ΛΑΒΡΑΚΙ

Το λαβράκι είναι πολύ εύκολο να το βρεις σε ρηχά νερά αλλά πολύ δύσκολο να το πιάσεις.

ΜΑΓΙΑΤΙΚΟ

Το μαγιάτικο θα το βρείτε περιμένοντάς το σε βαθιά νερά.

ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ

Η μουρμούρα βρίσκεται στην άμμο να ξετρυπώνει σκουλήκια.

ΣΑΡΓΟΣ

Ο σαργός βρίσκεται συνήθως σε τρύπες βράχων και σε ρηχά νερά.

ΣΑΡΠΑ

Η σάρπα βρίσκεται συνήθως σε ρηχά νερά. Και είναι πάντα με το κοπάδι της.

ΡΟΦΟΣ

Ο ροφός βρίσκεται συνήθως σε τρύπες και βαθιά νερά.

ΣΗΚΙΟΣ

Ο σηκιός βρίσκεται συνήθως μέσα σε φύκια και σε τρύπες.

Ο κτηνοτρόφος ασχολείται με την εκτροφή των ζώων (ιδίως την ανάμειξη ζωοτροφών με σκοπό τη δημιουργία του κατάλληλου συνδυασμού για την αποδοτικότερη αποτέλεσμα), το άρμεγμα ή την αποκομιδή των αυγών, τη φροντίδα των ζώων σε περίπτωση ασθένειας ή μικροτραυματισμού τους, τον καθαρισμό των χώρων όπου ζουν, τη φύλαξη και την προστασία του κοπαδιού στα βοσκοτόπια και στις στάνες κ.ά.

Παράλληλα, πέρα από τις καθημερινές εργασίες, υπάρχουν και ορισμένες εποχικές, όπως το κούρεμα των προβάτων την άνοιξη, η παραγωγή τυριού ή άλλων προϊόντων κ.ά.

Σε οργανωμένες κτηνοτροφικές μονάδες πολλές εργασίες, όπως το τάισμα ή το άρμεγμα των ζώων, γίνονται με τη βοήθεια μηχανημάτων. Δεν παύει όμως να απαιτείται η τήρηση αυστηρού καθημερινού προγράμματος, με τη συμμετοχή των κτηνοτρόφων.

Για το επάγγελμα του Κτηνοτρόφου απαιτείται:

Αγάπη για τα ζώα, η υπομονή και η ευαισθησία για τη φροντίδα τους

Χειρωνακτικές δεξιότητες

Σωματική αντοχή

Ευσυνειδησία

Μηχανική ικανότητα

Στην περίπτωση που ο Κτηνοτρόφος είναι ανεξάρτητος και βγάζει το κοπάδι του για ελεύθερη βοσκή, τότε πολλές φορές έχει να αντιμετωπίσει τις καιρικές συνθήκες. Στη διάρκεια της εργασίας του, ο Κτηνοτρόφος είναι αναγκασμένος να δουλεύει σε ανθυγιεινές συνθήκες και να αναπνέει δυσάρεστες οσμές ιδίως κατά τον καθαρισμό των χώρων των ζώων. Κατά το τάισμα των ζώων, χρειάζεται να σηκώνει σάκους με την τροφή ή κουβάδες με νερό, ενώ πολλές εργασίες πρέπει να γίνονται σκυφτά, όπως για παράδειγμα το άρμεγμα. Επιπλέον, τα ζώα χρειάζονται καθημερινή φροντίδα σε όλη τη διάρκεια του χρόνου και δεν υπάρχουν αργίες ή εορτές, ενώ οι εργασίες ξεκινούν συνήθως πολύ νωρίς το πρωί και τελειώνουν αργά.

Ο βοσκός… άλλοτε και τώρα

Ο βοσκός παλιά άρμεγε με τα χέρια και τον αρμεό (μεταλλικό δοχείο για το γάλα)…

… ενώ σήμερα με σύγχρονα αρμεκτικά συστήματα.

