1st Masterclass in Filmmaking

O Όμιλος Πολιτισμού «Κινηματογραφική Λέσχη 1.0» του 1^ου Πρότυπου Γυμνασίου Πρέβεζας με Λ.Τ. είχε την χαρά να συμμετάσχει, την Παρασκευή, 24/05/2025 στο «1^ο Εξειδικευμένο Σεμινάριο στις βασικές αρχές του κινηματογράφου, της ανάλυσης ταινιών και της κινηματογραφικής μουσικής» που διοργάνωσε το 4ο Διεθνές Κινηματογραφικό Φεστιβάλ ταινιών μικρού μήκους «Short Encounters» στην Πρέβεζα!

          Στην εκπαιδευτική δράση, που πραγματοποιήθηκε στην ΟΑΣΗ Πρέβεζας οι μαθητές/τριες του Ομίλου παρακολούθησαν τέσσερις εισηγήσεις. Αρχικά μίλησε η Ελληνίδα ηθοποιός, δασκάλα υποκριτικής και παραγωγός ταινιών, Χριστίνα Σωτηρίου, η οποία αναφέρθηκε ευσύνοπτα στην γλώσσα του κινηματογράφου και στον τρόπο, με τον οποίο οι δημιουργοί μιας ταινίας παράγουν μέσω αυτής νοήματα και συναισθήματα. Τέλος παρουσίασε έναν σύντομο οδηγό με τα βασικά βήματα δημιουργίας μιας ταινίας.

Η δεύτερη εισήγηση ήταν της AlanaDeFonseca, μουσικής και φωνητικής παραγωγού (music/vocal producer), από το Los Angeles, η οποία έχει γράψει πάνω από 1000 τραγούδια για τηλεοπτικές παραγωγές και τον κινηματογράφο και είναι υποψήφια για Grammy. Η AlanaDeFonseca ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο της μουσικής σχετικά με το μήνυμα που λαμβάνουν οι θεατές μιας ταινίας μέσω αυτής. Επίσης επέμεινε και στη δυναμική της μουσικής να δημιουργεί συναισθήματα, ενώ παράλληλα έδωσε ιδέες για την επιτυχημένη χρησιμοποίησή της ανάλογα με το κοινό, στο οποίο απευθύνεται ο δημιουργός και τον στόχο του. Μίλησε επίσης για την συνεργασία που απαιτείται με όλους τους συντελεστές μιας ταινίας, πληροφόρησε τους μαθητές/τριες για τις επαγγελματικές προοπτικές, που έχει ο κλάδος με τον οποίο ασχολείται και απάντησε στις ερωτήσεις τους. Στη συνέχεια ακολούθησε η παρακολούθηση μιας μικρής σκηνής με τη χρήση διαφορετικών πλάνων λήψης, χωρίς και με την χρήση της μουσικής, ώστε να εξαχθούν από τους μαθητές/τριες συμπεράσματα για τον ρόλο των εν λόγω κωδίκων.

          Έπειτα οι μαθητές/τριες παρακολούθησαν την εισήγηση του Ιρλανδού Jamie O’ Rourke, σκηνοθέτη και σεναριογράφου, υποψήφιου για Όσκαρ το 2025 για την ταινία του «Calf», η οποία έχει ήδη κερδίσει διακρίσεις σε διεθνή Φεστιβάλ. Ο Jamie O’ Rourke αναφέρθηκε στο θέμα της πρώτης ταινίας του, με τίτλο Scrap, που ήταν υποψήφια το 2022 για το IFTA και το θέμα της περιθωριοποίησης κοινωνικών ομάδων, που είναι υπαρκτό στη χώρα του. Παράλληλα κατέθεσε τις εμπειρίες του σχετικά με τη διαδικασία υλοποίησης και  δημιουργίας των ταινιών του. Αφού προβλήθηκαν οι δύο ταινίες του, η εισήγησή του έκλεισε με τις ερωτήσεις των μαθητών, που απαντήθηκαν από τον δημιουργό.

          Η τελευταία εισήγηση έγινε από μια τετραμελή ομάδα Καναδών, οι τρεις από τους οποίους προέρχονται από μια Φυλή των Ινδιάνων, τους Beric Manywounds , Alanna Onespot, Ben Pipestem και Ryan Von Hagen.  Προηγήθηκε η προβολή της ταινίας μικρού μήκους «Cut Knife Creek», στην οποία συμμετείχαν. Στη συνέχεια όλοι τους μίλησαν για την παραπάνω ταινία κινουμένων σχεδίων η οποία, μέσω της αφήγησης μιας ιστορίας από την παράδοσή τους στην εθνική τους γλώσσα, καταφέρνει να την κάνει να ακουστεί ξανά. Τέλος εστίασαν στον βασικό στόχο, που θέλησαν να πετύχουν μέσω της ταινίας τους, που είναι η ευαισθητοποίηση του παγκοσμίου κοινού για τις γλώσσες που χάνονται. Αξίζει να τονιστεί ότι η γλώσσα τους σήμερα ομιλείται από λιγότερους από 50 ανθρώπους.

          Οι εντυπώσεις των μαθητών του Ομίλου «Κινηματογραφική Λέσχη 1.0» ήταν πολύ ένθερμες, γιατί είχαν την μοναδική ευκαιρία να συνομιλήσουν με διακεκριμένους δημιουργούς, οι οποίοι τους προσέγγισαν με αμεσότητα, να εμπνευστούν από τα έργα τους, να αποκτήσουν εξειδικευμένες γνώσεις πάνω στην κινηματογραφική γλώσσα, και γιατί όχι, να οραματιστούν τους εαυτούς τους ως μελλοντικούς (συν)δημιουργούς ταινιών!

