Σύμφωνα με το Εθνικό Κέντρο Εθελοντικής Αιμοδοσίας (ΕΚΕΑ), το 2015 συγκεντρώθηκαν συνολικά 538.580 μονάδες αίματος, 318.044 από εθελοντές αιμοδότες και 220.536 από δότες αντικατάστασης, δηλαδή συγγενείς και φίλους. Επιπλέον, το 2015 εισαγάγαμε 27.050 μονάδες αίματος από τον Ελβετικό Ερυθρό Σταυρό για την κάλυψη μέρους των αναγκών των πασχόντων από μεσογειακή αναιμία, έναντι 5 εκατομμυρίων ευρώ. Ωστόσο, οι συνολικές ανάγκες των χωρών για αίμα δεν είναι γνωστές, καθώς, σύμφωνα με το ΕΚΕΑ, «οι ανάγκες της χώρας δεν αντικατοπτρίζονται στον αριθμό των συλλεγμένων μονάδων».

Δυστυχώς, η Ελλάδα κατατάσσεται σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας στις 60 χώρες στον κόσμο που δεν μπορούν να ικανοποιήσουν αυτόνομα τις ανάγκες τους για αίμα και στηρίζονται σε δότες αντικατάστασης. Στην Ευρώπη μόλις 6 χώρες ανήκουν σε αυτήν την κατηγορία. Σε έρευνα που πραγματοποίησε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας το 2011, η Ελλάδα ικανοποιεί λιγότερο από το 50% των ετήσιων αναγκών της από εθελοντές αιμοδότες. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει θέσει ως στόχο, μέχρι το 2020, την αυτόνομη κάλυψη των αναγκών για αίμα μέσω εθελοντών αιμοδοτών.

Η Ε.Λ.Μ.Ε. Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων, το Σχολείο του Νοσοκομείου Παίδων Αθηνών Παναγιώτη & Αγλαΐας Κυριακού, η Δημόσια Τράπεζα Ομφαλικών  Βλαστοκυττάρων Κρήτης – Αιματολογική Κλινική ΠΑ.Γ.Ν.Η. – Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Κρήτης, το Πειραματικό Γυμνάσιο Ηρακλείου, το Πειραματικό Γενικό Λύκειο Ηρακλείου και οι Σύλλογοι Γονέων και Κηδεμόνων των δύο σχολείων διοργάνωσαν μία ημερίδα σχετικά με την εθελοντική αιμοδοσία. Σκοπός της εκδήλωσης ήταν να ενημερώσει και να ευαισθητοποιήσει τους κατοίκους του Ηρακλείου και κάθε πολίτη για θέματα που αφορούν στον εθελοντισμό και την αλληλεγγύη.

Η ενημέρωση έγινε από εξειδικευμένους επιστήμονες, εκπαιδευτικούς αλλά και μαθητές που έχουν ενημερωθεί σχετικά με την αξία του εθελοντισμού και έχουν κατανοήσει τις διαδικασίες που αφορούν στη μεταμόσχευση αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων. Μετά τους χαιρετισμούς, η εκδήλωση ξεκίνησε με την Πρόεδρο της ΕΛΜΕ Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων, κ. Λαμπρινή Παπατσίμπα, η οποία αναφέρθηκε στη συνεισφορά του σχολείου στην καλλιέργεια της εθελοντικής συνείδησης ως στάσης ζωής. Στη συνέχεια, ακολούθησαν οι εισηγήσεις των αιματολόγων κ. Χαράς Ματσούκα, Προέδρου του  Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας με θέμα «Ο ρόλος του σχολείου στην εκπαίδευση της νέας γενιάς εθελοντών αιμοδοτών» και της κ. Μαρίας Παγώνη, Διευθύντριας Αιματολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Ευαγγελισμός, εκπροσώπου της Ελληνικής Αιματολογικής Εταιρίας με θέμα «Εθελοντική Αιμοδοσία». Το πρώτο μέρος της εκδήλωσης έκλεισε με την κ. Ελένη Παπαδάκη, Διευθύντρια Αιματολογικής Κλινικής ΠΑΓΝΗ και της Δημόσιας Τράπεζας Ομφαλικών Βλαστοκυττάρων Κρήτης, η οποία ασχολήθηκε με το θέμα «Ομφαλικό αίμα: Η γέννηση ενός παιδιού είναι δώρο ζωής για τους γονείς και μπορεί να προσφέρει ζωή σε έναν συνάνθρωπό μας».

Στη συνέχεια, η μαθητική ομάδα από τον Όμιλο Μουσικής και τη Χορωδία του Πειραματικού Γυμνασίου Ηρακλείου μάς πρόσφερε ένα ευχάριστο μουσικό διάλειμμα, προτού ξεκινήσει το δεύτερο μέρος της εκδήλωσης. Έπειτα, η κ. Αγγελική Ζαχαράτου, Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ηρακλείου, μάς μίλησε σχετικά με τον «Εθελοντισμό στο σχολείο». Απόφοιτοι του Πειραματικού Γυμνασίου και Λυκείου που τώρα φοιτούν στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης παρουσίασαν το θέμα «Οι στάσεις των φοιτητών της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης για τον εθελοντισμό και τη δωρεά αιμοποιητικών κυττάρων». Ακόμη, τωρινοί μαθητές του Πειραματικού Λυκείου Ηρακλείου ανέπτυξαν το θέμα «Βλαστοκύτταρα: πραγματικές ανθρώπινες ιστορίες», ενώ οι μαθητές του Πειραματικού Γυμνασίου ασχολήθηκαν με το θέμα

«Εθελοντισμός: προσφορά αγάπης και ζωής στον συνάνθρωπο».

