Εντυπωσιάστηκα  σήμερα , γιατί ένας μικρός μαθητής του σχολείου καθώς  έφευγα ,μου θύμισε την επέτειο που συγκλόνισε τη Σούδα, αυτή της έκρηξης του ΠΑΝΟΡΜΙΤΗ, πριν 42 χρόνια. Ήταν 1^η Οκτωβρίου 1979.

Αφορμή  στάθηκε βέβαια η συζήτηση που είχαμε για τον  καταστροφικό σεισμό στο γειτονικό μας Ηράκλειο ,γιατί τους ζήτησα να έρθουν στη θέση των συμμαθητών τους που έμειναν χωρίς σχολική στέγη από τη μια στιγμή στην άλλη.

Τότε αν και η έκρηξη ήταν τρομακτική ,δεν αναγκάστηκαν οι μαθητές του δημοτικού (γυμνάσιο και λύκειο δεν υπήρχε)να φιλοξενηθούν σε άλλους χώρους. Πολλοί άνθρωποι έμειναν άστεγοι, έχασαν τις περιουσίες τους , αλλά ανθρώπινες ζωές δε χάθηκαν . Επειδή η έκρηξη , έμοιαζε με σεισμό , καλό θα είναι οι νεότεροι να μαθαίνουν  και οι μεγαλύτεροι να θυμούνται!

Ο συντοπίτης μας κ. Γιάννης Φωκάς αφηγείται :

Η Μητέρα μου κατέβαινε Χανιά. Στο λεωφορείο, με οδηγό τον Κώστα Καπάκη μαθαίνουν ότι ένα καράβι καίγεται και θα γίνει έκρηξη.

Τρέχω γρήγορα στην πλατεία και πράγματι… το πλοίο καίγεται πλώρα πρύμη… Δίπλα μου ο Κυριάκος ο Μπυράκης. Αυτός πηγαίνει στο μαγαζί του και εγώ συνεχίζω για το φλεγόμενο πλοίο. Δεν ήξερα για την έκρηξη. Η απόσταση λιγότερη των 80 μέτρων. Το φλεγόμενο πλοίο στα μάτια μου. Στο ύψος του αγάλματος ένιωσα να με ρουφάει να χάνεται το έδαφος και να με εκτοξεύει μια τεράστια δύναμη στο κατάστημα του Μιχαηλάκη που θα γινόταν η Εθνική τράπεζα.Πήρα τούμπες και άρχισα να τρέχω προς τα επάνω. Πόρτες παράθυρα κεραμίδια τζάμια βιτρίνες τούβλα ταξίδευαν μαζί μου. Η ατμόσφαιρα πήρε χρώμα απαλό ροζ και κατέληξε στο κόκκινο της φωτιάς.

Μην αντέχοντας το κάψιμο ακούμπησα στον τοίχο του Κουντουράκη. Αυτό μου έσωσε τη ζωή… Είχα ξεχάσει το καράβι νόμιζα ότι ήταν σεισμός.

Γυρνώντας το βλέμμα μου προς την θάλασσα πάγωσα. Ένας γιγαντιαίος μαύρος κατάμαυρος πίδακας ακίνητος ,έφτανε έως τον ουρανό.

Στην κορυφή του άνοιγαν τα χρώματα της φωτιάς. Και όπως κοίταγα τον ουρανό άρχισαν να πέφτουν βροχή τα αντικείμενα. Πυρακτωμένα σίδερα και κομμάτια από το καράβι έπεφταν παντού. Ξαφνικά κοκκινισμένες ρέλλες ταξίδευαν σαν φίδια και τυλίγονταν στα ηλεκτροφόρα καλώδια. Φωτιές παντού.

Τα λεπτά της σιδεροβροχής μου φάνηκαν αιώνες… Και μετά απόλυτη ησυχία.
Ησυχία που μετατράπηκε σε ανθρώπινο δράμα. Σπαρακτικές φωνές, κραυγές, ονόματα. Τα σπίτια κατεστραμμένα χωρίς πόρτες παράθυρα τζάμια κεραμίδια και ταβάνια. Η Σούδα βομβαρδισμένη πόλη. Ολοι αρχίσαμε να τρέχουμε προς το βουνό. Το γιατί ….κανείς δεν ήξερε… Γύρισα πίσω…

Ένα πλοίο είχε εξαϋλωθεί και έπεσε με μορφή σιδεροβροχής στην Σούδα μας. Ο,τι έχει γραφεί και ειπωθεί είναι πολύ λίγο μπροστά στην πραγματικότητα που βίωσαν όλοι οι συντοπίτες μου.

Όλοι μας βιώσαμε το Θαύμα του Προστάτη μας Αγίου Νικολάου που μας προστάτευσε όλους από την μεγαλύτερη έκρηξη εν καιρώ, Ειρήνης σε κατοικημένη περιοχή.

Άγιε Νικόλαε Μέγα το Θαύμα σου.

(ο κ. Γιάννης Φωκάς είναι κάτοικος Σούδας και ήταν αυτόπτης μάρτυρας στην έκρηξη του “Πανορμίτη”)

ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ – ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΤΙΡΙΟΥ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΔΔΜΝ ΝΑΥΣΤΑΘΜΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

Στην καρδιά του οικισμού του Πολεμικού Ναυτικού βρίσκεται ένα εντυπωσιακό κτίριο με μεγάλη ιστορία που είναι το Δημοτικό σχολείο Ναυστάθμου Κρήτης.