• Παρατήρηση: Αυτό το είδος προσπαθεί να καταγράψει την πραγματικότητα όσο το δυνατόν πιο αντικειμενικά, με τον δημιουργό να παρεμβαίνει ελάχιστα, σαν να είναι «μια μύγα στον τοίχο».

• Συμμετοχικό: Εδώ, ο δημιουργός του ντοκιμαντέρ αλληλεπιδρά ενεργά με τα υποκείμενα και τα γεγονότα, αποτελώντας συχνά μέρος της ιστορίας που ξεδιπλώνεται.

• Ποιητικό: Αυτό το είδος δίνει έμφαση στην αισθητική, τις διαθέσεις και τους ρυθμούς, χρησιμοποιώντας συμβολικές εικόνες και ήχους, για να δημιουργήσει μια υποκειμενική και συχνά λυρική απόδοση της πραγματικότητας.

• Επεξηγηματικό/Εκθεσιακό: Σε αυτό το είδος, μια κυρίαρχη φωνή (συνήθως ένας αφηγητής) καθοδηγεί τον θεατή, παρουσιάζοντας πληροφορίες και επιχειρήματα με έναν πιο άμεσο και διδακτικό τρόπο, συχνά χρησιμοποιώντας αρχειακό υλικό και συνεντεύξεις.

• Αναστοχαστικό : Αυτό το είδος αναδεικνύει την ίδια τη διαδικασία δημιουργίας του ντοκιμαντέρ, εξετάζοντας την σχέση μεταξύ του κινηματογραφιστή και του θεατή, καθώς και τις προκλήσεις της αναπαράστασης της πραγματικότητας.

• Επιτελεστικό: οι πρωταγωνιστές παίζουν τον εαυατό τους, τη ζωή τους.

Βασικά χαρακτηριστικά των ταινιών animation:

• Δημιουργία Ψευδαίσθησης Κίνησης: Είναι θεμελιώδης αρχή του animation. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω της ταχείας διαδοχικής προβολής μιας σειράς καρέ, όπου κάθε καρέ διαφέρει ελαφρώς από το προηγούμενο.

• Τεχνικές Υλοποίησης: Οι ταινίες animation μπορούν να δημιουργηθούν με μια ευρεία ποικιλία τεχνικών. Οι πιο γνωστές περιλαμβάνουν το παραδοσιακό δισδιάστατο (2D) animation (ζωγραφική στο χέρι ή ψηφιακά), το τρισδιάστατο (3D) animation μέσω υπολογιστή (CGI), το stop-motion animation (με αντικείμενα ή πλαστελίνη) και άλλες μεθόδους.

• Αφηγηματικότητα και Σενάριo: Όπως και οι ταινίες ζωντανής δράσης, οι ταινίες animation βασίζονται σε ένα σενάριο και μια αφηγηματική δομή και περιλαμβάνουν τους χαρακτήρες, την πλοκή, τη σύγκρουση και την τελική λύση.

• Χαρακτήρες με Εκφραστικότητα: Σχεδόν πάντα υπάρχει υπερβολή στην κίνηση και τις εκφράσεις του προσώπου των ηρώων.

• Φαντασία – Παμψυχισμός: Αποτελεί κανονικότητα η παραβίαση των νόμων της φυσικής και η απεικόνιση ιδεών και καταστάσεων, που θα ήταν δύσκολο ή αδύνατο να υλοποιηθούν σε ταινίες ζωντανής δράσης.

• Οπτικοακουστική Πληρότητα: Υπάρχει στενή σχέση εικόνας και ήχου. Η μουσική, τα ηχητικά εφέ και οι φωνές των ηθοποιών (voice acting) παίζουν καθοριστικό ρόλο στην ατμόσφαιρα, την αφήγηση και τη συναισθηματική απήχηση της ταινίας.

Περιγραφή ταινίας:

Το ντοκιμαντέρ «Χωρίς Βιτρίνα» παρακολουθεί τις δραστηριότητες τριών μαθητών του Γυμνασίου Αλικιανού Χανιών εκτός του σχολικού τους χώρου, όταν πιάνουν δουλειά στη λαϊκή αγορά της περιοχής τους, βοηθώντας τους δικούς τους τόσο στην πώληση των φρούτων και λαχανικών που παράγουν, όσο και στην περισυλλογή τους από τα κτήματά τους. Στο ντοκιμαντέρ καταγράφονται τέλος οι εμπειρίες τους μέσα από την ενασχόλησή τους με τη συγκεκριμένη δουλειά, όπως και τα μελλοντικά τους σχέδια.

Δραστηριότητα πριν τη θέαση της ταινίας

Οι μαθητές/τριες κλήθηκαν να απαντήσουν στο παρακάτω ερώτημα:

Με βάση τον τίτλο της του ντοκιμαντέρ ποια πιστεύετε ότι θα είναι η υπόθεση του;

Ακούστηκαν αρκετές ιστορίες, που έπλασαν οι μαθητές/τριες χρησιμοποιώντας τη φαντασία τους. Μερικές ήταν οι εξής:

Υπόθεση 1: Η ταινία μάλλον μιλάει για καταστήματα που δεν έχουν βιτρίνες, ίσως επειδή είναι μυστικά, λόγω του ότι πουλάνε πράγματα που είναι παράνομα.

Υπόθεση 2: Η ταινία πιθανόν να αναφέρεται σε ανθρώπους που δουλεύουν από το σπίτι τους, χρησιμοποιώντας την τεχνολογία και το διαδίκτυο.

Υπόθεση 3: Το ντοκιμαντέρ ίσως παρουσιάζει την πραγματική κατάσταση που βιώνουν ορισμένοι άνθρωποι, δηλαδή χωρίς να προσποιούνται, χωρίς να κρύβουν τον εαυτό τους ή τα συναισθήματά τους, αλλά λέγοντας στον φακό την αλήθεια τους. Οι άνθρωποι αυτοί μπορεί να βρίσκονται στο περιθώριο της κοινωνίας.

