Tag: Χριστούγεννα

Έθιμα Χριστουγέννων

της Χρύσας Γκουτσίδου

   Με έθιμα και παραδόσεις που έχουν τις ρίζες τους βαθιά πίσω στο χρόνο ετοιμάζονται όλες οι πόλεις και τα χωριά της Ελλάδας να υποδεχτούν τη γέννηση του Χριστού.Στολίζονται, φωταγωγούνται για την πιο χαρούμενη γιορτή της Χριστιανοσύνης.Όμως το πέρασμα των χρόνων , η τεχνολογία και ο σύγχρονος πολιτισμός μας έκαναν να ξεχάσουμε τα έθιμά μας .Για να θυμηθούμε τα έθιμα των παππούδων μας πρέπει όλοι εμείς να κρατήσουμε ζωντανό μέσα μας το κομμάτι της καταγωγή μας.Ας ανοίξουμε, λοιπόν, το μπαούλο της μνήμης και ας θυμηθούμε τις ετοιμασίες που γινόταν τέτοιο καιρό.

   Οι νοικοκυρές  έβγαζαν τις βελέντζες και τα υφαντά και καθάριζαν όλο το σπίτι. Τα παιδιά στόλιζαν το χριστουγεννιάτικο δέντρο με τη φάτνη ή  το χριστουγεννιάτικο καράβι.Μάζευαν Χριστόξυλα από πεύκο ή ελιά  που θα καιγόταν  το βράδυ της παραμονής στο τζάκι.Τα μεσάνυχτα της παραμονής έβγαιναν οι κοπέλες  στα χωριά και πήγαιναν στη βρύση να πάρουν το αμίλητο νερό ,σύμβολο καλής τύχης.Σε άλλες περιοχές συναντούμε  σε όλη τη διάρκεια των γιορτών τους  Μωμόγερους που φορώντας τομάρια ζώων και κρατώντας  σπαθιά  γύριζαν στους δρόμους και εύχονταν στους περαστικούς <<Αρχή κάλαντα  κι αρχή του χρόνου, πάντα κάλαντα , πάντα του χρόνου>>.Παραλλαγή αυτού του εθίμου είναι τα Ραγκουτσάρια.Οι γυναίκες του σπιτιού έφτιαχναν  μελομακάρονα ,κουλουράκια και  οι άντρες έσφαζαν το γουρούνι, το οποίο το τάιζαν όλο το χρόνο για τη συγκεκριμένη μέρα της γουρουνοχαράς. Το πρωί της παραμονής ζύμωναν το Χριστόψωμο και το στολίζαν με ευλάβεια και τα παιδιά με τα τριγωνάκια τους  τραγουδούσαν τα κάλαντα.

Τα Χριστούγεννα έφτασαν.Οι καμπάνες χτυπούν και καλούν τους χριστιανούς στην εκκλησία.Μετά τη λειτουργία η οικογένεια μαζεύεται στο σπίτι των παππούδων για να τους φιλήσουν το χέρι και να πάρουν την ευχή τους.Η γιαγιά κερνάει <<μπουζούκο>> σε μικρά φλιτζανάκια , δηλαδή ζουμί από κοτόπουλο που έβρασε την παραμονή.Το τραπέζι ξεκινάει με  το Χριστόψωμο και τελειώνει με γλυκά.

Και του χρόνου!

 

Το νόημα των Χριστουγέννων

Της  Καλλιόπης Μουσκεφτάρα


   Καθώς πλησιάζουν οι πολυπόθητες γιορτές των Χριστουγέννων που όλοι αναμένουμε με λαχτάρα και ανυπομονησία,  αποφάσισα να γράψω ένα άρθρο σχετικό με το νόημα των Χριστουγέννων.

