Άλλη μια σχολική χρονιά οδεύει προς το τέλος της. Μπαίνω στον πειρασμό να καταγράψω μερικές σκέψεις εν είδει απολογισμού.

Η δουλειά του δασκάλου είναι πάνω απ’ όλα δημιουργική. Προετοιμάζει το μάθημα όσο καλύτερα μπορεί στο σπίτι του και μετά έρχεται μέσα στην τάξη και δίνει μια παράσταση, που κάθε φορά έχει ένα εντελώς διαφορετικό κοινό. Το ίδιο μάθημα σε κάθε τμήμα, την κάθε ώρα είναι μια άλλη παράσταση που η επιτυχία της εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Από τη διάθεση των μαθητών, την απρόσκοπτη  λειτουργία των τεχνολογικών μέσων, τις όποιες εξωτερικές παρεμβάσεις. Αυτό όμως που τελικά οι μαθητές θα εισπράξουν είναι  ο ίδιος ο δάσκαλος. Πόση ψυχή θα καταθέσει και πόσο διατεθειμένος είναι να οδηγηθεί κάποιες φορές και σε αχαρτογράφητα νερά.

Καταρχήν, στη φετινή χρονιά υπήρξαν κυρίως καλές στιγμές. Αυτές  που δικαιώνουν την επιλογή σου να ακολουθήσεις αυτό το επάγγελμα, αφού αγαπάς τη δουλειά σου, βρίσκεις ένα νόημα σ ‘αυτήν, αποζημιώνεσαι ηθικά, ιδεολογικά, συναισθηματικά.

Υπήρξαν όμως και στιγμές που ήταν δύσκολες, που απλά προσπαθείς να βγάλεις την ώρα χωρίς να καταρρεύσεις και που νιώθεις ότι δεν πρόσφερες όσα θα ήθελες στους μαθητές σου. Που εισπράττεις ότι θα ήθελαν να βρίσκονται κάπου αλλού και δεν έχουν καμιά διάθεση να παρακολουθήσουν όσα εσύ με περισσή φροντίδα ετοίμασες.

Και εκεί είναι που αναρωτιέσαι αν έφταιξες εσύ ή αν υπάρχουν άλλοι λόγοι, έξω και πέρα από σένα, που δεν μπορείς να τους αντιπαλέψεις. Και δεν πρόκειται για αναζήτηση ευθυνών αλλού, ώστε να απαλλαγείς εσύ από το βάρος. Βγαίνεις από την τάξη με κομμένη την ανάσα από την υπερπροσπάθεια που κατέβαλες, προκειμένου να κινητοποιήσεις ένα αδιάφορο κοινό και διαπιστώνεις ότι δεν είσαι ο μόνος. Και οι συνάδελφοί σου είναι εξίσου εξουθενωμένοι. Αυτό δεν σε παρηγορεί, αντίθετα σε αποθαρρύνει ακόμα περισσότερο, γιατί υποψιάζεσαι ότι δύσκολα μπορείς εσύ να το ανατρέψεις.

Όμως αν κάπου θέλουμε να ακουμπήσουμε τις ελπίδες μας για μια αλλαγή σε όλα τα επίπεδα, όχι μόνο στην οικονομία, τότε είναι ανάγκη η νέα γενιά που θα παραλάβει τη σκυτάλη να έχει λάβει μια στέρεα και καλή μόρφωση. Και για να συμβεί αυτό θα πρέπει όλοι οι εμπλεκόμενοι να δουν με ευθύνη και σοβαρότητα το ρόλο τους. Από την πολιτεία μέχρι τους εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων, τους γονείς αλλά και τους ίδιους τους μαθητές, όλοι θα πρέπει να αντιληφθούν ότι έχουν μερίδιο ευθύνης για την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα της  διαπαιδαγώγηση των νέων.

Τριάδα Εμμανουηλίδου

Η τέχνη να μαθαίνεις

«Μάθε τέχνη κι άστην» λέει ο σοφός λαός, όμως ενώ ο κάθε ένας από μας στη διάρκεια της ζωής του μαθητεύει κοντά σε διάφορους δασκάλους, φαίνεται πως δεν παίρνουμε επαρκή και ουσιαστικά μαθήματα για δύο πολύ σημαντικά κεφάλαια του βιβλίου της ζωής. Το πρώτο, που χρειάζεται να γίνει κανείς δεξιοτέχνης για να απολαύσει τους καρπούς της μαθητείας του, είναι  να κατακτήσει την τέχνη της ζωής. Αυτό σαφώς είναι και το πιο δύσκολο. Ερχόμαστε όμως στο άλλο, το δεύτερο, που είναι η τέχνη να μαθαίνει κανείς.

Ναι, και αυτό τέχνη χρειάζεται. Όχι μόνο κόπο αλλά και τεχνική που πολλές φορές, είτε είμαστε γονείς είτε δάσκαλοι είμαστε ανεπαρκείς στο να τη διδάξουμε αυτή την τέχνη. Έχουμε βέβαια σοβαρό ελαφρυντικό: ούτε εμείς τη διδαχτήκαμε ποτέ.

