Ένα firewall (τείχος προστασίας) πρόκειται για μία συσκευή ή ένα λογισμικό που αναλαμβάνει να αποτρέψει ή να σταματήσει μη εξουσιοδοτημένα άτομα να αποκτήσουν πρόσβαση στον υπολογιστή μας. Το τείχος προστασίας firewall ελέγχει όλα τα αρχεία που μπαίνουν ή βγαίνουν από τον υπολογιστή μας. Αν υπάρχει κάποιο ύποπτο αρχείο θα το αναλάβει και ο υπολογιστής μας θα είναι ασφαλής.

Ο καλύτερος τρόπος να προστατεύσουμε το υπολογιστικό μας σύστημα από μολυσμένα αρχεία είναι να εγκαταστήσουμε ένα λογισμικό antivirus στον υπολογιστή μας. Αυτό θα μας προστατεύσει από ιούς, βλαβερό λογισμικό και άλλου είδους απειλές. Μπορούμε ακόμη, να εγκαταστήσουμε ένα firewall (τείχος προστασίας), το οποίο θα ελέγχει όλα τα αρχεία που μπαίνουν ή βγαίνουν από τον υπολογιστή μας.

Μερικές ακόμα συμβουλές που πρέπει να ακολουθούμε είναι:

• Δεν ανοίγουμε e-mails που λαμβάνουμε από άγνωστο αποστολέα. Πολλά από αυτά έχουν τίτλους που προσελκύουν την προσοχή, όπως «Κερδίσατε στην κλήρωση!» ή «Χρόνια Πολλά, Σου έχω ένα δώρο» κ.ο.κ. Δεν ανοίγουμε ποτέ τα συνημμένα σε τέτοιου είδους e-mails αρχεία, γιατί είναι εξαιρετικά πιθανόν, κάποιο από αυτά να εγκαταστήσει ιό ή σκουλήκι στον υπολογιστή μας.
• Αποφεύγουμε τις ύποπτες ιστοσελίδες και αν μπούμε σε κάποια από αυτές κατά λάθος και μας φαίνεται περίεργη, την εγκαταλείπουμε αμέσως. Αν εμφανιστούν παράθυρα που μας ζητούν να συμφωνήσουμε σε οτιδήποτε, τα κλείνουμε αμέσως και ποτέ δεν πατάμε κουμπιά που βρίσκονται μέσα σε αυτά.
• Δεν κατεβάζουμε λογισμικό από πηγή την οποία δεν εμπιστευόμαστε.
• Διαγράφουμε τα μηνύματα διαφημιστικού περιεχομένου (spam) και δεν απαντάμε σε κανένα από αυτά.
• Προσοχή κατά την αποθήκευση (saving) αρχείων από το διαδίκτυο. Εξασφαλίζουμε ότι η πηγή είναι νόμιμη και αξιόπιστη. Σιγουρευόμαστε ότι ένα πρόγραμμα antivirus ελέγχει τα αρχεία που αποθηκεύονται στο υπολογιστή μας. Εάν δεν είμαστε βέβαιοι, δεν εκκινούμε μια τέτοια διαδικασία.
• Κρατάμε τα σημαντικά μας αρχεία σε κάποιο αποθηκευτικό μέσο (back up). Σε περίπτωση που κάποιος ιός καταστρέψει τα αρχεία μας, θα μπορούμε με αυτόν τον τρόπο να τα αντικαταστήσουμε, αποκαθιστώντας τη ζημιά που πιθανόν να έχουν υποστεί.

Hackers ονομάζονται τα άτομα, που χωρίς εξουσιοδότηση αποκτούν παράνομη πρόσβαση σε κάποιο σύστημα υπολογιστών και στα δεδομένα του, χωρίς ωστόσο να έχουν πρόθεση να προκαλέσουν ζημιά.