Από μαθητές του ομίλου «Θεατρικό και Καλλιτεχνικό Εργαστήρι» του Πειραματικού Λυκείου παρουσιάστηκε, στη συνέχεια, το θεατρικό δρώμενο «Η Αλίκη στη Χώρα των Θυμάτων: Τα Βλαστοκύτταρα», ενώ η εκδήλωση  ολοκληρώθηκε με συμπεράσματα και προοπτικές, και τη Διακήρυξη για τη Ζωή.

Στον χώρο εκτέθηκαν επίσης έργα ζωγραφικής μαθητών και μαθητριών του Πειραματικού Γυμνασίου Ηρακλείου και Λυκείου Ηρακλείου, εμπνευσμένα από το θέμα της ημερίδας. Έξω από την αίθουσα της εκδήλωσης υπήρχε διαμορφωμένος χώρος, όπου η ομάδα Φοιτητών Εθελοντικής Αιμοδοσίας Πανεπιστημίου Κρήτης παρείχε την απαραίτητη πληροφόρηση για να γίνει κάποιος εθελοντής δότης μυελού.

Τέλος, στόχος ήταν η αύξηση του αριθμού των εθελοντών δοτών στη χώρα μας, ώστε να μεγιστοποιηθεί η πιθανότητα εύρεσης μοσχεύματος για τη σωτηρία των πασχόντων συνανθρώπων μας μέσα από την καλλιέργεια της ανιδιοτελούς προσφοράς προς τον συνάνθρωπο και του πνεύματος εθελοντισμού!!

Στέλλα Μανωλίτση Γ3

**Τα στατιστικά στοιχεία προέρχονται από το Εθνικό Κέντρο Εθελοντικής Αιμοδοσίας, τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (World Health Organisation), την έρευνα που πραγματοποίησε η MRB για την ΠΟΣΕΑ το 2008 και το Υπουργείο Εσωτερικών.

Αποτελέσματα της έρευνας:

Όπως μπορείτε να παρατηρήσετε, η έρευνα αυτή μας υπενθυμίζει ότι η Ελλάδα έχει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά εθελοντών αιμοδοτών παγκοσμίως σε σύγκριση με τις ανεπτυγμένες χώρες. Σε σχέση με το 2012, ο αριθμός των μονάδων που έχουν συλλεχθεί για αίμα έχει μειωθεί. Ωστόσο, ο αριθμός των μονάδων που συλλέγονται από εθελοντές αιμοδότες σημειώνει μια μικρή αύξηση, από 305.511 σε 318.004. Ταυτόχρονα, μέχρι το 2020, οι μονάδες που εισάγουμε από τον Ελβετικό Ερυθρό Σταυρό θα μειωθούν σε 14.000. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Αιμοδοσίας, μία χώρα, για να ικανοποιεί αυτόνομα τις ανάγκες της για αίμα, χρειάζεται 20-25 τακτικούς εθελοντές αιμοδότες ανά 1.000 κατοίκους.

Εμείς είμαστε αισιόδοξοι ότι μπορούμε να το πετύχουμε! Εσύ;

                                                                                              Στέλλα Μανωλίτση Γ3

                                                                                              Μαρίνα Μαρκάκη Γ3

                                                                                              Μαρία Φραγκούλη Γ3

                                                                                              Χρύσα Χαλκιαδάκη Γ3

                                                                                              Ελεάννα Χατζάκη Γ3

                                                                                              Κέλλυ Χρονάκη Γ3

Η κ. Χλόη Μπάλλα μίλησε για τον ρόλο των μαθηματικών στη σκέψη του Πλάτωνα. Τόνισε ότι οι σωζόμενες μαρτυρίες αναφέρουν τη σχέση πολλών και επιφανών μαθηματικών με την Ακαδημία του Πλάτωνα. Παράλληλα, σε αρκετά σημεία των πλατωνικών διαλόγων, όπως στο 7^ο βιβλίο της πλατωνικής Πολιτείας, στον Μένωνα και στον Τίμαιο, αναφέρονται μαθηματικές έννοιες, πράγμα που δείχνει την αξία της επιστήμης των μαθηματικών για τη συγκεκριμένη φιλοσοφική παράδοση. Πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα πλατωνικά στερεά, για τα οποία γράφει ο φιλόσοφος στον Τίμαιο.

