Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο κτήριο πολιτισμού  Παύλος Μελάς στο Παλαιόκαστρο. Αρχικά έγινε παρουσίαση της βιογραφίας του συγγραφέα και ειπώθηκαν λίγα λόγια για τα βιβλία από τους μαθητές του σχολείου. Στη συνέχεια ο συγγραφέας , αφού  έκανε συνοπτική παρουσίαση της μυθοπλασίας του βιβλίου και του ιστορικού – λαογραφικού υποστρώματος ,επεκτάθηκε  στα διαχρονικά μηνύματά του, επιδιώκοντας τη συμμετοχή των μαθητών με ερωτήσεις τους. Η παρουσίαση περιελάμβανε  προβολή ιστορικού φωτογραφικού υλικού από την  Άρτα, ως ένα  δείγμα επαρχιακής  ελληνικής πόλης του 19ου αιώνα, καθώς  και προβολή από την  εικονογράφηση του βιβλίου , την οποία πραγματοποίησε ο γνωστός σκηνογράφος  Αντώνης Χαλκιάς, γνωστός και από τη δουλειά του στην τηλεοπτική σειρά: «Το νησί».

Στο τέλος  πραγματοποιήθηκε διάλογος με τους μαθητές με στόχο να προσεγγίσουν με τη ματιά του συγγραφέα και του αναγνώστη  μια παλαιότερη εποχή  εξασκώντας συγχρόνως τη φαντασία, τη σκέψη και την παρατήρησή τους.

Μέλπω Καλομοίρη

Βασιλική Σλαβούδη

Τριάδα Εμμανουηλίδου

Τον Τόλη Νικηφόρου τον γνώρισα για πρώτη φορά σε μια εκδήλωση προς τιμήν του πριν από 5 χρόνια.Η αμεσότητα της επαφής του με τα παιδιά, το καίριο των λόγων του, η βαθιά ανθρωπιά του με άγγιξαν και από τότε κυοφορούνταν στο μυαλό μου η ιδέα της πρόσκλησής του στο σχολείο μας, καθώς μάλιστα διδάσκεται το ποίημά του «Όταν πεθαίνει ένα παιδί» στη λογοτεχνία της Β Γυμνασίου.

Στην τηλεφωνική επικοινωνία που είχα μαζί του, αντιλήφθηκα πως πρόκειται για έναν απαιτητικό άνθρωπο που δε μασάει τα λόγια του αλλά και που είναι πρόθυμος όταν υπάρχουν καλές προθέσεις να προσφέρει την πολύτιμη συμβολή του.

Σε μια δεύτερη πρόσωπο με πρόσωπο συνάντηση για να μιλήσουμε πιο διεξοδικά για το εγχείρημα που θέλαμε να αναλάβουμε ,η προσωπική επαφή μου αποκάλυψε έναν άνθρωπο ευαίσθητο, τρυφερό , χειμαρρώδη, γοητευτικό με έντονη αίσθηση του χιούμορ. Συζητήσαμε για διάφορα θέματα, από τις χαμένες πατρίδες – η καταγωγή βλέπετε από Μικρά Ασία και Ανατολική Θράκη – για τη θέση της γυναίκας και την κυριαρχία της σε διάφορους τομείς, για σχολικές αναμνήσεις και παλιούς έρωτες, για την αγαπημένη πόλη, τη Θεσσαλονίκη, και βέβαια για ποίηση.

Τέλος, νιώθω την ανάγκη να καταθέσω ότι γνωρίζοντας  τον ένιωσα πως όταν αναφερόμαστε στο μάθημα της έκθεσης και επισημαίνουμε στα παιδιά τον καίριο ρόλο των πνευματικών ανθρώπων, αυτά δεν είναι κούφια λόγια. Ευτυχώς τέτοιοι άνθρωποι υπάρχουν, ζουν και δρουν ανάμεσά μας και η συμβολή τους στη δημιουργία του σύγχρονου πολιτισμού είναι πολύτιμη. Ένας τέτοιος άνθρωπος είναι ο Τόλης Νικηφόρου, άλλοτε ονειρικός, ανθρώπινος, νοσταλγικός, ερωτικός και άλλοτε στηλιτευτικός, στοχαστικός, καταγγελτικός, αντικομφορμιστής γράφει στίχους που σκοπεύουν ίσια στην καρδιά. Πιστεύω πως τα παιδιά απόλαυσαν την κουβέντα μαζί του και φυσικά οι δραστήριοι ρεπόρτερ άδραξαν την ευκαιρία και πήραν συνέντευξη από τον ποιητή η απομαγνητοφώνηση της οποίας έγινε από τον Κωνσταντίνο Σουλούκο.

Τόλης Νικηφόρου: Είναι πάντοτε μεγάλη μου χαρά να βρίσκομαι με τα παιδιά είτε αυτά είναι από δημοτικό σχολείο, είτε του Γυμνασίου, είτε του Λυκείου ή του πανεπιστημίου, οπουδήποτε με καλούν. Οπότε αν είναι σε απόσταση λογική που μπορώ να πάω, δέχομαι τις προσκλήσεις Αν είναι μακριά δεν πηγαίνω. Επίσης είναι χαρά μου να βρίσκομαι κοντά στους πλούσιους αυτού του κόσμου. Και αν αναρωτιέστε 《εμείς κύριε πλούσιοι;》 πάμπλουτοι είστε. Έχετε τα νιάτα σας, υγεία, ομορφιά και όλη τη ζωή μπροστά σας να ταξιδέψετε, να ερωτευτείτε, να ανακαλύψετε τον κόσμο Αυτός είναι μεγάλος πλούτος και θα το καταλάβετε αργότερα. Για αυτό μου αρέσει να βρίσκομαι με τα παιδιά.

Επίσης μου αρέσουν οι δύσκολες ερωτήσεις. Αν λοιπόν, κάποιος έχει δύσκολη ερώτηση, μη διστάσει να την κάνει και θα του απαντήσω με όλη την ειλικρίνεια στο μέτρο των δυνατοτήτων μου. Αυτό που με έχει φάει στη ζωή, με έχει κάψει όμως ταυτόχρονα ήταν και ένα θετικό στοιχείο ήταν η ευθύτητα μου, δηλαδή πάντοτε έλεγα αυτό που πίστευα. Το πλήρωσα ακριβά βέβαια αυτό, αλλά έχει και τις ανταμοιβές του. Αν ήταν να σας πω ένα πράγμα μόνο, βέβαια είναι πολύ νωρίς για εσάς στη δευτέρα γυμνασίου, αυτό θα ήταν, αν μπορείτε, να κάνετε αυτό που σας αρέσει στη ζωή σας. Οι περισσότεροι άνθρωποι σε αυτή τη ζωή δεν κάνουν αυτό που τους αρέσει για να κερδίσουν τη ζωή τους. Εγώ ,για παράδειγμα, εργάστηκα 42 χρόνια σε βιοποριστική εργασία. Η δουλειά μου ήταν σύμβουλος επιχειρήσεων. Πολύ ενδιαφέρουσα και καλά αμειβόμενη πράγματι, αλλά δεν ήταν αυτό που ήθελα να κάνω. Έτσι την έκανα σαν αγγαρεία και στον ελεύθερο μου χρόνο ασχολιόμουν με τη λογοτεχνία. Όταν λοιπόν αισθάνθηκα ότι είχα καταβάλει το τίμημα, είπα όχι πια βιοποριστική εργασία αλλά μόνο δημιουργική και έτσι τα τελευταία  17 χρόνια γράφω μόνο βιβλία. Είμαι μέλος σε τρεις λέσχες ανάγνωσης, έχω 4 ιστολόγια,  είμαι στο Facebook. Αυτά λοιπόν έτσι προκαταρκτικά και είμαι στη διάθεσή σας .

Από μικρός είχατε αγάπη για την ποίηση ή άρχισε να αναπτύσσεται τα τελευταία 17 χρόνια που ασχολείστε με αυτήν;

Διάβαζα βιβλία γενικά. Η αγάπη μου για την ποίηση διαμορφώθηκε με την πάροδο του χρόνου στα γυμνασιακά μου χρόνια. Δηλαδή κάποια στιγμή έγραψα ποιήματα και μου είπε ο καθηγητής 《 δεν μπορεί να το έγραψες εσύ αυτό》 και του λέω 《γιατί δεν μπορώ να τα γράψω εγώ αυτό;》 αυτό σημαίνει ότι είναι πάρα πολύ καλό για να το έχω γράψει εγώ. Λοιπόν, εγώ ξέρω ότι το έγραψα αυτό και αυτό μου φτάνει. Έτσι σταδιακά ,επειδή Θεωρώ τον εαυτό μου πλήρους απασχόλησης λογοτέχνη ,δεν μου αρκεί η ποίηση και έτσι εναλλάσσεται η ποίηση με την πεζογραφία.