Όλοι μαθαίνουμε συνεχώς. Η μάθηση είναι κρίσιμη για την επιβίωσή μας σε μια σύγχρονη, τεχνολογικά εξελιγμένη κοινωνία. Εκείνο που έχει αλλάξει είναι το τι μαθαίνουν οι άνθρωποι, το πώς και το γιατί θέλουν να μαθαίνουν.  Αν αναζητήσει κανείς υλικό ,είτε έντυπο είτε στο διαδίκτυο, για το πώς μπορεί να βελτιώσει την τέχνη να μαθαίνει θα βρει πλήθος από ενδιαφέρουσες τεχνικές και προτάσεις, ωστόσο θα περιοριστώ εδώ να αναφερθώ στο πώς οι παιδαγωγικές επισκέψεις και οι εκπαιδευτικές εκδρομές, αν υπάρχει σαφής στόχος και σωστή οργάνωση μπορεί να αποδειχτούν εξαιρετικά εργαλεία για την ενίσχυση της μάθησης.

Οι εκπαιδευτικές εκδρομές θεωρούνται αναγκαίο συμπλήρωμα της αγωγής των μαθητών, γιατί τους δίνουν τη δυνατότητα να έρθουν σε επαφή με τόπους που έχουν ιδιαίτερη μορφωτική αξία, να γνωρίσουν τα επιτεύγματα του ανθρώπου μέσα στη μακροχρόνια πορεία του πολιτισμού και να καλλιεργήσουν την κοινωνικότητά τους. Η μάθηση, που προκύπτει ως αποτέλεσμα της βιωματικής εμπλοκής των συμμετεχόντων  σχετίζεται με την κινητοποίηση του ενδιαφέροντος, την εξάσκηση της παρατήρησης και την όξυνση της αντίληψης και της μνήμης τους. Στα μουσεία, στα μνημεία, στους αρχαιολογικούς χώρους  — χώρους μη τυπικής μάθησης— το άτομο βρίσκεται στο κέντρο των μαθησιακών διαδικασιών και σε ένα μεγάλο βαθμό η εμπλοκή του σε αυτές είναι εκούσια και εθελοντική, με έντονα διερευνητικό χαρακτήρα.

Όλα αυτά στη θεωρία, γιατί στις εκπαιδευτικές επισκέψεις που ο μαθητής βγαίνει έξω από το πλαίσιο της τάξης, όπου κατά γενική ομολογία ασφυκτιά, και έχει τη δυνατότητα να αλληλεπιδράσει διαφορετικά τόσο με τον καθηγητή όσο και με το αντικείμενο της μάθησης αλλά και με τους συμμαθητές του η εμπειρία έχει καταγράψει κάποιες πολύ ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις. Καταρχήν, μαθητές που στο κλασσικό μάθημα είναι αδιάφοροι, στις επισκέψεις αυτές μπορεί να δείξουν πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον από κάποιους θεωρούμενους άριστους μαθητές, οι οποίοι εφόσον δε βαθμολογούνται χαλαρώνουν και μειώνεται η προσοχή και το ενδιαφέρον τους. Επιπλέον, η αγαπημένη ώρα όλων είναι ο ελεύθερος χρόνος που θα έχουν τη δυνατότητα να περιπλανηθούν κάπου χωρίς να είναι υποχρεωμένοι να βομβαρδίζονται με επιπλέον πληροφορίες. Άλλο γνώρισμα αυτών των επισκέψεων είναι η βαριεστημένη περιήγηση στο μουσείο, στον αρχαιολογικό χώρο, οπουδήποτε και το ενδιαφέρον αφυπνίζεται  όταν έρχεται η στιγμή για φωτογραφίες που απαθανατίζουν τη νέα γενιά δίπλα στα εκθέματα με όψη που μαρτυρά την πλήξη και την ανία της ξενάγησης που προηγήθηκε.

Πολλές φορές αναρωτήθηκα για τα αίτια αυτής της κατάστασης κυρίως όμως για τι μπορεί να γίνει προκειμένου να αλλάξει. Φαίνεται πως με μεγάλη καθυστέρηση ,όπως σε όλα βέβαια, γίνονται βήματα προς αυτή την κατεύθυνση και στη χώρα μας. Αυτό τουλάχιστον μαρτυρά η πολλή ενδιαφέρουσα συζήτηση που έγινε κατά την επίσκεψή μας στο σπίτι του Σολωμού στην Κέρκυρα, στα πλαίσια των πολιτιστικών προγραμμάτων που εκπονούνται στο σχολείο μας. Κατά τη διάρκεια της ξενάγησης ,λοιπόν, είχαμε τη δυνατότητα να βλέπουμε διαδικτυακά το μουσείο Σολωμού στη Ζάκυνθο και στη συνέχεια φοιτητές του τμήματος Μουσειολογίας προκάλεσαν συζήτηση με τους μαθητές και τους συνοδούς εκπαιδευτικούς στα πλαίσια της οποίας ακούστηκαν πολύ ενδιαφέρουσες απόψεις και προτάσεις. Εν συντομία θα καταθέσω  πως ο κλασσικός τρόπος επίσκεψης και ξενάγησης σε τέτοιους χώρους ανήκει πλέον στο παρελθόν. Η διαδραστικότητα είναι το ζητούμενο σε κάθε περίσταση. Το «Μην αγγίζετε» επιβάλλεται να αντικατασταθεί με προτροπές που θα βάλουν τον επισκέπτη στο κλίμα και στην εποχή όπου ανήκουν τα εκθέματα, τα οποία δεν αντιμετωπίζονται ως φετίχ αλλά πρέπει να δίνουν την αίσθηση ότι είναι μέρος του κόσμου μας και όχι μαυσωλεία. Όσα πρωτοποριακά ακούστηκαν, όπως το πάρτυ σε ένα μουσείο, η διανυκτέρευση στο χώρο του μουσείου,βραδιές όπερας, τα παιχνίδια ρόλων είναι πρακτικές που εφαρμόζονται ήδη και κάνουν τα μουσεία ελκυστικά και αγαπημένους τόπους επισκέψεων για μαθητές.

