Γενικό Λύκειο Νέας Αρτάκης

Στις αρχές του 19ου αιώνα χτίζεται στην Αρτάκη Κυζίκου της Μ.Ασίας το “Αρρεναγωγείο” ή Αστική Σχολή, στην τοποθεσία Καναβάς ή Μπαχτσέδες, η οποία ήταν κοινοτικός χώρος πολλών στρεμμάτων. Συγκεκριμένα, το κτίριο κατασκευάστηκε από τους πρώην Έλληνες κατοίκους του ως σχολείο το 1879 , πριν μετατραπεί σε σχολή ψαράδων. Σήμερα, το Ιστορικό Ελληνικό κτίριο του Αρρεναγωγείου της Αρτάκης Κυζίκου, στη σημερινή Erdek της Τουρκίας, έχει μετατραπεί από τις τουρκικές αρχές σε Ισλαμική Θεολογική Σχολή. Το κτίριο, το οποίο είναι το  μόνο δημόσιο κτίριο που έχει διατηρηθεί στο χρόνο από την εποχή προ του 1922,  είναι μια μικρογραφία του Εθνικού Πανεπιστημίου Αθηνών. Η οικοδομή στοίχισε περι τις 7.000 χρυσές λίρες Τουρκίας και για το σκοπό αυτό όλοι οι ελληνικής καταγωγής Αρτακηνοί, συνέβαλαν με χρηματικές εισφορές και προσωπική εργασία.

Ακόμη, η αστική σχολή χρησιμοποιήθηκε ως νοσοκομείο κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο για τους τραυματίες στην μάχη της Καλλίπολης. Το κτήριο ήταν επιβλητικό ημιδιόροφο, με μεγάλα παράθυρα και τζάμια, μαρμάρινες σκάλες και μια στοά διακοσμημένη με αέτωμα τριγωνικό και κολώνες αρχαίου ελληνικού ρυθμού, που το έκαναν επιβλητικό. Εσωτερικά το κτίριο έχει 8 αίθουσες διδασκαλίας, γραφείο και αίθουσα διαλέξεων. Στο ίδιο κτήριο στεγαζόταν και το σχολείο για τα κορίτσια. Τα χρήματα για την οικοδόμηση του κτηρίου πρόσφεραν η κοινότητα Αρτάκης και αρκετοί πλούσιοι πατριώτες. Εγκαινιάστηκε στις 8 Νοεμβρίου 1911 από τον πατριάρχη Γρηγόριο.

Σήμερα έχουν κτιστεί σπίτια μέσα στον χώρο, πολύ κοντά στο σχολείο, το οποίο είναι πλέον ανακαινισμένο. Μεγάλη συγκίνηση προκαλεί στους επισκέπτες Αρτακηνούς, κάθε φορά που τυχαίνει να βρεθούν στην παλαιά Αρτάκη στον τόπο τον οποίο γεννήθηκαν και πέρασαν τα παιδικά τους χρόνια.

Αξίζει να αναφέρουμε ότι μετά το 1922 και  λίγα χρόνια μετά την ίδρυση της Νέας Αρτάκης στην Χαλκίδα, οι κάτοικοι της κατάφεραν με ίδιους πόρους, την αρωγή του κράτους και δωρεές από τους εν Αμερική Αρτακηνούς, να κτίσουν δημοτικό σχολείο το οποίο να μοιάζει όσο το δυνατόν με το Αρρεναγωγείο της πατρίδας τους, από μνήμης και χωρίς να διαθέτουν αντίγραφα των σχεδίων  του.

Είναι, πράγματι εντυπωσιακή και συγκινητική η θέληση των Αρτακηνών προσφύγων να κρατήσουν ζωντανές τις μνήμες και τις εικόνες της χαμένης πατρίδας τους και να διατηρήσουν ζωντανή την ιστορία τους στο νέο τόπο που εγκαταστάθηκαν.

Η ιστορία του σχολείου αυτού μας φαίνεται πολύ ενδιαφέρουσα και ελπίζουμε να γίνει προσπάθεια από την πολιτεία για τη συντήρησή του.

Συντάκτριες του άρθρου: Οι μαθήτριες της Γ” Λυκείου Καραγιάννη Φαίη, Μάτζαρη Σόνια, Παπαστρατή Ειρήνη και Παπαχριστοδούλου Ελένη.