Το 1959 το Πολεμικό Ναυτικό αποφάσισε να κτίσει το Δημοτικό σχολείο για να παρέχει εκπαίδευση στα παιδιά του μονίμου στρατιωτικού προσωπικού του. Το 1959 ο Νομάρχης Χανίων έδωσε την άδεια για τη λειτουργία του, στην αρχή της λειτουργίας το σχολείο ήταν εξαθέσιο , τώρα πια το σχολείο είναι δωδεκαθέσιο .

Το κτίριο έχει δυο ορόφους , είναι φτιαγμένο σχεδόν όλο από πέτρα, οι εξωτερικοί τοίχοι έχουν χρώμα πορτοκαλί. Στην μεγάλη αυλή του, υπάρχει ένα γήπεδο μπάσκετ, ένα βόλεϊ , το γυμναστήριο και γύρω από αυτό υπάρχουν δέντρα και λουλούδια.

Στο ισόγειο υπάρχουν οι μικρές τάξεις, η αίθουσα του ολοημέρου και του φαγητού, ι αίθουσα μουσικής και οι τουαλέτες. Στον πρώτο όροφο βρίσκονται τα γραφεία των δασκάλων , το γραφείο του διευθυντή, η βιβλιοθήκη, τουαλέτες και οι μεγάλες τάξεις, το μόνο που έλειπε από το σχολείο μας ήταν το κυλικείο, γιατί υπήρχε μηχάνημα που από κει αγόραζαν τα παιδιά το κολατσιό τους.

Έχω ωραίες αναμνήσεις από το σχολείο, γέλια , παιχνίδια , ωραίες στιγμές με τους συμμαθητές μου και τους δασκάλους. Αυτό το εντυπωσιακό κτίριο ήταν το σχολείο μου για πέντε χρόνια.

ΖΗΚΑ ΧΡΙΣΤΙΝΑ

]]> https://schoolpress.sch.gr/pasatempos/?feed=rss2&p=537 0 https://schoolpress.sch.gr/pasatempos/?p=503 https://schoolpress.sch.gr/pasatempos/?p=503#comments Wed, 15 Jan 2020 06:37:53 +0000 Οι μικροί μας δημοσιογράφοι http://schoolpress.sch.gr/pasatempos/?p=503    Το Γυμνάσιο Σούδας στεγάζεται σε ένα απλό, αλλά αρκετά μεγάλο κτίριο, το οποίο βρίσκεται απέναντι απ’ το παλιό Δημαρχείο της περιοχής. Η θέα του είναι ξεχωριστή, γιατί βλέπει το λιμάνι της Σούδας. Χτίστηκε πριν από σαράντα περίπου χρόνια για να μπορούν τα παιδιά της Σούδας να πηγαίνουν σχολείο κοντά χωρίς να χρειάζεται να πηγαίνουν στα Χανιά. Η δική μου τάξη το γνώρισε πρώτη φορά φέτος από κοντά, επειδή είμαστε μαθητές της Α’ Γυμνασίου.

   Το Γυμνάσιό μας εξωτερικά έχει σχήμα ορθογώνιο, έχει δύο ορόφους, είναι βαμμένο με άσπρο-γαλάζιο χρώμα και έχει μαύρα κάγκελα. Στους τοίχους του είναι γραμμένα ποιήματα, υπάρχουν ζωγραφιές και έχει μια μεγάλη αυλή με πολλά παγκάκια, βρύσες με νερό, πέργκολα, γήπεδο ποδοσφαίρου, μπάσκετ, βόλεϊ και πινγκ-πονγκ. Επίσης, έχει μικρά δεντράκια που το ομορφαίνουν.

   Προχωρώντας μέσα στο σχολικό κτίριο βλέπουμε ότι έχει πολλές αίθουσες για τα μαθήματα, δύο γραφεία καθηγητών, ένα κυλικείο, ξεχωριστές τάξεις για τα μαθήματα ειδικότητας (Φυσικής, Μουσικής, Τεχνολογίας, Εικαστικών, Πληροφορικής κ. α) και μία βιβλιοθήκη. Η διαρρύθμισή του είναι σχετικά απλή, ενώ σε κάποιους τοίχους υπάρχουν ζωγραφιές.

   Σε γενικές γραμμές το σχολείο είναι ο χώρος που περνάμε αρκετές ώρες κάθε μέρα και είμαστε αρκετά δεμένοι με αυτό. Συχνά, όμως,  μας φαίνεται σαν φυλακή λόγω των χρωμάτων του και της μαύρης περίφραξής του. Θα θέλαμε να είναι πιο χαρούμενο, πιο χρωματιστό, σαν το Δημοτικό Σχολείο, για να μας φέρνει την ίδια χαρά!

Τριανταφυλλιά Καζάκου, Α1

Παναγιωτης Αυγέρης

     Σχολικό έτος 2019/2020

Η ΣΟΥΔΑ  βρίσκεται στο Νομό Χανίων, στη Δυτική Κρήτη, έξι  χιλιόμετρα  ανατολικά της πόλης των Χανίων και είναι το μεγαλύτερο φυσικό λιμάνι της Μεσογείου. Έχει πληθυσμό περίπου 8.000 κατοίκους.

Το γαλήνιο και απάνεμο λιμάνι , βρίσκεται ανάμεσα στην αγκαλιά δυο βουνών, του Ακρωτηρίου και της Μαλάξας. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του είναι ότι φιλοξενεί στην είσοδο του τα καράβια ξένων δυνάμεων και στο νότιο και δυτικό μέρος του βρίσκεται το κύριο επιβατικό και εμπορικό λιμάνι της δυτικής Κρήτης.