Ποιος πιστεύετε ότι είναι ο ρόλος της ποίησης διαχρονικά;

Ο ίδιος ο ποιητής προβληματίζεται ως προς το τι είναι αυτό που του συμβαίνει. Κάθε ποιητής έχει δώσει ξεχωριστούς ορισμός για την ποίηση, έχει γράψει δηλαδή ποιήματα ποιητικής όπως τα ονομάζουμε, ποίηση για την ποίηση. Μάλιστα ο μεγάλος εκδοτικός οίκος Καστανιώτης είχε εκδώσει μία ανθολογία ποίησης για την ποίηση, δηλαδή ποιήματα που γράψανε ποιητές προσπαθώντας να καταλάβουν ή να ερμηνεύσουν το ποιητικό φαινόμενο. Όταν λοιπόν έχουν γραφτεί  δεκάδες  χιλιάδες ποιήματα για αυτό το φαινόμενο, αυτό σημαίνει απλούστατα ότι δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος ορισμός. Έχω δώσει και εγώ κάποιους ορισμούς για την ποίηση, όπως η ποίηση είναι η δια του  λόγου απόπειρα για να ανακαλύψουμε την αλήθεια. Ένα ποίημα που θα ήθελα να σας διαβάσω λέγεται ένας ξένος από παλιά στο σπίτι μας.

Το ποίημα επιλέγει το δικό του χρόνο για να γεννηθεί

Είναι ένας ξένος που κατοικεί από παλιά στο σπίτι μας

Κυκλοφορεί στο υπόγειο και λούζεται με φως στο υπερώο

Διαβάζει ένα ένα τα χειρόγραφα μας αποκρυπτογραφεί

τις μυστικές φωνές που ταξιδεύουν μέσα μας

Και πίνει για να μεγαλώσει για αυτό και είναι πάντα μεθυσμένο

Το ποίημα επιλέγει το δικό του χρόνο για να γεννηθεί

Όπως πριν από μας επέλεξε αυτό το σπίτι για να κατοικήσει.

Εσείς πιστεύετε ότι με την ποίηση μπορούμε να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι;

Πιστεύω ότι για να γράψει κανείς ποίηση πρέπει να έχει γίνει ήδη καλύτερος άνθρωπος.  Πιστεύω ότι βγάζοντας από μέσα μας ότι μας βασανίζει, ότι ελπίζουμε, ότι αγαπάμε, όλη την ομορφιά που έχουμε, τα τραύματα μας, όλο αυτό είναι μία λυτρωτική διαδικασία. Είναι κατά κάποιο τρόπο μία διαδικασία εξαγνισμού και πιστεύω πως αυτό μας βοηθά γενικότερα να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι.

Αν γυρίζατε πίσω θα μπορούσατε να μας πείτε ποια πρόσωπα, ποια πράγματα σας επηρέασαν και σας καθόρισαν;

Πρώτα από όλα με επηρέασε καθοριστικά ο χωρισμός των γονιών μου. Όταν ήμουν 6 χρονών χώρισαν οι γονείς μου την εποχή που τα ζευγάρια δεν χώριζαν και ξανά είδα τη μητέρα μου στα 15 μου. Η μητέρα μου ξαναπαντρεύτηκε και έχω μία ετεροθαλή αδερφή 11 χρόνια μικρότερη από εμένα αλλά σε εκείνα τα κρίσιμα χρόνια ήμουν με τον πατέρα μου, ο οποίος ήταν εξαιρετικά τρυφερός αλλά δεν μπορούσε να αντικαταστήσει ποτέ τη μητέρα μου. Ουσιαστικά μεγάλωσα χωρίς μητέρα και αυτό με επηρέασε βαθύτατα. Βέβαια δεν ήμουν το παιδί που θα έτρεχε στη μαμά του με τη μία. Ήμουν το άγριο παιδί της γειτονιάς. Το γεγονός ότι ο πατέρας μου ήταν και μητέρα και πατέρας ταυτόχρονα για μένα ήταν πολύ σημαντικό, αλλά πάντοτε υπήρχε η απουσία της μητέρας. Αυτό το κατάλαβα όταν πέθανε η μητέρα μου που ήταν μία δυσάρεστη στιγμή της ζωής μου. Τώρα, πιο πολύ με επηρέασε ο πατέρας μου αλλά και κάποιοι καθηγητές στο σχολείο μου.

Είναι γεγονός ότι τα περισσότερα διηγήματά σας βασίζονται σε προσωπικά βιώματα;

Ναι βέβαια είναι γεγονός ότι έζησα μία απίστευτη περιπέτεια. Να φανταστείτε ότι όταν ήμουν 3 χρόνων μπήκαν στο σπίτι μου Γερμανοί μας πήραν και μας πήγαν σε ένα υπόγειο πάνω από τον Αγ. Ιωάννη, δηλαδή έχω αλλάξει 20 μόνιμες κατοικίες σε όλη μου τη ζωή. Έχω περάσει πολλές περιπέτειες και αν δεν είχα περάσει αυτές τις περιπέτειες δεν ξέρω κι εγώ τι θα έγραφα. Πρέπει να ταξιδέψεις, να ερωτευτείς, να περάσεις περιπέτειες, κινδύνους, πολέμους στη ζωή για να τροφοδοτήσεις τελικά με όλες αυτές τις εμπειρίες το λογοτεχνικό σου έργο. Πιστεύω ότι αυτό είναι απαραίτητο.

Ο έρωτας παίζει πρωτεύοντα ρόλο για σας;

Παιδιά, κοιτάξτε ο έρωτας είναι η κινητήρια δύναμη της ζωής. Στο ανθολόγιο που έχω στο διαδίκτυο έχω ένα κεφάλαιο που λέγεται έρωτας και αγάπη Αυτό έχει 840 ποιήματα ενώ το επόμενο κεφάλαιο έχει 310, δηλαδή όλοι οι ποιητές γράφουν ερωτικά ποιήματα. Κάθε τι που αξίζει σε αυτή τη ζωή είναι προϊόν αγάπης, δηλαδή είναι προϊόν κάποιας μεγάλης έκθεσης. Κάτι που αρέσει πάρα πολύ, κάτι με το οποίο είναι κάποιος ερωτευμένος, ο έρωτας του άντρα για τη γυναίκα, ο έρωτας της γυναίκας για τον άνδρα, ό έρωτας μεταξύ των ανθρώπων αλλά και ο έρωτας για το κάθε τι, το πάθος για τη ζωή είναι η μεγάλη δημιουργική δύναμη, αυτή που κυριολεκτικά δίνει τη ζωή, αυτή που μας γέννησε όλους και αυτή που μας ωθεί να κάνουμε οτιδήποτε άξιο λόγου σε αυτή τη ζωή. Χωρίς αυτό τι είμαστε; Άψυχα πλάσματα, άρα λοιπόν ο έρωτας είναι καθοριστικός και εγώ μην ξεχνάτε είμαι Σκορπιός, δηλαδή το πιο ερωτικό ζώδιο.

Ποιες είναι οι δυσκολίες του ποιητή σήμερα;

Αν ο ποιητής είναι ρεαλιστής και συνειδητοποιήσει τι γινόταν παλιά και τι γίνεται σήμερα θα παραδεχτεί ότι δεν έχει δυσκολίες. Οι παλιότεροι ποιητές, ο Σεφέρης για παράδειγμα, ένας από τους μεγαλύτερους ποιητές έβγαζε τα  βιβλία του σε 250 αντίτυπα και τα μοίραζε σε γνωστούς και φίλους ή μόνο σε ένα κύκλο πάρα πολύ περιορισμένο. Ο ποιητής θεωρούνταν γελοίο πρόσωπο. Όλοι τους κορόιδευαν. Άλλωστε εκείνη την εποχή ο πληθυσμός ήταν αμόρφωτος και αναλφάβητος. Σήμερα υπάρχει η δυνατότητα να κάνεις γνωστό το έργο σου σε εκδηλώσεις ποιητικές σε παρουσιάσεις βιβλίων. Δεν γινόταν παλιά αυτό.

