Ο Ιανουάριος είναι ο πρώτος μήνας του ημερολογίου μας. Πήρε το όνομά του από τον ρωμαϊκό θεό Janus – Ιανό. Ο Ιανός  ήταν ο θεός της αρχής και του τέλους, της μετάβασης από μία κατάσταση σε άλλη. Τον Ιανό οι Ρωμαίοι τον παρίσταναν διπρόσωπο. Στις πύλες της Ρώμης το άγαλμά του κοίταζε με το ένα πρόσωπο την έξοδο και με το άλλο την είσοδο της πόλης. Κοίταζε, δηλαδή ταυτόχρονα προς τα πίσω και προς τα μπρος. Ο προσδιορισμός αυτός ισχύει τόσο για τον χώρο, όσο και για τον χρόνο. Επομένως ο Ιανός αντίκριζε, επίσης, ταυτόχρονα το παρελθόν και το μέλλον.

-Η καθιέρωση του ως πρώτου μήνα του έτους έγινε το 450 π.Χ. από τους Ρωμαίους. Για τους αρχαίους Έλληνες η πρώτη του έτους ήταν η  21η Ιουνίου. Οι Βυζαντινοί ακολούθησαν τους Ρωμαίους στο ζήτημα του ημερολογίου και έτσι καθιέρωσαν τον Ιανουάριο ως πρώτο μήνα, πράγμα που διατηρήθηκε και στο Ιουλιανό ημερολόγιο και εξακολουθεί να ισχύει μέχρι σήμερα.

-Ο λαός μας έχει διάφορες ονομασίες για τον Ιανουάριο. Τον λένε Καλαντάρη (γιατί

τραγουδούν τα κάλαντα), Μεγάλο και Τρανό και Μεγαλομηνά (γιατί έχει 31 ημέρες και οι νύχτες του είναι μεγάλες, όπως λέει και το τραγούδι «Νάταν οι μέρες του Μαγιού κι οι νύχτες του Γενάρη»), Κλαδευτή (επειδή αρχίζουν τα κλαδέματα στα αμπέλια), Μεσοχείμωνα (επειδή βρίσκεται στη μέση του χειμώνα), Παγωνιά (επειδή παγώνουν τα νερά), Γατόμηνα (για τους νυχτερινούς έρωτες των γάτων) και Γελαστό (για τις Αλκυονίδες ημέρες του). Οι κτηνοτρόφοι τον λένε παρετυμολογικά  Γεννάρη, επειδή στις ημέρες του γεννούσαν τα γιδοπρόβατα.

Πηγή:

https://opaliouriotis.blogspot.com/2018/01/Ianoyarios-laografia.html

Παροιμία για τον Ιανουάριο

Ονομασίες Ιανουαρίου

Ποίημα για τον Ιανουάριο

Ο ΓΕΝΑΡΗΣ

Ο Γενάρης σπάει ρόδι,

βασιλόπιτα κερνάει,

το παλιό μου το τεφτέρι,

στα σκουπίδια το πετάει.

Πρώτος πρώτος καθισμένος,

μες του χρόνου το τρενάκι,

φορτωμένος με ελπίδες,

ξεκινάει το ταξιδάκι.

Ιωάννα Κυρίτση- Τζιώτη

 Πηγές: 

https://schoolpress.sch.gr/mikroimegaloiendrasei/archives/211

https://trikalaenimerosi.gr/blog/eidiseis/o-minas-dekemvrios

Παροιμία Δεκεμβρίου

Ονομασίες Δεκεμβρίου

ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ

Ο Δεκέμβρης τελευταίος

μες στου χρόνου το τρενάκι,
φορά γάντια, κασκόλ, σκούφο,

μα κρυώνει σαν παγάκι.

Πάπλωμα θέλει,

στο τζάκι δυνατή φωτιά να τρίζει

τσάι πίνει σαν το βράδυ,

σπίτι του νωρίς γυρίζει.

Δέντρο κουβαλά στο σπίτι,

το στολίζει με φωτάκια

στην κορφή αστέρι βάζει,

καμπανούλες, αγγελάκια.