Εξίσου ενδιαφέρουσα ήταν η εισήγηση του κ. Νίκου Σπανουδάκη σχετικά με τον Αρχιμήδη, τον μαθηματικό και επιστήμονα. Αναφέρθηκε στις ανακαλύψεις του Αρχιμήδη, ο οποίος βρήκε τον όγκο σφαίρας, την επιφάνεια σφαίρας, προσέγγισε τον αριθμό π, ανακάλυψε τα 13 ημικανονικά στερεά, τον νόμο των μοχλών, τον νόμο της άνωσης, τον κοχλία. Επιπλέον, τόνισε ότι το Fields Medal, ένα από τα σημαντικότερα βραβεία που δίνονται στους μαθηματικούς και θεωρείται ισάξιο των βραβείων Nobel, είναι αφιερωμένο στον Αρχιμήδη.

Συμπερασματικά, τα μαθηματικά εξελίχθηκαν από τον Πλάτωνα μέχρι τον Αρχιμήδη, και εξακολουθούν μέχρι σήμερα να εξελίσσονται. Δεν έπαψαν ποτέ όμως να παίζουν σπουδαίο ρόλο στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων.

Το Σάββατο 5 Μαΐου 2018 ο Όμιλος Χημείας του σχολείου μας συμμετείχε στην εκδήλωση που διοργανώθηκε με επιτυχία στην πλατεία Δασκαλογιάννη και ονομαζόταν Chemistry  show. Εκεί βρέθηκαν μαθητές και από άλλα σχολεία. Όλοι παρουσίασαν τα εντυπωσιακά πειράματα που είχαν ετοιμάσει. Εμείς που συμμετείχαμε στον Όμιλο Χημείας, με την καθοδήγηση και την επίβλεψη της κ. Αλέκας Μπάκου, ετοιμάσαμε διάφορα πειράματα. Πήραμε DNA από ένα ακτινίδιο, φουσκώσαμε μπαλόνια με μια αντίδραση που παρήγαγε διοξείδιο του άνθρακα, παρασκευάσαμε πολυμερή (slime), περάσαμε καλαμάκια από μπαλόνια χωρίς να τα σπάσουμε, αλλάξαμε το χρώμα διαλυμάτων και κάναμε τη χρωστική να φεύγει από τη μέση ενός πιάτου με γάλα με μόνο μια μπατονέτα και λίγο απορρυπαντικό.

Οι μαθητές του Πειραματικού Γενικού Λυκείου Ηρακλείου έκαναν κι εκείνοι ενδιαφέροντα πειράματα. Για παράδειγμα, κατάφεραν να λιώσουν ένα γυάλινο σκεύος και να κάνουν μερικές μικρές εκρήξεις.

Πιστεύω πως όλοι οι συμμετέχοντες βρήκαν την εμπειρία αυτή πολύ ξεχωριστή, ενώ οι περαστικοί που μας παρακολούθησαν είναι βέβαιο ότι εντυπωσιάστηκαν και ευχαριστήθηκαν με όσα είδαν.

Μανώλης Βασιλικογιαννάκης Α1

Το αλκοόλ δεν ήταν το καθημερινό «ναρκωτικό αναψυχής», όπως το ξέρουμε σήμερα. Οι πρόγονοί μας το απολάμβαναν από το 5000 π.Χ. Αυτό το γνωρίζουμε από την ανάλυση σε αγγεία 7.000 χρόνων, όπου έχουν εντοπιστεί υπολείμματα μπύρας. Επίσης, αυτό αποδεικνύεται από τις αγοροπωλησίες αλκοόλ στη Σουμερία το 2050 π.Χ. Η πρώτη λέει: «Ο Αούρα Μα αναγνωρίζει ότι έλαβε 4 λίτρα μπίρας από τον ζυθοποιό Αλούλου, από την καλύτερή του μπίρα». Όταν έψαχνα για τον Φραγκλίνο, διάβασα το παρακάτω στην αυτοβιογραφία του: «Όπως όλοι οι εργάτες, έτσι κι ο βοηθός μου, έπινε μισό λίτρο μπίρα μαζί με το πρωινό του, άλλο ένα με το δεκατιανό του κι άλλο ένα κατά τις 6 το απόγευμα κι άλλο ένα στο τέλος της βάρδιάς του». Μπορεί περίπου 4 λίτρα την ημέρα να σας φαίνονται υπερβολικά, αλλά, αν σκεφτείτε ότι εκείνη την εποχή κάθε φορά που κάποιος έπινε νερό ήταν σαν να παίζει ρώσικη ρουλέτα με τη ζωή του, διότι σε μια πόλη χωρίς αποχετεύσεις, τα λύματα ανακατεύονταν με το πόσιμο νερό, η μπίρα δεν ήταν και τόσο κακή ιδέα! Και γιατί όλο αυτό; Η παραγωγή της μπίρας ή του κρασιού ή οποιουδήποτε αλκοολούχου ποτού περνάει από τη διαδικασία ζύμωσης, με αποτέλεσμα τα μικρόβια να είναι πολύ λιγότερα και τα βακτήρια σχεδόν ανύπαρκτα! Επομένως, θεωρώ απόλυτα λογικό το ότι κατανάλωναν αλκοολούχα ποτά αντί για νερό! Γι’ αυτό η μπίρα ήταν τόσο διαδεδομένη στην Αρχαία Βαβυλώνα, όπως και το κρασί στην Αρχαία Ρώμη και στην Αθήνα.