Σούδα , σημαίνει στενό πέρασμα (λατινική λέξη)ή ακόμα  χαράκωμα ή χάρακας. Όταν η Κρήτη  παραδόθηκε στους Βενετούς , ο κόλπος της Σούδας φιλοξένησε πολλά καράβια .Επίσης στο σημείο που είναι σήμερα το σχολείο μας υπήρχαν τα χρόνια εκείνα, αλυκές που έβγαζαν αλάτι σε μεγάλες ποσότητες .Οι Τούρκοι την ονόμαζαν ΤΟΥΖΛΑ  που σημαίνει Αλυκές. Το 1870 ο Ρεούφ Πασάς αποξέρανε τις αλυκές και έχτισε τον  πρώτο  οικισμό που ονομάστηκε Αζιζιε, στη σημερινή κάτω Σούδα .Μέσα από την ιστορία της πόλης πρέπει να αναφερθεί, ότι στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας στο λιμάνι της Σούδας έγινε πολεμικός Ναύσταθμος , στην  διάρκεια  της Κρητικής  πολιτείας. Τέλος, πάνω στη νησίδα της Σούδας υψώθηκε το 1913 η ελληνική σημαία. Επίσης  στον Β Παγκόσμιο πόλεμο έπαιξε σημαντικό ρόλο. Αυτή βέβαια  είναι μια σύντομη ιστορική ανασκόπηση .

Κάνοντας ένα μεγάλο περίπατο από το λιμάνι ,ο επισκέπτης  μπορεί να ξεκουραστεί στην καταπράσινη πλατεία  και το πάρκο της , βλέποντας από κει όλο το λιμάνι  Η Σούδα έχει σχολεία που καλύπτουν όλες τις βαθμίδες της Εκπαίδευσης .Στα δυτικά είναι τα γραφεία της Ελληνικής Ραδιοφωνίας ,  η γραφική παραλία του Βλητέ και το συμμαχικό νεκροταφείο, αφιερωμένο στους νεκρούς του Β Παγκοσμίου πολέμου. .Δίπλα ακριβώς βρίσκεται η Σχολή Εμπορικού Ναυτικού και στη συνέχεια ο χώρος  που σταθμεύουν πολλά εμπορικά και πολεμικά καράβια. Μπαίνοντας στο λιμάνι ο ταξιδιώτης  βλέπει τη Νησίδα της Σούδας που  το φρούριο της, χτίστηκε  από τους Βενετούς. Απέναντι ακριβώς βρίσκεται η Αρχαία πόλη  Άπτερα  με μεγάλη ιστορία. Στους πρόποδες της Μαλάξας είναι . χτισμένη η γραφική συνοικία των Τσικαλαριών , το Βιοτεχνικό πάρκο , το Μουσείο Τυπογραφίας  και το Καλλιτεχνικό χωριό Βερέκυνθος.

Στην πόλη μας υπάρχουν αρκετές εκκλησίες με  Προστάτη Άγιο , τον Άγιο Νικόλαο. Επίσης  γίνονται πολλές πολιτιστικές και αθλητικές δραστηριότητες. Στο Ναυταθλητικό  κέντρο  στεγάζονται πολλά αθλητικά σωματεία των οποίων οι αθλητές  διακρίνονται σε πολλά αγωνίσματα . Υπάρχει μεγάλη δραστηριότητα αλλά   και πνευματική και καλλιτεχνική κίνηση από τον Πολιτιστικό σύλλογο που αναβιώνει τα ήθη και τα έθιμα του τόπου. Τα σπουδαιότερα από αυτά έχουν σχέση με τη θάλασσα και το ψάρεμα. Εξάλλου οι Σουδιανοί ήταν και είναι μοναδικοί ψαράδες. Δίπλα στο σχολείο μας υπάρχει το Λαογραφικό  Μουσείο στο οποίο  φυλάσσονται   αντικείμενα αξίας πολλών χρόνων. Μια μοναδική βόλτα που αξίζει τον κόπο, είναι στον ποταμό Μορώνη που είναι σημαντικός υδροβιότοπος.

Όλοι οι κάτοικοι της ΣΟΥΔΑΣ, ντόπιοι κι ξένοι , αγαπούν αυτό τον τόπο και θέλουν να διατηρείται αμόλυντος αλλά και ασφαλής. Η γαλάζια θάλασσα πάντα  να συντροφεύει τη ζωή τους και να τη γαληνεύει.

Η ονομασία του χωριού οφείλεται στα πήλινα σκεύη που κατασκευάζονταν παλιότερα στα αγγειοπλαστεία που υπήρχαν στο χωριό. Μέχρι πριν από λίγα χρόνια υπήρχαν απομεινάρια από τα καμίνια των αγγειοπλαστών αυτών, στην περιοχή ακριβώς επάνω στο βιοτεχνικό πάρκο.

Η ονομασία των συνοικισμών ‘’Μετόχια’’ προήλθε από τα ονόματα των πρώτων Τούρκων Μπέηδων που εγκαταστάθηκαν εκεί και των οποίων τα αρχοντικά σώζονται μέχρι σήμερα. Η ονομασία του συνοικισμού ‘’Αγία Φωτεινή’’ προήλθε από την ομώνυμη εκκλησία η οποία υπάρχει και σήμερα και παλιότερα ήταν μοναστήρι. Στο κέντρο του χωριού υπάρχει Τζαμί, το οποίο πριν μετατραπεί σε Τζαμί ήταν εκκλησία (Άγιος Νικόλαος). Ακριβώς κάτω από το Τζαμί υπάρχει η βρύση του χωριού την οποία χρησιμοποιούσαν οι Τούρκοι για να πλένονται πριν την είσοδό τους στο Τζαμί.

