Κωνσταντίνος Καβάφης «Τα Παράθυρα»
Στόχοι Διδασκαλίας
- Κατανόηση ποιητικής μεταφοράς (παράθυρα ως ελπίδα/διέξοδος).
- Ανάπτυξη προσωπικής σχέσης με το ποίημα.
- Δημιουργική ερμηνεία μέσω εικόνας, θεάτρου ή γραφής.
Δραστηριότητες με διαφοροποίηση (RA/LLO εφαρμογή)
Για μαθητές με ΔΑΦ / οπτική σκέψη
- Επιλογή και παρουσίαση εικόνας που αποτυπώνει το συναίσθημα του ποιητή.
- Δημιουργία ψηφιακής κάρτας με ένα παράθυρο, τίτλο, και μία λέξη-κλειδί.
Για μαθητές με αφηγηματική ευχέρεια
- Γράφουν ένα σύντομο μονόλογο «μέσα στο δωμάτιο του Καβάφη».
- RAFT: Ρόλος → ο Καβάφης, Αποδέκτης → το κοινό, Μορφή → Ημερολόγιο, Θέμα → Τι νιώθει στο σκοτάδι.
Για μαθητές με κοινωνική-εκφραστική ικανότητα
- Ομαδικό θεατρικό στιγμιότυπο: Ο ποιητής ψάχνει παράθυρα – οι άλλοι εκπροσωπούν σκέψεις, φόβους, ελπίδες.
Αξιολόγηση (διαφοροποιημένη)
- Σχόλιο πάνω σε στίχο.
- Δημιουργική παραγωγή (εικόνα, θεατρικό, γράμμα).
- Λεξιλόγιο/εννοιολογικός χάρτης με τη λέξη «παράθυρο» ως κέντρο.
Σ’ αυτές τες σκοτεινές κάμαρες, που περνώ
μέρες βαρυές, επάνω κάτω τριγυρνώ
για νά ‘βρω τα παράθυρα.— Όταν ανοίξει
ένα παράθυρο θά ‘ναι παρηγορία.—
Μα τα παράθυρα δεν βρίσκονται, ή δεν μπορώ
να τά ‘βρω. Και καλλίτερα ίσως να μην τα βρω.
Ίσως το φως θά ‘ναι μια νέα τυραννία.
Ποιος ξέρει τι καινούρια πράγματα θα δείξει.
Σ’ αυτές τες σκοτεινές κάμαρες, που περνώ
μέρες βαρυές, επάνω κάτω τριγυρνώ
για νάβρω τα παράθυρα.— Όταν ανοίξει ένα παράθυρο θάναι παρηγορία.—
Μα τα παράθυρα δεν βρίσκονται, ή δεν μπορώ να τάβρω. Και καλλίτερα ίσως να μην τα βρω. Ίσως το φως θάναι μια νέα τυραννία.
Ποιος ξέρει τι καινούρια πράγματα θα δείξει.
(Ποιήματα 1897-1933, Ίκαρος, 1984)
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ:
Επίπεδο 1: Κατανόηση Βασικών Σημείων
- Βρες τη λέξη: Κύκλωσε στο ποίημα τη λέξη που επαναλαμβάνεται περισσότερες φορές.
- Σύντομη απάντηση: Τι βλέπει ο ποιητής από τα ανοιχτά παράθυρα; Γράψε μια σύντομη απάντηση με δικά σου λόγια.
- Εικόνα και λέξη: Ζωγράφισε ένα παράθυρο και γράψε δίπλα τρεις λέξεις που σου έρχονται στο μυαλό όταν σκέφτεσαι το ποίημα.
- Σωστό ή Λάθος: Διάβασε τις παρακάτω προτάσεις και σημείωσε αν είναι σωστές ή λάθος:
- Ο ποιητής είναι πολύ χαρούμενος στην αρχή του ποιήματος. ( )
- Τα ανοιχτά παράθυρα κάνουν τον ποιητή να νιώθει καλύτερα. ( )
- Το βράδυ ο ποιητής ξεχνά τα παράθυρα. ( )
Επίπεδο 2: Εμβάθυνση και Ερμηνεία
- Συναισθήματα: Πώς νιώθεις ότι είναι ο ποιητής όταν λέει «όλα μου είναι γνωστά, όλα τετριμμένα»; Διάλεξε μια από τις παρακάτω λέξεις ή γράψε μια δική σου:
- Χαρούμενος
- Βαριεστημένος
- Περίεργος
- Ο ρόλος των παραθύρων: Γιατί είναι σημαντικά τα παράθυρα για τον ποιητή; Προσπάθησε να εξηγήσεις με δύο ή τρεις προτάσεις.
- Συμβολισμός: Τι μπορεί να συμβολίζει για τον ποιητή ο «αέρας» και ο «ουρανός» που βλέπει από τα παράθυρα;
- Δημιουργική γραφή: Φαντάσου ότι είσαι ένας από τους ανθρώπους που περνούν στον δρόμο και σε βλέπει ο ποιητής από το παράθυρο. Πώς νιώθεις; Τι σκέφτεσαι; Γράψε λίγες γραμμές.
Επίπεδο 3: Σύνδεση και Προσωπική Ανταπόκριση
- Τα δικά σου «παράθυρα»: Υπάρχουν πράγματα στην καθημερινότητά σου που σου δίνουν μια αίσθηση ελπίδας ή σύνδεσης με τον έξω κόσμο, όπως τα παράθυρα στον ποιητή; Ποια είναι αυτά;
- Αλλαγή οπτικής: Αν ήσουν εσύ ο ποιητής, τι άλλο θα προσπαθούσες να κάνεις για να νιώσεις λιγότερη «βαριεστημάρα»;
- Ο ποιητης Γ. Ριτσος λεει: » Τα μεγαλα παραθυρα ζηλεψα, οχι τα μεγαλα σπιτια». Πως το ερμηνευετε; Σεμια παραγραφο στο ημερολογιο σας.
