Illustration by Eduardo Ramón Trejo. Photos from Getty Images.

Η Αναγέννηση αποτέλεσε μια εποχή πνευματικής και καλλιτεχνικής ανανέωσης, όπου η ανθρωπότητα στράφηκε ξανά στην κλασική παράδοση και τον ανθρωπιστικό ιδεαλισμό. Οι καλλιτέχνες επιδίωκαν την ισορροπία, την αρμονία και την ομορφιά στη μορφή και τη σύνθεση, αναδεικνύοντας την αξία του ανθρώπου και τη σχέση του με τη φύση. Μέσα από τη ζωγραφική και τη γλυπτική, η τέχνη της εποχής έγινε μέσο πνευματικής αναγέννησης, προσφέροντας στον θεατή αισθητική απόλαυση αλλά και προβληματισμό για τη ζωή, την ηθική και το πνευματικό ιδεώδες.

Venus of Urbino by Titian | Uffizi Galleries

Sleeping Venus – Giorgione — Google Arts & Culture

Η «Αφροδίτη του Ουρμπίνο» του Τιτσιάνο αποτελεί ένα από τα πιο πολυσυζητημένα έργα της Αναγέννησης, κυρίως λόγω του ερωτικού της χαρακτήρα αλλά και των διαφορετικών ερμηνειών σχετικά με το θέμα και τον συμβολισμό της. Η ταυτότητα της γυναικείας μορφής, καθώς και ο αποδέκτης του βλέμματός της, έχουν απασχολήσει έντονα τους ιστορικούς της τέχνης.

Η ματιά της μορφής έχει χαρακτηριστεί ως προκλητική, σαν μία ερωτική πρόσκληση προς τον θεατή, αφού κοιτά ευθεία χωρίς να στρέφει ολόκληρο το κεφάλι της. Η ματιά αυτή, σε συνδυασμό με τους συμβολισμούς του γάμου που υπάρχουν στο έργο, πιθανότατα υποδηλώνει πως το βλέμμα της απευθύνεται στον σύζυγό της και όχι γενικά στον θεατή. Βέβαια, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να πρόκειται απλώς για ένα από τα μοντέλα που χρησιμοποιούσε ο Τιτσιάνο.

Όσοι υποστηρίζουν ότι η μορφή απεικονίζει τη θεά Αφροδίτη βασίζονται κυρίως στην ομοιότητα της στάσης της με εκείνη της «Κοιμώμενη Αφροδίτη» (1510), έργο του Giorgione, ο οποίος υπήρξε δάσκαλος του Τιτσιάνο. Ανάμεσα στα δύο έργα υπάρχει διαφορά περίπου 25 ετών. Ο Giorgione απεικονίζει τη θεά γυμνή και κοιμισμένη σε ένα φυσικό τοπίο, ενώ ο Τιτσιάνο τη μεταφέρει σε έναν ιδιωτικό εσωτερικό χώρο και την παρουσιάζει ξύπνια, με άμεσο βλέμμα. Η τοποθέτηση του χεριού της στα γεννητικά της όργανα φαίνεται εσκεμμένη, γεγονός που καθιστά τη μορφή του Τιτσιάνο πιο τολμηρή σε σχέση με εκείνη του Giorgione, η οποία αποπνέει μεγαλύτερη σεμνότητα.

Η απάντηση πάνω σε αυτό δίνεται μέσα από πηγές που αναφέρουν το γάμο ανάμεσα στον Guidobaldo και την Guilia Varano το 1536. Το συγκεκριμένο έργο λοιπόν ήταν παραγγελία του πατέρα του για το γάμο. Ένα πρόβλημα που προέκυψε πάνω σε αυτό το θέμα ήταν το γεγονός του ότι τότε η Guilia ήταν μόλις 10 ετών ενώ ο Guidobaldo 24! Για αυτό το λόγο οι ιστορικοί της τέχνης έκριναν αυτή την πληροφορία ως αβάσιμη. Ωστόσο, την εποχή εκείνη ήταν συνηθισμένο φαινόμενο στην αριστοκρατία να συνάπτονται γάμοι ή αρραβώνες σε τόσο μικρή ηλικία. Συνήθως υπήρχε προγαμιαίο συμβόλαιο που απαγόρευε τις ερωτικές σχέσεις έως την ενηλικίωση της γυναίκας· το ζευγάρι μπορούσε να μοιράζεται την ίδια στέγη, αλλά όχι το ίδιο κρεβάτι.