Στην κουζίνα κουραμπιέδες,

σαν λευκά βουνά στοιβάζει

γούρια αγοράζει ρόδια,

βασιλόπιτα ετοιμάζει.
Ιωάννα Κυρίτση-Τζιώτη

Ο πλέον μυστηριώδης και ιδιόμορφος μήνας του χρόνου. Είναι μια περίοδος μελαγχολική, επειδή πλησιάζει ο χειμώνας, αλλά και γεμάτη αισιοδοξία για τη συγκομιδή, που θα βοηθήσει σε εύκολο ξεχειμώνιασμα. Είναι ο μήνας που θυμίζει πότε καλοκαίρι και πότε το επερχόμενο χειμώνα.
Έχει 30 ημέρες. Ονομάστηκε έτσι από το λατινικό novem δηλ. 9 γιατί ήταν ο ένατος μήνας του ρωμαϊκού ημερολογίου. Οι Ρωμαίοι τον είχαν αφιερώσει στον Ποσειδώνα και γιόρταζαν τα Ποσειδώνια.

Πηγή:

https://stilida.com/politistika/i8i-e8ima/laografia-noembriou-onomasies-e8ima-prolipseis-paroimies/

Ονομασίες Νοεμβρίου

Παροιμία

Ποίημα Νοεμβρίου

Νοέμβριος

Στον Νοέμβρη δεν αρέσουν

τα πολλά τα «σούρτα φέρτα»

χαλί στρώνει στο σαλόνι,

διπλή βάζει την κουβέρτα.

Όταν απ’ το σπίτι βγαίνει,

πάντα αχτένιστος γυρνάει

κάστανα απ’ τον δρόμο παίρνει

και νωρίς για ύπνο πάει.

Ιωάννα  Κυρίτση- Τζιώτη

Πηγή:

https://www.pemptousia.gr/2024/10/o-minas-oktovrios/

                                                Παροιμία

                      Ονομασίες

                                                                                                                      Ποίημα Οκτωβρίου

Οκτώβρης

Μοβ ανάσα στο ποτήρι

τα κυκλάμινα σκορπάνε,

στων χρυσάνθεμων τη γύρη

τα μελίσσια τραγουδάνε.

Ο Οκτώβρης χορευτής

τις σταγόνες στροβιλίζει

από τα λούκια της σκεπής

στη σπορά ζωή χαρίζει.

Φύλλα, φούστες ανεμίζει,

Τον βοριά τον δυναμώνει.

Τις φωλιές μεμιάς αδειάζει,

χαιρετά το χελιδόνι.

Ιωάννα Κυρίτση- Τζιώτη

Ο Σεπτέμβριος είναι ο  ένατος μήνας του χρόνου και ο πρώτος μήνας του Φθινοπώρου. Πήρε την ονομασία του από τη λατινική λέξη September η οποία προέρχεται από το λατινικό Septem που σημαίνει επτά .

Γιατί ονομάστηκε «έβδομος» αφού είναι ο ένατος;
Στο ρωμαϊκό ημερολόγιο πρωτοχρονιά ήταν η 1^η Μαρτίου, έτσι ο Σεπτέμβριος ήταν ο έβδομος μήνας του έτους. Το 153 π.Χ. η Σύγκλητος καθιέρωσε ως πρώτο μήνα τον Ιανουάριο και έτσι ο Σεπτέμβριος έγινε ο ένατος μήνας ενώ το 46. π.Χ. καθιερώθηκε το νέο Ιουλιανό ημερολόγιο από τον Ιούλιο Καίσαρα όπου οι Σεπτέμβριος, Οκτώβριος, Νοέμβριος, Δεκέμβριος διατήρησαν τα ονόματά τους παρά την αλλαγή σειράς τους (ένατος, δέκατος, ενδέκατος, δωδέκατος).

Ένα ποίημα για τον Σεπτέμβρη από την Ρένα Καρθαίου

Ο ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ

Ο Σεπτέμβρης είναι αγόρι

κι έχει ολόχρυσο καπέλο

και χρυσό το πανωφόρι.

Τα παπούτσια του είναι φύλλα

που έχουν πέσει απ’ τα πλατάνια

και τα μάγουλά του μήλα.

Με του ανέμου τα ποδάρια

τρέχει δίχως να τον βλέπεις.

στων βημάτων του τ’ αχνάρια

διαμαντάκια θε να βρεις

σταγονίτσες, σταγονίτσες

μιας ολόχρυσης βροχής.

Ο Σεπτέμβρης είναι αγόρι

κατεβαίνει από τα δάση

κατεβαίνει από τα όρη

κι έρχεται για να χτυπήσει

μια πελώρια καμπάνα

το σχολείο ν’ αρχινήσει.

Ο Σεπτέμβρης πάντα δες

έχει όλα τα παιδάκια

φίλους και συμμαθητές.

Ονομασίες του Σεπτέμβρη