Το μοναστήρι είναι μόλις 400 μέτρα από τα σύνορα με την Αλβανία, κτισμένο στους πρόποδες του Όρους Νεμέρτζικα, το οποίο τοπικά λέγεται και Μερόπη. Ο ποταμός Αώος που έρχεται από την Πίνδο και ενώνεται με τον Βοϊδομάτη έξω από την Κόνιτσα, περνά πολύ κοντά από την ανατολική πλευρά της Ι. Μονής και ενώνεται με τον ποταμό Σαραντάπορο.

Το Μουσείο βρίσκεται περίπου 14 χλμ. νότια των Ιωαννίνων, στον Δήμο Μπιζανίου, επί του 12ου Χλμ. της Εθνικής οδού Ιωαννίνων – Αθηνών. Εξωτερικά διαβάζεται ως κτίριο αστικής φρουριακής αρχιτεκτονικής της Ηπείρου του 18ου αιώνα, με πολεμίστρες, καταχύτρες, σαχνισιά, ψηλούς τοίχους πέτρινους (με μικρά ανοίγματα), καμινάδες, κ.λπ., ενώ ο εσωτερικός χώρος έχει συνολικό όγκο 2.500 κυβικών μέτρων.

Η θεματολογία καλύπτει 24 αιώνες Ελληνικής Ιστορίας (από το 500 π.Χ.), με ιδιαίτερη έμφαση στην νεότερη ιστορία της Ηπείρου και χωρίζεται σε τρεις ενότητες 1) την ενότητα της Προ επανάστασης, 2) την ενότητα της Επανάστασης του 1821 και 3) την ενότητα του Β” Παγκοσμίου πολέμου. Το Μουσείο κλείνει με αναφορές και υπενθυμίσεις βασικών σημείων της Ελληνικής Ιστορίας και με το εργαστήρι του Καλλιτέχνη. Ορισμένα από τα ιστορικά γεγονότα και θέματα που αναπαριστάνονται είναι τα εξής:

• Το Κρυφό σχολείο κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας
• Το μαρτύριο του Διονύσιου του Φιλόσοφου (1611)
• Ο όρκος της Φιλικής Εταιρείας (1814)
• Κλέφτες και Αρματολοί
• Η σφαγή του Αλή Πασά στο νησί των Ιωαννίνων (Γενάρης 1822)
• Οι γυναίκες της Πίνδου, κατά τη Μάχη της Πίνδου (1940)
• Το Στρατηγείο της VIII Μεραρχίας, στη σπηλιά του Καλπακίου, (με το ομοίωμα του Στρατηγού Χαράλαμπου Κατσιμήτρου,1940)
• Η Κυρά της Ρω

Σίγουρα σε όλους μας αρέσει το καρναβάλι και οι απόκριες με τις πολύχρωμες μάσκες τις φανταχτερές στολές και τα σκορπισμένα χαμόγελα που μπορείς να δεις παντού .Έχετε αναρωτηθεί όμως ποιο είναι το ιστορικό αυτής της χαρμόσυνης γιορτής και τι σημαίνει τελικά;

Οι Απόκριες είναι εισαγωγή στην περίοδο της νηστείας και προετοιμασίας  για την μεγαλύτερη γιορτή των Χριστιανών το Πάσχα .Οι ρίζες των εθίμων και των εκδηλώσεων της αποκριάς βρίσκονται στην αρχαιότητα, όπου οι Έλληνες συνήθιζαν να τιμάνε τον θεό Διόνυσο διοργανώνοντας εκδηλώσεις τα Διονύσια. Εκεί άρματα παρελάμβαναν και πίσω τους ακολουθούσαν τραγουδιστές και χορευτές στολισμένοι με όμορφες φορεσιές.

Οι περισσότερες συνήθειες των Αρχαίων Ελλήνων  κατά τα Διονύσια πέρασαν και στο Βυζάντιο και σε αυτό βοήθησε πολύ το διάταγμα της ανεξιθρησκίας που ψήφισε ο Μέγας Κωνσταντίνος 313π.Χ. και έλεγε πως ο καθένας μπορεί να ακολουθήσει όποια θρησκεία θέλει και να πιστεύει σε όποιο θεό θέλει.

Όπως και στο Βυζάντιο έτσι και όταν επικράτησε η Χριστιανοσύνη πολλά έθιμα της αποκριάς από την Αρχαία Ελληνική περίοδο διατηρήθηκαν. Ωστόσο κάποια από αυτά συνδυάστηκαν με τις αντιλήψεις και τα έθιμα που απέκτησαν οι άνθρωποι για την περίοδο πριν την Σαρακοστή.

