Μόδα: τρόπος προσωπικής έκφρασης ή μέσο χειραγώγησης για τους νέους;
Η μόδα, διαχρονικά, κατέχει σημαντικό ρόλο στην ζωή των νέων καθώς επηρεάζει άμεσα την εικόνα
και την ταυτότητα τους. Μέσα από τον τρόπο που ντύνονται, την μουσική που ακούνε και τις
δραστηριότητες με τις οποίες ασχολούνται, οι έφηβοι προσπαθούν να ενταχθούν στον κοινωνικό τους
περίγυρο. Ωστόσο, είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον να αναλύσουμε το αν τελικά πράγματι η μόδα αποτελεί
μέσο ελεύθερης έκφρασης ή συχνά οδηγ εί σε κοινωνική πίεση.
Αρχικά, η μόδα μπορεί να λειτουργήσει ως το κύριο μέσο αυτοέκφρασης για τους νέους, αφού μέσο
της εμφάνισης και του προσωπικού τους στυλ, έχουν την δυνατότητα να αναδείξουν την προσώπικότητα
τους, τις αξίες και τα ενδιαφέροντά του ς. Ιδιαίτερα στην εφηβεία, οπού ως άνθρωποι εξερευνούμε και
δομούμε την ταυτότητα μας, η εξωτερική μας εμφάνιση αποτελεί έναν τρόπο επικοινωνίας χωρίς λόγια.
Αυτή η άποψη ενισχύεται περαιτέρω από μία έρευνα που διεξάχθηκε από το Μητροπολιτικό
Πανεπιστήμιου του Μάντσεστερ, οπού ένα γκρουπ διάφορων νέων ζητήθηκε να ντυθούν με ενδύματα
που εκφράζουν την προσωπική τους ταυτότητα τονίζοντας την σημαντικότητα των ρούχων ως μέσο
έκφρασης (https://www.researchgate.nel). Παράλληλα, η μόδα δίνει την δυνατότητα στα νέ α άτομα να
διαμορφώσουν ένα κοινωνικό περιβάλλον που συνάδει με την προσωπική τους ιδεολογία και ταυτότητα.
Οι τάσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως εργαλείο για έναν έφηβο, ώστε να γνωρίσει και να έρθει κοντά
με άτομα που μοιράζονται κοινά ενδιαφέρονται και ιδέες. Έτσι οι νέοι έχουν την δυνατότητα να
καλύψουν την ανάγκη τους για αποδοχή και να δημιουργήσουν έναν περίγυρο που τους καλύπτει
συναισθηματικά.
Παρ’ όλα αυτά, είναι σημαντικό να μην παραβλέπουμε το γεγονός ότι η συνεχής προβολή
ιδανικών” προτύπων ο δηγεί πολλές φορές σε ομοιομορφία, περιορίζοντας την αυθεντικότητα. Οι τάσεις που
προβάλλονται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τη διαφήμιση προωθούν πρότυπα, τα οποία οι
νέοι αισθάνονται την ανάγκη να ακολουθούν για να γίνονται αποδεκτοί. Ειδικότερα, έρευνα δείχνει ότι
η πλειονότητα των εφήβων επηρεάζονται έντονα από τις τάσεις, με το 65% να δηλώνει ότι αισθάνεται
ιδιαίτερη πίεση να προσαρμόζει την εξωτερική του εμφάνιση, ώστε να ενταχθεί στο κοινωνικό σύνολο
https://www.veterinaria.org )). Με αυτό τον τρόπο, πολλοί νέοι ακολουθούν συγκεκριμένα στυλ όχι
συνειδητά, άλλα με φόβο τον κοινωνικό αποκλεισμό. Επιπλέον η μόδα μπορεί να λειτουργήσει και ως
μηχανισμός έμμεσης χειραγώγησης από το σύγχρονο καταναλωτικό σύστημα και ισχυρούς οικονομικούς
φορείς. Αυτοί οι φορείς με την βοήθεια διάφορων μέσων, επηρεάζουν τις προτιμήσεις των νέων
παροτρύνοντάς τους συνεχώς να ακολουθούν συγκεκριμένες, νέες τάσεις τις οποίες τα νέα άτομα
υιοθετούν, επιδιώκοντας την αποδοχή. Έ τσι, περιορίζεται η κριτική τους σκέψη, ενισχύεται η
μαζοποίηση και πολλοί καταλήγουν να ακολουθούν τα ίδια πρότυπα.