Έτσι, συμπεραίνουμε ότι όλοι οι μεγάλοι πολιτισμοί της αρχαιότητας είχαν το δικό τους ποτό. Γιατί μόνο έτσι μπορούσες να έχεις πολύ κόσμο συγκεντρωμένο σε μεγάλους οικισμούς χωρίς να πεθαίνουν από μολύνσεις. Με λίγα λόγια, χωρίς αλκοόλ δεν θα είχαμε πόλεις. Να τονίσω ότι τίποτα απ’ αυτά δεν γίνονταν συνειδητά. Όμως πώς είμαι τόσο σίγουρος; Θα σας παραθέσω ένα απόσπασμα από ένα βιβλίο ιατρικής της εποχής εκείνης, το οποίο γράφτηκε από κάποιους διανοούμενους, οι οποίοι αναρωτιούνται: «Πώς μεταδίδεται μια ασθένεια; Άλλοι το αποδίδουν σε αστρονομικά φαινόμενα, όπως σε εκλείψεις, πλανήτες και ασυνήθιστες κινήσεις της γης και του ήλιου. Ηφαίστεια και σεισμοί έχουν προταθεί ως αιτίες, καθώς και οι κινήσεις του ηλεκτρικού υγρού, όπως ο κεραυνός και η αστραπή, λέγεται ότι προκαλούν επιδημικές συνθήκες». Αυτό είναι μια πολύ μικρή γεύση από εκείνη την εποχή. Μου φαίνεται απόλυτα λογικό, εφόσον μέχρι τα τέλη του 19^ου αιώνα δεν ξέραμε τι είναι παθογόνος μικροοργανισμός. Αυτά τα πίστευαν οι μορφωμένοι της εποχής, οι υπόλοιποι απλώς πίστευαν ότι ήταν κατάρες από μάγισσες ή από τον θεό.

Ωστόσο, το 1830 το Λονδίνο χτυπήθηκε από «κατάρα» με τη μορφή χολέρας. Είναι δύσκολο να περιγράψεις στον σύγχρονο άνθρωπο τι είναι η χολέρα, διότι θα χρειαστεί να του περιγράψεις φρικιαστικές εικόνες. Την περίοδο 1830-1860 η χολέρα σκότωσε 140 χιλιάδες άτομα, μονάχα στην πόλη του Λονδίνου. Σε αυτή τη δύσκολη στιγμή έρχεται ο John Snow – όχι, δεν είναι ο χαρακτήρας από το Games of Throne, αλλά παθολόγος και ιατρός της εποχής. Ο John έχει μια ριζοσπαστική ιδέα. Η ιδέα του είναι ότι η χολέρα δεν μεταφέρεται με τον αέρα, όπως πίστευαν οι επιστήμονες, αλλά με το νερό, και πιστεύει ότι τα αλκοολούχα ποτά είναι πολύ πιο καθαρά από το νερό και το 1854 το αποδεικνύει χωρίς μικροσκόπιο.

Στον παρακάτω χάρτη κάθε μαύρο σπίτι είναι και ένα κρούσμα της χολέρας. Εκεί που έχει χτυπήσει η χολέρα είναι γύρω από δεξαμενές νερού. Αντίθετα, στο ζυθοποιείο δεν υπήρχε ούτε ένα κρούσμα, επειδή οι εργάτες έπιναν όλη μέρα μπίρα.               

Κλείνοντας, θα ήθελα να πω ότι ο John έκανε διπλό καλό στην ανθρωπότητα. Από τη μια μάς έδειξε πόσο σημαντική είναι η πρόσβαση σε πόσιμο νερό και από την άλλη πόσο σημαντική είναι η απεικόνιση σε χάρτη –εξάλλου,  είναι δύσκολο να σκεφτείς ότι κι αυτό έπρεπε κάποιος να το εφεύρει!

Βασίλης Λουλάκης Β2

Νεφέλη Κουρουπάκη Β2

Μαρινέλλα Μποτσάκη Β2

Θα μπορούσατε να μου πείτε μερικά πράγματα για το αντικείμενο με το οποίο ασχολείστε;

Ασχολούμαι με την έρευνα σε θέματα ρομποτικής, ιδίως με τον συσχετισμό μεθόδων από τις επιστήμες του μηχανικού και των υπολογιστών με αποτελέσματα της μελέτης των έμβιων οργανισμών από τις επιστήμες της ζωής. Αναζητώντας λύσεις σε δύσκολα προβλήματα της ρομποτικής, και έχοντας κατά νου τις επιστημονικές προκλήσεις σημαντικών εφαρμογών της σε διάφορους τομείς, διαπιστώθηκε ότι οι υπάρχουσες μέθοδοι δεν επαρκούν και απαιτούνται καινοτόμες μέθοδοι τόσο για προβλήματα κίνησης των ρομπότ όσο και για προβλήματα αίσθησης, ελέγχου, σχεδιασμού, μάθησης ή αντίληψης. Έτσι, η ρομποτική στρέφεται συχνά στις επιστήμες που μελετούν έμβιους οργανισμούς, για να αντλήσει ιδέες και παραδειγματικές λύσεις, αξιοποιήσιμες σε αυτά τα προβλήματά της. Η βιολογία, οι νευροεπιστήμες, η ψυχολογία, ακόμη και η κοινωνιολογία προσέφεραν και προσφέρουν μια πλούσια πηγή πληροφοριών και ιδεών για τη ρομποτική. Ένας ιδιαίτερα συναρπαστικός νέος κλάδος της, αυτός της Βιο-ρομποτικής, έχει δημιουργηθεί από αυτή την αλληλεπίδραση. Η πρόοδος στις τεχνολογίες των υπολογιστών, των υλικών, των ηλεκτρονικών και των επικοινωνιών επιτρέπει στον νέο αυτό κλάδο να αξιοποιήσει τα αποτελέσματα, τουλάχιστον ορισμένα, των επιστημών της ζωής. Το εργαστήριό μας στο Ινστιτούτο Πληροφορικής του ΙΤΕ, το οποίο πρόσφατα επισκέφθηκε η Β΄ Γυμνασίου του Πειραματικού Γυμνασίου, συμβάλλει στην έρευνα που γίνεται παγκοσμίως σε αυτή την κατεύθυνση.