Υπόθεση 4: Το ντοκιμαντέρ θα μπορούσε να έχει ως θέμα του τη ζωή σε μέρη της Ελλάδας που δεν είναι «τουριστικά» ή «προβεβλημένα» και που οι κάτοικοί τους αντιμετωπίζουν δυσκολίες και προβλήματα, π.χ. ως προς τις μετακινήσεις ή θέματα υγείας, εκπαίδευσης των παιδιών κτλ.

Δραστηριότητα επέκτασης σεναρίου – σκηνής

Οι μαθητές/τριες χωρίστηκαν σε ομάδες. Κάθε ομάδα επέλεξε ένα από τα τρία παιδιά και συνέχισε το σενάριο του ντοκιμαντέρ, παρακολουθώντας τον κάθε ήρωα χωριστά μετά το τέλος της δουλείας του στη λαϊκή ή στα κτήματα, π.χ. όταν επέστρεφε στο σπίτι του και ετοιμαζόταν για τα μαθήματά του ή όταν έβγαινε βόλτα με τους φίλους του.

Ακολουθεί μια ιδέα από αυτές που δημιούργησαν οι μαθητές/τριες:

Σκηνή: Σάββατο Βράδυ στα Χανιά

Τόπος – Χρόνος:

ΠΛΑΤΕΙΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ ΧΑΝΙΩΝ – ΣΑΒΒΑΤΟ ΒΡΑΔΥ

Πρόσωπα σκηνής:

ΓΙΑΝΝΗΣ: το παιδί στο ντοκιμαντέρ, που μαζεύει άγρια χόρτα στο χωράφι του και τα πουλάει στη λαϊκή.

ΜΑΝΟΣ και την ΕΛΕΝΑ: φίλοι του Γιάννη από το σχολείο.

Ο Γιάννης περπατάει χαλαρά με δύο φίλους του, τον Μάνο και την Έλενα. Έχουν μόλις τελειώσει μια βόλτα στα μαγαζιά και τώρα κατευθύνονται προς μια καφετέρια στην πλατεία. Ο Γιάννης φοράει τζιν και ένα απλό T-shirt. Δεν έχει καμία σχέση με την εικόνα του στη λαϊκή.

ΜΑΝΟΣ: (Σπρώχνοντας φιλικά τον Γιάννη) Εντάξει, ρε Γιάννη, παραδέξου το. Η εβδομάδα σου ήταν χειρότερη από τη δική μας.

ΓΙΑΝΝΗΣ (Χαμογελώντας) Μην το λες. Κάθε Σάββατο πρωί, ξύπνημα στις έξι, μετά λαϊκή, μετά χωράφι… μέχρι να φτάσει το βράδυ, νιώθω σαν να με έχει πατήσει τρένο.

ΕΛΕΝΑ Και γιατί το κάνεις; Δεν μπορείς να πεις στον πατέρα σου «όχι»;

ΓΙΑΝΝΗΣ (Ανασηκώνοντας τους ώμους) Δεν είναι τόσο απλό. Είναι δικό μας το μαγαζί, δικά μας τα κτήματα. Αν δεν βοηθήσω εγώ, ποιος θα βοηθήσει; Και ξέρεις, έχει κι τη φάση του. Μαθαίνω πράγματα.

ΜΑΝΟΣ Τι πράγματα; Πώς να πουλάς ντομάτες;

ΓΙΑΝΝΗΣ (Γελώντας) Και πώς να διαλέγεις τις σωστές! Αλλά και πώς να μιλάς με τον κόσμο, να διαπραγματεύεσαι. Και κυρίως, πόσο κόπο θέλει να βγει το μεροκάματο.

ΕΛΕΝΑ (Προβληματισμένη) Καλά, εγώ ακόμα δεν καταλαβαίνω πώς βρίσκεις χρόνο για όλα αυτά και μετά για διάβασμα.

ΓΙΑΝΝΗΣ (Κουνώντας το κεφάλι) Δεν βρίσκω πάντα. Γι’ αυτό τα βράδια του Σαββάτου είναι ιερά. Μου αρέσει να ξεδίνω. Σκέφτομαι καμιά φορά ότι όταν τελειώσω το σχολείο, ίσως να μείνω εδώ και να ασχοληθώ πιο σοβαρά με αυτό. Να το εκσυγχρονίσω.

ΜΑΝΟΣ Τι λες τώρα; Είσαι τρελός; Δεν σκέφτεσαι να φύγεις; Να πας Αθήνα, Θεσσαλονίκη, κάπου αλλού;

ΓΙΑΝΝΗΣ Εννοείται το σκέφτομαι! Αλλά και εδώ υπάρχει μέλλον. Δεν είναι όλα άσπρο ή μαύρο. Άσε που μου αρέσει η φύση, το να δουλεύω με τα χέρια μου.

Φτάνουν σε ένα τραπέζι έξω από την καφετέρια. Κάθονται και ο Γιάννης παίρνει μια βαθιά ανάσα, χαλαρώνοντας.

ΕΛΕΝΑ Λοιπόν, τι θα πιούμε; Εγώ θέλω μια σοκολάτα.

ΓΙΑΝΝΗΣ (Με ένα πλατύ χαμόγελο) Εγώ, μια γκαζόζα. Να πάρω δυνάμεις για την επόμενη εβδομάδα!