Συμπεραίνοντας, η μόδα έχει διπλό ρόλο στην ζωή των νέων. Από την μία μπορεί να λειτουργήσει ως
μέσο αυτοέκφρασης για ένα άτομο, ενώ από τ ην άλλη ως παράγοντας κοινωνικής πίεσης. Το βασικό
είναι οι νέοι να αναπτύξουν κριτική σκέψη, ώστε να κάνουν δικές τους αποφάσεις χωρίς να επηρεάζονται
από τον κοινωνικό τους περίγυρο, να διαμορφώνουν την ταυτότητά τους και να διατηρούν την
αυθεντικότητά τ ους, χωρίς να βασίζονται σε τάσεις. Είναι σημαντικό, η μόδα να αποτελεί ένα
δημιουργικό μέσο έκφρασης και όχι έναν περιορισμό της προσωπικότητας και της ταυτότητας ενός
ανθρώπου και ειδικότερα ενός νέου.
Πηγές
1. https://www.researchgate.net/publication/338917934_’Wear_your_identity’_Styling_identities_o
f_youth_through_dress_ dress_–_A_conceptual_model
2. https://www.veterinaria.org/index.php/REDVET/article/view/1395
3. https://ekpaid evi.gr/wp
content/uploads/2025/05/%CE%9C%CE%9F%CE%94%CE%91 –%CE%95%CE%9D%CE%9
4%CE%A5%CE%9C%CE%91.pdf
I’m nobody! Who are you?
Είμαι κανείς! Εσύ ποιος είσαι; είσαι;) Emily Dickinson
I’m nobody! Who are you?
Are you
Nobody too?
Then there’s a pair of us!
Dont tell they’d banish us
you know!
How dreary
to be Somebody!
How
public like a Frog
To tell your name
the livelong June
To an admiring Bog!
Μετάφραση:
Είμαι Κανείς! Εσύ ποιος είσαι;
Είσαι
Κανείς κι εσύ;
Άρα είμαστε δύο!
Μην το πεις! Θα μας έδιωχναν
ξέρεις!
Πόσο θλιβερό
το να είσαι Κάποιος!
Πόσο
δημόσιο σαν ένας Βάτραχος
Να λες το όνομά σου
ολόκληρο τον Ιούνη
Σε έναν Βάλτο που σε θαυμάζει!
Στο ποίημα “ I’m nobody who are you”, η Emily Dickinson εκφράζει την αντίθεση της προς την
ανάγκη κοινωνικής προβολής και αποδοχής που επιδιώκουμε. Στ ην αρχή, η ποιήτρια παρουσιάζει τον
εαυτό της ως “Κανείς”, δίνοντας ένα θετικό πρόσημο σε αυτή την λέξη που στην προκειμένη
περίπτωση συνδέεται με την αυθεντικότητα και την ανωνυμία, ενώ ταυτόχρονα υποβαθμίζει την έννοια
του να είναι κανείς “Κάποιος”, να ε κθέτεται δημόσια και να αποζητά έγκριση. Μέσα από την έντονη
αντίθεση μεταξύ αυτών των δύο λέξεων η ποιήτρια αναδεικνύει τον βασικό της προβληματισμό,
δηλαδή την πίεση που μας ασκεί η κοινωνία να ακολουθούμε συγκεκριμένα πρότυπα προκειμένου να
αποτελούμε μ έρος του πλήθους . Στη συνέχεια, αναφέρει σε αυτόν τον άλλον κανέναν πως αν μάθει
κάποιος για αυτούς θα τους “έδιωχναν”, τονίζοντας την κατάκριση που δέχεται η διαφορετικότητα.
Ιδιαίτερα, ενδιαφέρουσα είναι η μεταφορά του βατράχου που διαφημίζει διαρκώς το όνομά του. Αυτή
η εικόνα λειτουργεί ειρωνικά, σατιρίζοντας όλους όσους αναζητούν την προσοχή και την επιβεβαίωση
των άλλων. Μέσα από αυτήν, η Dickinson ασκεί έμμεση κριτική στην μαζοποίηση, η οποία οδηγεί
στην απώλεια της προσωπικής ταυτότητας. Προσωπικά, θεωρώ ότι το μήνυμα του ποιήματος είναι
ιδιαίτερα επίκαιρο, αφού και σήμερα οι νέοι επηρεάζονται έντονα από τις τάσεις και τα κοινωνικά
πρότυπα που τους προσάπτει η κοινωνία. Για εμένα, το ποίημα μας υπενθυμίζει τη σημασία της
έκφρασης της προσωπικής μας ταυτότητας σε έναν κόσμο που συνεχώς μας περιορίζει και μας
αλλοιώνει.
Αφροδίτη Παναγιωτοπούλου
Το ποίημα:
https://www.poetryfoundation.org/poems/1647321/im nobody who are you
Η μετάφραση βασίστηκε σε αυτή της Ασημίνας Ξηρογιάννη:
https://www.fractalart.gr/kaneis den
eimai esy poios ei sai/
Απόδοση ποιήματος: Αφροδίτη Παναγιωτοπούλου