Γιατί επιλέξατε την επιστήμη της ρομποτικής; Τι ήταν αυτό που σας τράβηξε για να ασχοληθείτε με αυτό τον τομέα της επιστήμης;

Μου προσέλκυσαν το ενδιαφέρον οι γρήγορες επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις στον τομέα της ρομποτικής, που τη μετακινούσαν από τον χώρο της επιστημονικής φαντασίας και τη μετέτρεπαν σε μια τεχνολογική πραγματικότητα, με σημαντική επίδραση στη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων. Επίσης, μου προσέλκυσαν το ενδιαφέρον τα σημαντικά επιστημονικά προβλήματα σε αυτό τον τομέα, που αποτελούσαν και αποτελούν μια πρόκληση με μεγάλη πρακτική σημασία, αν επιλυθούν.

Πότε άρχισε να αναπτύσσεται η επιστήμη της ρομποτικής; Ποιος ήταν αυτός που την προώθησε στον έξω κόσμο;

Οι άνθρωποι, από τους αρχαίους χρόνους, οραματίζονταν αυτοκινούμενους μηχανικούς βοηθούς, που θα εκτελούσαν πιστά τις εντολές τις οποίες θα τους έδιναν, και θα υποβοηθούσαν τις ποικίλες δραστηριότητές τους.

Στα Ομηρικά έπη περιγράφονται τέτοιοι μηχανικοί βοηθοί, κατασκευασμένοι από τον θεό Ήφαιστο. Έτσι, η Ραψωδία Σ της Ιλιάδας περιλαμβάνει την αναμφισβήτητα πρώτη στην ανθρώπινη ιστορία περιγραφή αυτού που, σε σύγχρονη ορολογία, θα ονομάζαμε ένα πολύ-ρομποτικό σύστημα, αποτελούμενο από είκοσι αυτοκινούμενα τρίποδα ρομπότ με τροχούς, που υπηρετούσαν στα δείπνα των θεών του Ολύμπου, ενώ, όταν τελείωναν, επέστρεφαν μόνα τους στο μέγαρο του Ηφαίστου (Σ373-377).

Είναι επίσης πολύ γνωστός ο μύθος που αναφέρεται στον Τάλω, τον χάλκινο γίγαντα που περιπολούσε τις ακτές της Κρήτης υπό τις διαταγές του Μίνωα, για να την προφυλάσσει από τους εισβολείς. Ένα ανθρωπόμορφο ρομπότ, δηλαδή, για αμυντικές εφαρμογές.

Η πραγματική υλοποίηση τέτοιων συστημάτων ξεκίνησε πιθανώς από τα μηχανικά αυτόματα του Ήρωνος του Αλεξανδρέα περί το 100 π.Χ. Τότε είχαν τη δυνατότητα να επαναλάβουν κινήσεις προγραμματισμένες μέσω του μηχανικού τους σχεδιασμού. Τέτοια μηχανικά αυτόματα, διαρκώς εξελισσόμενα, συνέχισαν να εμφανίζονται την περίοδο του Βυζαντίου, της Αναγέννησης και μεταγενέστερα.

Ωστόσο, τα ρομποτικά συστήματα, με τα χαρακτηριστικά που δίνουμε σήμερα στον όρο, δηλαδή κυρίως τη δυνατότητα προγραμματισμού της κίνησής τους χωρίς αλλαγές στη μηχανική δομή τους, πρωτοεγκαταστάθηκαν στη βιομηχανία την δεκαετία του 1960 από την αμερικανική εταιρεία Unimation.

Μια πηγή έμπνευσης για τη ρομποτική είναι τα βιβλία και οι ταινίες επιστημονικής φαντασίας από συγγραφείς όπως ο Isaac Asimov και ο Arthur Clarke, που βοήθησαν στη διάδοση των ιδεών, των οραμάτων, αλλά και των προβληματισμών σε σχέση με τα ρομπότ.