Η σύνδεση του έργου με τον γάμο του Guidobaldo II della Rovere και της Giulia Varano το 1536 ενισχύει την ερμηνεία του ως γαμήλιου έργου. Ο Guidobaldo II della Rovere ήταν δούκας του Ουρμπίνο, μέλος της ισχυρής οικογένειας Della Rovere, ενώ η Giulia Varano ήταν κόρη του δούκα του Καμερίνο. Ο γάμος τους είχε πολιτικό και δυναστικό χαρακτήρα, όπως συνέβαινε συχνά στις αριστοκρατικές οικογένειες της ιταλικής Αναγέννησης. Το έργο θεωρείται ότι παραγγέλθηκε με αφορμή αυτόν τον γάμο, πιθανότατα ως γαμήλιο δώρο από τον πατέρα του Guidobaldo.

Σύμφωνα με την ιστορικό τέχνης Rona Goffen, ο Τιτσιάνο επιδίωκε να παρουσιάσει ένα πρότυπο ιδανικής συζύγου, τονίζοντας τη σεξουαλικότητα ως στοιχείο που εντάσσεται στο πλαίσιο του γάμου. Στο πλαίσιο αυτό, η Αφροδίτη λειτουργεί συμβολικά: ως θεά του έρωτα και της γονιμότητας εκφράζει τη συζυγική αγάπη, τη γονιμότητα και τη σταθερότητα της έγγαμης ζωής. Επομένως, η ματιά της δεν είναι ξεδιάντροπη, αλλά αποκτά νόημα όταν ιδωθεί ως βλέμμα που απευθύνεται στον σύζυγο.

Τέλος, έχει διατυπωθεί και μία ακόμη εκδοχή: ότι ο Guidobaldo II della Rovere ζήτησε από τον Τιτσιάνο να απεικονίσει στο έργο την αγαπημένη του, Clarice Orsini, ως αντίδραση προς τον πατέρα του, ο οποίος τον είχε πιέσει να τη διακόψει. Μάλιστα, αναφέρεται ότι ο πατέρας του τον απείλησε με αποκλήρωση το 1533, χρονιά κατά την οποία γεννήθηκε ο δεύτερος γιος του, Francesco Maria II della Rovere. Παρ’ όλα αυτά, η επικρατέστερη και περισσότερο αποδεκτή άποψη από τους ιστορικούς της τέχνης παραμένει ότι το έργο δημιουργήθηκε ως γαμήλιο δώρο και ότι η μορφή της Αφροδίτης λειτουργεί αλληγορικά, αποδίδοντας το ιδανικό της συζύγου στην Αναγέννηση.

Αργυρώ Κωνσταντά, Β Λυκείου

Για πολλά χρόνια, το επάγγελμα του ναυτικού θεωρούνταν αποκλειστικά αντρική υπόθεση. Η σκληρή δουλειά, τα μεγάλα ταξίδια, η απόσταση από το σπίτι, την οικογένεια και τους φίλους δημιούργησαν την εντύπωση ότι οι γυναίκες ήταν ακατάλληλες γι” αυτόν τον χώρο. Όμως οι εποχές αλλάζουν, και μαζί τους αλλάζουν και τα στερεότυπα. Σήμερα, όλο και περισσότερες γυναίκες αφήνουν τη ζωή στη στεριά, και επιλέγουν αυτή στη θάλασσα, φορώντας τη στολή του ναυτικού και αποδεικνύοντας πως η επιμονή και η τόλμη δεν έχουν φύλο.

Οι γυναίκες ναυτικοί, πέρα από τις δυσκολίες του επαγγέλματος, καλούνται να αντιμετωπίσουν και τα κοινωνικά στερεότυπα. Πολλές φορές, μάλιστα, χρειάζεται για να αποδείξουν την αξία τους να εργαστούν διπλά.  Παρ’ όλα αυτά, όσες επιλέγουν τη ζωή στη θάλασσα βρίσκουν μπροστά τους έναν δρόμο γεμάτο προκλήσεις, αλλά και ευκαιρίες. Εργάζονται σε θέσεις ευθύνης, από το μηχανοστάσιο μέχρι τη γέφυρα και συμμετέχουν ενεργά στη λειτουργία ενός πλοίου.