Το μέτρο για την επιτυχία μιας επίσκεψης θα πρέπει να είναι πόσες ζωές αλλάζουν μέσα από την εμπειρία αυτή. Αυτή είναι μια αρχή που χρειάζεται να αφομοιωθεί, ώστε να είμαστε σε θέση να μιλούμε για μια μάθηση ελεύθερης επιλογής. Μένει να ευελπιστούμε ότι σύντομα όλα αυτά θα είναι πραγματικότητα και στη χώρα μας.

Τριάδα Εμμανουηλίδου

Ζούμε σε ευημερούσες κοινωνίες αναμφίβολα, παρόλ”  αυτά όλοι το νιώθουμε, ειδικά στα χρόνια της κρίσης πως η αβεβαιότητα, η σύγχυση, η ανασφάλεια έχουν εισβάλλει στη ζωή μας και βαραίνουν στους ώμους όλων μας, μικρών και μεγάλων. Στοιχείο που επιτείνει αυτή την αίσθηση είναι το δίχως άλλο η αθρόα μετανάστευση ειδικά των νέων ανθρώπων στο εξωτερικό προκειμένου να βρουν εργασία και να αξιοποιήσουν το όποιο ταλέντο τους, αφού στη χώρα τους αυτό μένει στα αζήτητα. Μελέτη που διάβασα κάποια στιγμή παρουσίαζε ως μόνη ακλόνητη βεβαιότητα το γεγονός πως οι νέοι άνθρωποι θα χρειαστεί στη διάρκεια της παραγωγικής φάσης της ζωής τους να αλλάξουν πάνω από μια φορά επάγγελμα. Άρα, τουλάχιστον δύο σταθερές στη ζωή του ανθρώπου, η δουλειά του και συνακόλουθα πιθανόν και ο τόπος κατοικίας του, παύουν να είναι σταθερές. Αλλά αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό, καθώς ένας ζωντανός οργανισμός εξελίσσεται και προσαρμόζεται ανάλογα με τις συνθήκες.

Τη φράση «όπου γη και πατρίς» τη χρησιμοποιούμε για να δηλώσουμε πως ο άνθρωπος μπορεί να ζήσει σε οποιοδήποτε σημείο της γης και να αγαπήσει τον καινούριο τόπο όπου εγκαταστάθηκε.Γιατί όμως αναφέρομαι σε μια τόσο παλιά αλλά και τόσο επίκαιρη φράση σε ένα τεύχος που είναι αφιερωμένο στην πόλη μας, στο Ωραιόκαστρο; Γιατί προφανώς πολλοί τόσο από τους νέους όσο και από τους παλιούς κατοίκους αυτής της πόλης προερχόμενοι  από αλλού, όπως και εγώ άλλωστε, νιώθουν να τους εκφράζει αυτή η φράση. Πολλοί και ποικίλοι οι λόγοι που οδήγησαν τον καθένα από μας να επιλέξει το Ωραιόκαστρο ως (μόνιμο)τόπο κατοικίας. Το μόνιμο εντός παρένθεσης γιατί στην εποχή μας οι βεβαιότητες, όπως είπαμε, σπανίζουν.

 Ο τόπος κατοικούνταν από αρχαιοτάτους χρόνους και οι αποδείξεις είναι τα διάφορα αρχαιολογικά ευρήματα που εντοπίστηκαν στην έκταση που καταλαμβάνει ο Δήμος Ωραιοκάστρου, όπως το Νεκροταφείο εποχής Σιδήρου στο Παλαιόκαστρο, η Villa Rustica, οι Βυζαντινοί Νερόμυλοι στο ρέμα της Αγίας Παρασκευής. Στα μνημεία αυτά  ιστορούνται οι μνήμες και τα μνημεία της πόλης , από την αχλύ του μύθου ως τη σύγχρονη πραγματικότητα και η επίσκεψη, ιδιωτική ή οργανωμένη, αποσκοπεί να μυήσει τον επισκέπτη στα μυστικά της πόλης.

 Πολλά και τα πλεονεκτήματα αυτού του τόπου. Είναι μια ανάσα από το κέντρο της πόλης αλλά σου προσφέρει την αίσθηση ότι δε σε πνίγει η πυκνή δόμηση, το καυσαέριο, η ηχορύπανση και ότι άλλο χαρακτηρίζει τα σύγχρονα αστικά κέντρα. Πολλές και οι ομορφιές του. Άλλες φανερές με την πρώτη ματιά και άλλες κρυμμένες σε στενά και γειτονιές που μόνο τυχαία μπορεί να ανακαλύψεις και να νιώσεις πως ζεις σε μια πόλη που παρότι κυκλοφορείς στους δρόμους της χρόνια τώρα δεν παύει να σε εκπλήσσει. Ένα σπίτι που η αρχιτεκτονική του θα σε μαγέψει, μια αυλή που τα χρώματα και τα αρώματα θα προκαλέσουν τις αισθήσεις ευχάριστα, μια γειτονιά που αποπνέει τον αέρα μιας άλλης εποχής. Η θέα από πολλά σημεία της πόλης μαγευτική , ένα μπαλκόνι στο Θερμαϊκό και απέναντι στον Όλυμπο.  Η λίμνη του Ωραιοκάστρου, άγνωστη σε πολλούς, μια όαση που με το διπλανό πάρκο Καλόγερος δίνουν τη δυνατότητα στους κατοίκους και όχι μόνο να ανασάνουν. Ένα από τα θέλγητρα  είναι το βουνό και τα μονοπάτια στα οποία μπορεί κανείς να κάνει πεζοπορία. Μέσα στην πόλη, με σημεία αφετηρίας δίπλα στις κατοικημένες περιοχές και όμως αν ακολουθήσεις αυτά τα μονοπάτια και ανηφορίσεις νιώθεις ότι βρίσκεσαι χιλιόμετρα μακριά από την πόλη.