   Σίγουρα, η πλειοψηφία των ανθρώπων απολαμβάνει το γιορτινό κλίμα σε μεγάλο βαθμό, αλλά για διαφορετικούς λόγους. Συγκεκριμένα, αν ρωτήσουμε άτομα διαφορετικής ηλικιακής ομάδας τους λόγους για τους οποίους χαίρονται αυτές τις ευλογημένες ημέρες, οι απαντήσεις που θα εισπράξουμε θα ειναι ποικίλες. Τα παιδιά και οι έφηβοι χαίρονται περισσότερο τη λήξη του σχολείου, το στόλισμα, τα γλυκά, τα παιχνίδια, το γιορτινό τράπεζι και τις χριστουγεννιάτικες εξόδους. Οι ενήλικες,  αντιθέτως, βρίσκουν την ευκαιρία να χαλαρώσουν από το άγχος των σπουδών ή της εργασίας τους και, τέλος, οι ηλικιωμένοι περνούν στιγμές χαράς με την αγαπημένη τους οικογένεια.

   Ωστόσο, παρατηρούμε πως τα περισσότερα άτομα θα παραλείψουν να αναφέρουν τον πρωταρχικό και σημαντικότερο στόχο των Χριστουγέννων: την ανιδιοτελή προσφορά στο συνάνθρωπο, τη βοήθεια και γενικότερα την αγάπη, την οποία μπορεί να στερήθηκε για πολυάριθμους λόγους. Σαφώς, επιβάλλεται να τονιστεί πως η ανθρωπιά δεν είναι μκα αρετή που την κατέχει το άτομο για δύο εβδομάδες και έπειτα τη χάνει. Είναι τρόπος ζωής και αυτές τις άγιες ημέρες των Χριστουγέννων αξίζει να επιχειρήσουμε να ευαισθητοποιηθούμε και να συνηθίσουμε σε αυτόν τον τρόπο, αρνούμενοι λίγο τον εαυτό μας και προσφέροντας στους άλλους. Επιπροσθέτως, ο τρόπος που γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα , βασισμένος σε έθιμα και παραδόσεις, αποβλέπει στην παρασκευή γλυκών, το στόλισμα και τη διανομή των δώρων. Όμως για ποιο λόγο είναι απαραίτητο να περιμένουμε την παραμονή της πρωτοχρονιάς, για να χαρίσουμε από ένα δώρο στα παιδιά μας ή να φάμε όλοι μαζί οικογενειακώς; Γιατί να μην αφιερώσουμε ένα κομμάτι του εαυτού μας, για να προσφέρουμε από την καρδιά μας, αν όχι πάντα, τουλάχιστον αυτές τις μέρες;

   Συμπερασματικά, παρόλο που θεωρούμε τα Χριστούγεννα μια καλή ευκαιρία για ανάπαυση και ευχάριστες στιγμές, αξίζει να ρίξουμε μία ματιά στον κόσμο γύρω μας και να συνειδητοποιήσουμε τη σκληρότητα που επικρατεί. Σκληρότητα και θλίψη πέρα από κάθε φαντασία. Να αντιληφθούμε πως, ενώ εμείς μοιραζόμαστε στιγμές χαράς, άνθρωποι δίπλα μας υποφέρουν. Ας ελπίσουμε λοιπόν το 2015 να βελτιωθεί ο κόσμος,  αλλά πρωτίστως εμείς οι ίδιοι ως άνθρωποι. Ας ευχηθούμε ο νέος χρόνος να φέρει υγεία, αγάπη και ευτυχία σε όλο τον κόσμο. Καλά Χριστούγεννα και καλές γιορτές σε όλους!

Χριστουγεννιάτικα έθιμα του Ρουμλουκιού

                                                                                                                             των Ευαγγελίας Τόζιου και Κυριακής Στεφανίδου

  Χριστούγεννα! Η πιο μαγευτική γιορτή του χρόνου. Η γιορτή που περιμένουμε όλοι μας! Η περίοδος που ευελπιστούμε να πραγματοποιηθούν όλες οι ευχές μας.  Πλήθος εθίμων αναβιώνουν αυτές τις ημέρες  σ” ολόκληρο τον κόσμο. Στην περιοχή μας σώζονται πολλά έθιμα, που ξαναζούν αυτήν τη γιορτινή περίοδο από τους κατοίκους.