Και οι τρεις γελάνε…

Περιγραφή ταινίας:

Ένας ελέφαντας ξαφνικά εισβάλλει στο υαλοπωλείο ενός ιδιοκτήτη ειδών πορσελάνης, ο οποίος τακτοποιεί με τη μέγιστη φροντίδα, ίσως και λατρεία, τα εκθέματά του, προσέχοντας μήπως έχουν κάποια ατέλεια στον τρόπο εμφάνισής τους. Ο ελέφαντας αισθάνεται εγκλωβισμένος από τη στενότητα του χώρου, αλλά καταβάλλει κάθε προσπάθεια να σώσει τα αντικείμενα που κινδυνεύουν. Ξαφνικά όμως, όταν βλέπει μια ζωγραφιά ενός πιάτου με ένα ποντίκι, πανικοβάλλεται και ο ιδιοκτήτης, που μέχρι τότε βρισκόταν ο ίδιος σε πανικό, προσπαθεί να καθησυχάσει τον ελέφαντα. Τελικά ο ελέφαντας απεγκλωβίζεται από το υαλοπωλείο, χωρίς να προκαλέσει καμία ζημία στο κατάστημα, γεγονός που χαροποιεί τον ιδιοκτήτη. Ωστόσο ο ίδιος την επόμενη μέρα τον βλέπει να βρίσκεται καθισμένος στη βιτρίνα του γειτονικού φούρνου.

Δραστηριότητα για τους πολιτιστικούς κώδικες: Σύμβολα της ταινίας

Οι μαθητές, αφού είδαν την ταινία, εντόπισαν τα σύμβολά της. Οι απαντήσεις τους ήταν οι εξής:

• Ο ελέφαντας: συμβολίζει το άγχος και τις φοβίες του πωλητή, μήπως σπάσει κάποιο από πορσελάνινα αντικείμενα της συλλογής του.

• Η προβοσκίδα του ελέφαντα: σε ένα πλάνο της ταινίας χρησιμοποιείται σαν να είναι ένα ανθρώπινο χέρι, που καταφέρνει να πιάσει το βάζο στον αέρα (ευαισθησία ελέφαντα)

• Σε άλλο πλάνο χρησιμοποιείται ως περισκόπιο, ώστε να διακρίνει τα εμπόδια και να αποφύγει την πτώση των πορσελάνινων αντικειμένων (ενσυναίσθηση ελέφαντα).

• Η εικόνα ενός ποντικιού στο πιάτο: συμβολίζει τον φόβο, πανικό του ελέφαντα.

• Η δυσκολία αναπνοής του ελέφαντα: συμβολίζει την κρίση πανικού στην οποία βρίσκεται, λόγω του εγκλωβισμού του στο υαλοπωλείο.

• Η προσπάθεια καθησυχασμού του ελέφαντα από τον πωλητή: συμβολίζει ίσως τη συνειδητοποίηση του δικού του άγχους.

• Η μετακίνηση του ελέφαντα στη βιτρίνα του απέναντι καταστήματος (φούρνου): συμβολίζει την ύπαρξη και διατήρηση του προβλήματος του άγχους και της φοβίας του ιδιοκτήτη, παρά την επιτυχή έξοδο του ελέφαντα από το υαλοπωλείο.

Θεατρική Δραστηριότητα (Διάδρομος Συνείδησης)

• Οι μαθητές σκέφτηκαν αν έχουν οι ίδιοι κάποια φοβία. Αν δεν είχαν τους ζητήθηκε να επινοήσουν κάποια.

• Στη συνέχεια σχηματίστηκαν δύο σειρές μαθητών, όπου ανάμεσα από τις δύο θα περνούσε το παιδί που είχε μια φοβία.

• Η 1^η σειρά θα προσπαθούσε να το πείσει να ξεπεράσει τη φοβία του με επιχειρήματα, προτρέποντας το να κάνει κάτι.

• Η 2^η σειρά θα πρότεινε στο παιδί να μείνει απαθές και να εξακολουθεί να ζει με τη φοβία του. Στο τέλος το παιδί θα αποφάσιζε ποια επιχειρήματα το έπεισαν περισσότερο και ποια άποψη θα ακολουθήσει.

Ακούστηκαν διάφορες φοβίες των παιδιών. Τα ενδιαφέροντα στοιχεία που προέκυψαν ήταν τα εξής:

1. Δε δίστασαν να ομολογήσουν τις φοβίες τους, γεγονός που δείχνει ότι είναι καταστάσεις που έχουν συνειδητοποιήσει.

2. Η ταινία αποτέλεσε την αφορμή, για να προβληματιστούν γενικότερα γύρω από το θέμα «φοβία», ξεφεύγοντας από τις προσωπικές τους αντιδράσεις και συμπεριφορές και συνειδητοποιώντας τον παρόμοιο «μηχανισμό λειτουργίας» τους σε νοητικό και ψυχολογικό επίπεδο.

3. Διασκέδασαν με αυθόρμητο τρόπο με τις προτάσεις και τις αντιπροτάσεις που άκουσαν από τους συμμαθητές τους.

4. Κατάφεραν σε κάποιο βαθμό να μετατοπίσουν την οπτική τους πάνω στις φοβίες τους.

Περιγραφή Ντοκιμαντέρ

 Η ταινία έχει ως θέμα της τη σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ ενός παππού και του εγγονού του στο μονοθέσιο δημοτικό σχολείο του χωριού. Ιδιαιτερότητα του σχολείου είναι ο μοναδικός μικρός μαθητής του, ο οποίος υποχρεώνει και τον παππού του να παραμένει μαζί του καθημερινά σε όλη τη διάρκεια του μαθήματος. Έτσι το σχολείο αποκτά δύο μαθητές, καθώς ο παππούς βρίσκει την ευκαιρία να μάθει και αυτός να γράφει και να διαβάζει. Όμως τα πράγματα για τους δύο μαθητές αλλάζουν, όταν μαθαίνουν ότι το σχολείο τους θα κλείσει.

Θεατρική Δραστηριότητα (ανακριτική καρέκλα)

Οι μαθητές/τριες συζήτησαν ανά ομάδες τα επιχειρήματα του Διευθυντή Πρωτοβάθμιας και ενός κατοίκου του χωριού που αναλαμβάνει να τον «ανακρίνει» για την απόφασή του να κλείσει το σχολείο και πρόσθεσαν τη δική τους σκηνή. 