Ένα τεύχος λοιπόν αφιερωμένο στην πόλη που σήμερα κατοικούμε. Το τι μας επιφυλάσσει το μέλλον δεν το γνωρίζουμε, γνωρίζουμε όμως πόσο τυχεροί είμαστε που αυτός ο όμορφος τόπος είναι ο τόπος μας και γνωρίζουμε όλοι μας πως και από μας εξαρτάται να τον βελτιώσουμε και τα όποια προβλήματα υπάρχουν να θέσουμε ως στόχο να τα επιλύσουμε και να κάνουμε το Ωραιόκαστρο μια πόλη μαγική, μια πόλη στην οποία αξίζει να ζεις και να είσαι περήφανος που είσαι κάτοικός της.

Tριάδα Εμμανουηλίδου

Τη φράση «όπου γη και πατρίς» τη χρησιμοποιούμε για να δηλώσουμε πως ο άνθρωπος μπορεί να ζήσει σε οποιοδήποτε σημείο της γης και να αγαπήσει τον καινούριο τόπο όπου εγκαταστάθηκε. Γιατί όμως αναφέρομαι σε μια τόσο παλιά αλλά και τόσο επίκαιρη φράση σε ένα τεύχος που είναι αφιερωμένο στην πόλη μας, στο Ωραιόκαστρο; Γιατί προφανώς πολλοί τόσο από τους νέους όσο και από τους παλιούς κατοίκους αυτής της πόλης προερχόμενοι  από αλλού, όπως και εγώ άλλωστε, νιώθουν να τους εκφράζει αυτή η φράση. Πολλοί και ποικίλοι οι λόγοι που οδήγησαν τον καθένα από μας να επιλέξει το Ωραιόκαστρο ως (μόνιμο) τόπο κατοικίας. Το μόνιμο εντός παρένθεσης γιατί στην εποχή μας οι βεβαιότητες, όπως είπαμε, σπανίζουν.

Ο τόπος κατοικούνταν από αρχαιοτάτους χρόνους και οι αποδείξεις είναι τα διάφορα αρχαιολογικά ευρήματα που εντοπίστηκαν στην έκταση που καταλαμβάνει ο Δήμος Ωραιοκάστρου, όπως το Νεκροταφείο εποχής Σιδήρου στο Παλαιόκαστρο, η Villa Rustica, οι Βυζαντινοί Νερόμυλοι στο ρέμα της Αγίας Παρασκευής. Στα μνημεία αυτά  ιστορούνται οι μνήμες και τα μνημεία της πόλης , από την αχλύ του μύθου ως τη σύγχρονη πραγματικότητα και η επίσκεψη, ιδιωτική ή οργανωμένη, αποσκοπεί να μυήσει τον επισκέπτη στα μυστικά της πόλης.

Πολλά και τα πλεονεκτήματα αυτού του τόπου. Είναι μια ανάσα από το κέντρο της πόλης αλλά σου προσφέρει την αίσθηση ότι δε σε πνίγει η πυκνή δόμηση, το καυσαέριο, η ηχορύπανση και ότι άλλο χαρακτηρίζει τα σύγχρονα αστικά κέντρα. Πολλές και οι ομορφιές του. Άλλες φανερές με την πρώτη ματιά και άλλες κρυμμένες σε στενά και γειτονιές που μόνο τυχαία μπορεί να ανακαλύψεις και να νιώσεις πως ζεις σε μια πόλη που παρότι κυκλοφορείς στους δρόμους της χρόνια τώρα δεν παύει να σε εκπλήσσει. Ένα σπίτι που η αρχιτεκτονική του θα σε μαγέψει, μια αυλή που τα χρώματα και τα αρώματα θα προκαλέσουν τις αισθήσεις ευχάριστα, μια γειτονιά που αποπνέει τον αέρα μιας άλλης εποχής. Η θέα από πολλά σημεία της πόλης μαγευτική , ένα μπαλκόνι στο Θερμαϊκό και απέναντι στον Όλυμπο.  Η λίμνη του Ωραιοκάστρου, άγνωστη σε πολλούς, μια όαση που με το διπλανό πάρκο Καλόγερος δίνουν τη δυνατότητα στους κατοίκους και όχι μόνο να ανασάνουν. Ένα από τα θέλγητρα  είναι το βουνό και τα μονοπάτια στα οποία μπορεί κανείς να κάνει πεζοπορία. Μέσα στην πόλη, με σημεία αφετηρίας δίπλα στις κατοικημένες περιοχές και όμως αν ακολουθήσεις αυτά τα μονοπάτια και ανηφορίσεις νιώθεις ότι βρίσκεσαι χιλιόμετρα μακριά από την πόλη.

