεχνιτές λίμνες

ε) Να κατανοήσουν την συμβολή των μουσείων στο περιβάλλον

στ) Να κάνουν έρευνα στο πεδίο