ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΜΠΑΛΑΦΑ – ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ

Φαντασία ή πραγματικότητα: Η Τεχνητή Νοημοσύνη στα ομηρικά έπη

ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΜΠΑΛΑΦΑ — Sun, 26 May 2024 19:39:34 +0000

Της Αλέξιας Μπαλάφα

Φαντασία ή πραγματικότητα:

Η Τεχνητή Νοημοσύνη στα ομηρικά έπη

Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι επίτευγμα του σύγχρονου ανθρώπου. Ωστόσο αναφορές της μπορούμε να συναντήσουμε και στα ομηρικά έπη. Σε αυτά ο Όμηρος τα ονομάζει αυτόματα και υπάρχουν τόσο στην Ιλιάδα όσο και στην Οδύσσεια.

Αρχικά στην Ιλιάδα υπάρχουν αναφορές για πύλες που ανοίγουν αυτόματα με μια και μόνο εντολή της θεάς Ήρας : ‘Αυτόματα, από μόνες τους άνοιξαν τρίζοντας οι πύλες του ουρανού, που τις κρατούσαν οι Ώρες’, (ραψ.Ε, στ.749).

Ακόμα σε άλλο σημείο της Ιλιάδας και συγκεκριμένα στη ραψωδία Σ γίνεται λόγος για αυτόματους τρίποδες, που τους αποκαλεί ο ποιητής φυσερά κατασκευασμένα από τον Ήφαιστο με σκοπό να βοηθούν τους θεούς στον Όλυμπο: «μες στον ιδρώτα να στριφογυρνά γύρω από τα φυσερά του γιατί βιαζότανε. Είκοσι όλους κι όλους μαστόρευε τρίποδες, για να στέκουν γύρω-γύρω στην αίθουσα την στεριοκάμωτη κατά μήκος των τοίχων. Και κάτω από τη βάση του καθενός άρμοζε ρόδες χρυσές για να μπορούν αυτόματα, από μόνοι τους, (αυτόματοι, λέει ο Όμηρος) να μπαίνουν στων θεών τη σύναξη και πάλι μόνοι τους γυρνούν στο οίκημα. Ένα θαύμα να τους βλέπει κανείς»(ραψ.Σ, στ. 372-377).

Ο Όμηρος όμως δε μένει μόνο εκεί, αλλά το εξελίσσει ακόμα περισσότερο και αναφέρει αυτοκίνητες μηχανές που βοηθούν όχι μόνο τον ίδιο τον Ήφαιστο στο εργαστήριό του αλλά και τους άλλους θεούς στον Όλυμπο: … Πήγε (ο Ήφαιστος) στα φυσερά του, τα ‘στρεψε προς την φωτιά και τα πρόσταξε (τα κέλευσε) ν’ αρχίσουν να δουλεύουν. Και τα φυσερά, είκοσι όλα μαζί, φυσούσανε μες στα καμίνια βγάζοντας κάθε λογής δυνατόν αέρα, άλλοτε γρήγορα σαν να βιαζότανε κι άλλοτε αργά, όπως ήθελε ο Ήφαιστος κι όπως το ζήταγε η δουλειά του» (ραψ.Σ , στ.468-473).

Η φαντασία του ποιητή φτάνει στο αποκορύφωμα της όταν μας μιλάει για αυτόματες μηχανές με ανθρώπινη μορφή, ικανότητες και γνώση: «Είπε κι από τη θέση του αμονιού σηκώθηκε ο πελώριος όγκος αγκομαχώντας και κουτσαίνοντας. Από το πλάι τον κράταγαν χρυσές θεραπαινίδες, γυναίκες χρυσές, σκλάβες από χρυσό, που έμοιαζαν με ζωντανές κοπέλες. Μέσα τους είχαν λογικό, είχαν φωνή και δύναμη και απ’ τους αθάνατους θεούς έμαθαν κάθε τέχνη», (ραψ. Σ, στ.410-420). Εδώ συναντάμε δύο μυθικά αυτόματα ρομπότ, την πελώρια αυτόματη μηχανή που δουλεύει στο εργαστήριο του Ηφαίστου και τις καλά εκπαιδευμένες από τους θεούς θεραπαινίδες με μορφή γυναικών σκλάβων με λογική και δύναμη. Σε όλες τις αναφορές της Ιλιάδας οι αυτόματες μηχανές είναι κατασκευάσματα των θεών και πιο συγκεκριμένα του Ηφαίστου.

Αντίθετα στο δεύτερο έργο του Ομήρου, την Οδύσσεια, οι αυτόματες μηχανές για τις οποίες κάνει λόγο ο ποιητής είναι ανθρώπινες κατασκευές. Πιο συγκεκριμένα αναφέρει ότι οι Φαίακες είναι τόσο εξελιγμένοι τεχνολογικά που έχουν φτάσει σημείο να έχουν πλοία αυτόματα: «Πες μου για τη χώρα σου και το λαό σου και την πόλη σου για να σε πάνε εκεί τα πλοία μας τα κατασκευασμένα με σκέψη (ή τα πλοία με την κατασκευασμένη σκέψη). Γιατί δεν υπάρχουν κυβερνήτες στα πλοία των Φαιάκων, ούτε πηδάλια σαν αυτά που έχουν τα άλλα καράβια. Παρά τα πλοία των Φαιάκων ξέρουν τις διαθέσεις και τις σκέψεις των ανθρώπων και γνωρίζουν τις πατρίδες όλων, και με εξαιρετική ταχύτητα διανύουν τις θαλασσινές αποστάσεις, ακόμη κι όταν έχει σκοτάδι και συννεφιά. Και ποτέ δεν υπάρχει φόβος να πάθουν καμιά βλάβη» (ραψ. θ, στ.555 -563). Τα πλοία αυτά ήταν τόσο προηγμένα ώστε μπορούσαν να διασχίζουν ακυβέρνητα θάλασσες, να γνωρίζουν τις σκέψεις και τις επιθυμίες των ανθρώπων και φάνταζαν άτρωτα.