Ένα τεύχος λοιπόν αφιερωμένο στην πόλη που σήμερα κατοικούμε. Το τι μας επιφυλάσσει το μέλλον δεν το γνωρίζουμε, γνωρίζουμε όμως πόσο τυχεροί είμαστε που αυτός ο όμορφος τόπος είναι ο τόπος μας και γνωρίζουμε όλοι μας πως και από μας εξαρτάται να τον βελτιώσουμε και τα όποια προβλήματα υπάρχουν να θέσουμε ως στόχο να τα επιλύσουμε και να κάνουμε το Ωραιόκαστρο μια πόλη μαγική, μια πόλη στην οποία αξίζει να ζεις και να είσαι περήφανος που είσαι κάτοικός της.

Τριάδα Εμμανουηλίδου

Τράνταζε σαν από σεισμό συθέμελα ο Χορτιάτης
κι ακόντιζε μηνύματα με κόκκινη βαφή.
Γραφή από τρεις και μου “γινες μοτάρι και καρφί.
Μα έριχνε η Τούμπα, σε διπλό κρεβάτι, τα χαρτιά της.

                                                                             Ν. Καββαδίας

18 Αυγούστου1917, σύμφωνα με το παλιό ημερολόγιο και τη Θεσσαλονίκη δεν την τράνταξε  σαν από σεισμό συθέμελα ο Χορτιάτης αλλά η «κόκκινη βαφή» ξεπήδησε από την κουζίνα ενός σπιτιού στην αρχή της οδού Αγίου Δημητρίου. Η πυρκαγιά ερείπωσε, με την βοήθεια του Βαρδάρη, μεγάλο τμήμα της πόλης.  72.000  άνθρωποι έμειναν άστεγοι, τα δύο τρίτα των οποίων ήταν Εβραίοι.. Η πυρκαγιά του 1917 είναι ένα από τα συγκλονιστικότερα γεγονότα που έζησε η Θεσσαλονίκη. Άλλαξε εκ βάθρων την εικόνα της πόλης στο μέσον ακριβώς της κρίσιμης δεκαετίας (1912-1922) των πολέμων και του εθνικού διχασμού.

Ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος συγκρότησε  Διεθνή Επιτροπή με πρόεδρο τον Ερνέστ Εμπράρ, ο οποίος προσπάθησε να δώσει το στίγμα μιας σύγχρονης πόλης με έντονο ιστορικό παρελθόν. Σχεδίασε μια μοντέρνα, λειτουργική πόλη με στόχο να επικοινωνούν οι εσωτερικές συνοικίες με τη θάλασσα με μεγάλους διαμπερείς άξονες για την κίνηση πεζών και αυτοκινήτων. Οι πιο σημαντικοί από αυτούς τους άξονες είναι η οδός Αριστοτέλους με διάφορες πλατείες και ελεύθερους χώρους κατά μήκος της καθώς και ο πεζόδρομος της Δημητρίου Γούναρη, που συνδέει τη θάλασσα με το αρχαίο παρελθόν και τη Ροτόντα.

Σύμφωνα με το σχέδιο αναδείχθηκαν οι ιστορικές βυζαντινές εκκλησίες και προστατεύθηκαν με ιδιαίτερη επιμονή οθωμανικά μνημεία που είχαν γλιτώσει από την πυρκαγιά. Η Άνω Πόλη ορίστηκε διατηρητέα και εκπονήθηκαν πρωτοποριακά για την εποχή σχέδια για την ίδρυση της Πανεπιστημιούπολης στη θέση που γνωρίζουμε σήμερα. Το λιμάνι επεκτάθηκε προς τα δυτικά και όχι προς το Λευκό Πύργο και έτσι επέτρεψε στο ιστορικό κέντρο να ανοιχθεί προς τη θάλασσα.

Τα χαρακτηριστικά που έδωσε στη Θεσσαλονίκη ο Ερνέστ Εμπράρ σημάδεψαν την εξέλιξή της και παραμένουν ανάγλυφα μέχρι σήμερα. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη πολεοδομική επέμβαση που έγινε ποτέ στην Ελλάδα και παρότι οι ιδέες που διατυπώθηκαν τότε δεν υλοποιήθηκαν όλες, χάρη σ’ εκείνον τον σχεδιασμό η Θεσσαλονίκη απέκτησε την όψη σύγχρονης ευρωπαϊκής πόλης.

Ο φιλόδοξος πολεοδομικός σχεδιασμός της Επιτροπής Εμπράρ, μέσα από τις εθνικές περιπέτειες και την πλημμυρίδα των προσφύγων της Μικρασιατικής καταστροφής, δεν μπόρεσε να ολοκληρωθεί. Η πόλη δεν μπόρεσε να αξιοποιήσει την ανέλπιστη «ευκαιρία» που της έδωσε η μεγάλη πυρκαγιά του 1917. Όσο για τον ίδιο τον Ερνέστ Εμπράρ… Ένα σκοτεινό στενό μερικών μέτρων που φέρει το όνομά του στα Άνω Λαδάδικα μένει για να θυμίζει πόσο πολύ εκτίμησε η Θεσσαλονίκη τα όσα της προσέφερε το φωτισμένο αυτό πνεύμα.