Δέος προκαλεί και η εκκλησία του Αγίου Αντωνίου με το πρόσφατο αναπαλαιωμένο καμπαναριό της. Δυτικότερα βρίσκεται και η περίφημη εκκλησία της Παναγίας, βυζαντινού ρυθμού με τρούλο του 16^ου και του 17^ου αιώνα. Στα Μετόχια βρίσκεται και η εκκλησία του Αϊ Ιωάννη του Ρηγολόγου.

Κάθε χρόνο διοργανώνονται αξιόλογες εκδηλώσεις και πανηγύρια, όπως:

• Του Αγίου Αντωνίου
• Το 15αύγουστο (η κοίμηση της Θεοτόκου)
• Του Αϊ Ιωάννη του Ρηγολόγου και
• Τη γιορτή του Ανθόνερου

Τα Τσικαλαριά είναι ένα όμορφο γραφικό χωριό που αξίζει κανείς να επισκεφθεί.

Αντώνης Γαλανάκης

Συνέντευξη  για το ιστορικό της ίδρυσης της       κωμόπολης της ΣΟΥΔΑΣ –ΧΑΝΙΩΝ –ΚΡΗΤΗΣ

Δέσποινα Ν. Βενιανάκη

 (Mαθήτρια της Α τάξης του Γυμνασίου Σούδας-Χανίων .)

ΑΠΡΙΛΗΣ 2018

Πάντα ήμουν περίεργη και ήθελα   να συλλέξω πληροφορίες για τον τόπο που γεννήθηκα , που ζω με την οικογένεια μου, τους συγγενείς μου, τους φίλους  μου, και τους συμμαθητές μου και κάθε μέρα θαυμάζω  το απέραντο γαλάζιο της θάλασσας της ,με τα καράβια να πηγαίνουν και να έρχονται στα ατέλειωτα ταξίδια τους.

Έτσι λοιπόν αποφάσισα πάρω πληροφορίες από τον ενενηνταδύο   ετών σήμερα , αδελφό της γιαγιάς μου  ΓΙΩΡΓΟ Β. ο οποίος  εγκαταστάθηκε στη Σούδα με τους γονείς του στα εφηβικά χρόνια του, καταγόμενος  από τα χωριά  των Σφακίων.Είναι ακόμα ακμαίος και δυνατός με καθαρό μυαλό και πολλές γνώσεις.

—ΚΑΛΗΜΕΡΑ ΘΕΙΕ !ΗΘΕΛΑ  ΑΠΟ ΣΕΝΑ ΚΑΠΟΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΟΥΔΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΙΔΡΥΣΗΣ ΤΗΣ.

 Ευχαρίστως να σου απαντήσω παιδί μου, γιατί αξίζει τον κόπο να μαθαίνουν οι νεότεροι την ιστορία  του  τόπου μας.

Η Σούδα, όπως ξέρεις , βρίσκεται περίπου 6 χιλιόμετρα από την πόλη των Χανίων και είναι κτισμένη κατά μήκος της νότιας παραλίας του κόλπου που δημιουργεί το φημισμένο φυσικό λιμάνι της.

Ετυμολογείται από την λατινική λέξη SUDA που σημαίνει χαράκωμα , στενή δίοδος .Δεν είναι βέβαιο πότε πρωτοεμφανίζεται, ασφαλώς όμως πριν το Μεσαίωνα και πριν από την κατάληψη της Κρήτης από τους Άραβες 823 μ .Χ. Οι Τούρκοι έλεγαν την περιοχή Τούζλα που σημαίνει στην Τουρκική γλώσσα Αλυκή (τουζ =αλάτι).Αργότερα (1870)ο Ρεούφ –Πασάς, αποξήρανε τις αλυκές και έκτισε εκεί συνοικισμό τον οποίο ονόμασε ΑΖΙΖΙΕ, προς τιμή του σουλτάνου Αμπντούλ Αζίζ και εγκατέστησε 150 οικογένειες Τούρκων  που ζούσαν στη νησίδα του φρουρίου . Σήμερα είναι η συνοικία της Κάτω Σούδας.

—ΠΟΣΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΧΟΥΝ ΠΕΡΑΣΕΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΣΟΥΔΑΣ;

Η Σούδα είναι σχετικά νέα πόλη , μόλις 120 χρονών σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχω πάρει από το κείμενο του σεβάσμιου Ανδρέα Φουρναράκη ο οποίος κατέγραψε το ιστορικό της πριν πεθάνει(1979). Σύμφωνα με όσα γράφει το 1866 δεν υπήρχε η Πάνω και η Κάτω Σούδα παρά μόνο δυο ξύλινες παράγκες που ανήκαν σε Τσικαλαριανούς και Τούρκους εμπόρους. Μετά την επανάσταση του 1869 οι Τούρκοι εγκατέστησαν ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις σε όλη την Κρήτη και έκτισαν τον Τερσανά (Ναύσταθμος) σε σχέδια του Άγγλου Ληντς.

—ΠΩΣ ΕΞΕΛΙΧΘΗΚΕ Η ΣΟΥΔΑ ΤΟΝ ΕΠΟΜΕΝΟ ΑΙΩΝΑ ;

Η Σούδα εξελίχθηκε με την οικοδόμηση πολλών σπιτιών , καταστημάτων, σχολείου και ίδρυση  τζαμιού .Η περιοχή αναπτύχθηκε , οι αλυκές καταργήθηκαν και το εμπόριο έφερε χρήματα  και οικονομική άνθηση.