Σκηνή: Η τάξη του σχολείου. Στο κέντρο, τοποθετήσαμε την καρέκλα της έδρας, στην οποία δώσαμε το ρόλο της «ανακριτικής καρέκλας».

Ένας μαθητής πήρε το ρόλο του Διευθυντής Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, ο οποίος ονομάζεται Βασίλης Αντωνίου και κάθεται με εμφανή αμηχανία. Απέναντί του, όρθιος, στέκεται ο κύριος Γιώργος Παπαδόπουλος, ο «ανακριτής», κάτοικος του χωριού με ένα μπλοκάκι σημειώσεων στο χέρι, τον οποίο υποδύθηκε ένα άλλος μαθητής.

Κάτοικος του χωριού: (Χωρίς πρόλογο, με σταθερή φωνή) Κύριε Αντωνίου, καθίσατε στην καρέκλα αυτή για να απαντήσετε για την απόφασή σας να κλείσετε το μονοθέσιο σχολείο μας. Επιβεβαιώνετε την απόφασή σας;

Διευθυντής: Ναι, κύριε Παπαδόπουλε. Ήταν μια δύσκολη, αλλά αναγκαία απόφαση.

Κάτοικος του χωριού: Αναγκαία; Για ποιον ακριβώς ήταν αναγκαία; Για το ένα παιδί που φοιτούσε εκεί; Για τον παππού του που βρήκε ξανά το φως της γνώσης; Ή μήπως για το Υπουργείο;

Διευθυντής: (Ενοχλημένος) Πρέπει να καταλάβετε ότι υπάρχουν συγκεκριμένα κριτήρια και πρωτόκολλα που πρέπει να ακολουθήσουμε. Ένα σχολείο με έναν μόνο μαθητή δεν είναι βιώσιμο οικονομικά.

Κάτοικος του χωριού: Βιώσιμο οικονομικά; Αλήθεια υπολογίσατε τη ζημία που προκαλείται; Το κόστος της αποκοπής ενός παιδιού από το οικείο του περιβάλλον; Το κόστος της στέρησης μιας ευκαιρίας μάθησης για έναν άνθρωπο που τόλμησε να πιάσει το νήμα της γνώσης στα γεράματά του; Αυτά τα υπολογίσατε;

Διευθυντής: Κύριε Παπαδόπουλε, δεν είμαι αναίσθητος. Κατανοώ τη συναισθηματική πλευρά του ζητήματος, αλλά η λειτουργία ενός σχολείου με έναν μαθητή είναι οικονομικά συμφέρουσα και δεν προσφέρει τις ίδιες ευκαιρίες κοινωνικοποίησης με ένα μεγαλύτερο σχολείο.

Κάτοικος του χωριού: Κοινωνικοποίηση; Να τον στριμώξετε σε ένα ταξί κάθε μέρα; Να τον πετάξετε σε μια τάξη γεμάτη άγνωστα πρόσωπα στα μέσα της χρονιάς; Αυτή είναι η κοινωνικοποίηση που οραματίζεστε; Δεν ήταν κοινωνικοποίηση η αλληλεπίδραση με τον παππού του, με τη δασκάλα, με το ίδιο το περιβάλλον του χωριού;

Διευθυντής: Υπάρχουν παιδαγωγικές μελέτες που υποστηρίζουν ότι η αλληλεπίδραση με συνομηλίκους είναι ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη ενός παιδιού.

Κάτοικος του χωριού: Και δεν υπήρχε καμία άλλη λύση; Καμία εναλλακτική; Δεν εξετάσατε την περίπτωση ενός κινητού σχολείου που θα μπορούσε να εξυπηρετεί και άλλα απομονωμένα παιδιά της περιοχής; Δεν σκεφτήκατε πόσο σημαντικό είναι ένα σχολείο για ένα μικρό χωριό, που παλεύει να μην ερημώσει;

Διευθυντής: Αυτά είναι πολύπλοκα ζητήματα που απαιτούν μελέτες και κονδύλια. Δεν είναι τόσο απλό όσο το παρουσιάζετε.

Κάτοικος του χωριού: Απλό είναι να κλείσεις μια πόρτα, κύριε Διευθυντά. Ποια ήταν η τελευταία φορά που επισκεφθήκατε ένα τέτοιο απομονωμένο σχολείο; Που μιλήσατε με τους ανθρώπους του;

Διευθυντής: Σιωπή …

Κάτοικος του χωριού: (Αφήνει το μπλοκάκι του. Η φωνή του γίνεται πιο χαμηλή, αλλά παραμένει σταθερή) Κύριε Αντωνίου, η απόφασή σας μπορεί να φαίνεται λογική. Όμως στην πραγματικότητα, άφησε πίσω της ένα παιδί πιο μόνο, έναν παππού με μια ημιτελή προσπάθεια και μια κοινότητα λίγο πιο αποδυναμωμένη. Αυτά είναι τα αποτελέσματα της «αναγκαίας» απόφασής σας.

Περιγραφή ταινίας:

Μια μαθήτρια με πρόβλημα κώφωσης συνυπάρχει αρμονικά με τους υπόλοιπους συμμαθητές και συμμαθήτριες της στο δημοτικό σχολείο Εμπρόσνερου Χανίων χάρη στην πολύτιμη βοήθεια που προσφέρουν οι δύο δασκάλες τους. Η μικρή Ευαγγελία μαθαίνει τη νοηματική γλώσσα με τη βοήθεια της δασκάλας της παράλληλης στήριξης, η οποία παράλληλα τη διδάσκει και στα άλλα παιδιά της τάξης, ώστε να μπορούν να συνεργάζονται, χωρίς διαχωρισμούς με την Ευαγγελία.