Σήμερα τόσο το ιστορικό κέντρο της πόλης όσο και οι ανατολικές και δυτικές συνοικίες έχουν κύριο γνώρισμα την πυκνή δόμηση, την ομοιομορφία, την έλλειψη πράσινου. Οι ασφυκτικά γεμάτοι με αυτοκίνητα, είτε παρκαρισμένα είτε εν κινήσει, δρόμοι δίνουν την αίσθηση μιας πολύβουης, νευρωτικής στα όρια της παράνοιας πόλης. Μόνη χρωματική πινελιά η κουρελαρία των πολυκαιρισμένων αφισών ή τα graffiti σε τοίχους με τον πόνο του κάθε πικραμένου.

Κι όμως τα Κάστρα συνεχίζουν επιβλητικά να παρακολουθούν τους ρυθμούς της πόλης, να επιβάλλονται και να επιβάλλουν στους επισκέπτες και στους κατοίκους τους τους δικούς τους  νόμους και κανόνες βασισμένους στην από αρχαίων χρόνων ρυμοτομία τους. Η Γούναρη σφύζει από ζωή και όλες οι φυλές της γης περιδιαβαίνουν στον πεζόδρομο που σχεδίασαν οι Ρωμαίοι, αμπελοφιλοσοφούν, τραγουδούν ή απλά κάνουν χάζι

Σάββατο 22 Απριλίου, μια ηλιόλουστη μέρα επιφύλασσε εκπλήξεις σε όσους περιδιάβαιναν στην παραλία, καθώς ηθοποιοί του ΚΘΒΕ έδιναν παράσταση και ξάφνιασαν περαστικούς και ποδηλάτες!

.

Η παραλία είναι μαγευτική είτε φυσάει ο Βαρδάρης και καθαρίζει και βλέπεις απέναντι στον Όλυμπο το Δία να κάθεται στο θρόνο του είτε βρέχει και η μελαγχολία σε οδηγεί σε ένα από τα εκατοντάδες καφέ. Η Αριστοτέλους δε χρειάζεται συστάσεις είναι εξάλλου το μοναδικό σημείο που υλοποιήθηκε το σχέδιο του Εμπράρ και μας δίνει μια εικόνα του πως θα ήταν η πόλη αν είχε εφαρμοστεί στο σύνολο του. Όμως ας μη μεμψιμοιρούμε, καθώς προϊόντος του χρόνου όλο και περισσότερο φέρνει στο νου ευρωπαϊκές πόλεις με φινέτσα με τα διάφορα δρώμενα με κάθε ευκαιρία να δείχνουν πως εκεί χτυπά η καρδιά της πόλης. Όσο για το Λιμάνι έχει τα τελευταία χρόνια το δικό του νεανικό χαρακτήρα και είναι τόσο παρήγορο στην εποχή της κρίσης να βλέπεις να μαζεύονται εκεί οι νέοι, να αγναντεύουν το μέλλον τους και να αισιοδοξούν. Και όλο και περισσότερες γειτονιές αποκτούν χρώμα και χαρακτήρα.

Αυτή είναι η πόλη μας και την αγαπάμε γι αυτό και θα φροντίσουμε να την  προστατέψουμε και να την αναβαθμίσουμε . Είναι και στο χέρι μας!

Τριάδα Εμμανουηλίδου

Θελήσαμε το τρίτο τεύχος της εφημερίδας μας, το πρώτο για τη σχολική χρονιά 2016-17 να είναι αφιερωμένο στους ανθρώπους. Όχι αναγκαστικά στους επώνυμους και στις μεγάλες προσωπικότητες της εποχής μας, αλλά στον απλό, καθημερινό άνθρωπο, στον ήρωα της διπλανής πόρτας.

Ξεκίνησα λοιπόν να γράψω κάτι σχετικό με τον άνθρωπο και ενώ προσπαθώ να βλέπω το ποτήρι μισογεμάτο στην προκειμένη  η πορεία της σκέψης ήταν ένα βήμα μπρος και δύο πίσω. Αφορμή μια Αργεντίνικη ταινία σε σκηνοθεσία Ντάμιαν Σιφρόν που είδα. Οι «Ιστορίες για Αγρίους» μιλούν για αυτούς τους ανθρώπους που αναγκάζονται να ξεπεράσουν τα πολιτισμένα όρια συμπεριφοράς, να εκραγούν και να αφεθούν στην αδιαμφισβήτητη ευχαρίστηση της απώλειας ελέγχου, να περάσουν  το λεπτό όριο που διαχωρίζει τον πολιτισμό από τη βαρβαρότητα. Και ο καθένας από μας εύκολα μπορεί να βρεθεί σε ανάλογη κατάσταση……

Ο άνθρωπος άπληστος σαν το χόρτο λέει ο Σεφέρης στον «Τελευταίο σταθμό» έτοιμος να εκμεταλλευτεί  το συνάνθρωπο. Μόλις τα πράγματα δυσκολέψουν λειτουργεί με τα ζωώδη ένστικτα επιβίωσης και κοιτάζει πώς θα κατορθώσει να κρατηθεί στη ζωή. Σαν ένα διψασμένο χόρτο που απλώνει παντού τις ρίζες του για να βρει νερό, έτσι κι ο άνθρωπος κάνει καθετί για να επιβιώσει, εκδηλώνοντας παράλληλα την άπληστη ανθρώπινη φύση που αναζητά όχι μόνο τα αναγκαία, αλλά και τα επιπλέον, το κέρδος και την ευκαιρία να εκμεταλλευτεί τους άλλους.