- Διάλογος: Φαντάσου ότι συζητάς με τον ποιητή. Τι θα τον ρωτούσες για τα συναισθήματά του και για τη σημασία των παραθύρων για αυτόν; Γράψε μια τουλαχιστον ερώτηση και τη πιθανη απαντηση του.
- Εναλλακτικός τίτλος: Αν έπρεπε να δώσεις έναν άλλο τίτλο στο ποίημα, ποιος θα ήταν και γιατί;
ΕΠΕΚΤΑΣΗ (Προαιρετικό):
- Δημιούργησε ένα μικρό κόμικ ή μια σειρά από σκίτσα που να απεικονίζουν τις σκέψεις και τα συναισθήματα του ποιητή καθώς κοιτάζει τα παράθυρα.
- Γράψε ένα μικρό ποίημα ή ένα τραγούδι εμπνευσμένο από το ποίημα του Καβάφη.
ΣΧΕΤΙΚΑ
-Ο. Ελύτης: [Δεν αντέχω τα παράθυρα χωρίς θέα]
«Είμαι ένας απλός, καθημερινός, αισιόδοξος άνθρωπος.
Αλλά, δεν αντέχω τα παράθυρα χωρίς θέα.
Τα παράθυρα βρίσκονται εκεί για να ταξιδεύουν τη ματιά.
Για ν’ αποκαλύπτουν ορίζοντες.
Για να υπόσχονται το «παραπέρα».
Για να λούζουν στο αληθινό φώς τ’ άδεια δωμάτια.
Για να φτιάχνουν σκιές με χρώμα πάνω στους λευκούς τοίχους…»
Τί παρατηρείτε ως προς τη διάθεση του ποιητικού υποκειμένου;
Λύπη
Γεώργιος Σεφέρης, Μέρες:
«Να μείνω μόνος. Να ακούσω τη φωνή μου, καθώς πέφτει στο κενό. Να νιώσω το κρύο άγγιγμα εκείνου που έφυγε και δεν θα ξανάρθει.»
Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, Έγκλημα και Τιμωρία:
«Η καρδιά του ήταν τόσο γεμάτη θλίψη που ούτε να μιλήσει δεν μπορούσε, κι η σκέψη του για το αύριο ήταν σαν μαχαίρι στη σάρκα του.»
Κική Δημουλά, Το λίγο του κόσμου:
«Όλο και πιο λίγο σου ανήκω, όπως το φως στο τέλος της μέρας μαζεύεται και αφήνει πίσω του τη νύχτα.»
Χόρχε Λουίς Μπόρχες, Άλεφ:
«Τι παράξενη θλίψη να ξέρεις ότι όλες οι πόλεις, όλα τα πρόσωπα που αγάπησες, χάνονται αδιάκοπα στη λήθη.»
Φόβος
Νίκος Καζαντζάκης, Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται:
«Τ” αυτιά τους βούιζαν από τον τρόμο· νόμιζαν πως κάθε ψίθυρος ήταν και προειδοποίηση θανάτου.»
Έντγκαρ Άλλαν Πόε, Η Πτώση του Οίκου των Άσερ:
«Ένα ρίγος πέρασε από τα κόκαλά μου καθώς αντίκρισα εκείνο το καταραμένο σπίτι, που κάθε του πέτρα έμοιαζε να ανασαίνει τρόμο.»
Χρήστος Χωμενίδης, Νίκη:
«Κάθε βήμα ήταν και μια παγίδα. Φοβόσουν ακόμα και τη σκιά σου, μη σε προδώσει.»
Μάργκαρετ Άτγουντ, Η ιστορία της θεραπαινίδας:
«Ο φόβος έγινε το αίμα μου· έρρεε μέσα μου, αθόρυβα, αδιάκοπα.»
Θυμός
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Ο λόγος του Αγίου:
«Κι ως άναψε το αίμα του, σήκωσε τη φωνή του κι έμοιαζε βροντή που σκίζει τον ουρανό.»
Ομηρος, Ιλιάδα (θυμός του Αχιλλέα):
«Κατακόκκινος από οργή, ο Πηλείδης σηκώνει το ξίφος του, μα τον συγκρατεί η Αθηνά, γιατί ο θυμός τυφλώνει.»
Δημήτρης Δημητριάδης, Πεθαίνω σα χώρα:
«Ο θυμός μας ήταν άγριος και στείρος σαν την πέτρα. Δεν χτίζαμε με αυτόν· μόνο συντρίβαμε.»
Δημήτρης Δημητριάδης, Πεθαίνω σα χώρα:«Ο θυμός μας ήταν άγριος και στείρος σαν την πέτρα. Δεν χτίζαμε με αυτόν· μόνο συντρίβαμε.»
-
Γ.Π. Σαββίδης, «Για μια πρώτη ανάγνωση του Kαβάφη σε δίσκους» (1964)
Γιώργος Σεφέρης, «K.Π. Kαβάφης, Θ.Σ. Έλιοτ· παράλληλοι» (1946) Διεύθυνση URL
-
-
ΠΗΓΗ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝΗ ποίηση του κράματος, Πανεπιστήμιο ΚρήτηςΟ οικουμενικός ποιητής, αφιέρωμα ΚαθημερινήΓυναικείες προσωπικότητες στην ποίηση του Καβάφη