Πώς μπορεί ο άνθρωπος να αξιοποιήσει στην καθημερινή του ζωή τη ρομποτική; Ποια είναι τα οφέλη της και ποια τα μειονεκτήματά της;

Ανθρώπινες δραστηριότητες που είναι δύσκολες, βαρετές, επικίνδυνες, που απαιτούν μεγάλη ακρίβεια ή δύναμη, καθώς και την έκθεση του ανθρώπου σε αντίξοα ή ανθυγιεινά περιβάλλοντα, μπορούν να επωφεληθούν από τη χρήση ρομποτικών συστημάτων.

Ρομποτικά συστήματα χρησιμοποιούνται ευρέως στη βιομηχανία, για να αντικαταστήσουν τους ανθρώπους σε δύσκολες ή επικίνδυνες εργασίες μεταφοράς και κατεργασίας αντικειμένων, συγκόλλησης, βαφής, επιθεώρησης, κ.λπ. Πλήρως αυτοματοποιημένα εργοστάσια και αποθηκευτικοί χώροι, που δουλεύουν όλο το 24ωρο, σχεδόν χωρίς την παρουσία ανθρώπων, είναι ήδη σε λειτουργία. Ρομποτικά συστήματα έχουν μπει στα σπίτια και στους χώρους δουλειάς, όπου εκτελούν εργασίες καθαρισμού, ακόμη και σε πισίνες, εποπτεύουν τους χώρους, μεταφέρουν αντικείμενα, π.χ. την αλληλογραφία, βοηθούν τους ηλικιωμένους, και ακόμη χρησιμοποιούνται στην υποβοήθηση εκπαιδευτικών διαδικασιών ή και ως παιχνίδια. Ρομποτικοί βραχίονες αυξημένης ακρίβειας και αντίστοιχα εξελιγμένα ιατρικά εργαλεία χρησιμοποιούνται ήδη σε δύσκολες χειρουργικές επεμβάσεις σε συνδυασμό με προχωρημένες απεικονιστικές τεχνικές. Ρομποτικοί βραχίονες και συστήματα αυτοματισμού χρησιμοποιούνται επίσης ευρέως στα βιολογικά εργαστήρια, ώστε οι άνθρωποι να μην κινδυνεύουν να έρθουν σε επαφή με παθογόνους παράγοντες. Επιπλέον, ρομποτικά συστήματα χρησιμοποιούνται για την υποβοήθηση της αγροτικής παραγωγικής διαδικασίας και ιπτάμενα ρομπότ για την ανίχνευση πυρκαγιών σε δάση. Ρομποτικά υποβρύχια διασχίζουν τις θάλασσες συλλέγοντας δεδομένα για το περιβάλλον και τα ευαίσθητα θαλάσσια οικοσυστήματα, ακόμη και από πολύ μεγάλα βάθη, ή υποβοηθούν τις υδατοκαλλιέργειες επιβλέποντας την καλή κατάσταση των υποθαλάσσιων εγκαταστάσεων. Ρομποτικά συστήματα έχουν αρχίσει να χρησιμοποιούνται σε αμυντικές εφαρμογές αλλά και στην εξερεύνηση άλλων πλανητών, όπως στον Άρη.

Στη βιομηχανία, αυτά μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα και την ποσότητα των παραγόμενων προϊόντων, να μειώσουν το κόστος τους και να αυξήσουν τις ώρες λειτουργίας ενός εργοστασίου. Από την άλλη πλευρά όμως, τα ρομποτικά συστήματα μπορεί να μη δουλέψουν σωστά ή και να γίνουν επικίνδυνα, αν υπάρχουν ατέλειες στον σχεδιασμό ή στην κατασκευή τους, ή αν ο τρόπος χρήσης τους δεν είναι ο ενδεδειγμένος, π.χ. αν δεν λαμβάνονται υπόψη οι εγγενείς περιορισμοί στον σχεδιασμό και στην προδιαγεγραμμένη χρήση τους, όπως η περιορισμένη εμβέλεια των αισθητήρων τους ή η ενδεχόμενη απαίτηση να μην υπάρχουν εμπόδια ή άνθρωποι στον χώρο λειτουργίας τους. Επιπλέον, μειονεκτήματα μπορεί να είναι η σημαντική επένδυση που ίσως απαιτηθεί από μία επιχείρηση για να εξοπλισθεί με ρομποτικά συστήματα και για να προσαρμόσει τους χώρους της κατάλληλα, αλλά και ο ενδεχόμενος περιορισμός των θέσεων εργασίας, αν κάποιοι εργαζόμενοι αντικατασταθούν από αυτά τα συστήματα. Επομένως, τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της χρήσης τους πρέπει να σταθμιστούν προσεκτικά.

Ποια είναι η άποψή σας για την ανάπτυξη των επιστημών σε μια Ελλάδα της οικονομικής κρίσης;

Οι Έλληνες επιστήμονες στα πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα και εταιρείες της χώρας έχουν σημαντική δραστηριότητα και συμβολή στην πρόοδο της επιστήμης διεθνώς. Παρά τα προβλήματα που σχετίζονται με την οικονομική κρίση, και που έχουν την εμφανή συνέπεια της αναγκαστικής μετακίνησης ενός σημαντικού αριθμού από αυτούς στο εξωτερικό, υπάρχουν σαφείς ενδείξεις για την ποιότητα και τη σημασία των ερευνητικών αποτελεσμάτων που παράγονται στην Ελλάδα. Η ανάπτυξη της επιστήμης, της τεχνολογίας και της καινοτομίας, εκμεταλλευόμενη το υψηλό αυτό επίπεδο των Ελλήνων επιστημόνων, μπορεί να γίνει ένας μοχλός για να βελτιώσει η χώρα την παραγωγικότητά της και να βοηθηθεί να ξεπεράσει την οικονομική κρίση.