Οι απόψεις σχετικά με το τι ακριβώς είναι ένας hacker, τι κάνει και ποια είναι τα κίνητρά του είναι από τις πιο διφορούμενες στον χώρο του Internet. Μπορεί για τον πολύ κόσμο και για τα ΜΜΕ, ο όρος hacker να είναι ταυτόσημος με τον κυβερνοδιαρρήκτη, δηλαδή ένα άτομο που είναι συνέχεια συνδεδεμένο με το Internet και παραβιάζει συστήματα ασφαλείας υπολογιστών, εκμεταλλεύεται τα κενά τους και εισβάλλει σε δίκτυα υπολογιστών και συστημάτων δεδομένων, διαγράφοντας ή αποσπώντας στοιχεία και προκαλώντας σε γενικές γραμμές χάος.

Από την άλλη μεριά, οι ίδιοι οι αυτοαποκαλούμενοι hackers ισχυρίζονται ότι είναι οι Ρομπέν των Δασών του Διαδικτύου, δηλαδή άτομα που χρησιμοποιούν δημιουργικά τους υπολογιστές και το λογισμικό τους, χειρίζονται τις ικανότητές τους με υπεύθυνο τρόπο και υπηρετούν την κοινωνία, ενημερώνοντας τους αρμόδιους για τα κενά ασφαλείας που εντοπίζουν. Σε γενικές γραμμές μεταδίδουν τις γνώσεις και τις εμπειρίες τους και εφιστούν την προσοχή σε τεχνολογικές εξελίξεις που είναι ύποπτες. Με λίγα λόγια, αποτελούν το αναγκαίο διορθωτικό σ’ ένα κόσμο που κυριαρχείται από δίκτυα υπολογιστών και τηλεπικοινωνιών.

CRACKERS

Οι crackers (criminal hackers) θεωρούνται ως οι κακόβουλοι hackers και έχουν ως στόχο την πρόκληση ζημιάς σε δίκτυα υπολογιστών, την εισβολή σε υπολογιστές χρηστών, την δημιουργία ιών, την παραβίαση κωδικών ασφαλείας, την δημιουργία πειρατικών αντιγράφων προγραμμάτων ή τραγουδιών κ.ά. Το hacking είναι ποινικό αδίκημα σε πολλές χώρες και πιο συγκεκριμένα τιμωρείται όποιος αποκτήσει χωρίς εξουσιοδότηση πρόσβαση σε συστήματα πληροφοριών, προκαλέσει ζημιά, αποκομίσει από τις ενέργειές του οικονομικό όφελος ή αποδειχθεί ότι είναι μέλος δικτύου οργανωμένου εγκλήματος.

Οι crackers συνήθως βάζουν ιούς και άλλου είδους προγράμματα που περιέχουν ειδικό κώδικα στα συστήματα στόχους, με σκοπό να προκαλέσουν σοβαρή ζημιά. Στις περισσότερες περιπτώσεις αυτοί οι κώδικες είναι:

• Ένας δούρειος ίππος, κρυμμένος σε άλλα προγράμματα που φαινομενικά δεν είναι βλαβερά.
• Ένα σκουλήκι, το οποίο δεν είναι κρυμμένο σε άλλα αρχεία, αλλά αποστέλλεται εκμεταλλευόμενο τα κενά στην ασφάλεια των δικτύων που έχουν εντοπίσει οι crackers.
• Μια λογική βόμβα, που υποδηλώνει ανενεργό κώδικα τοποθετημένο μέσα σε ένα πρόγραμμα λογισμικού και ο οποίος ενεργοποιείται σε συγκεκριμένη ημερομηνία ή συμβάν.