Δραστηριότητα για την επέκταση του σεναρίου -Σκηνές και πλάνα

Πλάνο γεφύρωσης: η Ευαγγελία να βγαίνει από το σχολείο, κρατώντας το χέρι της μητέρας της.

Σκηνή: Σπίτι της Ευαγγελίας, στην τραπεζαρία, όπου υπάρχουν παιχνίδια, βιβλία ή υλικά ζωγραφικής.

Πλάνο: η κάμερα εστιάζει στη μητέρα, που κάθεται απέναντι από τον δημοσιογράφο. Η Ευαγγελία μπορεί να βρίσκεται κάπου στο χώρο, απασχολούμενη με κάτι.

Χρόνος: Απόγευμα, μετά το σχόλασμα.

Πρόσωπα:

• Δημοσιογράφος (Δ): Ένας ευαισθητοποιημένος και προσεκτικός άνθρωπος, που έχει παρακολουθήσει την ιστορία της Ευαγγελίας στο σχολείο.

• Μητέρα της Ευαγγελίας (Μ): Μια γυναίκα που αγαπάει βαθιά το παιδί της, έχει περάσει δυσκολίες αλλά πλέον νιώθει αισιοδοξία και ευγνωμοσύνη.

Διάλογος

Δ: (Χαμογελάει φιλικά) Κυρία Μαρία, σας ευχαριστούμε πολύ που μας δεχτήκατε στο σπίτι σας. Είδαμε στο σχολείο πόσο όμορφα έχει ενταχθεί η Ευαγγελία χάρη στην προσπάθεια των δασκάλων και των συμμαθητών της. Πώς είναι η καθημερινότητά της μόλις χτυπήσει το κουδούνι της λήξης; Τι γίνεται όταν γυρίζετε σπίτι;

Μ: (Παίρνει μια ανάσα, χαμογελάει συγκινημένη) Η αλήθεια είναι ότι το σχολείο έχει αλλάξει πάρα πολύ την καθημερινότητά μας, προς το καλύτερο. Παλιά, υπήρχε μια απομόνωση. Τώρα, η Ευαγγελία έρχεται γεμάτη εικόνες, γεμάτη λέξεις… γεμάτη νοήματα, για την ακρίβεια!

Μ: Μόλις γυρίσουμε, συνήθως θέλει να μου «πεί» τι έκανε. Προσπαθεί με τα νοήματα που μαθαίνει, με εκφράσεις, τις χειρονομίες να μου δείξει. Και εγώ προσπαθώ να καταλάβω. Αλλά πλέον, έχω μάθει και εγώ περισσότερα νοήματα, οπότε είναι πιο εύκολο.

B- roll Πλάνο: Κοντινό στα χέρια της μητέρας και της Ευαγγελίας καθώς «συνομιλούν» με νοήματα. Εστίαση στις εκφράσεις του προσώπου τους που συμπληρώνουν τα νοήματα.

Δ: Άρα, η επικοινωνία είναι πλέον πιο ανοιχτή και στο σπίτι;

Μ: Πολύ πιο ανοιχτή! Μπορεί πλέον να εκφραστεί με ευκολία για το αν είναι χαρούμενη, αν είναι στενοχωρημένη για κάτι μικρό που έγινε. Μπορεί να μου ζητήσει πράγματα με νοήματα. Αυτό για εμάς είναι πολύτιμο. Δε νιώθει την απογοήτευση που ένιωθε παλιά, που δεν μπορούσε να επικοινωνήσει.

Πλάνο: Μεσαίο πλάνο της μητέρας να παρακολουθεί την Ευαγγελία με αγάπη από μακριά.

Δ: Πώς είναι η ρουτίνα της το απόγευμα; Έχει καθόλου επαφή με συμμαθητές της εκτός σχολείου;

Μ: Έχουμε μια ρουτίνα. Κάνουμε λίγο επανάληψη αυτά που έμαθε στο σχολείο, με οπτικό υλικό. Παίζουμε. Κάνουμε βόλτες. Όσο για τους συμμαθητές της… αυτό είναι το πιο όμορφο. Έχουν έρθει παιδιά από την τάξη της να παίξουν σπίτι. Και προσπαθούν! Προσπαθούν να κάνουν τα νοήματα που τους έμαθε η δασκάλα. Είναι συγκινητικό να βλέπεις αυτά τα μικρά παιδιά να θέλουν τόσο πολύ να επικοινωνήσουν με την Ευαγγελία.

B- roll Πλάνο: παιχνίδι με συμμαθητές στο σπίτι και προσπάθειες επικοινωνίας με νοήματα.

B- roll Πλάνο: Κοντινό στην Ευαγγελία, να χαμογελάει πλατιά.

Δ: Τι σημαίνει για εσάς, ως μητέρα, αυτή η αλλαγή;

Μ: Σημαίνει τα πάντα. Σημαίνει ελπίδα. Σημαίνει ότι το παιδί μου δεν θα ζήσει απομονωμένο. Σημαίνει ότι ο κόσμος μπορεί να γίνει πιο συμπεριληπτικός, αν κάνουμε όλοι μια προσπάθεια. Αυτές οι δασκάλες… δεν υπάρχουν λόγια. Έδωσαν στην Ευαγγελία φωνή, με έναν διαφορετικό τρόπο. Και αυτό είναι το μεγαλύτερο δώρο.

B- roll Πλάνα: Κοντινό στην οικογένεια της Ευαγγελίας.

                    : Εξωτερικό πλάνο έξω από το σπίτι της Ευαγγελίας να χαιρετούν προς την κάμερα.

Δ: Κυρία Μαρία, σας ευχαριστούμε θερμά για αυτή την ειλικρινή και συγκινητική συζήτηση.