Πιστεύετε ότι η ρομποτική θα αναπτυχθεί ακόμη περισσότερο στο άμεσο μέλλον; Τι πιστεύετε ότι θα αλλάξει στην επιστήμη της ρομποτικής;

Η επιστήμη και οι εφαρμογές της ρομποτικής είναι σήμερα σε φάση ραγδαίας ανάπτυξης σε ερευνητικά κέντρα, πανεπιστήμια και εταιρείες υψηλής τεχνολογίας, σε όλο τον κόσμο, που αναμένεται, βέβαια, να συνεχίσει στο μέλλον.

Η έμφαση της ρομποτικής στο μέλλον αναμένεται να μετακινηθεί σε ρομποτικά συστήματα που έχουν καλύτερες δυνατότητες ασφαλούς και αποτελεσματικής συνεργασίας με ανθρώπους, σε αντίθεση με την τωρινή πρακτική, π.χ. στη βιομηχανία, όπου τα ρομπότ και οι άνθρωποι εργάζονται σε ξεχωριστούς χώρους.

Η μορφολογία των ρομποτικών συστημάτων πιθανώς θα αλλάξει δραματικά σε σχέση με τους σημερινούς ρομποτικούς βραχίονες. Θα έχουμε εξελιγμένα ανθρωπόμορφα ρομπότ ή άλλα ρομπότ εμπνευσμένα από τη μορφολογία της πληθώρας των έμβιων οργανισμών, ζώων που ζουν στην ξηρά, στο νερό ή πετούν, αλλά και φυτών, που καθένα θα είναι προσαρμοσμένο να δρα σε διάφορα περιβάλλοντα και να έχει διαφορετικές ικανότητες και συμπεριφορές. Θα έχουμε, επιπλέον, ρομποτικά συστήματα με σημαντικά βελτιωμένες αισθητηριακές και υπολογιστικές ικανότητες, καθώς και ικανότητες μάθησης.

Τέλος, η ανθρωπότητα θα αρχίσει να μελετά σε μεγαλύτερο βάθος και να κατανοεί καλύτερα τα νομικά, οικονομικά, κοινωνικά και ηθικά θέματα που τίθενται από τη συνύπαρξη των ανθρώπων με εξελιγμένα ρομποτικά συστήματα, και να τα αντιμετωπίζει με πιο σωστό και ολοκληρωμένο τρόπο.

Κύριε Τσακίρη, ευχαριστούμε πολύ για τον χρόνο που μας διαθέσατε και τις τόσο ενδιαφέρουσες πληροφορίες που μας δώσατε.

Στέλλα Μανωλίτση Γ3

Αρχικά, τι είναι επιστήμη; Επιστήμη είναι η ορθολογική έρευνα του επιστητού με συγκεκριμένες μεθόδους, όπως η παρατήρηση, το πείραμα και η επαγωγή, καθώς και το σύνολο των τεκμηριωμένων γνώσεων που απορρέουν από αυτή.

Καθοριστικός είναι ο ρόλος των επιστημών στην ιστορία του ανθρώπινου γένους, καθώς η αλματώδης ανάπτυξη των επιστημών άλλαξε κι εξακολουθεί ν’ αλλάζει τις συνθήκες ζωής και την πορεία του πολιτισμού.

Η επιστήμη ως συντελεστής πνευματικής απελευθέρωσης και πολιτικής προόδου του ανθρώπου επιδιώκει, αρχικά, να κατανοήσει το κοσμικό μυστήριο και να δώσει απάντηση στα αιώνια ερωτήματα του ανθρώπου για τη ζωή και τον κόσμο.  Επιδιώκει να αυξήσει τον μέσο όρο της ανθρώπινης ζωής και να απαλλάξει τον άνθρωπο από διάφορες ασθένειες.

Επιπλέον, επιδιώκει να διευρύνει τους πνευματικούς ορίζοντες του ανθρώπου συμβάλλοντας στην καταπολέμηση της άγνοιας, των δεισιδαιμονιών και των προκαταλήψεων.

Ο κεντρικός ήρωας -θα λέγαμε- στο πεδίο της επιστημονικής έρευνας, ο επιστήμονας λειτουργεί ως ειδικός αλλά και ευρύτερα ως πνευματικός άνθρωπος που κατευθύνει την κοινωνία. Ο επιστήμονας επιβάλλεται, βασικά, να αναζητά τη γνώση, να διαθέτει άριστη κατάρτιση στο αντικείμενό του αλλά και ευρύτερη παιδεία, ώστε να αποφύγει την πνευματική μονομέρεια.