Τελικά ο καθένας μας έχει διαφορετική άποψη για το καρναβάλι . Άλλοι πιστεύουν πως είναι ένα ειδωλολατρικό έθιμο που όμως γιορτάζουν χριστιανικές χώρες .Άλλοι πάλι λένε πως είναι περίοδος προετοιμασίας για το Πάσχα. Εμείς όμως πιστεύουμε πως δεν έχει τόσο πολύ σημασία για το τι πρόκειται,  όσο η χαρά που σκορπάει σαν έρχεται και κάνει τους ανθρώπους να ξεχνάνε έστω και για μια στιγμή τα προβλήματα τους. Οι Απόκριες είναι η περίοδος αυτή των τριών εβδομάδων πριν την Καθαρά Δευτέρα. Πώς αλήθεια γιορτάζονται αυτές οι ξεχωριστές μέρες στην χώρα μας; Διάφορα έθιμα και παραδόσεις έχουν την τιμητική τους αυτές τις μέρες, σε όλη την Ελλάδα και οι Έλληνες τα εφαρμόζουν με τον δικό τους ξεχωριστό τρόπο!

Κρήτη

Στην Κρήτη, γιορτάζουν τις μέρες του καρναβαλιού με ιδιαίτερη ένταση, αφού οι κιθάρες και τα μαντολίνα πρωτοστατούν στις εκδηλώσεις και συνοδεύουν τις μασκαράδες στην μεγάλη παρέλαση. Η παρέλαση αυτή ολοκληρώνεται στην παραλιακή λεωφόρο και καταλήγει σε μεγάλο γλέντι στην πλατεία του Άγνωστου Στρατιώτη. Ένα από τα κρητικά αποκριάτικα έθιμα, είναι και οι «Λεράδες». Οι «Λεράδες», είναι μασκαράδες οι οποίοι φορούν γύρω από την μέση και τα χέρια μεγάλες κουδούνες και αποτελούν την συνηθέστερη μεταμφίεση των Κρητικών. Χαρακτηριστική δε μάσκα των Κρητικών, είναι η «Σιβιανή μάσκα». Αυτή είναι κατασκευασμένη από την ρίζα του φυτού «Αθάνατος». Ομάδα ανθρώπων φορά την μάσκα αυτή και περιφέρεται στα σπίτια του νησιού!

                                                                                       Λεράδες

Πάτρα

Το καρναβάλι της Πάτρας, αποτελεί το πιο γνωστή εκδήλωση της χώρας μας. Στην Πάτρα πραγματοποιούνται κάθε χρόνο, διάφορες εορταστικές εκδηλώσεις στην περίοδο των Αποκριών. Την τελευταία εβδομάδα των Αποκριών έχουμε και τον τερματισμό των καρναβαλικών εκδηλώσεων με τις δύο μεγάλες παρελάσεις των αποκριάτικων αρμάτων. Το Πατρινό Καρναβάλι άλλωστε, μετρά γύρω στα 180 χρόνια ιστορίας. Τις παρελάσεις απαρτίζουν μεγάλα αποκριάτικα άρματα που συνήθως σατυρίζουν καταστάσεις και πρόσωπα των ημερών μας, αλλά και πλήθος μασκαράδων, τόσο με Πατρινούς όσο και άλλους απ’ όλη την υπόλοιπη Ελλάδα. Ένα γνωστό και άκρως πατρινό έθιμο, είναι και τα λεγόμενα «Μπουρμπούλια». Σύμφωνα μ’ αυτό το έθιμο, γυναίκες μεταμφιέζονται σε ντόμινο, κρύβοντας τόσο το πρόσωπό τους, όσο και το σώμα τους, ώστε να έχουν εκείνες την αποκλειστική επιλογή του καβαλιέρου τους και συμμετέχουν σε απογευματινούς χορούς.

 Το καρναβάλι της Πάτρας

Σέρρες

Στο νομό Σερρών, αναβιώνει το έθιμο του «Καλόγερου». Τη γιορτή αυτή αρχίζουν οι Αναστενάρηδες με απόκρυφη μυσταγωγία και συμμετέχουν και οι μίμοι, οι οποίοι συγκροτούν το θίασο: ο Βασιλιάς, το Βασιλόπουλο, ο καπιστράς, ο καλόγερος, η νύφη, η μπάμπω και το εφταμηνίτικο, οι γύφτοι με την αρκούδα και, τέλος, οι Κουρούτζηδες (φύλακες).