Ποιο νομίζετε εσείς ότι είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα του καιρού μας;

Νομίζω πως είναι το χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών, δηλαδή έχουμε περίπου ένα ενάμιση δισεκατομμύριο που ζει συγκριτικά σε πολύ καλές συνθήκες στην Ευρώπη, στις  Ηνωμένες Πολιτείες στον Καναδά, στην Ιαπωνία και μερικές χώρες ακόμη. Έχουμε μετά άλλους τόσους περίπου που είναι σε ένα ενδιάμεσο στάδιο. Από κει και πέρα έχουμε την εξαθλίωση. Όχι τη φτώχεια, την εξαθλίωση. Αυτό το τεράστιο χάσμα δημιουργεί τα μεγάλα μεταναστευτικά ρεύματα. Βλέπουμε ότι όλοι οι άνθρωποι προσπαθούν να έρθουν στις πιο πλούσιες χώρες για μία καλύτερη ζωή. Πιστεύω πως αυτή η δυσαρμονία είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα του καιρού μας.

Γιατί οι περισσότεροι άνθρωποι λένε ότι δεν καταλαβαίνουν τη σύγχρονη ποίηση;

Για δύο λόγους. Πρώτον, γιατί κάποιοι ποιητές γράφουν δυσνόητα. Θεωρούν ότι είναι πολύ σημαντικό και πολύ σπουδαίο να μην τους καταλαβαίνουν. Βεβαίως αυτό είναι ένδειξη βλακείας. Να μου δοθεί η χάρη να μιλήσω απλά είπε ο Σεφέρης. Η απλότητα είναι κατάκτηση, δεν είναι μειονέκτημα. Δεύτερον, οι άνθρωποι δεν είναι δεκτικοί. Θα σας αναφέρω ένα περιστατικό που συνέβη σε μένα. Ήμουν καλεσμένος στο σχολείο δεύτερης ευκαιρίας, το σχολείο που φοιτούν άνθρωποι που δεν τους δόθηκε η ευκαιρία να τελειώσουν το γυμνάσιο στην ηλικία που έπρεπε και πηγαίνουν από 20 μέχρι 65 χρόνων για να τελειώσουν το γυμνάσιο. Με κάλεσε λοιπόν εκεί μία φιλόλογος και τους είχε δώσει δικά μου ποιήματα. Αυτοί δεν είχαν ιδέα για την ποίηση. Το μόνο που μπορεί να ήξεραν ίσως ήταν το «Φεγγαράκι μου λαμπρό φέγγε μου να περπατώ» και όταν πήγα εκεί έγινε η συγκινητικότερη εκδήλωση που είχε γίνει στη ζωή μου. Είχαν κάνει κύκλο 25 άτομα κάθε ηλικίας, είχε επιλέξει ο καθένας είναι δικό μου ποίημα και ερχόντουσαν, μου έπιαναν το χέρι σχεδόν δακρυσμένοι και έλεγαν «αυτό το ποίημα είναι η ζωή μου» που σημαίνει ότι τους άγγιξαν βαθιά κάποια ποιήματα γιατί ήταν δεκτικοί, είχαν ανοιχτή την καρδιά τους.

Πώς νιώθετε που κάνετε κάτι σπουδαίο στη ζωή σας και πως αυτό επηρεάζει τις επόμενες γενιές;

Νιώθω ότι κάνω εκείνο που ήταν ταγμένο να κάνω στη ζωή μου, νιώθω με το πείσμα και την αποφασιστικότητά μου ότι κέρδισα τη μάχη στον αγώνα του να κάνω αυτό που ήθελα να κάνω στη ζωή μου και όταν κάποιος μου έλεγε αυτό δεν μπορείς να το κάνεις ή αυτό δεν μπορείς να το πεις εγώ γελούσα και έλεγα ποιος θα με εμποδίσει; εσύ; Ο μόνος που μπορεί να μας εμποδίσει να κάνουμε αυτό που θέλουμε είναι ο ίδιος μας ο εαυτός. Εάν εμείς είμαστε αποφασισμένοι, αν είμαστε διατεθειμένοι να καταβάλουμε το τίμημα, τότε μπορούμε να κάνουμε οτιδήποτε θέλουμε και εγώ ήμουν αποφασισμένος και αυτό είναι για μένα που με τονώνει. Από κει και πέρα όλα τα άλλα τα σκέφτομαι καμιά φορά αλλά δεν με απασχολεί τι θα γίνει όταν δεν θα υπάρχω εγώ.

Σας ευχαριστούμε πολύ

Τυπογραφία είναι η τέχνη της αποτύπωσης γραπτού λόγου και εικόνων σε χαρτί , ή άλλο υλικό με τη βοήθεια τεχνικών μέσων . Στις μέρες μας αυτό γίνεται εύκολα , γρήγορα και μαζικά ,  όχι μόνο από  τους επαγγελματίες του είδους αλλά και από οποιονδήποτε έχει πρόσβαση σε υπολογιστή και εκτυπωτή.

Πώς τυπώνονταν όμως τα βιβλία και οι εφημερίδες  πριν την εποχή των υπολογιστών και των σύγχρονων πιεστικών μηχανών ;

Ο κύριος Μιλτιάδης Λαζαρίδης διδάχθηκε την παραδοσιακή  τέχνη της τυπογραφίας και ασχολήθηκε με αυτήν επαγγελματικά  για μικρό διάστημα κατά την δεκαετία του 1950.

Να τί θυμάται και μας αφηγείται από τα χρόνια εκείνα…………

Η αρχή της τυπογραφίας

Η τέχνη της τυπογραφίας  είναι πολύ παλιά .

Οι πρώτοι που την  ξεκίνησαν ήταν οι Κινέζοι. Ένας  ονόματι Πι Τσεν  περίμενε μια φορά ένα φίλο του να βγούνε βόλτα και  για να περάσει η  ώρα , έκοψε με το μαχαίρι του ένα ξύλο κι άρχισε να σχηματίζει γράμματα. Από κει τους γεννήθηκε η ιδέα της τυπογραφίας και πήγαν να το προχωρήσουνε αλλά βρήκαν μεγάλη δυσκολία  επειδή η κινέζικη γραφή είναι παράξενη και το σταμάτησαν.

Μετά  , τον 15^ο αιώνα  ,  ήρθε ο Γουτεμβέργιος , ο Γερμανός  , και έκανε τα γράμματα  με μολύβι και ψευδάργυρο , τον ψευδάργυρο τον έβαλε για να είναι σκληρά γιατί το μολύβι είναι μαλακό , κι έτσι δημιούργησε τα τυπογραφικά στοιχεία.

Η σύνθεση του κειμένου

Από την επάνω μεριά φαίνεται το γράμμα , από την μέσα μεριά έχει μια εγκοπή που την αισθάνεσαι με το χέρι , αυτή σε οδηγεί για να βάλεις το γράμμα σωστά στο λεγόμενο συνθετήριο και να φτιάξεις μια αράδα.

Όταν το συνθετήριο  γέμιζε με αράδες , το έβγαζες με προσοχή , αν ήξερες την δουλειά , γιατί αυτό σκόρπιζε , και το έβαζες πάνω  σε μια  πλάκα , στο λεγόμενο μάρμαρο. Τα τυπογραφικά στοιχεία ήταν μέσα στην κάσα ,ένα μεγάλο ξύλινο κουτί με  καμμιά διακοσιαριά   χωρίσματα – θήκες. Αναρωτιέσαι και λες μα γιατί , τόσα γράμματα έχουμε ? Δεν είναι μόνο τα γράμματα , είναι τα σημεία στίξεως , τα κεφαλαία γράμματα , τα πεζά , ότι σύμβολο χρειαζόταν να χρησιμοποιήσει ο τυπογράφος ήταν εκεί μέσα στα κουτάκια. Εγώ , όταν το είδα πρώτη φορά ζαλίστηκα , λέω  : τώρα μαθαίνονται αυτά ?  Κι  όμως , με την εξάσκηση  μαθαίνονται.

Όλα τα κουτάκια δεν είχαν την ίδια διάσταση ,γιατί δεν χρειάζεσαι τόσα χι , τόσα ψι . Αυτά που χρειάζεσαι πολύ , ήταν πολλά και κοντά στο χέρι σου. Το άλφα ήταν ψηλά στην κάσα και είχε πολλά μέσα. Ο τυπογράφος , πηγαίνει λοιπόν και παίρνει το κείμενο να το γράψει με τα χέρια του , με τα στοιχεία αυτά , πάνω σε ένα  μεταλλικό πλαίσιο , το συνθετήριο , κι αφού τελειώσει , το βάζει με προσοχή πάνω σε μια πλάκα , το μάρμαρο. Κατόπιν , το μεγάλο αυτό κείμενο το χωρίζεις σε σελίδες , κάνεις την σελιδοποίηση και βάζεις τα νούμερα στις σελίδες.   Αν θέλεις να βάλεις εικόνες , κλισέ λέγονται , κι αυτές ανάγλυφες μεταλλικές είναι .