Μ: Εγώ σας ευχαριστώ. Είναι σημαντικό να ακούγονται αυτές οι ιστορίες.

Υπό κατασκευή

Περιγραφή ταινίας:

Η  Ζαντ έχει θέσει ως στόχο της να λάβει ξανά μέρος στο πρωτάθλημα που διοργανώνει κάθε καλοκαίρι ο πατέρας της μέσα στο λατομείο του. Αυτός ο στόχος της σημαίνει για την ίδια πολλά, λόγω της αδυναμίας της να περπατήσει μετά από ένα ατύχημα με τη μηχανή που οδηγούσε. Το να ξαναπάρει λοιπόν τη μοτοσικλέτα μπορεί να μοιάζει δύσκολη υπόθεση και επικίνδυνη, όπως της λένε οι δικοί της. Όμως η ίδια, καθώς είναι πεισματάρα, τα καταφέρνει.

Δραστηριότητα για την πλοκή της ταινίας

Εργαστήκαμε στα παρακάτω δύο ερωτήματα:

Ποια είναι τα βασικά στοιχεία της πλοκής της ταινίας;

• Πρωταγωνίστρια: η Ζαντ.

• Δευτερεύοντες χαρακτήρες: Ο πατέρας της και ο αδερφός της .

• Σκηνικός χώρος: Ορυχείο καολίνης.

• Αρχική συνθήκη: Επιθυμεί σφοδρά να οδηγήσει ξανά τη μοτοσικλέτα της.

• Σύγκρουση: Ο πατέρας της δεν επιτρέπει στη Ζαντ να πραγματοποιήσει την επιθυμία της, γιατί θεωρεί ότι θα κινδυνεύσει (είναι παραπληγική).

• Λύση: Ο φίλος του πατέρα της Ζαντ, τον μεταπείθει και ετοιμάζει για την ίδια μια ειδική μοτοσικλέτα, που μπορεί να οδηγήσει με ασφάλεια.

Ρόλος σκηνικού της ταινίας

Ποιος ο ρόλος του σκηνικού στην ταινία;

Ο ρόλος του σκηνικού είναι διττός και δημιουργεί αντιθέσεις:

• Το ορυχείο καολίνης με τους λόφους και τους πέτρινους τοίχους του, τις λιμνοθάλασσες και τις καλαμιές δημιουργεί με  φυσικό τρόπο ένα απομονωμένο και περίκλειστο περιβάλλον, το οποίο μπορεί να ταυτιστεί με την ψυχολογική κατάσταση της ηρωίδας. Η Ζαντ είναι να παραπληγικό κορίτσι που βιώνει τη μοναξιά και μια δύσκολη καθημερινότητα.

• Απεναντίας ο ίδιος χώρος υποβάλλει την πρωταγωνίστρια σε μια κατάσταση υπερβατική, όπου μαγεμένη από την ιδιόμορφη ομορφιά του τοπίου νιώθει απελευθερωμένη και δυνατή να πραγματοποιήσει κάθε της όνειρο. Η Ζαντ, αν και νιώθει εγκλωβισμένη και δεν εισπράττει ικανοποίηση από τον τρόπο ζωής της, αποφασίζει και τολμάει να κυνηγήσει ό,τι την ικανοποιεί, χωρίς τον φόβο της απογοήτευσης. Επομένως το ίδιο σκηνικό λειτουργεί λυτρωτικά για την ηρωίδα της ταινίας.

Περιγραφή ταινίας:

Η «Γενική Γραμματεία Αγανάκτησης», μια νεοσύστατη υπηρεσία του κράτους, ψάχνει να προσλάβει νεαρά άτομα για δουλειά. Όσοι προσλαμβάνονται, πρέπει να εξασκήσουν τέλεια τη ρητορική μίσους μέσα από έτοιμους λόγους που διαβάζουν και οι οποίοι είναι αντλημένοι από τα κοινωνικά δίκτυα. Το τίμημα, ωστόσο, για τις υπηρεσίες που προσφέρουν, το συνειδητοποιούν, όταν αρχίζουν να χάνουν τον ίδιο τους τον εαυτό.

Δραστηριότητα επέκτασης σεναρίου

Οι υπάλληλοι του υπουργείου αγανάκτησης αποφασίζουν να αλλάξουν στάση και κάθε φορά που δέχονται τηλεφώνημα από αγανακτισμένους συμπολίτες τους, εκφράζουν τη διαφωνία τους μέσω των επιχειρημάτων τους. 

Οι σκέψεις μας είναι οι παρακάτω:

 1^ος Αντίλογος υπαλλήλου

Σε ακούω να μιλάς για τους αλλοδαπούς, τους πρόσφυγες, τους μετανάστες και νιώθω μια δυσφορία. Καταλαβαίνω ότι ίσως υπάρχουν φόβοι ή ανησυχίες που σε κάνουν να νιώθεις έτσι, και δεν είμαι εδώ για να σου κάνω κήρυγμα ή να σε κατηγορήσω. Είμαι εδώ για να μιλήσουμε, να προσπαθήσουμε να δούμε τα πράγματα και από μια άλλη οπτική γωνία.

Σκέψου για μια στιγμή: αυτοί οι άνθρωποι για τους οποίους μιλάς με τόση σκληρότητα, είναι πάνω απ” όλα άνθρωποι. Άνθρωποι με όνειρα, με ελπίδες, με οικογένειες. Άνθρωποι που, στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν άφησαν το σπίτι τους, την πατρίδα τους, την ζωή τους από επιλογή ή από κάποια επιθυμία για «εισβολή» στη χώρα μας. Έφυγαν γιατί η ζωή τους ήταν σε κίνδυνο, γιατί υπήρχε πόλεμος, διωγμός, ακραία φτώχεια, συνθήκες που εμείς, ευτυχώς, δεν έχουμε ζήσει.