Για τα κορίτσια που ονειρεύονται να ταξιδέψουν, να γνωρίσουν τον κόσμο και να εργαστούν σε έναν από τους σημαντικότερους κλάδους της χώρας μας, η θάλασσα είναι πλέον πιο ανοιχτή από ποτέ. Οι γυναίκες ναυτικοί αποτελούν  λαμπρά παραδείγματα πως όταν υπάρχει θέληση, κανένα εμπόδιο δεν είναι αρκετά δυνατό.

Καθώς κοιτάμε προς το μέλλον, μπορούμε να είμαστε αισιόδοξοι πως η ναυτιλία γίνεται ολοένα και πιο δίκαιη, πιο συμπεριληπτική και πιο αυθεντική. Οι γυναίκες που ταξιδεύουν σήμερα στις θάλασσες του κόσμου ανοίγουν δρόμο για τις επόμενες γενιές. Πατούν όχι μόνο ανάμεσα στα κύματα, αλλά και σε έναν κόσμο που αλλάζει, και τον αλλάζουν και οι ίδιες με την τόλμη, τη δύναμη και την παρουσία τους.

Ισουφάι Άρτεμις, Γ Γυμνασίου

Πέρα από τα γνωστά έθιμα των Χριστουγέννων όπως τα κάλαντα και το χριστουγεννιάτικο δέντρο, υπάρχουν πολλά άγνωστα και τοπικά ελληνικά έθιμα. Ας ρίξουμε λοιπόν ανάλαφρα τη ματιά μας όσοι δεν τα μάθαμε!

Το Χριστόξυλο:

Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, στη Ρούμελη, Θεσσαλία και Μακεδονία, ο νοικοκύρης βάζει στο τζάκι ένα μεγάλο ξύλο το «Χριστόξυλο» από την Παραμονή των Χριστουγέννων μέχρι τα Φώτα. Η φωτιά πρέπει να μένει αναμμένη για να ζεσταίνει τον νεογέννητο Χριστό και να διώχνει τα καλικαντζάρια από το σπίτι.

Οι Καλικάντζαροι:

Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, οι καλικάντζαροι βγαίνουν από τα έγκατα της γης 12 μέρες πριν τα Χριστούγεννα για να πειράξουν τους ανθρώπους. Λέγεται ότι κατεβαίνουν αθόρυβα από την καμινάδα και αντιμετωπίζονται με αμύγδαλα, σύκα και λουκάνικα, η μυρωδιά των οποίων τους απωθεί.

Το Πάντρεμα της φωτιάς:

Στη Θράκη και αλλού, υπάρχει το έθιμο όπου ο νοικοκύρης «παντρεύει» τη φωτιά, τοποθετώντας δίπλα-δίπλα δύο μεγάλα ξύλα, το αρσενικό και το θηλυκό, για να εξασφαλίσει την ευτυχία και τη γονιμότητα της οικογένειας και των ζώων.

Κολίντα Μπάμπω:

Άλλο ένα έθιμο της Μακεδονίας και πιο συγκεκριμένα της Πέλλας είναι το έθιμο της «Κάλαντα Μπάμπογια». Το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων, ανάβουν φωτιές στα χωριά, γνωστές ως «Κάλαντα Μπάμπογια», μια φωτιά που οι μεγάλοι «κρατούν γιαγιά». Αναπαριστούν δηλαδή τη στέγη των παιδιών από τον Ηρώδη και ανάβουν φωτιά για να προφυλάξουν τους χωριανούς ώστε να προστατευτούν από τον Ηρώδη αλλά και από τα κακά που μπορεί να φέρει η νέα χρονιά.

Το έθιμο του καραβιού:

Παλαιότερα, ιδιαίτερα στη νησιωτική και ναυτική περιοχή, το παραδοσιακό ελληνικό χριστουγεννιάτικο σύμβολο ήταν το στολισμένο καραβάκι, όχι το δέντρο. Τα παιδιά, όταν έλεγαν τα κάλαντα, κρατούσαν μαζί τους μικρά καραβάκια, τα οποία οι νοικοκυραίοι γέμιζαν με φιλοδωρήματα.

