Συντάκτριες: Ευθυμιάδου Δέσποινα, Αερινιώτη Ιφιγένεια Χρονογραμμή: Ευθυμιάδου Δέσποινα
Γυμνάσιο, σύμφωνα με το λεξικό του Μπαμπινιώτη, είναι το σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που εκπαιδεύει μαθητές ηλικίας 12-15 ετών σε τρεις τάξεις (Α, Β και Γ γυμνασίου). Ο όρος συνδέεται άρρηκτα με την έννοια και την ιστορία της εκπαίδευσης.
Στην Αρχαία Ελλάδα, το γυμνάσιο ήταν ένας χώρος άθλησης, δηλαδή ο τόπος όπου γυμνάζονταν οι νέοι, για να αποκτήσουν σωματική δύναμη και αθλητικές ικανότητες. Η λέξη συνδέεται με το «γυμνός», αφού η άσκηση στα γυμναστήρια γινόταν με γυμνό σώμα. Οι -αρχικά- υπαίθριοι χώροι άθλησης, από τον 5ο αι. π.Χ. άρχισαν να μετασχηματίζονται σε γυμνάσια, με παλαίστρες, λουτρά, στάδια και χώρους λατρείας. Αργότερα, στις αυλές των γυμνασίων σύχναζαν και φιλόσοφοι, ρήτορες και καλλιτέχνες. Τα γνωστότερα γυμνάσια της Αθήνας ήταν η Ακαδημία, το Λύκειο που ήταν εγκατεστημένα εκτός των ορίων της πόλεως, σε ελεύθερους χώρους κοντά στα νερά των αθηναϊκών ποταμών, τα οποία ήταν απαραίτητα για την τροφοδοσία και διατήρηση των κήπων και των αλσών όπου οι νέοι ασκούνταν και αναπαύονταν. Στα μεγαλύτερα, ήταν δυνατόν να χτιστεί ναός του Ερμή ή του Ηρακλή, που αποτελούσαν τα θεϊκά πρότυπα των νέων. Στους Ελληνιστικούς χρόνους, το γυμνάσιο εξελίχθηκε σε σημαντικό κέντρο της κοινωνικής ζωής της πόλης, χώρο συνάθροισης των πολιτών και τέλεσης συμποσίων και εορτών, ενώ ιδιαίτερα τα γυμνάσια της Ανατολής και της Αιγύπτου αποτέλεσαν ταυτόχρονα πυρήνες του ελληνικού πολιτισμού.
Ελληνιστικό γυμνάσιο Ευδήμου Μίλητος
Φαίνεται λοιπόν, ότι αρχικά τα γυμνάσια αποτελούσαν χώρους αναψυχής με κήπους και φυσική βλάστηση, όπου οι νέοι συνδύαζαν την άθληση του σώματος και την στρατιωτική εκπαίδευση με την πνευματική καλλιέργεια, παρακολουθώντας την διδασκαλία φιλοσόφων και άλλων εξεχόντων προσωπικοτήτων του καιρού τους, με αποτέλεσμα να εξελιχθούν σταδιακά σε σπουδαία πνευματικά κέντρα. Τη διεύθυνση του γυμνασίου είχε ο γυμνασίαρχος. Το αξίωμα αυτό αποτελούσε δημόσιο λειτούργημα που απονέμονταν συνήθως στους πλούσιους και επιφανείς πολίτες.
Το γυμνάσιο, όπως και το θέατρο, θεωρούνταν αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής στην αρχαία πόλη.
∞∞∞
Ο όρος γυμνάσιο αξιοποιείται και πάλι στην εκπαίδευση, στα νεότερα χρόνια. Στις αρχές του 20 ου αιώνα κυριαρχούσε ο αναλφαβητισμός. Οι περισσότεροι μαθητές δε φοιτούσαν στο σχολείο και υπήρχαν έντονες διαφωνίες για τη γλώσσα (δημοτική ή καθαρεύουσα). Στην απογραφή του 1928, περίπου το 50% των παιδιών άνω των 8 ετών ήταν αναλφάβητα. Γι΄ αυτόν τον λόγο η φοίτηση στο δημοτικό έγινε υποχρεωτική. Γενικά, κατά τη διάρκεια της νεότερης ιστορίας της ελληνικής εκπαίδευσης, η διάρκεια φοίτησης στο γυμνάσιο γνώρισε αρκετές διακυμάνσεις, μέχρι να σταθεροποιηθεί το 1976 στα τρία χρόνια, και να γίνει υποχρεωτική το 1985.
Σε αντίθεση με την αρχαιότητα το γυμνάσιο στις μέρες μας δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στη γενική μόρφωση του μαθητή, στην απόκτηση γνώσεων και στην καλλιέργεια δεξιοτήτων, στην κοινωνικοποίησή του και στην προετοιμασία του για το Λύκειο.
Πηγές: Διαδίκτυο 1 Διαδίκτυο 2