Η σημαντικότερη χρήση των cookies είναι για να παρακολουθούν και να καταγράφουν (κατασκοπεύουν) τις κινήσεις μας στο Διαδίκτυο, συνήθως τις καταναλωτικές, όπως σε ποιες ιστοσελίδες περιηγούμαστε και πόσο χρόνο μένουμε σ’ αυτές, πόσο συχνά τις επισκεπτόμαστε κ.ά. Μπορούμε από τις κατάλληλες επιλογές του φυλλομετρητή μας να εμποδίσουμε όποτε θέλουμε την αποθήκευση των cookies στον σκληρό μας δίσκο αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι πολλοί ιστοχώροι είτε θα αρνηθούν να μας φανερώσουν τις ιστοσελίδες τους είτε δεν θα λειτουργήσουν σωστά αν δεν τους δώσουμε την δυνατότητα να διαχειριστούν τα cookies όπως αυτοί γνωρίζουν.

Αυτό που έχει ανησυχήσει πολλούς χρήστες σχετικά με τα cookies είναι ο κίνδυνος να διαρρεύσουν οι πληροφορίες αυτές σε τρίτα άτομα ή και η πιθανότητα τα προσωπικά τους δεδομένα να διατίθενται σε τρίτους χωρίς την δική τους συναίνεση. Οι διαχειριστές ενός ιστοχώρου που χρησιμοποιεί κατά κόρον τα cookies έχουν την δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν τις πληροφορίες που συγκεντρώνουν σχετικά με τις προσωπικές προτιμήσεις των επισκεπτών τους είτε για να βελτιώσουν την εικόνα του ιστοχώρου τους ή για να προμηθεύσουν αυτά τα πολύτιμα στοιχεία σε τρίτους και κυρίως σε διαφημιστικές εταιρείες.

 Το λογισμικό υποκλοπής spyware, είναι ένας γενικός όρος για λογισμικό το οποίο εκτελεί συγκεκριμένες ενέργειες, όπως προώθηση διαφημίσεων, συλλογή προσωπικών δεδομένων ή αλλαγή των ρυθμίσεων του υπολογιστή μας χωρίς την εκ των προτέρων συγκατάθεσή μας. Τα προγράμματα αυτά παρακολουθούν συνεχώς και αδιαλείπτως όλες τις κινήσεις και τις προτιμήσεις μας στο Internet, ενημερώνοντας κατάλληλα τους δημιουργούς τους. Η βασική αποστολή τους μ’ άλλα λόγια είναι να μας κατασκοπεύουν, εν αγνοία μας φυσικά. Εκτός, όμως, από την κατασκοπεία μπορεί να εμφανίζουν διάφορα διαφημιστικά μηνύματα, συνήθως σε ανεξάρτητα παράθυρα, τα λεγόμενα pop-ups, όπου το περιεχόμενο της διαφήμισης προσαρμόζεται αυτόματα στις προτιμήσεις του χρήστη-καταναλωτή. Αυτά τα προγράμματα αποκαλούνται πιο συγκεκριμένα adware. Τα προγράμματα spyware και adware εγκαθίστανται συνήθως μαζί μ’ άλλα προγράμματα που προσφέρονται δωρεάν (freeware).

Προγράμματα Scareware

Η νέα μορφή ηλεκτρονικής απάτης ακούει στο όνομα scareware και πρόκειται για ειδικά προγράμματα που προειδοποιούν τους χρήστες για δήθεν ύπαρξη ιού στον υπολογιστή τους και τους κατευθύνουν σε ειδικές ιστοσελίδες απ’ όπου μπορούν να κατεβάσουν ένα αντιικό πρόγραμμα έναντι μικρού τιμήματος ή και δωρεάν. Το αντιικό πρόγραμμα, όμως, αφού εγκατασταθεί στον υπολογιστή του χρήστη όχι μόνο δεν τον προστατεύει από ιούς αλλά υποκλέπτει στοιχεία πιστωτικών καρτών ή κάνει άλλου είδους ζημιά και μπορεί να περάσει και απαρατήρητο. Τα προγράμματα αυτά δεν προκαλούν την ζημιά που προκαλούσαν οι παλιοί ιοί. Έχει διαπιστωθεί ότι περισσότεροι από 40 εκατομμύρια χρήστες έχουν πέσει θύματα τέτοιων ενεργειών και έχουν δώσει σε ύποπτα προγράμματα προσωπικά τους στοιχεία.