ΠΩΣ ΣΥΝΔΕΘΗΚΕ ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ ΣΟΥΔΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΥΤΟΝΟΜΗ ΚΡΗΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ;

Όπως ίσως γνωρίζεις, μετά τον πόλεμο του 1897 ο Σουλτάνος αναγνώρισε τη  δημιουργία Αυτόνομης Κρητικής Πολιτείας με ύπατο αρμοστή τον Πρίγκιπα Γεώργιο .Η υποδοχή του έχει μείνει αλησμόνητη όταν κατέβηκε στο Λιμάνι και πολλοί λογοτέχνες έχουν περιγράψει τις ιστορικές αυτές στιγμές. Στο λιμάνι στάθμευαν μόνιμα τέσσερα πολεμικά πλοία των μεγάλων δυνάμεων της εποχής. Η Σούδα γνώρισε μεγάλη κοινωνική και οικονομική ευημερία.

—Ο ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ ΚΑΙ Η ΣΟΥΔΑ —

Μετά την επανάσταση στο Θέρισο ο Βενιζέλος επισκεπτόταν συχνά τη Σούδα και πολλοί  κάτοικοι ήταν  με το μέρος του. Του άρεσε η παρέα των Σουδιανών , το καλό φαγητό , το κρασί και το ριζίτικο  τραγούδι.

—ΠΟΙΑ ΗΤΑΝ ΤΑ ΠΙΟ ΣΥΝΗΘΙΣΜΕΝΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ   ΕΚΕΙΝΗ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ;

Οι άνθρωποι ασχολούνταν με διάφορα επαγγέλματα: Ήταν αγωγιάτες, παγοπώλες , καρεκλάδες , τσαγκάρηδες και κυρίως ψαράδες .Ειδικότερα οι ψαράδες είχαν τράτες που ψάρευαν σε ανοιχτές θάλασσες, χρησιμοποιούσαν τις καλάδες και τον κολοβρέχτη.  Κέρδιζαν έτσι πολλά χρήματα.

—ΠΟΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΥΛΙΝΔΡΟΜΥΛΟΥΣ , ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ ΠΡΟΒΛΗΤΑ ΤΗΣ ΣΟΥΔΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΝΑΥΣΤΑΘΜΟΥ;

Σύμφωνα με πληροφορίες  κτίζονταν  από το 1928 μέχρι το 1932 από τον Θ .Σουλάκο όπου εργάστηκαν πολλοί Σουδιανοί. Το 1934 αρχίζει η κατασκευή του προβλήτα που είχε μήκος 300 μέτρα και στον οποίο πλευρίζουν τα πλοία εγκαταλείποντας το λιμάνι των Χανίων .Η ναυτική βάση δημιουργήθηκε μετά το 1952.

—ΠΟΙΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΓΕΓΟΝΟΣ ΣΗΜΑΔΕΨΕ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΣΟΥΔΑΣ ΣΤΑ ΝΕΟΤΕΡΑ ΧΡΟΝΙΑ;

Την 1/10 1979 σημειώθηκε  έκρηξη ενός  καραβιού  στο λιμάνι , του Πανορμίτη που κατέστρεψε μεγάλο μέρος του λιμανιού , της πλατείας και πολλά καταστήματα αλλά και σπίτια, ευτυχώς χωρίς ανθρώπινα θύματα.  Μετά από αυτή την καταστροφή ξανακτίστηκε η ΣΟΥΔΑ και αναμορφώθηκε σε σύγχρονο αστικό κέντρο.

Σας ευχαριστώ θερμά για το χρόνο που διαθέσατε .Να είστε πάντα καλά.

Ο Νίκος Ξυλούρης ήταν Κρητικός μουσικός. Γεννήθηκε στις 7 Ιουλίου του 1936 και πέθανε στις 8 Φεβρουαρίου 1980, σε ηλικία μόλις 44 ετών, από καρκίνο. Ο ‘’Αρχάγγελος της Κρήτης’’ γεννήθηκε στα Ανώγεια της επαρχίας  Μυλοπόταμου, στο Ρέθυμνο. Όταν ήταν πέντε χρόνων, οι Γερμανοί έκαψαν το χωριό του και αναγκάστηκε –εκείνος και η οικογένειά του- να μετακομίσει σε ένα άλλο χωριό της επαρχίας.

    Απέκτησε την πρώτη του λύρα μόλις στα δέκα του χρόνια, έπειτα από παρότρυνση του δασκάλου που είπε πως είχε μεγάλο ταλέντο. Εγκατέλειψε το σχολείο μετά την Γ’ Δημοτικού, κι άρχισε να παίξει σε γάμους όταν ήταν 17. Για έναν ολόκληρο χρόνο, κάθε βράδυ, έκανε καντάδα στην αγαπημένη του. Λόγω της δικής της υψηλής κοινωνικής τάξης, αναγκάστηκαν να κλεφτούν και να παντρευτούν το 1958. Έκαναν δύο παιδιά, ένα κορίτσι κι ένα αγόρι.

   Πάνω στην ακμή της καριέρας του, ανακάλυψε πως είχε όγκο στους πνεύμονες και στον εγκέφαλο. Πέθανε τα ξημερώματα της 8^ης  Φεβρουαρίου του 1980. Την επομένη κόσμος συγκεντρώθηκε έξω από το Νοσοκομείο στο οποίο νοσηλευόταν μέχρι τότε και άρχισε να τραγουδά στίχους από ένα γνωστό του τραγούδι. ‘’Έβαλε ο Θεός σημάδι, παλικάρι στα Σφακιά. Κι ο πατέρας του στον Άδη, άκουσε μια ντουφεκιά’’.