Αφού έχεις χτυπήσει με ένα σανιδάκι τα στοιχεία για να κάτσουν ίσια και να μην εξέχουν , μελανώνεις τα στοιχεία με ένα καρούλι και μετά περνάς από πάνω ένα φύλλο χαρτί λίγο βρεγμένο. Πάνω σ’ αυτό θα αποτυπωθεί ότι κάναμε και  γίνεται η πρώτη διόρθωση, τρεις διορθώσεις γίνονται.

Διόρθωση

Το κείμενο πρέπει να το κοιτάξει ο διορθωτής. Στην άκρη του  τυπωμένου χαρτιού , τραβάει μια γραμμούλα και λέει ας πούμε το άλφα πρέπει να είναι βήτα , ο τυπογράφος το βρίσκει εύκολα τι πρέπει να διορθώσει και στο φέρνουν πάλι το χαρτί και μ’ ένα τσιμπιδάκι βγάζεις αυτό το άλφα που δεν έπρεπε να είναι άλφα και βάζεις το βήτα ….Με τον ίδιο τρόπο , με το μελάνι , ξαναβγάζεις το κείμενο , αυτό γίνεται τρεις φορές.

Το πιεστήριο

Αφού βεβαιωθείς  ότι όλα είναι εντάξει και δεν έχει λάθη και αφού έχουν χωριστεί οι σελίδες , τα βάζεις στο πιεστήριο, τα μελανώνεις , βάζεις ένα μεγάλο χαρτί από πάνω , το πατάς  . Αυτό  πρώτα γινόταν με το χέρι ύστερα με το ρεύμα … άλλη δουλειά κι αυτή , κόντεψε να μου φάει το δάχτυλο μια φορά , τέλος πάντων ξεφύγαμε απ’ το θέμα …Έτσι βγαίνει όλο το κείμενο που ετοίμασες , που ήταν για οκτώ σελίδες , το λεγόμενο οκτασέλιδο.  Αυτό το χαρτί ήταν ένα τυπογραφικό. Έλεγε κάποιος : « έβγαλα ένα βιβλίο με δέκα τυπογραφικά » . Αυτό το τυπογραφικό ,που όπως είπαμε έχει οκτώ σελίδες , πρέπει πρώτα να διπλωθεί με τέτοιο τρόπο που να μπουν οι σελίδες με την σειρά  που πρέπει να έρθουνε , όπως είναι στο βιβλίο, μετά θα πάει για κόψιμο, θα γίνει η βιβλιοδεσία , θα μπει μια κλωστή  από το μέσα μέρος  , πατιέται  και  το αλείφουν ψαρόκολλα να μπει το εξώφυλλο. Ότι είναι να γίνει είναι το πρώτο , μετά βγάζεις χιλιάδες. Δεν συμφέρει να βγάλεις ένα βιβλίο με λίγα αντίτυπα.

Αφού τελειώσεις , καθαρίζεις τα γράμματα με βενζίνη και νερό , να μην μείνει μελάνι πάνω τους και τα  βάζεις  πίσω στη θέση τους . Κάνεις λάθη πολλές φορές , γι αυτό γίνεται και το τυπογραφικό λάθος που λέμε.

Γραμματοσειρές

Γράμματα υπάρχουν πολλών ειδών, κάθε γραμματοσειρά έχει την ονομασία της , απλά , καλλιτεχνικά , αττικά …ανάλογα με τι θέλεις να βγάλεις , άλλα μικρά ,άλλα  πιο μεγάλα .Τα μεγάλα γράμματα για τους τίτλους των εφημερίδων ήταν ξύλινα γιατί αν ήταν από μέταλλο θα ήταν πολύ βαριά !

Πόση ώρα θέλει ένα τυπογραφικό , ένα οκτασέλιδο για να  γίνει ?  πολλή ώρα . Όλη η δουλειά είναι  στην ετοιμασία , να μπουν τα στοιχεία , να τακτοποιηθούν οι σελίδες , να μπουν οι διαστάσεις και τελευταία πάει  στο πιεστήριο , γι’αυτό καμιά φορά στις εφημερίδες όταν γράφουν τις τελευταίες ειδήσεις  λέει « επί του πιεστηρίου ».

Βιβλιοδεσία

Κάθε σελίδα παλιού  χαρτόδετου βιβλίου την έχει πιάσει το χέρι ενός  τυπογράφου πριν πάει στο βιβλιοδετείο . Στα μεγάλα τυπογραφεία έγραφε « Τυπογραφείον  -  Βιβλιοδετείον  », ήταν και τα δύο. Τα περιοδικά και οι εφημερίδες είναι πιο απλά , δεν χρειάζονται βιβλιοδετείο .Το σοβαρό βιβλίο  που έχει δεσίματα καλά , και με δέρμα ακόμα  , το πας σε βιβλιοδετείο.

Μειονεκτήματα

Η δουλειά του τυπογράφου ήταν καλοπληρωμένη αλλά   ανθυγιεινή  γιατί εισπνέεις  τις αναθυμιάσεις από το μελάνι και το αντιμόνιο  . Οι περισσότεροι τυπογράφοι πεθαίνανε   » φθυσικοί » , δηλαδή παθαίνανε φυματίωση, παθαίναν τα πνευμόνια τους από το αντιμόνιο.  Ένας λόγος που με έκανε να μην θέλω να είμαι άλλο τυπογράφος ήταν κι αυτός . Μετά , τα τυπογραφεία τα είχανε σε κάτι υπόγεια γιατί εκεί τα ενοίκια ήταν φτηνά και γιατί δεν μπορεί να είσαι τυπογράφος και να έχεις βιτρίνα , να περνάνε από δω κι από κει τ’ αυτοκίνητα και να σου αποσπάνε την προσοχή… πρέπει να είσαι συγκεντρωμένος και να μην βιάζεσαι. Μετά και το πιεστήριο κατέβαινε και μπορούσε να σου πιάσει το χέρι, έγιναν πολλά τέτοια …

Η Σχολή

Η τέχνη του τυπογράφου ήταν καλή , ξεχώριζε από άλλες τέχνες. Εγώ την  έμαθα σε μια σχολή που ίδρυσε ο Βασιλιάς ,  στην Λέρο , μετά τον πόλεμο,  για τα ανταρτόπαιδα  . Στην αρχή το κάνανε ένα είδος φυλακές , αλλά τι φταίγανε τα παιδιά των ανταρτών ?  , αποφάσισαν να το κάνουν ένα είδος τεχνικής σχολής .Τα συνεργεία , τα κτίσματα , υπήρχαν εκεί από τους Ιταλούς  οι οποίοι μέναν στο νησί .  Η Λέρος ήταν ο ναύσταθμος των Ιταλών, φύγανε το ’48.

Ιδρύσανε λοιπόν τις σχολές που λεγότανε « Βασιλικαί  Τεχνικαί  Σχολαί  ». Φέρανε τα παιδιά των ανταρτών , στην αρχή σαν φυλακή και μετά για να μάθουν και μία τέχνη . Συνεργεία υπήρχανε , κοιτώνες υπήρχανε από τους Ιταλούς … και το Εθνικό αυτό  Ίδρυμα το κρατούσανε  με δωρεές . Είχε 1200 παιδιά , να φαν , να ντυθούν , γιατρούς είχανε , καταλαβαίνεις….αυτά γύρω στο 1950. Αυτά τα ανταρτόπιδα όταν τελείωναν,  γύριζαν στα χωριά τους και μετά ερχόταν άλλα . Το χαρτί που ερχόταν για να δηλώσεις έλεγε αν θέλεις να μάθεις μια τέχνη και να βοηθήσεις το χωριό σου , κλπ , κλπ…Έτσι φρόντιζαν να βρουν μαθητές για την Σχολή . Στην Λέρο ήταν η μεγαλύτερη σχολή , είχε κι αλλού  όπως στην Αλεξανδρούπολη όπου μαθαίνανε ραφτάδες . Πώς είναι σήμερα τα Επαγγελματικά Λύκεια ? μόνο που αυτό ήταν σε δυο- τρία μέρη σ’ όλη την Ελλάδα. Έβγαλε πολλούς τεχνίτες για όλη την Ελλάδα.