Ο βοσκός του παρελθόντος τυροκομούσε με τα χέρια σε καζάνι (χαρανί) …

… ενώ τώρα πλέον τυροκομεί με ειδικά καζάνια και έχει δεξαμενές ψύξης του γάλακτος.

Παλιά το κούρεμα των προβάτων γινόταν με ψαλίδι …

… ενώ σήμερα γίνεται με μηχανή.

Παλιά το όργωμα γινόταν με τα ζώα …

… ενώ τώρα πλέον υπάρχουν τρακτέρ και άλλα μηχανήματα με τα οποία οι αγροτικές εργασίες γίνονται γρήγορα και εύκολα.

Η τσαμπούνα αποτελείται από πέντε μέρη:

• την άφουκλα, από ξύλο πικροδάφνης, που είναι ο κορμός της τσαμπούνας

• τις μπιμπικομάνες, από καλάμι

• τα μπιμπίκια, επίσης από καλάμι, που δίνουν τον ήχο

• το κέρατο ταύρου, που μπαίνει στην άκρη της άφουκλας για να δώσει πιο γλυκό ήχο και

• το θηλακούρι ή το παραδοσιακά αποκαλούμενο ασκί (ασκός), από δέρμα κατσικιού ή αρνιού, που αποτελεί το σημαντικότερο μέρος της τσαμπούνας. Το δέρμα του κατσικιού είναι πιο ανθεκτικό, με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής. Η κατασκευή του γίνεται ως εξής: αφού αφαιρέσουμε το δέρμα από το ζώο, το αλατίζουμε και μετά από μερικές ημέρες το ξεπλένουμε για να φύγει ένα μεγάλο μέρος του αλατιού. Κατόπιν το κουρεύουμε και το δένουμε αμέσως. Τέλος, το κρεμάμε σε σκιερό μέρος και σε 2-3 μέρες είναι έτοιμο.

Το τουμπάκι είναι το συνοδευτικό όργανο, το «ταίρι» της τσαμπούνας. Παράλληλα, βοηθάει τον χορευτή να κρατάει τον ρυθμό. Ο κύλινδρος του τυμπάνου κατασκευάζεται από κόντρα πλακέ, το οποίο τοποθετούμε αρχικά σε νερό για να λυγίζει εύκολα και στη συνέχεια σε συγκεκριμένο καλούπι για να πάρει κυλινδρική μορφή. Κατόπιν στον κύλινδρο προσαρμόζουμε δέρμα κατσίκας, αφού προηγουμένως το στεγνώσουμε στον ήλιο, το μαλακώσουμε στο νερό και το ξυρίσουμε.

Αρσενικό

Αρχικά αρμέγουμε τα ζώα (κατσίκια και πρόβατα) και μετά ρίχνουμε το γάλα στο καζάνι (χαρανί). Ανάβουμε φωτιά με (ξύλα ή φιάλη υγραερίου) μέχρι να φτάσει το γάλα στη θερμοκρασία των 38 βαθμών, κατόπιν σβήνουμε τη φωτιά και ανάλογα με την ποσότητα του γάλακτος ρίχνουμε και τη μαγιά (πυτιά). Μετά από μία ώρα το ανακατεύουμε (ταράζουμε) με τον ταράχτη, το ξαναζεσταίνουμε λίγο και το μαζεύουμε με την κουτάλα για να γίνει μια μάζα (μανούρα) και αρχίζουμε την παρασκευή του τυριού. Στη συνέχεια βάζουμε τη μανούρα μέσα στο τυροβόλι (μικρό καλάθι), τη «σπάμε» με τα τρία δάχτυλα και μετά την πιτακώνουμε (πιέζουμε) για να φύγουν τα υγρά (τυρόγαλος) και τη «μαδάμε» πάνω πάνω. Κατόπιν ξαναβάζουμε μανούρα και ακολουθούμε την ίδια διαδικασία. Τέλος, βάζουμε το τυρί σε ράφια 40 ημέρες για να ωριμάσει και μετά μπορούμε να το καταναλώσουμε.