Ιος  (Virus)

Ιός είναι ένα μικρό πρόγραμμα το οποίο έχει δημιουργηθεί για να αλλάξει τον τρόπο κατά τον οποίο λειτουργεί ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής, χωρίς την άδεια ή τη γνώση του χρήστη. Είναι ένα τμήμα ηλεκτρονικού κώδικα ο οποίος προσκολλάται σε ένα λογισμικό ή ένα αρχείο, ώστε να μπορεί να μεταδοθεί από υπολογιστή σε υπολογιστή. Προσβάλει, καθώς μετακινείται, και μπορεί να καταστρέψει το λογισμικό μας, το υλικό του υπολογιστή μας και τα αρχεία μας αλλά και να επιτρέψει την πρόσβαση τρίτων σε αυτόν, στο δίκτυο και σε όλους τους υπολογιστές που είναι συνδεδεμένος.

Ουσιαστικά όλοι οι ιοί δεν μπορούν να εξαπλωθούν εάν δεν ανοίξουμε ή δεν εκτελέσουμε κάποιο μολυσμένο πρόγραμμα. Ο κύριος τρόπος διάδοσης των πιο επικίνδυνων ιών είναι μέσω των συνημμένων του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, δηλαδή μέσω των αρχείων τα οποία αποστέλλονται μαζί με κάποιο μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Ο ιός εκτελείται όταν ανοίξουμε ένα προσβλημένο συνημμένο αρχείο.  Άλλοι ιοί διαδίδονται μέσω προγραμμάτων ή αρχείων τα οποία κατεβάζουμε από το διαδίκτυο ή από προσβλημένα CD’s ή USB’s. Ο πιο διαδεδομένος τρόπος να προσβληθεί ο υπολογιστής μας από ιό μέσω διαδικτύου είναι όταν κατεβάζουμε μουσική, παιχνίδια ή γενικά αρχεία από άγνωστες πηγές.

Σκουλήκι (Worm)

Ένα Σκουλήκι (Worm) είναι ένας ιός που αναπαράγεται δημιουργώντας αντίγραφα του εαυτού του διαμέσου των δικτύων ηλεκτρονικών υπολογιστών. Ένα σκουλήκι μπορεί να βλάψει ένα δίκτυο και μπορεί να μειώσει κατά πολύ την ταχύτητα της σύνδεσής μας στο Διαδίκτυο καταναλώνοντας όλους τους πόρους του υπολογιστή και να οδηγήσει ακόμη και σε κλείσιμο του υπολογιστή.

Δούρειος Ίππος (Trojan Horse)

Ένας Δούρειος Ίππος (Trojan horse) είναι ένα πρόγραμμα που ενώ φαίνεται πως δουλεύει σωστά και με νόμιμο τρόπο, στην πραγματικότητα μπορεί να προκαλέσει αρκετές βλάβες. Ονομάζεται έτσι, γιατί (όπως και ο Δούρειος Ίππος της Τροίας) μπορεί να μπει στον υπολογιστή μας μέσω διαδικασιών που θεωρούνται ακίνδυνες, όπως για παράδειγμα μέσω ενός παιχνιδιού ή μέσω ενός προγράμματος ανίχνευσης ιών και έτσι να μας ξεγελάσει κρύβοντας την παρασκηνιακή του δραστηριότητα. Γενικά οι δούρειοι ίπποι δεν μπορούν να πολλαπλασιαστούν όπως οι ιοί. Ένας δούρειος ίππος μπορεί να δράσει και ως κατάσκοπος, δηλαδή να ξεκινήσει να καταγράφει οτιδήποτε πληκτρολογούμε στο πληκτρολόγιό μας. Έτσι θα συλλέξει πληροφορίες κωδικών πρόσβασης, λογαριασμών, πιθανών τραπεζικών συναλλαγών και άλλα προσωπικά μας δεδομένα.