Μερικά από αυτά τα έθιμα είναι:

Ρουγκάτσια: Τα «ρουγκάτσια» ήταν μια ομάδα ανδρών που ήταν υπέυθινοι για την είσπραξη χρημάτων ή γεννημάτων από κάθε σπίτι που επισκέπτονταν. Κατά την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας τα ρουγκάτσια γύριζαν όλα τα χωριά μία φορά τον χρόνο  (την περίοδο του Δωδεκαημέρου) και εισέπρατταν ένα είδος φόρου από τους κατοίκους. Αυτό το έθιμο συνέχισε και στα τελευταία χρόνια της τουρκοκρατίας με τη συμπαράσταση της εκκλησίας. Ήταν μια παρέα δεκατριών αντρών με φουστανέλες που κρατούσαν σπαθιά και γυρνώντας στα χωριά του Ρουμλουκιού μάζευαν χρήματα και δημητριακά για το ταμείο της εκκλησίας του χωριού.  Με αυτά τα χρήματα οικοδομούνταν εκκλησίες, σχολεία και άλλα δημόσια κτήρια. Το έθιμο αυτό αναβιώνει και στις μέρες μας  και  κάθε νοικοκύρης τους υποδέχεται με χαρά και τους φιλεύει γλυκά και κεράσματα, αφού θεωρείται μεγάλη τιμή να μπει το ρουγκάτσι στο σπίτι τους.  Στη συνέχεια, το «ρουγκάτσι» σταυρώνει την εξώπορτα του σπιτιού και χορεύει στην αυλή.  Αυτό συνεχίζεται σε όλα τα σπίτια. Γενικά, είναι ένα από τα πολυαγαπημένα έθιμα του τόπου και του λαού που αναβιώνει στις μέρες μας και συνεχίζεται εδώ και πολλά χρόνια.

Γουρουνοχαρά: Ένα άλλο έθιμο που αναβιώνει τις μέρες των Χριστουγέννων στην περιοχή της Ημαθίας είναι η γουρουνοχαρά! Το σφάξιμο των οικόσιτων χοίρων είναι παλιό έθιμο.Τα παλιά χρόνια, όλοι στο χωριό εξέτρεφαν γουρούνια. Τη δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων οι ίδιοι οι νοικοκυραίοι ή μια ομάδα από άντρες έσφαζαν το μεγαλύτερο γουρούνι του σπιτιού.  Μετά το σφάξιμο του γουρουνιού ακολουθούσε γλέντι μέχρι τα ξημερώματα. Αυτή η διαδικασία επαναλαμβανόταν την επόμενη, αλλά και την μεθεπόμενη μέρα. Αν μάλιστα τύχαινε και περνούσαν και τα «ρουγκάτσια», τότε το γλέντι ήταν τρικούβερτο! Οπως πίστευαν, η σφαγή του ζώου έφερνε το λεγόμενο «μπερικέτι» στο σπίτι, δηλαδή καλή σοδεία, καλή χρονιά.

Χριστόξυλο: Στα χωριά της περιοχής μας και γενικά στα χωριά της Βόρειας Ελλάδας, από τις παραμονές των εορτών ο νοικοκύρης ψάχνει και διαλέγει το πιο καλό και γερό ξύλο από πεύκο ή ελιά και το πάει σπίτι του. Αυτό ονομάζεται «Χριστόξυλο» και είναι το ξύλο που θα καίει για όλο το δωδεκαήμερο των εορτών (από τα Χριστούγεννα μέχρι και τα Φώτα) στο τζάκι του σπιτιού ή και στην ξυλόσομπα. Οι νοικοκυρές τότε, προτού έρθει το «Χριστόξυλο», καθαρίζουν το σπίτι και ιδιαίτερα το τζάκι, εκεί δηλαδή όπου θα τοποθετηθεί το Χριστόξυλο. Καθαρίζουν ακόμη και την καπνοδόχο για να την βρούν καθαρή  οι καλικάντζαροι και τα κακά δαιμόνια, έτσι όπως τα αποκαλούν οι ντόπιοι. Έτσι το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων, όταν όλη η οικογένεια βρίσκεται γύρω από το τζάκι, ο νοικοκύρης του σπιτιού ανάβει την καινούρια φωτιά και τοποθετεί στο τζάκι το «Χριστόξυλο». Ο λαός λέει ότι καθώς καίγεται το «Χριστόξυλο», ζεσταίνεται ο Χριστός στη Βηθλεέμ .