    Οι Έλληνες δεν έπαψαν ποτέ να τραγουδούν τα τραγούδια του. Έμεινε στη μνήμη μας για τη φωνή και το ήθος του, που σημάδεψε τα χρόνια της Χούντας, την αντίσταση σε αυτήν, και την μεταπολίτευση. Το τραγούδι που σημάδεψε εμένα προσωπικά, που το τραγουδούσαμε κάθε μέρα με τον παππού μου όταν ήμουν πιο μικρή, λέγεται ‘’Ήτανε μια φορά’’. Φανταστική μουσική, υπέροχοι στίχοι που αφηγούνται μια πανέμορφη ιστορία και η θαυμάσια φωνή του Κρητικού μουσικού.

     Ο γνωστός τραγουδιστής και τραγουδοποιός  Μίλτος Πασχαλίδης έχει  ερμηνεύσει το τραγούδι ‘’Ξημερώματα’’, σε στίχους του Άκου Δασκαλόπουλου. Οι στίχοι έχουν γραφτεί για τον Νίκο Ξυλούρη. Ο στιχουργός φανταζόταν την ανάσταση του μεγάλου αυτού μουσικού. Περιγράφει λοιπόν τι θα γινόταν εάν ο Νίκος Ξυλούρης επέστρεφε στον κόσμο μας:

Να ΄ταν Μάης και Σαββάτο σαν θα γύριζα

και του Χάρου σαν σκυλάκι να του σφύριζα.

Να στενάξουν μεντεσέδες και χαλκώματα

Να σπαράξουν οι κοπέλες μου στα στρώματα.

Να ραγίζανε του Άδη οι καστρόπορτες

και σωστά τους να μην κλείνανε ποτέ.

Να διαβαίνουν παλικάρια και αλόγατα

και να λούζονται στο φως τα μαύρα σώματα.

Να σταμάταγε στην πόρτα σου ο Αρχάγγελος

κι απ΄την τόση ομορφιά σου να ΄μενε άλαλος.

Μ΄ ένα γέλιο σου να έπεφτε στα γόνατα

και να μ΄άφηνε να βγω από τα χώματα.

Από  μαθήτρια της Α τάξης

ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ ΟΠΩΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΟΥΔΑΣ

Μας αποχαιρετά ένας σκοτεινός χειμώνας και έρχεται μια άνοιξη γεμάτη πετάγματα στο φως και δημιουργία.

Είμαστε έτοιμοι να γευτούμε τη χαρά απ’ όλες τις ανοιξιάτικες γιορτές σύμφωνα με την Λαογραφία (που αρχίζουν με το Τριώδιο και τελειώνουν με την Πεντηκοστή) για να φτάσουμε στο αποκορύφωμα μέσα από τη Μ. Σαρακοστή , στην Λαμπρή

Οι μεγάλες χαρές της Λαμπρής είναι συνδυασμός χριστιανικών και φυσιολατρικών εθίμων .Η ανθοφορία του Λαζάρου, των Βαΐων, του Επιταφίου είναι το προανάκρουσμα της Ανάστασης του Χριστού αλλά και της πλάσης ολόκληρης

Όλα αυτά που καταγράφηκαν είναι ζωντανές μαρτυρίες ανθρώπων μιας άλλης εποχής , όχι τόσο μακρινής οι οποίοι διαμαρτύρονται λέγοντας πως τα χρόνια πέρασαν και μας έμειναν οι αναμνήσεις …..Είναι ό,τι πολυτιμότερο έχουμε να δείξουμε ως άνθρωποι και ως κοινωνία που θέλει να αντισταθεί στο πέρασμα του χρόνου

Θέλοντας λοιπόν να υπάρξει ένας συνδετικός κρίκος ανάμεσα στην εμπειρία  και στη γνώση αυτών των ανθρώπων, θεωρήσαμε σκόπιμο να παραθέσουμε όλε τις ζωντανές μαρτυρίες τους οι οποίες  θα  είναι παρακαταθήκη για το μέλλον που έρχεται καταλυτικό  και που για να το αντιμετωπίσουμε δυναμικά,πρέπε騨 να πατήσουμε στους ώμους τους¨¨ 

Η διήγηση αρχίζει ……

« Ετούτες οι καλές ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας και της Πασχαλιάς γυρίζουν το νου μας πίσω, σε ήθη και έθιμα της περιοχής μας που με αληθινό πόνο ψυχής βλέπουμε να εξαφανίζονται. Εμείς, παιδιά τότε,  ζούσαμε αληθινά τις μέρες αυτές…»

Οι ετοιμασίες άρχιζαν από το Σάββατο του Λαζάρου. Παιδιά χωρισμένα σε ομάδες όργωναν την περιοχή αναβιώνοντας το έθιμο του Λαζάρου, κρατώντας στεφάνια με αγριολούλουδα, λεμονανθούς και πασχαλιά.

Την παράσταση έκλεβε ο λαϊκός οργανοπαίκτης μικροπωλητής από τα Τσικαλαριά,  Μανώλης Κουρκουμελής, ο οποίος με την χαρακτηριστική του φωνή του μάγευε τους πάντες λέγοντας τα κάλαντα του Λαζάρου.