Κουλουρογέρα:

Η κουλουρογέρα είναι μια παραδοσιακή εορταστική συνήθεια από τη Νάξο, η οποία περιέχει γλυκίσματα, κουλούρια και στάρι. Προέρχεται από το πρωτοχρονιάτικο τραπέζι. Πρώτα βράζουν το καλαμπόκι, το στάρι και τα όσπρια μέχρι να μαλακώσουν και αργότερα το ρίχνουν μπλέρι με εδέσματα. Θεωρείται ότι φέρνει τύχη στην οικογένεια και την ευφορία των καλλιεργειών.

Οι Μωμόγεροι:

Δρώμενο της Θράκης (κυρίως στη Δράμα) κατά το Δωδεκαήμερο. Μεταμφιεσμένοι χωρικοί γυρνούν στα σπίτια και αναπαριστούν ιστορίες με σκοπό να διώξουν τα κακά πνεύματα και να φέρουν ευημερία.

Αυτά τα έθιμα αναδεικνύουν τον πλούτο της ελληνικής λαογραφίας και την ποικιλία των τοπικών παραδόσεων.

Ειρήνη Χρήστου, Γ Γυμνασίου

«Φθινόπωρο: ο καιρός αλλάζει γνώμες.»

«Φθινόπωρο χωρίς ζακέτα της μαμάς, σαν καφέ χωρίς καφεΐνη.»

«Ο Σεπτέμβρης μπαίνει, τα σχολεία ανοίγουν, και οι γονείς ξαναβρίσκουν τον εαυτό τους.»

«Όπου φύλλο κι εγώ, αλλά όχι για γυμναστική… για ύπνο.»

«Φθινόπωρο: όταν το Netflix γίνεται σταθερή σχέση.»

«Σεπτέμβρης μπήκε και το κουδούνι χτυπά πιο δυνατά από τη διάθεση των μαθητών.»

«Με το πρώτο κρύο θέλει αγκαλιά… όχι καλοριφέρ.»

«Έρωτας φθινοπωρινός: σαν τη βροχή, ξεκινάει από το πουθενά.»

Παναγιώτα Κουκούμιαλου, Β Γυμνασίου

Παναγιώτα Κουκούμιαλου, Β Γυμνασίου

Τις πρώτες μέρες στο Γυμνάσιο τα πέρασα καλά, γιατί τους ήξερα όλους και δεν φοβήθηκα καν ούτε αγχώθηκα. Στο Γυμνάσιο σκέφτηκα ότι θα γνωρίσω νέους φίλους, γνώρισα κιόλας δύο άτομα. Σκέφτηκα ότι στο Δημοτικό δεν τα πέρασα τόσο καλά όσο περνάω στο Γυμνάσιο και πάλι όμως οι αρχές είναι ακόμη, έτσι και αλλιώς. Εύχομαι να πάνε όλα καλά και μέχρι το τέλος της σχολικής χρονιάς.

Τα μαθήματα είναι δυσκολότερα απ’ ότι στο δημοτικό σχολείο, ο χρόνος που αφιερώνουμε στην ιστορία έχει αυξηθεί πολύ, οι ελεύθερες ώρες έχουν μειωθεί εκτός αν έχουμε κενά όταν, ας πούμε λείπει κάποιος καθηγητής και πρέπει να φύγουμε.

Η ώρα τώρα είναι 09:00 το βράδυ. Είναι ώρα για φαγητό. Μα επιτέλους, βαρέθηκα  πια τα μαθήματα. Μου φαίνονται βέβαια ενδιαφέροντα, αλλά έλα που θέλω να έχω ελεύθερο χρόνο για παιχνίδι και ξεκούραση. Αυτά από εμένα για εσάς.

Δημήτρης Λεοντής, Α Γυμνασίου

Είμαστε τέλεια! Νιώθουμε μεγάλη χαρά! Επίσης, μου αρέσουν οι ασκήσεις, καθώς όσο μεγαλώνουμε, μαθαίνουμε νέα πράγματα. Μου αρέσει το Γυμνάσιο, επειδή το νέο μας σχολείο είναι μεγάλο. Έχουμε παρέες εδώ, οι βαθμοί είναι πια διαφορετικοί, το Γυμνάσιο έχει πεντάλεπτα διαλείμματα, ενώ στο Δημοτικό ήταν αλλιώς. Εδώ έχει περισσότερα μεγάλα παιδιά και πολλούς καθηγητές.

Αθηνά Ταουσάνη, Α Γυμνασίου