Επιπρόσθετα, οφείλει να συνεργάζεται με άλλους επιστήμονες για την επίλυση σύγχρονων προβλημάτων σε προγράμματα που υπηρετούν την ειρήνη, την ευημερία, την υγεία και την προστασία της φύσης, ώστε η επιστήμη να γίνεται κοινωνικό λειτούργημα.

Τέλος, ένας σωστός επιστήμονας δεν πρέπει να ενδιαφέρεται μόνο για το κέρδος, αλλά και για τη φύση και τον άνθρωπο.

Ανακεφαλαιώνοντας, καταλήγουμε ότι η επιστήμη συμβάλλει στην επίλυση σύγχρονων προβλημάτων. Ένας επιστήμονας επιβάλλεται να έχει κάποιες ειδικές γνώσεις και χαρακτηριστικά, για να υπηρετήσει σωστά τον ρόλο του.

Μαρινέλλα Μποτσάκη Β2

Σχέδιο: Άννα Γιαλιτάκη Α1

Το ξέρετε πως ο εγκέφαλος μοιάζει με καρύδι, έχει μέγεθος 1,5 τετραγωνικά μέτρα, αν «ξεδιπλώσουμε» όλες του τις πτυχώσεις, και το βάρος του είναι μόλις 1.400-1.500 γραμμάρια;

Πολλοί επιστήμονες έχουν ασχοληθεί με το ζήτημα της επίδρασης των εξαρτησιογόνων ουσιών και του άγχους στις εγκεφαλικές λειτουργίες. Σύγχρονες μελέτες απέδειξαν ότι η χρήση ουσιών αλλάζει την αυτονομία, τη λειτουργία και τη δραστηριότητα του εγκεφάλου. Οι εθιστικές ουσίες αυξάνουν την ντοπαμίνη στον εγκέφαλο με αποτέλεσμα την καταστροφή των βασικών συστημάτων του. Ο χρήστης αρχίζει μία ουσία λόγω ευχαρίστησης, όμως με την πάροδο του χρόνου δεν μπορεί να την ελέγξει και να τη σταματήσει και το κύριο μέλημα του είναι πώς θα βρει εθιστικές ουσίες. Η απότομη διακοπή λήψης της ουσίας δημιουργεί στερητικό σύνδρομο, το άτομο γίνεται παρορμητικό και δεν αντιλαμβάνεται το πρόβλημα, επεσήμανε χαρακτηριστικά ο κ. Παναγής. Επιπλέον, δε σταματά τη χρήση της ουσίας, με συνέπεια να μη λειτουργούν σωστά τα κέντρα που είναι υπεύθυνα για τη νόηση.

Στην εφηβεία ο εγκέφαλος δεν έχει αναπτυχθεί  πλήρως. Στα 13 έτη η πιθανότητα να γίνει κάποιος αλκοολικός είναι μεγάλη (43,3%). Ο έφηβος είναι δύσκολο να διακόψει την ουσία και η πιθανότητα να υποτροπιάσει στο μέλλον είναι αυξημένη. Ο εγκέφαλος είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος στη δράση του αλκοόλ και ιδιαίτερα ο εφηβικός εγκέφαλος, καθώς βρίσκεται σε φάση ανάπτυξης, επηρεάζεται από το αλκοόλ με διάφορους τρόπους. Για παράδειγμα, κάποιες από τις επιπτώσεις είναι η μειωμένη απόδοση  σε ασκήσεις μνήμης.

Η επίδραση του άγχους είναι εξίσου βλαπτική για τον εγκέφαλο. Συγκεκριμένα, προκαλεί εξάντληση και μειώνει τις αποδόσεις στα μαθήματα, ενώ τα δυσάρεστα συναισθήματα δεν εκλείπουν. Στην ομιλία του, ο κ. Καστελλάκης τόνισε πως άτομα με υψηλό στρες εξουθενώνονται εύκολα, έχουν επιθετικότητα προς τους γύρω τους και κακή απόδοση στη μάθηση. Ειδικότερα το χρόνιο στρες προκαλεί μορφολογικές αλλαγές και αλλοιώνει τα νευρικά κύτταρα του εγκεφάλου.

Οι επιπτώσεις του άγχους στη συμπεριφορά των εφήβων είναι ποικίλες: αφενός οι αγχωμένοι έφηβοι αναζητούν νέες εμπειρίες και  μπορεί να οδηγηθούν σε επικίνδυνες συμπεριφορές και αφετέρου νιώθουν κατάθλιψη, αυξάνεται η επιθετικότητά τους και μπορεί να καταφύγουν σε εξαρτησιογόνες ουσίες.

Το αντίδοτο στα παραπάνω προβλήματα αποτελεί η ενασχόληση με τον αθλητισμό καθημερινά και η δια βίου εκπαίδευση και μάθηση, η οποία είναι πηγή υγείας, ευμάρειας και ευεξίας για τον εγκέφαλο, όπως υπογράμμισε ο κ. Ζαγανάς στην ομιλία του. Ο ρόλος της εκπαίδευσης είναι ιδιαίτερα σημαντικός, καθώς μπορεί να μας προστατεύσει ακόμα και από την άνοια.

Γι’ αυτό μη διστάζετε να ασκείτε το σώμα αλλά … και τον εγκέφαλό σας!

Μενέλαος Πρασανάκης Β2