Μυζήθρα

Μόλις τελειώσει η παρασκευή του τυριού, αρχίζουμε την παρασκευή της μυζήθρας. Ζεσταίνουμε πάλι στη φωτιά τον τυρόγαλο και, αφού έχουμε κρατήσει γάλα για βράσμα, το ρίχνουμε στον τυρόγαλο για να γίνει η μυζήθρα. Ύστερα με το μουντί (ξύλο για ανακάτεμα) αρχίζουμε να ανακατεύουμε τρίβοντας κάτω στο χαρανί για να μη μας «πιάσει» η μυζήθρα. Μόλις βράσει καλά, βλέπουμε τη μυζήθρα να ανεβαίνει στην επιφάνεια του χαρανιού. Με την κουτάλα βάζουμε λίγο λίγο στο τυροβόλι (τσιμίσκι) και έτσι ολοκληρώνεται η παρασκευή της μυζήθρας.

O λαγός είναι γένος φυτοφάγων θηλαστικών, το οποίο ανήκει στην οικογένεια των λαγιδών. Το μήκος του κυμαίνεται από 50 έως 75 εκατοστά και το βάρος του φτάνει τα 4-6 κιλά. Αλλάζει χρώμα ανάλογα με την εποχή και το περιβάλλον. Είναι γρήγορο και ευκίνητο ζώο, καθώς τρέχει με 70 χιλιόμετρα την ώρα αλλά ποτέ σε ευθεία, ώστε να παραπλανά τους διώκτες του, ενώ μπορεί να πηδήξει πάνω από 5 μέτρα. Κατοικεί σε ποικιλία βιοτόπων, από ερήμους, εύφορες πεδιάδες και δασώδεις βουνοπλαγιές μέχρι την τάιγκα του μακρινού βορρά. Είναι μάλλον νυκτόβιο ζώο και τρέφεται με λαχανικά και τεύτλα.

                                                       Πέρδικα

Η πέρδικα είναι κοινή ονομασία πτηνών του γένους Πέρδιξ ή Αλεκτορίς, που ανήκουν στην οικογένεια των Φασιανιδών και στην τάξη των Ορνιθόμορφων. Το γένος αυτό περιλαμβάνει οκτώ είδη. Πρόκειται για ενδημικά πτηνά, που ζουν κατά σμήνη στις εύκρατες ζώνες της Ευρώπης, της Ασίας και της Αφρικής και αναπαράγονται νωρίς την άνοιξη, οπότε και χωρίζονται σε ζευγάρια. Κάθε αρσενικό ορίζει μια δική του περιοχή, την οποία υπερασπίζεται αποκλείοντας την είσοδο των άλλων αρσενικών σε αυτή. Την ίδια περίοδο τα αρσενικά εκφέρουν μια κραυγή, που είναι προειδοποιητική για τα άλλα αρσενικά και συγχρόνως κάλεσμα για το θηλυκό. Τους θερινούς μήνες ανεβαίνουν σε ορεινές και δροσερές περιοχές, ενώ το χειμώνα πηγαίνουν χαμηλότερα. Ο μεγαλύτερος εχθρός τους είναι τα σαρκοβόρα ζώα που τις κυνηγούν για το νόστιμο κρέας τους. Το πτηνό αυτό απειλείται στην Ελλάδα, καθώς ο αριθμός της έχει μειωθεί σημαντικά. Ως αποτέλεσμα αυτού, το κυνήγι της πέρδικας σε αρκετές ελληνικές περιοχές είναι εντελώς απαγορευμένο.

                                                          Τσίχλα

Η τσίχλα (κίχλη) είναι στρουθιόμορφο πτηνό της οικογένειας των Κιχλιδών. Το μέγεθός του είναι 21-27 εκατοστά και το βάρος του 30-120 γραμμάρια ανάλογα με το είδος στο οποίο ανήκει. Το ίδιο ισχύει και για το χρώμα τους το οποίο ποικίλει.