 Αναστενάρηδες

Ξάνθη

Στην Ξάνθη, αναβιώνει το έθιμο «Κάψιμο του Τζάρου». Σύμφωνα με την λαϊκή μας παράδοση, ο «Τζάρος» ήταν ένα ανθρώπινο ομοίωμα που βρισκόταν τοποθετημένο πάνω σε πουρνάρια. Την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς, καιγόταν στο κέντρο της πλατείας, προκειμένου οι κάτοικοι της περιοχής να μην έχουν το καλοκαίρι ψύλλους. Αυτό το έθιμο προέρχεται από τους πρόσφυγες της Ανατολικής Θράκης. Το όνομα «Τζάρος» προήλθε από τον ήχο που έκαναν τα πουρνάρια όταν καίγονταν (τζ –τζ). Μετά το κάψιμο του «Τζάρου» την σειρά τους παίρνουν αμέτρητα πολύχρωμα πυροτεχνήματα.

 Κάψιμο του Τζάρου

Όλοι ξέρουμε τον δεύτερο μήνα του έτους, Φεβρουάριο ή Κουτσοφλέβαρο, με τα δίσεκτα του έτη, την ημέρα των ερωτευμένων, τις χαρούμενες Απόκριες κι άλλες γιορτές!

Ξέρουμε όμως όλοι πώς πήρε την ονομασία του;

Στα λατινικά η λέξη Φεβρουάριος σημαίνει καθαρμός, κάθαρση, λόγω των θρησκευτικών εορτών του εξαγνισμού και καθαρμού στη Ρώμη. Στην Ελλάδα έχει πάρει και διάφορες άλλες ονομασίες σχετικές τη μικρή του διάρκεια: Μικρός, Κουτσός, Φλιάρης, Γκουζούκης και Κούντουρον (< ποντιακά κοντή+ ουρά).

Το Φλεβάρης προέρχεται από τις «φλέβες», δηλαδή τα υπόγεια νερά που αναβλύζουν στη διάρκειά του από τις πολλές βροχές, ενώ η γιορτή του Αγίου Τρύφωνα την 1η του μήνα του έδωσε και το όνομα «Αϊ-Τρύφωνας».

Δίσεκτο Έτος

Το δίσεκτο έτος ξεκίνησε το 44 π.Χ. από τον Ιούλιο Καίσαρα, ο οποίος με τη βοήθεια του Σωσιγένη άλλαξε το ρωμαϊκό ημερολόγιο πρόσθεταν ακόμη μία ημέρα, μετά την «έκτη προ των καλενδών του Μαρτίου». Έτσι η ημέρα αυτή, επειδή μετριόταν δύο φορές, ονομάζεται ακόμη και σήμερα «δις έκτη» και το έτος που την περιέχει «δίσεκτο».

Η παρανόηση του λαού ότι τα δίσεκτα έτη είναι «γρουσούζικα» ίσως να προέρχεται από τη λανθασμένη αντίληψη της ετυμολογίας και της ορθογραφίας του πρώτου συνθετικού της λέξης «δίσεκτο». Δηλαδή αντί του σωστού «δις» (που σημαίνει δύο φορές) να εννοείται λανθασμένα το αχώριστο προθεματικό μόριο «δυς» που έχει την έννοια της δυστυχίας, «της δυσκολίας, της κακής καταστάσεως ή του απευκταίου αποτελέσματος».

O γήινος χρόνος (εννοούμε την αίσθηση του έτους όπως την εννοούμε ημερολογιακά εδώ στον πλανήτη Γη) δεν είναι ακριβώς 365 ημέρες όπως έχει επικρατήσει με την παγιωμένη πεποίθηση. Για την ακρίβεια το ημερολογιακό έτος είναι 365 ημέρες και 6 ώρες. Αυτές τις πλεονάζουσες 6 ώρες τις αθροίζουμε κάθε 4 χρόνια και τις κάνουμε μια ολόκληρη ημέρα στο τέλος του μήνα Φεβρουαρίου, κάνοντας το συγκεκριμένο έτος δίσεκτο. Με τον τρόπο αυτό, επιτυγχάνεται μια σταθερή αίσθηση της ροής του χρόνου με τις 4 εποχές του έτους να συμπίπτουν και ημερολογιακά μεταξύ τους.

Παροιμίες

Οι άνθρωποι έχουν βγάλει πολλές παροιμίες γι” αυτό τον μήνα:

«Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει, καλοκαίρι θα μυρίσει. Μα αν τύχει και θυμώσει, μες το χιόνι θα σε χώσει».