Αναμνήσεις από την Σχολή

Εγώ ήθελα να γίνω ηλεκτρολόγος ή υδραυλικός , αλλά οι θέσεις συμπλήρωσαν και δεν μπόρεσα να πάω . Είχε μία θέση τυπογράφου που ήταν καλή , ξεχώριζε από τις άλλες ειδικότητες που ήταν τορναδόροι , καραβομηχανικοί, υποδηματοποιοί μέχρι και σαγματοποιοί ( αυτοί που φτιάχναν τα σαμάρια ) αλλά έπρεπε να είχες πάει λίγο στο γυμνάσιο, εγώ στο γυμνάσιο δεν πήγα , να ξέρεις γραμματική, ορθογραφία …Ήταν άλλα δύο – τρία παιδιά υποψήφια  γι’ αυτή τη θέση . Μας έβαλαν λοιπόν εκεί , στον πάγκο , να γράψουμε μια έκθεση , ότι θυμάστε απ ‘ το χωριό σας , και φαίνεται ότι παρ’ όλο που οι άλλοι πήγανε στο γυμνάσιο  , εγώ δεν έκανα πολλά λάθη και με πήρανε. Μετά , στην δουλειά μαθαίνεις την ορθογραφία , δεν γίνεται διαφορετικά  …και μαθαίνεις να ξεχωρίζεις τα κακογραμμένα χειρόγραφα , γιατί όλα τα κείμενα ήταν γραμμένα στο χέρι και καμιά φορά ήταν σαν  μια γραμμή , καθόλου καθαρά .

Στην σχολή μάθαινες τα βασικά , τα περισσότερα τα μάθαινες  με την δουλειά . Τυπογραφεία υπήρχαν πολλά , ανθούσαν την εποχή εκείνη . Ένα από τα πιο ξακουστά ήταν αυτό που ήμουν εγώ , του  ΝικολαΪδη στην Αγίου Μηνά , είχε καλό όνομα, είχε και ποικιλία από στοιχεία. Το μεροκάματο ήταν ικανοποιητικό και αν είχες λεφτά να αγοράσεις τα μηχανήματα, το πιεστήριο , άνοιγες δικό σου τυπογραφείο.

Εγώ στην αρχή ήμουν διαλυτής ,  διέλυα το τυπογραφικό και έβαζα  τα στοιχεία στην θέση τους , κι αυτό δεν είναι εύκολο. Σ’ ένα μικρό τυπογραφείο , τα έφτιαχνες όλα , σ’ ένα μεγάλο είχες την ειδικότητά σου : στοιχειοθέτης , σελιδοποιός ,διορθωτής ,  πιεστής ,διαλυτής ….

Όταν ήμουν στην σχολή στην Λέρο , ήρθε ο διάδοχος  ο Κωνσταντίνος και γύριζε όλα τα συνεργεία να δει πώς δουλεύουμε . Εγώ , με κοντά παντελόνια ήμουν ακόμα , μας είπαν και ετοιμαστήκαμε και τον περιμέναμε …

Πέρασε κι από το τυπογραφείο κι ήρθε κοντά μου κι έβλεπε την κάσα  και μου λέει  :  – Ξέρεις τώρα εσύ σε κάθε κουτάκι τί γράμμα αντιστοιχεί ? λέω : βέβαια ξέρω. Παίρνει ένα γράμμα , αυτό τι γράμμα είναι ?  εγώ είδα από πού το πήρε , του είπα : νι . Το κοίταξε , το έβαλε πάλι στη θέση του.

Εμένα μου άρεσε η τυπογραφία  και είχα ενδιαφέρον κι αν έχεις ενδιαφέρον μαθαίνεις  γρήγορα.  

Επιμέλεια συνέντευξης :   Έρνα Λαζαρίδου

Ένας ζωντανός θρύλος της Κύπρου, ένας αγωνιστής της ηρωικής ΕΟΚΑ της περιόδου 1955-1959 -που υπό την ηγεσία του Διγενή ένωσε τους Κυπρίους στον κοινό αγώνα για αποτίναξη του Αγγλικού ζυγού με κυρίαρχο αίτημα την ένωση με την Ελλάδα. Ο Ανδρέας Βασιλείου, μόλις 16 ετών τον Σεπτέμβρη του 1957, επέφερε το μεγαλύτερο πλήγμα στους Άγγλους ανατινάζοντας  5 βρετανικά αεροπλάνα μέσα στη βάση Ακρωτηρίου.

Ο Ανδρέας Βασιλείου, εργαζόμενος στη βάση και πρωταγωνιστής αυτής της -μίας από τις πιο τολμηρές- δράσης δολιοφθοράς, τοποθέτησε, στις 25 Νοεμβρίου, δύο βόμβες σε δύο αεροπλάνα που εξερράγησαν την επόμενη μέρα. Μια τέτοια τολμηρή επιχείρηση, από έναν έφηβο, απέδειξε το πνεύμα της επιμονής και της αυτοθυσίας των μελών της ΕΟΚΑ. Αυτή είναι η προσωπική του μαρτυρία για το πώς διεξήχθη η επιχείρηση:

«Οι Άγγλοι τεχνικοί είχαν τελειώσει τη δουλειά τους και έφυγαν από το υπόστεγο στη 1 μ.μ. Ένας ένοπλος φρουρός μας επέβλεπε, μέχρι το πέρας της εργασίας μας, στις 4 μ.μ., όταν θα έπρεπε να τελειώσουμε.

Μετά το μεσημεριανό διάλειμμα μας, ένας Τούρκος και ένας Αρμένιος συνάδελφος πήγαν έξω από το υπόστεγο, στη 1.45 μ.μ., ενώ ένα τρίτος συνάδελφος, Έλληνας, έτυχε να κοιμηθεί σε ένα αυτοσχέδιο πάγκο.

Εκείνη την στιγμή και ενώ ο φρουρός έλεγχε ένα από τα αεροσκάφη, που βρίσκονταν στη γωνία, δίπλα στην είσοδο, πήγα ήσυχα στη μέση του υπόστεγου και χώθηκα κάτω από τα φτερά ενός «Καμπέρα», έβαλα τον εκρηκτικό μηχανισμό στην εσωτερική κοιλότητα, δίπλα στη δεξαμενή καυσίμων. Στη συνέχεια γύρισα πίσω, χωρίς να γίνω αντιληπτός και έφυγα από το υπόστεγο.

Στις 2:30 μ.μ. προσποιήθηκα ότι πάω στην τουαλέτα και έφυγα από το σημείο όπου δουλεύαμε με τους συναδέλφους μου και τον ένοπλο φρουρό. Όταν έφτασα στην έξοδο του υπόστεγου δεν βγήκα έξω, αλλά γύρισα προς την αντίθετη κατεύθυνση και κρύφτηκα πίσω από τον όγκο των αεροσκαφών και τοποθέτησα τον άλλο εκρηκτικό μηχανισμό στο νεκρό σημείο ενός ανοίγματος, στην αριστερή πλευρά του ενός από αυτά, ίδιου τύπου με το πρώτο. Ήταν ένα σημείο σχεδόν δίπλα στο ρεζερβουάρ. Μετά, επέστρεψα από την ίδια διαδρομή και πήγα κοντά στους συναδέλφους μου.

Όταν έφθασα στη Λεμεσσό το βράδυ, έδωσα αναφορά στους υπευθύνους και περίμενα τα αποτελέσματα. Την επόμενη ημέρα, την 26η Νοεμβρίου, πήγα να εργαστώ ως συνήθως, έτσι ώστε να μην κινήσω τις υποψίες των Άγγλων μετά τις εκρήξεις, αλλά κατάλαβα ότι δεν είχε συμβεί τίποτα στο υπόστεγο.

Βρέθηκα σε μια πολύ δύσκολη κατάσταση, γιατί θα πρόδιδα τον εαυτό μου, εἀν έφευγα από τον χώρο και στο μεταξύ ανακάλυπταν τις βόμβες οι άγγλοι τεχνικοί, που εργάζονταν στα αεροπλάνα, παρά το ότι τις είχα κρύψει πολύ καλά. Από την άλλη, οι βόμβες θα μπορούσαν να εκραγούν ανά πάσα στιγμή, σκοτώνοντας όλους μέσα στο υπόστεγο. Παρ’ όλα αυτά, συνέχισα να εργάζομαι μέχρι τις 4 μ.μ. οπότε και τελειώσαμε την βάρδια. »

Στις 16.15, περίπου, οι δεξαμενές καυσίμων των αεροπλάνων ανατινάχτηκαν. Σε ελάχιστα δευτερόλεπτα οι φλόγες τύλιξαν το καμωμένο από κασσίτερο υπόστεγο, το οποίο ήταν 130 μέτρα μήκος, 20 μέτρα ύψος και στέγαζε 4 Canberra και ένα Venom.