Βασιλόπιτα: Η ιστορία της βασιλόπιτας,  είναι μια ιστορία που συνέβη πριν από εκατοντάδες χρόνια στην Καισάρεια της Καππαδοκίας, πόλη της Μικράς Ασίας . Ο Μέγας Βασίλειος ήταν  δεσπότης της Καισαρείας  και ζούσε  εκεί βοηθώντας τους συνανθρώπους του σε ό,τι πρόβλημα και να αντιμετώπιζαν.

Κάποια μέρα, όμως, ένας αδίστακτος στρατηγός της περιοχής απείλησε τον Μέγα Βασίλειο πως θα πολιορκούσε και θα λεηλατούσε την πόλη, αν ο λαός της πόλης δεν του έδινε τον θησαυρούς τους. Εκείνη τη νύχτα ο Μέγας Βασίλειος την πέρασε στον ναό να προσεύχεται στον Θεό για να εισακουστούν οι προσευχές του και να προστατεύσει την πόλη. Την επόμενη μέρα, όμως, ο ανυπόμονος στρατηγός εισέβαλε στην πόλη και εκβίασε τον Μέγα Βασίλειο πως αν δεν του έδιναν τον θησαυρό τους θα τον εξόριζε κάπου μακρία ή και θα τον σκότωνε. Επειδή όμως ήταν πολύ αγαπητός στον λαό, οι χριστιανοί της πόλης μάζεψαν όσα χρυσαφικά είχαν και τα συγκέντρωσαν, για να σωθούν και να σώσουν τον αγαπημένο τους Δεσπότη.

Στο μεταξύ ο στρατηγός διέταξε να επιτεθεί ο στρατός του στο λαό. Όμως τότε ο λαός του πρόσφερε τον θησαυρό. Ο Μέγας Βασίλειος προσευχήθηκε για ακόμη μια φορά στον Θεό. Την ώρα λοιπόν  που ο στρατηγός πήγε να αρπάξει τον θησαυρό,  έγινε το θαύμα. Εμφανίστηκε  ένας καβαλάρης που έσωσε τον θησαυρό και όρμησε πάνω στον στατηγό και στους δικούς του. Ο καβαλάρης αυτός ήταν ο  Άγιος Μερκούριος, ενώ οι στρατιώτες ήταν άγγελοι.

Όμως από τη στιγμή που ο κακός στρατηγός δεν πήρε τον θησαυρό του λαού, ο Μέγας Βασίλειος ήταν αναγκασμένος να τον επιστρέψει πίσω στους κατοίκους της πόλης κι αυτό ήταν δύσκολο. Η μοιρασιά έπρεπε να είναι δίκαιη.Έτσι, σκέφτηκε με τη βοήθεια το θεού να ζυμώσει ψωμάκια και να βάλλει μέσα τα χρυσαφικά. Τα μοίρασε τότε στους ανθρώπους σαν ευλογία. Στην αρχή όλοι παραξενέυτηκαν, αλλά η έκπληξη που ένιωσαν στη συνέχεια ήταν ακόμη μεγαλύτερη, όταν βρήκαν μέσα τα χρυσαφικά.
Αυτή λοιπόν είναι η λεγόμενη βασιλόπιτα, την οποία φτιάχνουμε κι εμείς με το φλουρί μεσα την πρώτη ημέρα του χρόνου, την ημέρα που τιμάται ο Άγιος Βασίλειος.

Πρωτοχρονιάτικα κάλαντα της Μακεδονίας: Τα κάλαντα της περιοχής μας, δηλαδή της Μακεδονίας, τα ψέλνουν το πρωί της παραμονής της πρωτοχρονιάς τα μικρά παιδιά. Ως αντάλλαγμα, παλιότερα, έπαιρναν γλυκίσματα και διάφορα άλλα τρόφιμα. Αντίθετα, σήμερα  παίρνουν ως αντάλλαγμα χρήματα.