«Λάζαρε Λαζαρωμένε και

με το κερί ζωσμένε

επές μου Λάζαρε τι είδες

εις τον Άδη που επήγες

Ειδική τελετουργία ήταν και η κατασκευή των Βαγιών το απόγευμα του Σαββάτου προκειμένου να μοιραστούν στους πιστούς στις εκκλησίες την Κυριακή των Βαΐων τα οποία φύλαγαν στο εικόνισμα αλλά και στο καΐκι τους για να έχουν καλές  ψαριές .Μέρα καλή πώλησης του εμπορεύματος  ήταν  για τους ψαράδες ,γιατί την Κυριακή των Βαΐων πουλούσαν τα ψάρια τους ,αφού το έθιμο επιβάλει την κατάλυση ιχθύος .

«Τω Βαγιώ τω Βαγιώ

Τρώνε ψάρι και κολιό

Και την άλλη Κυριακή

Του καλιτσουνιού το αυτί»

 Η Μεγάλη Εβδομάδα είναι η Εβδομάδα των Παθών του Κυρίου και επικρατεί γενικό πένθος.

«Μεγάλη Δευτέρα, μεγάλη μαχαίρα

Μεγάλη Τρίτη, μεγάλη κρίση

Μεγάλη Τετάρτη, ο Χριστός εχάθη

Μεγάλη Πέμπτη, ο Χριστός ευρέθη

Μ .Παρασκευή, ο Χριστός στο καρφί

Μεγάλο Σάββατο, ο Χριστός στον τάφο

Και την Κυριακή αρνιά και ερίφια κάτω»

Ο κόσμος  για χάρη του Θείου πένθους είχε την παλικαρίσια  εγκράτεια της νηστείας και ετοίμαζε τα πασχαλινά αγαθά, χωρίς να τα γεύεται.

« Όλοι την εβδομάδα τρώγαμε νηστίσιμα θαλασσινά από τον κόλπο της Σούδας, χοχλιούς, κουκιά, αγκινάρες, ελιές με κριθινοκούλουρο, λαμπαθοντολμάδες και μυρωδάτα χορτοκαλίτσουνα με λαγουδόχορτα, αχατζίκους, αγριομαιντανά, κουτσουνάδες και σκουρνουπόδια.»

Από την Μ. Δευτέρα έως την Μ. Τετάρτη μαζεύονταν οι νοικοκυρές από την κάθε γειτονιά (κάθε μέρα και σε ένα σπίτι)και έφτιαχναν τα παραδοσιακά κουλουράκια .Τα τοποθετούσαν σε μεταλλικά ή άλλα δοχεία και έβαζαν ανάμεσα τους νερατζόφυλλα ή πορτοκαλλόφυλλα για το εξαιρετικό τους άρωμα

Το απόγευμα της Μ. Τετάρτης  πήγαιναν όλοι υποχρεωτικά στο Ευχέλαιο Για να πάρουν την ευλογία από το Αγιο Μύρο .

Την Μεγάλη Πέμπτη οι νοικοκυρές έφτιαχναν τις κουτσούνες, (κουλούρες.) Η μια συναγωνιζόταν την άλλη στο στόλισμα των τσουρεκιών που ήταν αληθινά κομψοτεχνήματα. Το προζύμι της Μεγάλης Πέμπτης  έλεγαν  δεν χαλάει όλο το χρόνο. Απαραίτητο για τα γλυκίσματα το ανθόνερο που ήταν παραγωγή των νοικοκυριών της περιοχής αφού κάθε σπίτι είχε το «λαμπίκο» του.

Την Μεγάλη Πέμπτη επίσης βάφαμε και τα αυγά, σύμβολα ζωής. Άλλα     βάφονταν κόκκινα με τα κρεμμυδόφυλλα και άλλα κίτρινα με τις μαντυλίδες.

Επίσης έπρεπε να κοπούν τα ωραιότερα λουλούδια των κήπων του χωριού για να στολίσουμε τον επιτάφιο το βράδυ της Μ. Πέμπτης μετά το τέλος της λειτουργίας των δώδεκα Ευαγγελίων.

Με τη φροντίδα των κυριών του Φιλανθρωπικού Συλλόγου Αγ. Νικόλαος Σούδας   στολιζόταν ο επιτάφιος καθώς και με την παρουσία άλλων γυναικών  που έμεναν όλη τη νύχτα μέχρι να τελειώσει το στόλισμα

Απ’ όλους τους επιταφίους της περιοχής θυμόμαστε τον επιτάφιο του Ψυχιατρείου που βρισκόταν τότε στην Κάτω Σούδα εκεί που είναι τώρα το Ναυταθλητικό Κέντρο Σούδας. Ήταν μια ευκαιρία να επισκεφθούμε τότε και τους αρρώστους που ήταν εκεί. Τους βοηθούσαμε να στολίσουν τον επιτάφιο και τους δίναμε  μεγάλη χαρά.

 Την Μεγάλη Παρασκευή στην περιφορά του επιταφίου όλα τα σπίτια πρέπει να είναι ανοιχτά ….. και ήταν ανοιχτά Οι νοικοκυρές με τα θυμιατά και τα αναμμένα  κεριά  υποδέχονται τον επιτάφιο και τον ραντίζουν με ανθόνερο. Τα παιδιά που πήγαιναν στο Προσκοπείο άναβαν δάδες και συνόδευαν όλη την περιφορά

Οι περισσότεροι δεν τρώγαμε τίποτα όλη μέρα μόνο προς το τέλος της ημέρας  πίναμε λίγο ξύδι ή ζουμί από βρασμένους χοχλιούς για να συμμεριζόμαστε το ξύδι και τη χολή που ήπιε ο Χριστός.