Η όλη δομή κατέρρευσε και καταστράφηκε ολοσχερώς, μαζί με όλα τα αεροπλάνα και άλλο υλικό, που αποτελείται από κινητήρες αεροπλάνων και τόρνους. Κανένας από αυτούς που έκαναν το σαμποτάζ δε συνελήφθη ποτέ. Αυτή ήταν η πιο καταστροφική πράξη του είδους της, στην ιστορία του νησιού και της Αγγλίας. Η ζημία που προκλήθηκε υπολογίστηκε σε £ 4.500.000 λίρες. »

Ο  Ανδρέας Βασιλείου μετά την εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο αποφάσισε μαζί με την οικογένεια του, την Ελλαδίτισσα σύζυγο του και τα δυο του παιδιά, να έρθει στον τόπο καταγωγής της γυναίκας του και να ξαναρχίσει τη ζωή του στο γειτονικό Νομό Ροδόπης, όπου και διαμένει μέχρι και σήμερα.

Ανδριάνα Πανδώρα Βασιλείου

Respect… Στον Γιάννη Αντετοκούμπο , έλληνα επαγγελματία καλαθοσφαιριστή με καταγωγή απο την Νιγηρία,ο οποίος διαπρέπει στα γήπεδα της Αμερικής και στο NBA.

O Γιάννης γεννήθηκε στου Ζωγράφου στην Αθήνα από Νιγηριανούς γονείς. Παρά το γεγονός οτι είναι νιγηριανός στην καταγωγή δεν έχει την Νιγηριανή ιθαγένεια…Απέκτησε και επίσημα την ελληνική ιθαγένεια στις 9 Μαίου 2013.

Ξεκίνησε την μπασκετική του καριέρα στην ομάδα του Φιλαθλητικού.Όταν έκλεισε τα 18,υπέγραψε συμβόλαιο με τον Ισπανικό σύλογο Σαραγόσα.Το 2013 ανέβηκε  στο νούμερο 15 του draft του NBA και υπέγραψε συμβόλαιο με τους Milwaukee Bucks.

Αυτό που κάνει ακόμη μεγαλύτερο τον άθλο που πέτυχε ο Γιάννης είναι το παρελθόν του. Τα αδέρφια του και ο ίδιος μεγάλωσαν με πολλές στερήσεις και πολλές φορές αναγκάστηκε να βγει στους δρόμους και να πουλήσει μικροαντικείμενα σε μια προσπάθεια να συμπληρώσει το οικογενειακό εισόδημα. Ο ίδιος έχει εξομολογηθεί οτι μαζί με τον Θανάση τον αδερφό του, πουλούσαν ρολόγια,γυαλιά ηλίου και τσάντες σε παράνομους πάγκους.

Η διαδρομή λοιπόν του Αντετοκούμπο  έρχεται  να μας υπενθυμίσει οτι αξίζει να θέτουμε στόχους και να κάνουμε όνειρα. Είναι σπουδαίο , ειδικά για τα νέα παιδιά να έχουν ως πρότυπο τέτοιες φυσιογνωμίες που ξεπερνάνε όλα τα εμπόδια στην ζωή τους, ακόμη και αν έχουν βιώσει το ρατσισμό και τη φτώχεια απο την πρώτη στιγμή. Γιατί, όπως είπε κάποτε και ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, <<Έχω ένα όνειρο, ότι μια μέρα τα 4 μικρά παιδιά μου θα ζήσουν σε μιά χώρα όπου δεν θα κρίνονται από το χρώμα του δέρματος, αλλά από το χαρακτήρα τους>>.

Κωνσταντίνος Σουλούκος

Ο σπουδαίος φυσικός Στίβεν Χόκινγκ κατάφερε να βρεθεί για ακόμα μια φορά στο επίκεντρο, γράφοντας ένα εκτενές άρθρο στο Guardian. Οχι επιστημονικό, όπως αυτά που του εξασφάλισαν την έδρα του καθηγητή στο πιο διάσημο πανεπιστήμιο του κόσμου, όχι εκλαϊκευμένης επιστήμης, όπως αυτά που του χάρισαν παγκόσμια φήμη και αναγνώριση, όχι αυτοβιογραφικό, όπως αυτά που τον έχρισαν έναν μικρό ήρωα που πάλεψε (και ακόμα παλεύει) ενάντια στις πιθανότητες. Το άρθρο του Χόκινγκ, αυτή τη φορά είναι αυστηρώς πολιτικού περιεχομένου. Μιλώντας για έναν πλανήτη που γυρνάει σελίδα, ο Χόκινγκ φροντίζει να μας αποδείξει πως μερικές φορές η «απόλυτη» και «ορθολογική» σκέψη ενός επιστήμονα, ακόμα και αν αυτός ανήκει στα υψηλότερα στρώματα των κοινωνικών ελίτ, μπορεί να γίνει πολύ πιο «ρομαντική» από τη σημερινή μας πολιτική πραγματικότητα. Ορμώμενος από τις ανατρεπτικές πολιτικές εξελίξεις σε Βρετανία και Η.Π.Α, ο σπουδαίος φυσικός προτρέπει τις παγκόσμιες ελίτ να αλλάξουν κατεύθυνση, ενώ παράλληλα καλεί τον κόσμο να συσπειρωθεί και μέσα από την αλληλεγγύη να σταθεί όρθιος, αντιμετωπίζοντας τις φορτούνες που ακολουθούν, αφού η ανθρωπότητα γυρίζει σελίδα.Διαβάστε αναλυτικά το άρθρο του Στίβεν Χόκινγκ, όπως το δημοσίευσε ο Guardian:

Ως θεωρητικός φυσικός με έδρα το Κέιμπριτζ, έζησα τη ζωή μου σε μία ασυνήθιστη, προνομιακή φούσκα. Το Κέιμπριτζ είναι μία ασυνήθιστη πόλη, χτισμένη γύρω από τον πυρήνα ενός εκ των καλύτερων πανεπιστήμιων του κόσμου. Σε αυτή τη πόλη, η επιστημονική κοινότητα, της οποίας είμαι μέλος από 20 ετών, είναι ακόμη πιο εκλεπτυσμένη. Μέσα σε αυτή την κοινότητα λοιπόν, η μικρή ομάδα των διακεκριμένων θεωρητικών φυσικών, με τους οποίους έχω εργαστεί σε όλη τη διάρκεια της ζωής μου, μπαίνει κάποιες φορές στο πειρασμό να θεωρεί τον εαυτό της «κορυφή». Σε κοινή κατεύθυνση με όλα αυτά, η δημοσιότητα που απέκτησα μέσω των βιβλίων μου αλλά και η απομόνωση που μου επέβαλε η ασθένεια μου, αισθάνομαι πως ύψωσε ακόμα περισσότερο τον «γυάλινο» πύργο μου. Ως εκ τούτου η πρόσφατη απόρριψη των ελίτ, τόσο στις Η.Π.Α όσο και στην Μεγάλη Βρετανία, από την κοινωνία, έχει στόχο και εμένα, που ανήκω σε αυτήν την κατηγορία. Ο,τι και να πιστεύουμε για την απόφαση του βρετανικού εκλογικού σώματος να απορρίψει την Ευρωπαϊκή Ενωση και των Αμερικανών να «αγκαλιάσουν» τον Ντόναλντ Τραμπ, δεν υπάρχει αμφιβολία πως οι αναλυτές θεώρησαν τις κινήσεις αυτές ως «κραυγές» θυμού, από πολίτες που νιώθουν προδομένοι από τους ηγέτες τους. Ηταν η στιγμή που οι «ξεχασμένοι» βρήκαν τις φωνές τους για να μιλήσουν και να απορρίψουν τις συμβουλές και τις παροτρύνσεις των «ειδικών» και της ελίτ. Δεν αποτελώ εξαίρεση σε αυτό το κανόνα. Προειδοποίησα πριν από το Brexit, ότι μια τέτοια εξέλιξη θα έχει πολύ κακές επιπτώσεις στην ανάπτυξη της επιστήμης στην Βρετανία, ότι αν φεύγαμε θα κάναμε ένα βήμα προς τα πίσω, όμως οι ψηφοφόροι δε με άκουσαν περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον από τους πολιτικούς ηγέτες, καλλιτέχνες, επιστήμονες και τις προσωπικότητες της δημόσιας σφαίρας που έδιναν ακριβώς τις ίδιες συμβουλές και προειδοποιήσεις. Αυτό που τώρα έχει σημασία, ίσως περισσότερο από τις αποφάσεις των δύο εκλογικών σωμάτων, είναι ο τρόπος που θα αντιδράσει η ελίτ. Θα υποβαθμίσουμε και θα απορρίψουμε αυτές τις επιλογές ως ξεσπάσματα ωμού λαϊκισμού που αδυνατεί να συνυπολογίσει όλα τα δεδομένα; Θα προσπαθήσουμε να παραβλέψουμε τις επιλογές όλων αυτών των ανθρώπων και ο,τι αυτές εκπροσωπούν; Κατά την άποψη μου, μια τέτοια στάση θα αποτελούσε ολέθριο λάθος. Οι ανησυχίες που διέπουν αυτές τις ψήφους, για τις οικονομικές συνέπειες της παγκοσμιοποίησης και την επιτάχυνση των τεχνολογικών αλλαγών είναι απολύτως κατανοητές. Η αυτοματοποίηση των εργοστασίων έχει ήδη αποδεκατιστεί τις θέσεις εργασίας στις παραδοσιακές κατασκευές και η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης είναι βέβαιο πως θα οξύνει αυτό το φαινόμενο, πλήττοντας βαθιά τις μεσαίες τάξεις και αφήνοντας διαθέσιμες μόνο τις θέσεις που απαιτούν δημιουργικότητα και ανθρώπινη εποπτεία. Αυτό με τη σειρά του θα διογκώσει τις ήδη μεγάλες οικονομικές ανισότητες σε όλο τον κόσμο. Το διαδίκτυο και οι πλατφόρμες θα επιτρέπουν σε πολύ μικρό αριθμό ανθρώπων να συγκεντρώσουν αμύθητο πλούτο, διατηρώντας επιχειρήσεις με ελάχιστες θέσεις εργασίες, αλλά με τεράστιο κέρδος. Αυτή η εξέλιξη φαντάζει αναπόφευκτη, αλλά και καταστροφική για τις κοινωνίες. Αυτό πρέπει να το αναλογιστούμε σε παράλληλη προβολή με την οικονομική κατάρρευση, που φανέρωσε ότι στις κοινωνίες μία μικρή ομάδα ανθρώπων που δραστηριοποιούνται στον οικονομικό κλάδο μπορούν να εξασφαλίσουν υπέρογκες αμοιβές, την ώρα που οι υπόλοιποι απλώς «ασφαλίζουμε» την επιτυχία τους και «πληρώνουμε τον λογαριασμό» όταν η απληστία τους μας οδηγεί όλους μαζί στον γκρεμό. Ζούμε σε ένα κόσμο μιας διαρκώς διογκούμενης οικονομικής ανισότητας, στον οποίο ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι βλέπουν όχι μόνο το βιωτικό τους επίπεδο να πέφτει, αλλά και την ελπίδα τους να βγάλουν τα προς το ζην να εξαφανίζεται. Αυτοί οι άνθρωποι είναι που στο πρόσωπο του Τραμπ και στην προοπτική του Brexit είδαν μια νέα προοπτική, μια ευκαιρία να διακδικήσουν κάτι καλύτερο. Η ευρεία χρήση του διαδικτύου και των social media σε παγκόσμιο επίπεδο, οδήγησε σε ακόμα ένα αποτέλεσμα. Η σκληρή φύση όλων αυτών των ανισοτήτων προβλήθηκε παντού, μπόρεσε να αποκαλυφθεί πλήρως, σε αντίθεση με παρόμοιες καταστάσεις του παρελθόντος. Για μένα η δυνατότητα της χρήσης της τεχνολογίας για επικοινωνία ήταν μία απελευθερωτική και θετική εμπειρία. Χωρίς την τεχνολογία δεν θα μπορούσα να εργάζομαι όλα αυτά τα χρόνια. Παράλληλα όμως, οι ζωές των πλουσιότερων ανθρώπων, στις πιο αναπτυγμένες περιοχές του πλανήτη είναι «βασανιστικά» ορατές, προσιτές σε οποιονδήποτε έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο, όσο φτωχός κι αν είναι. Πιο πολλοί άνθρωποι έχουν κινητό, από αυτούς που έχουν πρόσβαση σε καθαρό νερό και αυτό σημαίνει πως σχεδόν όλοι μας σε αυτόν τον πλανήτη, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε την ύπαρξη αυτής της τεράστιας ανισότητας. Οι συνέπειες αυτής της κατάστασης είναι άμεσες: ο αγροτικός κόσμος θα οδηγείται σε φτωχές πόλεις, με πλοηγό την ελπίδα. Οταν ο κόσμος δει πως η «νιρβάνα» του Instagram δεν είναι εφικτή ούτε εκεί, θα αναζητήσει καλύτερη τύχη στην απέναντι όχθη, ακολουθώντας το ρεύμα των οικονομικών μεταναστών και ταξιδεύοντας για μια καλύτερη ζωή. Οι μεταναστευτικές ροές, με την σειρά τους, δοκιμάζουν τις αντοχές των χωρών που τους υποδέχονται, αυξάνοντας συνεχώς τον πήχη της ετοιμότητας και των υποδομών για τις τελευταίες. Κάπως έτσι, φθείρεται η κατανόηση των πολιτών και τροφοδοτείται ο πολιτικός λαϊκισμός. Για μένα το πιο σημαντικό είναι πως σήμερα, περισσότερο από κάθε άλλη στιγμή της ιστορίας, το είδος μας πρέπει να λειτουργήσει σαν ένα σύνολο, συνεργατικά. Πρέπει να δουλέψουμε μαζί. Αντιμετωπίζουμε τεράστιους περιβαλλοντικούς κινδύνους: κλιματική αλλαγή, υπερπληθυσμό, επιδημίες, μόλυνση των ωκεανών, προβλήματα στην τροφική παραγωγή και εξαφάνιση των ειδών. Όλα αυτά πρέπει να μας υπενθυμίζουν ότι βρισκόμαστε στην πιο επικίνδυνη φάση της ανθρώπινης ανάπτυξής.

Για την αντιγραφή

Τριάδα Εμμανουηλίδου

Η περσινή θετικότατη εμπειρία από την παρακολούθηση της θεατρικής παράστασης «Ελένη» του Ευριπίδη σε σκηνοθεσία Τάσου Ράτζου από το θεατρικό σχήμα «Μικρός Βορράς» οδήγησε τη φιλόλογό μας να επιλέξει φέτος στην αρχή της σχολικής χρονιάς να παρακολουθήσουμε κι εμείς την παράσταση, προκειμένου να κινητοποιηθούμε στο μάθημα. Οι νέοι σε ηλικία ηθοποιοί , μόλις τέσσερις τον αριθμό, γεμίσαν το σκηνικό με τη φρεσκάδα, το ταλέντο, το κέφι τους, με καθαρό κι εύληπτο λόγο, αυθόρμητη αλλά συντονισμένη κίνηση, χωρίς ίχνος επιτήδευσης. Ήταν πραγματική απόλαυση.
Και ο μύθος όμως είναι εξαιρετικά διαχρονικός και επίκαιρος , δεδομένων των πολλών νέων προσώπων που παίρνει ο πόλεμος στην εποχή μας. Εξάλλου η αντίθεση «είναι-φαίνεσθαι»που διατρέχει ολόκληρο το έργο διδάσκει, υποψιάζει και αφυπνίζει  σχετικά με τις φαινομενικές και πραγματικές αιτίες των πολέμων που διεξάγονται καθημερινά μέσα μας και γύρω μας. Η σκηνοθεσία ήταν ευρηματικότατη, πρωτότυπη και ανέδειξε το μύθο, φέρνοντάς τον κοντά στη γλώσσα μας, ώστε να τον κατανοήσουμε και να τον βιώσουμε.
Φυσικά δε χάσαμε την ευκαιρία μετά το τέλος της παράστασης να πάρουμε συνέντευξη από τους χαρισματικούς και τόσο επικοινωνιακούς ηθοποιούς .