«Δεν υπάρχει κανένα ζωντανό πλάσμα που αναπνέει ή έρπει στη γη, που να είναι πιο άθλιο από τον άνθρωπο» λέει ο Όμηρος και  ο  Άγγλος φιλόσοφος Τόμας Χομπς παρατηρεί πως «Ο άνθρωπος για τον άνθρωπο λύκος » και μπορεί κανείς να αλιεύσει και άλλες ανάλογες φράσεις που να φανερώνουν τη σκληρότητα, την αλαζονεία, την απληστία του ανθρώπου. Και δε χρειάζεται να πάει κανείς τόσο μακριά, αρκεί να ακούσει το βραδινό δελτίο ειδήσεων ή να διαβάσει τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων για να αναρωτηθεί που πηγαίνει ο κόσμος  και να προβληματιστεί για τη σκληρή κι ανάλγητη φύση των ανθρώπων, να νιώσει φόβο, ανασφάλεια, αγανάκτηση και άλλα ανάλογα καταθλιπτικά συναισθήματα.

Όμως αυτή είναι η φύση του ανθρώπου από τη στιγμή της εμφάνισής του στον πλανήτη. Και από τότε μέχρι σήμερα αυτός ο άνθρωπος  όχι μόνο επιβιώνει αλλά και προοδεύει. Ναι θα φέρουν αντίρρηση πολλοί αλλά με ποιο τίμημα. Και ποιοι το πληρώνουν αυτό το τίμημα; Οι ανίσχυροι, οι αθώοι, οι ευάλωτοι. Σωστά.

Όμως ας αισιοδοξήσουμε λίγο και ας δούμε και την καλή πλευρά του ανθρώπου.  Με αφορμή και πάλι την ταινία που ανέφερα στην αρχή, ο καθένας μας βρίσκεται συχνά αντιμέτωπος με παράλογες καταστάσεις είτε στην δουλειά του είτε στις δοσοληψίες του με το δημόσιο είτε στις διαπροσωπικές του σχέσεις. Όμως η αγωγή που έχει πάρει από την οικογένεια, από το σχολείο, από όλους τους φορείς της παιδείας θα τον συγκρατήσουν από παρανοϊκές συμπεριφορές και θα τον βοηθήσουν να συμπεριφερθεί με τρόπο κόσμιο  όσο και αν νιώθει ότι αυτό τον καταπιέζει. Εξάλλου, διαφορετικά θα έπρεπε να επιλέξει να ζήσει μόνος, εκτός των κοινωνικών πλαισίων.

Πέρα όμως από τις συμβάσεις και από την ανάγκη που έχουμε  τους άλλους , συχνά, πολύ συχνά απολαμβάνουμε την επαφή μαζί τους. Ευτυχώς, υπάρχουν άνθρωποι κοντά μας και άνθρωποι που δεν τους γνωρίζουμε προσωπικά που μας προσφέρουν πολλά, που δίνουν νόημα στην ύπαρξή μας.

Το ανιδιοτελές χαμόγελο του παιδιού , το γεμάτο νοιάξιμο άγγιγμα της νοσοκόμας στον άρρωστο, η παυσίπονη σταγόνα των στίχων του ευαίσθητου ποιητή, η γεμάτη αυταπάρνηση διδασκαλία του εκπαιδευτικού, η  άκρως επαγγελματική  συμπεριφορά  του υπαλλήλου που σε εξυπηρετεί είναι συχνές συμπεριφορές που περνούν απαρατήρητες  μέσα στη σκυθρωπή ατμόσφαιρα των ημερών, όμως υπάρχουν και αν δεν είναι ο κανόνας δεν είναι πάντως και οι εξαιρέσεις και συχνά δεν ανταμείβονται ούτε καν με ένα χαμόγελο, ούτε με ένα ειλικρινές ευχαριστώ από χείλη που μένουν μερικές φορές αδικαιολογήτως σφιγμένα.

Υπάρχουν άνθρωποι και άνθρωποι. «Είναι αδύνατο να βελτιωθεί ο κόσμος εάν πρώτα δεν βελτιωθεί ο άνθρωπος» λέει ο Πλάτων. Ναι αλλά όχι ο άνθρωπος γενικά, αλλά ο άνθρωπος μέσα μας, ο άνθρωπος δίπλα μας, ο άνθρωπός μας!

Τριάδα Εμμανουηλίδου

Το ταξίδι, όπως και η αγάπη, εκφράζει μια απόπειρα να μετατρέψουμε το όνειρο σε πραγματικότητα.

Alain de Botton, Ελβετός συγγραφέας

Πολλών δ’ ανθρώπων ίδεν άστεα και νόον έγνων.

Όμηρος, περ. 800-750 π.Χ., Ποιητής ‐ Οδύσσεια α’ 3

Αφιερωμένο στα ταξίδια, λοιπόν, το ανοιξιάτικο τεύχος μας. Όχι ότι ο Χειμώνας δεν προσφέρεται για ταξίδια, κάθε άλλο. Αλλά να, λίγο το μεγάλωμα της μέρας, λίγο ο πιο γλυκός καιρός και είσαι έτοιμος να πάρεις ελάχιστες αποσκευές, μια καλή παρέα(μπορεί αυτή να είναι και ο εαυτός σου) να φορέσεις το πιο αισιόδοξο χαμόγελο και να ξεκινήσεις με προορισμό να γνωρίσεις τον κόσμο.