Το απόγευμα της Μεγάλης Παρασκευής έπρεπε να πάμε οπωσδήποτε στο νεκροταφείο για τις απαραίτητες αιτήσεις στην μνήμη των νεκρών.  Η θύμηση των νεκρών μας είναι απαραίτητη την μέρα του θανάτου του Χριστού.

Μετά την περιφορά φυλάγανε τα λουλούδια του Επιταφίου στα Εικονίσματα  για να θυμιάσουν τους λαβωμένους και επίσης τα φυλάγανε για την προστασία από τη γλωσσοφαγιά.  Το βράδυ οι γιαγιάδες μας, μας έλεγαν το τραγούδι της Μεγάλης Παρασκευής:

Σήμερα μαύρος ουρανός, σήμερα μαύρη μέρα,

Σήμερα εσταυρώσασι τον πάντω βασιλέα.

Σήμερον έβαλαν βουλή οι άνομοι Εβραίοι,

Οι άνομοι και τα σκυλιά, οι τρισκαταραμένοι.

Ο Κύριος ηθέλησε να μπει σε περιβόλι,

Να κάμει δείπνο μυστικό, να το συλλάβουν όλοι.

Κι η Παναγιά η Δέσποινα καθόντα μοναχή της

Και προσευκάς της έκαμνε για το Μονογενή της.

Σώνουμ, μάννα μου, προσευκές, σώνου και οι μετάνοιες

Και τον υιό σου πιάσανε και στου χαρκιά τον πάνε.

«Χαρκιά, χαρκιά, κάνε καρφιά, κάνε τρία περόνια».

Και κείνος ο παράνομος πιάνει και κάνει πέντε…»

Το Μεγάλο Σάββατο ακόμα και τα πιο φτωχά σπίτια καλιτσουνίζανε. Της Λαμπρής τα καλιτσούνια είναι νόστιμα γιατί είναι ευλογημένα.

Όλη την εβδομάδα τα κοπέλια μάζευαν τα ξύλα και συνοριζόταν οι ενορίες πια θα έχει το μεγαλύτερο σωρό για το κάψιμο του Ιούδα.

Στην εκκλησία του Αγίου Νεκταρίου στην Κάτω Σούδα τον Ιούδα τον κρεμάνε στο καμπαναριό και με ένα ειδικό μηχανισμό τον κατεβάζουν στον σωρό των ξύλων και τον καίνε με το που θα ακούσουν το «ΧΡΙΣΤΟΣ  ΑΝΕΣΤΗ»

Το βράδυ της Ανάστασης δεν ξεχνάμε με το Άγιο φως να χαράξουμε το σταυρό στην είσοδο του σπιτιού. Επίσης προσπαθούσαμε να διατηρήσουμε το καντήλι αναμμένο όσο το δυνατό περισσότερες μέρες .Θεωρούνταν καλό για το σπίτι και για την οικογένεια

Την Κυριακή του Πάσχα έχουμε χαράς Ευαγγέλια.!

Σε όλες σχεδόν τις αυλές των σπιτιών σούβλιζαν αρνιά και κοκορέτσια και το κρασί άφθονο…. «Μονομεριούνε οι δικοί και διασκεδάζουν.»

Έτσι είναι μετά τη λύπη έρχεται η χαρά ,  μετά το θάνατο η Ανάσταση

ΟΜΑΔΑ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ Κ.Α.Π.Η. ΣΟΥΔΑΣ

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

ΜΑΡΙΑ Γ.ΒΕΝΙΑΝΑΚΗ

ΜΑΡΙΑ ΜΑΡΑΚΗ

             ΜΗΚΟΣ:60ΧΛΜ

             ΠΛΑΤΟΣ:35ΧΛΜ

             ΨΗΛΟΤΕΡΗ ΚΟΡΥΦΗ: ΠΑΧΝΕΣ

             ΚΟΡΥΦΕΣ: ΕΧΕΙ 58 ΚΟΡΥΦΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ

             2000 ΜΕΤΡΑ

             ΚΛΙΜΑ:  ΤΟΝ ΧΕΙΜΩΝΑ  ΝΤΥΜΕΝΑ ΣΤΑ

             ΛΕΥΚΑ ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΜΕ ΜΕΓΑΛΑ ΥΨΗ

             ΒΡΟΧΗΣ, ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ  ΚΥΡΙΕΥΟΝΤΑΙ ΑΠΟ 

             ΤΗΝ ΞΗΡΑΣΙΑ.

             ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ: ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΟΛΛΑ

             ΟΡΟΠΕΔΙΑ (Π.Χ ΑΣΚΥΦΟΥ) , ΦΑΡΑΓΓΙΑ

             (Π.Χ ΣΑΜΑΡΙΑΣ) ΚΑΙ ΑΝΑΡΙΘΜΗΤΕΣ

             ΧΑΡΑΔΡΕΣ, ΣΠΗΛΑΙΑ, ΓΚΡΕΜΟΙ ΚΑΙ

             ΡΗΓΜΑΤΑ.

             ΑΝΘΡΩΠΟΣ: ΕΧΕΙ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΜΟΝΟ

             ΜΕ ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΕΣ ΟΜΑΔΕΣ ΣΤΙΣ

             ΥΨΗΛΟΤΕΡΕΣ ΚΟΡΥΦΕΣ, ΠΑΝΤΑ

             ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΕΣ

             ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΞΕΡΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑ

             ΝΑ ΕΓΚΛΩΒΙΣΤΕΙ ( ΓΙΑ ΑΥΤΟ ΑΛΛΩΣΤΕ

             ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΤΑ ΚΑΤΑΦΥΓΙΑ)   

            Φαραζής-Τζουγκράκης