Φαντασία ή όχι ; Ποιος ξέρει;

Συντάκτρια άρθρου: Αλέξια Μπαλάφα

Allan Turing: Ο άνθρωπος που έθεσε τα θεμέλια της Τεχνητής Νοημοσύνης

ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΜΠΑΛΑΦΑ — Sun, 26 May 2024 19:39:28 +0000

Της Αλέξιας Μπαλάφα

Allan Turing: Ο άνθρωπος που έθεσε τα θεμέλια της Τεχνητής Νοημοσύνης

Μαθηματικός, κρυπτογράφος, θεωρητικός βιολόγος, «πατέρας» της «επιστήμης των υπολογιστών», με άλλα λόγια της Πληροφορικής. Ο Βρετανός Άλαν Τούρινγκ (23 Ιουνίου 1912-7 Ιουνίου 1954) ήταν ο ιδιοφυής επιστήμονας που «έσπασε» τον μυστικό κωδικό Enigma των Γερμανών, σώζοντας εκατομμύρια ζωές, δίνοντας τη δυνατότητα στους Συμμάχους να κερδίσουν τη μάχη του Ατλαντικού «συντομεύοντας τη διάρκεια του Β΄Παγκοσμίου πολέμου κατά δύο χρόνια», όπως έγραφε ο Guardian.

Ο Άλαν Μάθισον Τούρινγκ γεννήθηκε στο Λονδίνο στις 23 Ιουνίου 1912. Το ταλέντο του στα μαθηματικά αποκαλύφθηκε σε ηλικία 13 ετών, παρότι τα γραπτά του χαρακτηρίζονταν από τους καθηγητές του «ακατάστατα και πρόχειρα». Το 1928, σε ηλικία 16 ετών, μελετά την εργασία του Αϊνστάιν και όχι μόνο την καταλαβαίνει, αλλά καταφέρνει να προεκτείνει τα ερωτήματα του κορυφαίου φυσικού για τους νόμους του Νεύτωνα που αφορούν την κίνηση, σε ένα κείμενο το οποίο τελικά δεν δημοσιεύθηκε. Το 1935 και σε ηλικία μόλις 22 ετών, εκλέγεται μέλος του King’s College χάρη στη διατριβή του, με την οποία απέδειξε το Κεντρικό Οριακό Θεώρημα (Central Limit Theorem).

Το 1936 δημοσιεύει την πραγματεία «On Computable Numbers, with an Application to the Entscheidungsproblem», που αναγνωρίζεται ως το λαμπρότερο έργο του. Αποδεικνύει ότι υπάρχουν ορισμένα μαθηματικά προβλήματα που δεν μπορούν να επιλυθούν δια μιας σταθεράς, καθορισμένης διεργασίας, την οποία χαρακτήριζε ως διεργασία που μπορεί να εκτελεστεί από αυτόματη μηχανή.

Αποδεικνύει επίσης, τη δυνατότητα κατασκευής μιας μηχανής γενικής χρήσης («Μηχανή Τούρινγκ»), η οποία, καταλλήλως προγραμματιζόμενη, θα μπορούσε να εκτελέσει το έργο οποιασδήποτε κατασκευασμένης για την επίλυση ειδικών προβλημάτων μηχανής.

Αυτή η ιδέα μια μηχανής γενικής χρήσης αποτέλεσε τη θεωρητική βάση για τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, που εμφανίστηκαν τη δεκαετία του ’40. Την άνοιξη του 1940 προσέφερε τις υπηρεσίες του στη σχολή κωδικών και κρυπτογραφίας της βρετανικής κυβέρνησης, σε μια περίοδο όπου ο πρωθυπουργός της χώρας βρισκόταν σε δύσκολη θέση. Οι Γερμανοί είχαν σπάσει τον αγγλικό κώδικα μετάδοσης σημάτων και με τις πληροφορίες που αποσπούσαν βύθιζαν τα πλοία του βρετανικού ναυτικού. Με την καθοριστική συνεισφορά του αποκρυπτογραφήθηκε ο κώδικας Enigma της Λουφτβάφε. Κάθε φορά που οι Γερμανοί τροποποιούσαν τους κωδικούς επικοινωνίας, ο Τούρινγκ τους αποκρυπτογραφούσε με μεγάλη ευκολία. Έτσι, ο Τσόρτσιλ μάθαινε τα πάντα για τις επικείμενες κινήσεις των αντιπάλων. Tα μηχανήματα του Τούρινγκ αποκρυπτογραφούσαν 84.000 μηνύματα τον μήνα, δηλαδή δύο ανά λεπτό.

Ο Turing πέθανε στις 7 Ιουνίου 1954 στα 42 του χρόνια από δηλητηρίαση ενώ διεξήγαγε πειράματα στην ηλεκτρόλυση. Ένα μισοφαγωμένο μήλο που βρέθηκε δίπλα του αποδείχτηκε ότι περιείχε κυάνιο.

Φημολογείται ότι η γνωστή εταιρεία πληροφορικής Apple διάλεξε ως λογότυπό της ένα μισοφαγωμένο μήλο για να αποτίσει φόρο τιμής σε αυτή τη διάνοια της Πληροφορικής.

Συντάκτρια άρθρου: Αλέξια Μπαλάφα