Η φιλέρευνη διάθεση , η επιθυμία σου να ξεφύγεις, έστω για λίγο από όσα σε απασχολούν,  να έρθεις σε επαφή με άλλους πολιτισμούς , με άλλες νοοτροπίες, να γνωρίσεις άλλο τρόπο σκέψης, να δεις όμορφα μέρη, ενδιαφέροντα αστικά τοπία, να γνωρίσεις τελικά τα όρια του κόσμου σου και μέσα από την επαφή με τους άλλους να γνωρίσεις καλύτερα τον εαυτό σου σε ωθούν να ταξιδέψεις.

Όσα βιβλία και να διαβάσεις, όσα ντοκιμαντέρ και ταινίες να παρακολουθήσεις, τίποτα δε συγκρίνεται με την προσωπική εμπειρία και τις αναμνήσεις που θα δημιουργήσεις ο ίδιος στον προορισμό που πρόκειται να επισκεφτείς, ερχόμενος  σε επαφή με την όμορφη διαφορετικότητα των συνανθρώπων σου. Όταν επισκέπτεσαι, λοιπόν, έναν τόπο μορφώνεσαι με πολλούς τρόπους.Επιπλέον, ενισχύεται η κοινωνικότητα και ενδυναμώνονται οι δεσμοί ανάμεσα στους ανθρώπους, ισχυροποιείται η αυτοπεποίθηση, εκτιμάται η αξία της απλότητας και της προσαρμοστικότητας και γίνεται μια εσωτερική διεργασία όπου δίνεται αξία στα ουσιαστικά και σημαντικά στη ζωή του ανθρώπου.

Εμείς, λοιπόν, σ” αυτό το δεύτερο τεύχος βαλθήκαμε να σας ταξιδέψουμε κόντρα στο κλίμα των ημερών που επιχειρεί να μας κάνει να νιώσουμε ανασφαλείς και να μας αποτρέψει από ταξίδια. Θα επιχειρήσουμε ταξίδια στο παρόν, αλλά και ταξίδια στο παρελθόν,ταξίδια πραγματικά αλλά και ταξίδια  με όχημα την πλούσια φαντασία των παιδιών που με τη δημιουργικότητα, τη νεανική πνοή, την εφευρετικότητα και την ψυχική ανάγκη για επικοινωνία γκρεμίζουν όλους τους φραγμούς και δίνουν ελπίδες για έναν καλύτερο κόσμο.

Ας τους εμπιστευτούμε και ας τους ακολουθήσουμε στα ταξίδια τους!

Τριάδα Εμμανουηλίδου ( Φιλόλογος )

H εφημερίδα μας «Τρίτου ματιά » ήταν μια ιδέα που ξεκίνησε πριν 8 χρόνια αυθόρμητα και χωρίς πολλή σκέψη ούτε για το αν θα φέρουμε εις πέρας ένα τέτοιο εγχείρημα ούτε για το χρόνο που θα έπρεπε να αφιερώσουμε, μαθητές και υπεύθυνοι καθηγητές. Υπήρχε ο ενθουσιασμός και η καλή χημεία, τόσο στην ομάδα των μαθητών όσο και ανάμεσα σε καθηγητές και μαθητές. Από τότε κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι. Κάθε χρόνο κι ένα τεύχος, κάθε χρόνο και κερδίζαμε σε γνώση και εμπειρία και θέλω να πιστεύω και σε ποιότητα. Αυτό νομίζω το αποδεικνύει και η συμμετοχή μας στον περσινό διαγωνισμό της εφημερίδας Μακεδονία για τα σχολικά έντυπα, όπου η εφημερίδα μας κατέκτησε τη 2η θέση . Και ενώ οι σειρήνες άλλων προγραμμάτων ηχούν συχνά στα αυτιά μου, ωστόσο κάθε χρόνο είμαστε πιστοί στο ραντεβού με την έκδοση ενός νέου τεύχους,  με άλλη συντακτική ομάδα και άλλη σύνθεση που δίνει το στίγμα της στο κάθε τεύχος. Δεν ξέρω αν βαραίνει περισσότερο το γεγονός πως η εφημερίδα συνδέει το σχολείο με την τοπική και ευρύτερη κοινωνία και αποτελεί ένα δίαυλο προκειμένου να επικοινωνήσουν οι μαθητές τις ανησυχίες, τους προβληματισμούς, τα όνειρα και τις ελπίδες τους ή αν είναι μια καλή ευκαιρία να έρθουν σε επαφή τα νέα παιδιά με τον κόσμο των ΜΜΕ, να νιώσουν  τη γοητεία και τη δύναμη τους, κυρίως όμως  να συνειδητοποιήσουν ότι οφείλουν να αντιμετωπίζουν με κριτική ματιά τα μέσα αυτά. Όμως όταν έχεις να κάνεις με νέα παιδιά έχεις την τύχη να ανανεώνεσαι διαρκώς. Είναι στη φύση των νέων η αλλαγή και ακολουθώντας τις εξελίξεις αποφασίσαμε το φετινό τεύχος να είναι ηλεκτρονικό. Πολλά τα πλεονεκτήματα μιας τέτοιας επιλογής. Πολλές βέβαια και οι προκλήσεις. Μένει να δούμε αν θα ανταποκριθούμε. Πάντως οι φετινοί επίδοξοι δημοσιογράφοι μας είναι μια ευέλικτη ομάδα 20 ατόμων με πολλή όρεξη , με ενδιαφέρουσες και πρωτότυπες ιδέες με τον ενθουσιασμό της ηλικίας που δύσκολα τιθασεύεται, ευτυχώς βέβαια. Μένει σ” εσάς να κρίνετε τη δουλειά μας.

    .   Τριάδα Εμμανουηλίδου