Είναι είδος μεταναστευτικό. Περνάει τον χειμώνα στη νότια Ευρώπη και την Αφρική. Μεταναστεύει σχεδόν πάντα το βράδυ. Οι τσίχλες κατά τη μετανάστευσή τους χρησιμοποιούν τη φωνή τους για να συγκροτήσουν τη συνοχή των κοπαδιών όταν πρόκειται να χαθεί ο προσανατολισμός.

Οι τσίχλες τρέφονται με έντομα, σκουλήκια και σπόρους. Επειδή δείχνουν ιδιαίτερη προτίμηση στις ελιές, τις συναντάμε σε μεγάλο αριθμό κατά την περίοδο της συγκομιδής σε ελαιώνες. Όταν τα υπόλοιπα είδη τροφής δεν είναι διαθέσιμα, κυρίως κατά τη διάρκεια πολύ κακών καιρικών συνθηκών, προτιμούν τα σαλιγκάρια, τα οποία αποτελούν σημαντικό κομμάτι της διατροφής τους.

Οι τσίχλες είναι είδη μονογαμικά. Το ζευγάρωμά τους ξεκινάει από τον χειμώνα, όμως διακόπτεται λόγω κακών καιρικών συνθηκών. Τα ζευγάρια σχηματίζονται στις αρχές της άνοιξης. Τα αρσενικά κελαηδούν: τα ενδημικά αρσενικά ξεκινούν το κελάηδημά τους στα τέλη του χειμώνα, ενώ τα μεταναστευτικά κελαηδούν αφού επιστρέψουν στις περιοχές όπου αναπαράγονται και σταματούν στα μέσα Ιουλίου. Η περίοδος αναπαραγωγής αρχίζει τον Μάιο και τελειώνει τον Ιούλιο. Οι τσίχλες φτιάχνουν φωλιές μέχρι 4 φορές τον χρόνο, αλλά όχι πάνω από 2 στις βόρειες περιοχές. Η γέννα περιλαμβάνει από 2 έως 6 αβγά. Η επώαση διαρκεί 10-16 ημέρες και γίνεται μόνο από το θηλυκό.

Πηγή: Βικιπαίδεια

Με συντομία η ιστορία της εκκλησίας είναι η εξής: Το 1690 έξω από την παραλία του Καλαντού έγινε ένα ναυάγιο και ο Φιλωτίτης Στέφανος Ψαρράς ή Λούμπας έσωσε ένα τουρκόπουλο, το όποιο φρόντισε σαν δικό του παιδί, εωσότου, μετά από 6 χρόνια, οι δικοί του το αναζήτησαν και πήραν πίσω.

Τα χρόνια πέρασαν. Οι κάτοικοι του Φιλωτίου ήθελαν να χτίσουν μια νέα, μεγαλύτερη εκκλησία, γιατί η παλιά ήταν μικρή και δεν μπορούσε να εξυπηρετήσει τις ανάγκες του χωριού. Έτσι, οι Φιλωτίτες, με επικεφαλής τον Ψαρρά, άρχισαν να χτίζουν την εκκλησία στον χώρο όπου βρίσκεται σήμερα. Τότε ήταν λαχανόκηπος και ανήκε στον άρχοντα Μπαρότζι. Ο Τούρκος διοικητής της Νάξου έστειλε τον Ψαρρά στην Κωνσταντινούπολη για να δικαστεί. Ο Λούμπας περίμενε το μοιραίο, ο δικαστής όμως ήταν το παιδί που είχε σώσει. Με απόφασή του όχι μόνο αθωώθηκε ο Ψαρράς αλλά και δόθηκε άδεια να ολοκληρωθεί η ανέγερση του ναού.