Τι σας οδήγησε να επιλέξετε το επάγγελμα του ηθοποιού;
Εμένα με μάγεψε ότι μπορείς εσύ, ο ένας άνθρωπος να γνωρίσεις πολλούς άλλους ανθρώπους και να τους γνωρίσεις τόσο καλά ώστε να μπορείς να τους αναβαθμίσεις, αυτό δηλαδή που γίνεται και με τους ρόλους. Μπορεί μέσα από το ρόλο μου να βγει και ένας άλλος ρόλος και γιατί μέχρι να δημιουργήσεις ένα ρόλο περνάς απο πολλά στάδια. Έχει και πολύ διάβασμα όλη αυτή η επξεργασία. Mέχρι να φτάσεις να χτίσεις κάτι άλλο μπαίνεις σε μια διαδικασία του να παίξεις, να δημιουργήσεις έναν άνθρωπο από την αρχή.

Υπήρξαν άνθρωποι που σας ενέπνευσαν ή σας παρότρυναν να συνεχίσετε;
Βέβαια, κάθε καλή κουβέντα που ακούς από κάποιον για τη δουλειά σου, για αυτό που κάνεις είναι από μόνο του κάτι πολύ ενθαρρυντικό, οπότε είναι σαν να σου λέει προχώρα παρακάτω.Οι καθηγητές μας στη σχολή είναι ίσως αυτοί που βοήθησαν περισσότερο σε αυτό, γιατί εντάξει περνάς και δύσκολες στιγμές μέσα στη σχολή, απογοητεύεσαι, νιώθεις ότι δεν μπορείς να τα  καταφέρεις, αλλά αν υπάχουν άνθρωποι που πιστεύουν σε σένα και ακούς και μια καλή κουβέντα ή βρίσκεις έναν τρόπο να ξεχάσεις αυτό σου το πρόβλημα είναι κάτι πολύ όμορφο. Επίσης η οικογένεια σου παίζει πολύ σημαντικό ρόλο. Άμα δε σε ενθαρρύνει η οικογένεια σου δεν πας πουθενά.

Ποια εφόδια είναι απαραίτητα για κάποιον που θέλει να ακολουθήσει το δρόμο της υποκριτικής;
Σίγουρα άνθρωποι ή παιδιά που έχουν ευκολίες, όπως το να έχουν μια καλή κίνηση, μια καλή φωνή ή ασχολούνται λίγο με το να καλλιεργήσουν αυτά τα εφόδια βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση,  αλλά αυτό που ουσιαστικά μετράει είναι η θέληση και η επιμονή. Άμα έχεις αυτά τα δυο πιστεύω ότι μπορείς να καλλιεργήσεις όλα τα υπόλοιπα.

Τι σας δίδαξε το θέατρο στην προσωπική σας ζωή;
Μαθαίνεις καλύτερα τον εαυτό σου μέσα από την υποκριτική. Κάποιοι ρόλοι είτε πιο δύσκολοι είτε πιο εύκολοι είτε πιο ευχάριστοι είτε πιο δυσάρεστοι σου διδάσκουν να βλέπεις τον ευαυτό σου.Το να φτιάξεις κάτι προϋποθέτει το να καταθέσεις κάτι δικό σου, ψάχνεις πρώτα ποιος είσαι εσύ, ώστε να φτιάξεις κάτι καινούργιο.

Τι θα θυσιάζατε για την επιτυχία στο επάγγελμα σας;
Είναι ένα επάγγελμα που απαιτεί πολύ χρόνο, πολλή αφοσίωση και πολλή ενέργεια και σωματική και πνευματική. Θυσιάζεις την ηρεμία σου, την ξεκούραση σου, το χρόνο τον ελεύθερο που έχεις, καταπονείς τον οργανισμό σου, αλλά άμα το αγαπάς τα κάνεις όλα αυτά, τα θυσιάζεις όλα.

Είχατε από μικρή το όνειρο να γίνετε ηθοποιός;
Εγώ έπαιξα την πρώτη μου παράσταση όταν ήμουν στα 8 και με το που έκανα αυτό είπα ότι αυτό θέλω να ακολουθήσω και τίποτα άλλο. Βέβαια μετά έκανα και κάτι άλλο αλλά είναι αυτό που λένε οι γονείς σου.  Κάποια στιγμή πάρε ένα πτυχίο και μετά κάνε οτι θες.  Από εκείνη τη στιγμή βρήκα τρόπο να τα συνδυάσω, αλλλά ήξερα από την πρώτη παράσταση που έπαιξα οτι είμαι εδώ και πουθενά αλλού.

Αν αρχίζατε ξανά σήμερα υπάρχει τίποτα που θα θέλατε να αλλάξετε;
Αυτό που θα άλλαζα, βασικά δεν θα άλλαζα αλλά θα ξεκινούσα τα πράγματα λίγο πιο νωρίς.Σίγουρα όσο πιο νωρίς ξεκινάς να αφοσιώνεσαι σε κάτι τόσο καλύτερη εξέλιξη ενδεχομένως θα έχει. Αλλά αν μπορούσα να εκμεταλλευτώ κάποια χρόνια νωρίτερα, ώστε να ξεκινήσω και να μπω σε αυτή την κατάσταση θα το έκανα.

Αν κάποιος θέλει να γίνει ηθοποιός τι θα του προτείνατε;
Εγω θα πρότεινα ,αν δεν έχετε ήδη, να φτιάξετε ένα εργαστήριο εδώ στο σχολείο σας.Δοκιμάστε το.Ξεκινήστε.Δεν είναι ανάγκη για μένα να φτάσετε στο τέλος, να ανεβάσετε μια θεατρική παράσταση.Είναι ανάγκη να παίζετε.Παίξτε με τους συμμαθητές σας, φτιάξτε οτι μπορείτε, από γκρουπάκια εργασίας μέχρι ομάδα αυτοσχεδιασμού. Μετά από εκεί και πέρα υπάρχουν τρόποι να το κάνεις πιο επαγγελματικά, υπάρχουν εργαστήρια για εφήβους . Αλλά ουσιαστικά θα σας πω διαβάστε, αν θέλετε να γίνετε ηθοποιοί σε όλη σας τη ζωή.Δείτε θέατρο, ακούστε μουσική, δείτε ταινίες, μπορείτε δηλαδή να καλλιεργηθείτε και μόνοι σας στο σπίτι αλλά πρέπει να έχετε τις κεραίες σας ανοιχτές, να βλέπετε παντού τριγύρω. Στο θέατρο είναι αυτό το μαγικό που οτιδήποτε μπορεί να σε εμπνεύσει, μπορεί να δεις μια ταινία, μπορεί να μυρίσεις μια μυρωδιά, μπορεί να διαβάσεις ένα ποίημα από το πιο μικρό μέχρι το πιο μεγάλο, να σου δώσει ώθηση να δημιουργήσεις, να αυτοσχεδιάσεις με το σώμα σου, δεν είναι απαραίτητο δηλαδή να υπάρχει θεατρικό κείμενο και κάποιος να το σκηνοθετεί. Δοκιμάζουμε. Έτσι φτιάξαμε εμείς αυτή την παράσταση, με αυτοσχεδιασμούς.

Ποιος είναι ο τρόπος να αντιμετωπίζουμε την  πραγματικότητα;
Θα σου πω κάτι, επειδή πέρυσι έτυχε να παίζουμε αυτό το έργο και ακόμα ένα που ήταν δραματικό, όταν το συζητούσαμε με τους ανθρώπους γύρω μου μου έλεγαν ότι εμείς θα έρθουμε να δούμε την κωμωδία και όχι το δραματικό, ακριβώς γιατί ο κόσμος τώρα είναι πλέον τόσο καταπονημένος από όλα αυτά που κάνει, ώστε η μόνη διέξοδος και λόγος να έρθουν στο θέατρο ειναι για να δουν την κωμωδια.Αυτό δεν είναι ωραίο αλλά έτσι επιλέγει ο κόσμος να κάνει. Νομίζω ότι είναι τόσο δύσκολο όσο και το να παίξεις ένα δραματικό ρόλο. Υπάρχει η εντύπωση οτι είναι εύκολο αλλά δεν είναι.

Το λέτε αυτό γιατί είναι δύσκολο να κάνεις τους άλλους να γελάσουν  σε σύγκριση με το να κλάψουν, ειδικά αν οι καιροί είναι δύσκολοι;
Είναι δύσκολο να κάνεις τον άλλον να γελάσει και να είσαι ειλικρινής με αυτό που κάνεις, το να έχεις αληθινό, πηγαίο, φρέσκο χιούμορ είναι κάτι δύσκολο.
Ευχαριστούμε πολύ!!!

Επιμέλεια συνέντευξης: Ευγενία Τσαπουρνιά

   Πηγή : In 2 life,Προσωπικότητες που άλλαξαν τον κόσμο

Θανάσης Μπούκλας