«Φλεβάρης, κουτσοφλέβαρος και του τσαπιού ο μήνας».

«Κάλλιο Μάρτης με παλούκια παρά Φλεβάρης με μπουμπούκια».

Και πολλές άλλες…

Γιορτές

 Ένα τριήμερο αφιερωμένο σε τρεις αγίους: τον Αϊ-Τρύφωνα την 1η, την Υπαπαντή στις 2 και του Αϊ-Συμιού (Αγίου Συμεών) στις 3 του μήνα. Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, «Ό,τι καιρός κάμει στη Παπαντής, θα τον κάμει σαράντα μέρες». Τον Φεβρουάριο γιορτάζει επίσης και ο Άγιος Χαράλαμπος (στις 10 του μήνα), ενώ στις 19 γιορτάζει η Αγία Φιλοθέη η Αθηναία.

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

  Ο πρώτος μήνας του έτους, κοινώς Γενάρης. Ονομάστηκε έτσι προς τιμή του θεού των Ρωμαίων Ιανού, ο οποίος θεωρούταν προστάτης των πρώτων αρχών και αιτίων. Η καθιέρωση του ως πρώτου μήνα του έτους έγινε το 450 π.Χ. από τους Ρωμαίους. Για τους αρχαίους Έλληνες η πρώτη του έτους ήταν η  21^η Ιουνίου. Οι Βυζαντινοί ακολούθησαν τους Ρωμαίους στο ζήτημα του ημερολογίου και έτσι καθιέρωσαν τον Ιανουάριο ως πρώτο μήνα, πράγμα που  διατηρήθηκε και στο Ιουλιανό ημερολόγιο και εξακολουθεί να ισχύει μέχρι σήμερα.
   Ο λαός μας έχει διάφορες ονομασίες για τον Ιανουάριο. Ο Γενάρης είναι και Γεννολοητής, γιατί τότε γεννούν τα κοπάδια, Γατομήνας, επειδή σ’ αυτόν ζευγαρώνουν οι γάτες και Μεσοχείμωνος, γιατί είναι ο μεσαίος από τους 3 μήνες του χειμώνα. Ακόμα Κρυαρίτης (στη Μάνη) για το τσουχτερό του κρύο, αλλά και Γελαστός για τις Αλκυονίδες ημέρες του. Κλαδευτής και Καλεντέρης (Πόντος – Καππαδοκία) από τα Κάλαντα (Καλένδες) της αρχιχρονιάς. Τέλος είναι Τρανός, Πρωτάρης, Μεγάλος μήνας ή Μεγαλομηνάς, γιατί είναι ο 1^ος μήνας του έτους με 31 ημέρες, αντίθετα με τον Κουτσό, τον Κουτσοφλέβαρο που ακολουθεί.

Γεωργικές εργασίες

Προετοιμάζουν τα γεωργικά τους εργαλεία, όταν υπάρχουν βροχές ή χιόνια.

Μεταφέρουν κοπριά στα κτήματα.
Κάνουν αποστραγγιστικά χαντάκια.
Ανοίγουν λάκκους γύρω από τα δέντρα για να δεχτούν περισσότερη βροχή ή τα ασβεστώνουν.
Σπέρνουν μπιζέλια, κουκιά, κρομμύδια.
Φυτεύουν φυλλοβόλα δέντρα, αγκινάρες, φράουλες, σπαράγγια.
Λιπαίνουν τα δέντρα με χωνεμένη κοπριά.
Κλαδεύουν ελαιόδεντρα.
Επισκευάζουν και βάφουν τις κυψέλες.
Αρχίζουν το άρμεγμα των προβάτων.
Οι γυναίκες ύφαιναν στον αργαλειό κιλίμια και βελέντζες, έπλεκαν και έραβαν.

Εορτές

Πλούσιο είναι το εορτολόγιο του Ιανουαρίου αρχίζοντας με την γιορτή του Αγίου Βασιλείου και της Περιτομής του Χριστού την πρώτη του μήνα και τελειώνοντας με την γιορτή των Τριών Ιεραρχών στα τέλη του. Ενδιάμεσα έχουμε την γιορτή των Θεοφανίων (στις 6), του Αϊ-Γιάννη (στις 7), του Αγίου Γρηγορίου (στις 25) αλλά και τις εορτές των δύο μεγάλων αγίων του πρώιμου αιγυπτιακού χριστιανισμού: του Μεγάλου Αντωνίου (στις 17) και του Αθανασίου(στις 18).