               Από την ιστορία της Παναγίας Απεραθίτισσας

Κάποιος τσοπάνος, λέει, είδε ένα φως προς τη θάλασσα και πλησίαζε. Και κατέβηκε προς τη θάλασσα και βγήκε το εικόνισμα και κάθισε στον ώμο του!… Και αυτός φοβήθηκε και τράβηξε τον δρόμο για να πάει στ’ Απεράθου. Και σε ορισμένα μέρη στον δρόμο σταμάτησε το εικόνισμα και σημείωνε, λέει, τον Σταυρό και δήλωνε ότι εκεί πρέπει να κτισθούν εκκλησίες. Ύστερα πήγε και μπήκε μέσ’ το χωριό. Εδώ που ’ναι η εκκλησιά η μεγάλη ήταν μια αραχλάδα (αγριαπιδιά) κι ήταν ένας βάτος εκεί πέρα. Κι έφυγε η εικόνα απ’ τον ώμο του βοσκού και πήγε και τρύπωσε εκεί στα βάτα. Αυτός πήγε και ανέφερε στις εκκλησιαστικές αρχές και στον παπά το τι συνέβη. Και πήγανε και πήρανε το εικόνισμα. Και το βάζανε σε ορισμένες εκκλησίες, αλλά αυτό δεν έμενε, μόν’ έφευγε και πήγαινε εκεί πέρα. Κτίσανε τότε ένα μικρό εκκλησιδάκι εκεί, την λέγανε Πρωτόθρονος. Ύστερα δημιουργήθηκε η μεγάλη εκκλησιά και επήρε μέσα και την Πρωτόθρονο.

Συγκομιδή ελιάς

Παράσταση από αμφορέα του 6^ου αιώνα π.Χ.

Το όνομα του κάστρου προέρχεται από ένα είδος θάμνου, τις απαλιριές, που φυτρώνουν στην περιοχή. Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες Νορβηγών μελετητών, το κάστρο, παρότι ήταν ψηλά στο βουνό, δεν ήταν μόνο καταφύγιο στις επιθέσεις των πειρατών αλλά για αρκετούς αιώνες στα χρόνια του Βυζαντίου υπήρξε μια ζωντανή πόλη με αρκετούς κατοίκους. Δεν υπάρχουν στοιχεία για τον ακριβή χρόνο ίδρυσης του οικισμού, υπάρχουν όμως ενδείξεις για μια χρονολόγηση κτίσης πριν από τον 7ο αιώνα, ενώ είναι βέβαιο ότι εγκαταλείφθηκε τον 13ο αιώνα, όταν το κατέλαβαν οι Ενετοί του Μάρκου Σανούδου. Το κάστρο στη βυζαντινή εποχή ήταν ουσιαστικά η ακρόπολη της πρωτεύουσας του νησιού, που βρισκόταν στους πρόποδες του λόφου, κάτω από το κάστρο. Η θέση του είναι εξαιρετικά οχυρή, αφού βρίσκεται σε απρόσιτο βράχο με σχετικά μεγάλο υψόμετρο (375 μ. περίπου).

Μετά την κατάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας από τους Φράγκους της Δ΄ Σταυροφορίας, ο Ενετός Μάρκος Σανούδος με τον στόλο του επιτέθηκε στη Νάξο (1207) και πολιόρκησε το κάστρο, που εκείνη την εποχή κατείχαν Γενουάτες πειρατές. Για 40 ολόκληρες ημέρες δεν μπορούσαν οι Ενετοί να το κυριεύσουν και οι μισθοφόροι του Σανούδου ήταν έτοιμοι να υποχωρήσουν. Τότε ο Σανούδος, καθώς ήταν αποφασισμένος να καταλάβει το νησί, έκαψε όλα του τα πλοία. Με τον τρόπο αυτό ανάγκασε τους στρατιώτες του να πολεμήσουν μέχρι τέλος. Όταν κατέλαβε το κάστρο και το νησί, αποφάσισε να χτίσει το κάστρο του στη Χώρα, για να είναι κοντά στο λιμάνι. Υπάρχουν αναφορές ότι το κάστρο καταστράφηκε αμέσως μετά από τον Σανούδο που φοβόταν μήπως πέσει στα χέρια πειρατών ή των Βυζαντινών.

Με την πτώση του κάστρου του Απαλίρου άρχισε η μακρά περίοδος της ενετικής κυριαρχίας στη Νάξο, που έληξε με την κατάλυση του Δουκάτου του Αιγαίου από τους Οθωμανούς το 1579.