Τα κάλαντα της περιοχής μας είναι συγκεκριμένα:

» Ήρθε πάλι νέον έτος, εις την πρώτην του μηνός,

ήρθα να σας χαιρετήσω, δούλος σας ο ταπεινός.

Ο Βασίλειος ο Μέγας, ιεράρχης θαυμαστός,

εις την οικογένειάν σας να’ναι πάντα βοηθός.

Με αγάπη και ειρήνη όλην την αρχή χρονιά,

να περάσετε κι εφέτος, δίχως να έχετε ζημιά.

Τα παιδιά εις το σχολείο να πηγαίνουνε συχνά,

να μαθαίνουνε τον βίο, της πατρίδος τα ιερά.

Δώστε μας τώρα την κότα, δώστε μας και τα αυγά

και κανένα ταλιράκι, ο Θεός να σας βλογά.

Και για τους ξενιτεμένους έχω να σας πώ πολλά.

Σας αφήνω καληνύχτα και του χρόνου με υγειά! «

Χριστούγεννα στη Γαλλία και τη Δανία

Της Καλλιόπης Μουσκεφτάρα

   Σε κάθε γωνιά του κόσμου τα Χριστούγεννα είναι μία από τις σπουδαιότερες γιορτές του έτους και τα χριστουγεννιάτικα έθιμα ποικίλουν. Στην περίπτωση της Ελλάδας, στολίζουμε το δέντρο ή το καράβι, κάνουμε παραδοσιακά γλυκά, όπως τη βασιλόπιτα, τους κουραμπιέδες και τα μελομακάρονα, και την παραμονή της πρωτοχρονιάς κάθε οικογένεια συγκεντρώνεται γύρω από το γιορτινό τραπέζι. Ας ρίξουμε και μια ματιά στις γιορτινές συνήθειες άλλων δυο χωρών της Ευρώπης.

  Στη Γαλλία, τα Χριστούγεννα αποτελούν την εορταστική κορύφωση του έτους, αλλά η εποχή προ Χριστουγέννων είναι λιγότερο σημαντική σε σχέση με την προεόρτια περίοδο στις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης. Μάλιστα, η παραμονή των Χριστουγέννων είναι εργάσιμη μέρα. Το βράδυ, όμως, της παραμονής η οικογένεια συγκεντρώνεται για το Χριστουγεννιάτικο δείπνο. Ο Άγιος Βασίλης των Γάλλων φέρνει τα δώρα κατά το πέρασμα της 24ης προς 25η  Δεκεμβρίου. Τέλος, οι Γάλλοι χρησιμοποιούν τα αλεξανδριανά λουλούδια για τη διακόσμιση εσωτερικών χώρων, αλλά και ως δώρο σε όλην τη διάρκεια του έτους.

   Στη Δανία, την περίοδο πριν από τα Χριστούγεννα φτιάχνονται χειροποίητα στολίδια για τη διακόσμηση. Οι οικογένειες κατασκευάζουν το δικό τους αλεξανδριανό στεφάνι με τέσσερα κεριά, τα οποία συμβολίζουν τις τέσσερις Κυριακές μέχρι τα Χριστούγεννα. Επιπρόσθετα, υπάρχει και το έθιμο του κεριού που είναι ιδιαίτερα αγαπητό στα παιδιά. Η παραμονή των Χριστουγέννων γιορτάζεται, κι εκεί, με ένα δείπνο μεταξύ των συγγενών. Ένα μεγάλο αμύγδαλο κρύβεται μέσα στο Δανέζικο γλυκό. Ο τυχερός που θα βρει το αμύγδαλο ανταμείβεται με το λεγόμενο «Δώρο του Αμυγδάλου».

   Πάντως, απ” όλα αυτά συμπεραίνουμε πως, παρά τα διαφορετικά εορταστικά έθιμα, τα Χριστούγεννα, παντού σχεδόν,  γιορτάζονται με χαρούμενη λαμπρότητα και με βασικότερο προσφερόμενο δώρο την αγάπη στον συνάνθρωπο..

Όροι Χρήσης schoolpress.sch.gr | Δήλωση προσβασιμότητας
Top