2^ος Αντίλογος υπαλλήλου

Καταλαβαίνω τι λες, αλλά φαντάσου για λίγο τον εαυτό σου στη θέση όσων κατηγορείς . Να αναγκάζεσαι να εγκαταλείψεις τα πάντα πίσω σου, να πάρεις τον δρόμο για το άγνωστο, με μοναδική αποσκευή την ελπίδα για μια καλύτερη, μια ασφαλέστερη ζωή για εσένα και τα παιδιά σου. Πόσο πόνο, πόση απελπισία, πόση αβεβαιότητα να κουβαλάς;

3^ος Αντίλογος υπαλλήλου

Ξέρεις κάτι, φίλε! Οι γενικεύσεις και οι χαρακτηρισμοί, είναι σαν τοίχοι που χτίζουμε γύρω μας. Μας εμποδίζουν να δούμε τον άνθρωπο πίσω από την ταμπέλα. Μας εμποδίζουν να δούμε τις ιστορίες τους, τις αγωνίες τους, τη δική τους αλήθεια και σιγά σιγά, χωρίς να το καταλάβουμε χάνουμε την ανθρωπιά μας.

4^ος Αντίλογος υπαλλήλου

Μισό λεπτό! Σε ακούω με προσοχή αρκετή ώρα, αλλά μήπως είναι πιο εύκολο να φοβόμαστε αυτό που δεν γνωρίζουμε; Αυτό που μας παρουσιάζεται ως «ξένο»; Όμως αν πλησιάσουμε λίγο, αν ακούσουμε, αν προσπαθήσουμε να καταλάβουμε, ίσως συνειδητοποιήσουμε ότι οι διαφορές μας δεν είναι τόσο μεγάλες όσο νομίζουμε. Όλοι άλλωστε μοιραζόμαστε τις ίδιες ανάγκες και τους ίδιους φόβους.

5^ος Αντίλογος υπαλλήλου

Η κάθε χώρα έχει τα προβλήματά της, είναι αλήθεια. Και η ένταξη ανθρώπων από άλλες κουλτούρες μπορεί να φέρει δυσκολίες και προκλήσεις. Αλλά η λύση δεν είναι το μίσος και η απόρριψη. Η λύση είναι η κατανόηση, η αλληλεγγύη, η προσπάθεια για συνύπαρξη. Είναι να δούμε τον κάθε άνθρωπο ξεχωριστά και να τον κρίνουμε για τις πράξεις του, όχι για την καταγωγή του.

6^ος Αντίλογος υπαλλήλου

Σε παρακαλώ, σκέψου αυτό που θα σου πω. Έχεις δύο δυνατότητες. Ή να συνεχίσεις τα λόγια που λες τώρα σ’ εμένα και μ’ αυτά να πληγώνεις, να διχάζεις, να μεγαλώνεις τον φόβο για τους ξένους. Ή τα λόγια σου να γίνουν μια γέφυρα. Μια γέφυρα προς την κατανόηση, την αποδοχή και την ανθρωπιά.

Σε ευχαριστώ που με άκουσες.

Περιγραφή ταινίας:

          Ένας πατέρας βρίσκεται σε ένα πολυκατάστημα με τους τρεις γιους του, τον μεγαλύτερο, που παρατηρεί με προσοχή τα ράφια με τα προϊόντα. Τον μεσαίο, που σέρνει το καροτσάκι, είναι σοβαρός και κοιτά αδιάφορα για το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα τους διαδρόμους του πολυκαταστήματος, εκτός από εκείνον που έχει διάφορα κουκλάκια με γοργόνες. Και τον μικρότερο γιο, που είναι ζωηρός και δημιουργεί αναστάτωση, όταν ρίχνει κάτω από τα ράφια κάποια προϊόντα. Λίγο πριν την έξοδο τους από το ταμείο, αναγκάζονται να οδηγηθούν στον υπεύθυνο της ασφάλειας του καταστήματος, καθώς ο μεσαίος γιος είχε κλέψει μια γοργόνα, την οποία και αναγκάζεται να επιστρέψει. Ενώ ο πατέρας και τα παιδιά βρίσκονται μέσα στο αυτοκίνητο στο δρόμο της επιστροφής, ο πατέρας αποφασίζει ξαφνικά να γυρίσει πίσω και να αγοράσει στον γιο του τη γοργόνα.

Δραστηριότητα για τους πολιτιστικούς κώδικες της ταινίας

Να εντοπίσετε τις ανατροπές / δραματικά απρόοπτα της ταινίας

Η 1^η ανατροπή στην ταινία είναι η διαπίστωση ότι ο δεύτερος γιος κλέβει την κούκλα-γοργόνα και αναδεικνύεται με αυτόν τον τρόπο ως ο πρωταγωνιστής της ταινίας. Ωστόσο η συμπεριφορά και οι αντιδράσεις του μέχρι τη σκηνή της αποκάλυψης της κλοπής δεν προμήνυαν αυτήν την εξέλιξη στην πλοκή, καθώς το παιδί ήταν αμέτοχο και απαθές σε αντίθεση με τον μικρότερο αδερφό του, που ήταν ανήσυχος και θορυβώδης.

Η 2^η ανατροπή της ταινίας ήταν η απόφαση του πατέρα να επιστρέψει στο πολυκατάστημα, για να αγοράσει την κούκλα-γοργόνα, ενώ ο ίδιος και τα τρία παιδιά του βρίσκονταν μέσα στο αυτοκίνητο καθ’ οδόν προς το σπίτι τους. Και σε’ αυτήν την περίπτωση δεν προμηνυόταν μια τέτοια εξέλιξη, μια που στη σκηνή της επιστροφής κυριαρχούσαν το αυστηρό βλέμμα του πατέρα, η σιωπηρή απορία των δύο αδερφών και η αμηχανία του δεύτερου.