Σήμερα στο κάστρο σώζεται μεγάλο μέρος των τειχών με πύργους και προμαχώνες, στέρνες, όπως επίσης και λείψανα περίπου 250 κατοικιών, εκκλησιών, φούρνου, ελαιοτριβείου κ.ά.

Πηγή: www.kastra.eu

Το όνομά του το νησί φέρεται να πήρε από τον Νάξο, τον θρυλικό ηγεμόνα των πρώτων αποίκων που ήταν Κάρες, φερόμενο ως γιο του Πολέμωνα ή κατ’ άλλους του Ενδυμίωνα (δεύτερου μυθικού βασιλιά της αρχαίας Ήλιδας) ή τέλος του Απόλλωνα και της νύμφης Ανακαλίδας. Άλλοι ερευνητές και φιλόλογοι θεωρούν ότι το όνομα προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη νάξαι (απαρέμφατο αορίστου του ρήματος νάσσω = γεμίζω εντελώς), συνώνυμη της λέξης θῡσαι (απαρέμφατο αορίστου του ρήματος θύω = θυσιάζω), που εκλήφθηκε έτσι από τις πλούσιες θυσίες που γίνονταν στο νησί προς τιμή των θεών.

Το όνομα Νάξος διατηρήθηκε για αιώνες μέχρι τους μέσους χρόνους, οπότε έγινε Ναξία και ακολούθως Ναξιά και στη συνέχεια Αξιά. Επίσης, από διάφορους συγγραφείς η Νάξος ονομαζόταν και Δία, Διονυσιάς, Στρογγύλη, Μικρά Σικελία, Καλλίπολις κ.ά.

Μύθοι

Ο πλούτος των μύθων που σχετίζονται με τη Νάξο αποδεικνύει τη σπουδαιότητα που είχε το νησί κατά την αρχαιότητα. Κατ’ αρχάς, για τον Δία αναφέρεται ότι εδώ ανατράφηκε και μεγάλωσε, όταν μεταφέρθηκε από την Κρήτη όπου γεννήθηκε, και ότι από εδώ εξόρμησε για να καταλάβει τη βασιλεία των θεών. Γι” αυτό και το ψηλότερο βουνό του νησιού πήρε το όνομά του (Ζευς ή Ζας για τους ντόπιους). Μάλιστα, στο μονοπάτι προς την κορυφή του όρους Ζας υπάρχει σε βράχο η επιγραφή «ΟΡΟΣ ΔΙΟΣ ΜΗΛΩΣΙΟΥ» («Όρος του Δία, προστάτη των προβάτων»).

Επίσης, σύμφωνα με τον μύθο, τρεις εγχώριες νύμφες, η Κλείδη, η Κορωνίς και η Φιλία, επιμελήθηκαν την ανατροφή του Διονύσου, για τον οποίο η Νάξος ήταν πατρίδα του.

Επιπλέον, στη Νάξο εγκατέλειψε ο Θησέας την Αριάδνη, η οποία τον είχε βοηθήσει προηγουμένως στην Κρήτη να σκοτώσει τον Μινώταυρο, με τον όρο να την πάρει μαζί του. Συγκεκριμένα, επιστρέφοντας ο Θησέας από την Κρήτη σταμάτησε για ανεφοδιασμό στη Νάξο, όπου εγκατέλειψε την Αριάδνη. Ο Διόνυσος είδε την κοιμισμένη Αριάδνη, την ερωτεύτηκε και την έκανε σύζυγό του.

Στη Νάξο επίσης λατρευόταν και ο θεός Απόλλωνας ο Τράγιος ή Τραγαίος, ενώ υπήρχε και ναός του Δηλίου Απόλλωνα έξω από την αρχαία πόλη (σήμερα σώζεται η μεγαλοπρεπής πύλη του ναού, η γνωστή Πορτάρα).

Τέλος, Νάξιος ήταν και ο μυθικός Κηδαλίων, που ανέθρεψε τον θεό Ήφαιστο και του δίδαξε την τέχνη της μεταλλουργίας.