Στην περιοχή των Καρυών της Ανατολικής Ρωμυλίας, η αιώρισης, η κουνιά, δηλαδή, γινόταν για το καλό, για υγεία και μπερακέτια (για καλή σοδιά) όπως έλεγαν. Οι νέοι, λίγες μέρες πριν, ανέβαιναν στο βουνό για να κόψουν την απαραίτητη ξυλεία για την κατασκευή της κουνιάς. Οι κουνιές στερεώνονταν βαθιά στο έδαφος, για να μπορούν με ασφάλεια να «υρνούν όϋρα – όϋρα», δηλαδή να περιστρέφονται γύρω από τον οριζόντιο άξονά τους.

Τα παλικάρια έκαναν μεταξύ τους διαγωνισμό για το ποιος θα καταφέρει να κάνει τους περισσότερους γύρους στην κουνιά, πράγμα αρκετά επικίνδυνο, όμως έτσι προκαλούσαν το θαυμασμό όλων και ιδιαίτερα το θαυμασμό και ενδιαφέρον των κοριτσιών.

Οι Καρυώτες, πιστοί στις παραδόσεις τους, διατήρησαν το έθιμο της κουνιάς και μετά τον ξεριζωμό τους από την Ανατολική Ρωμυλία το 1924-1925.

Τα πρώτα χρόνια που γινόταν το έθιμο, στο συνοικισμό Καρυωτών στα Γιαννιτσά, στήνονταν στην σειρά πολλές κουνιές. Συγκεντρώνονταν κόσμος απ’ όλη την πόλη, που παρακολουθούσε το εντυπωσιακό θέαμα του γυρίσματος της κουνιάς.

Στην κουνιά μπορούσαν να ανέβουν όλοι, με συνήθες αντίτιμο ένα αυγό.

Το ψάθινο καλάθι που είναι στερεωμένο στους πασσάλους της κουνιάς λειτουργούσε σαν ταμείο, αφού εξυπηρετούσε για το μάζεμα και φύλαξη των αυγών. Μάλιστα και λόγω των ημερών του Πάσχα, οι νικητές του τσουγκρίσματος, μάζευαν τ’ αυγά των αντιπάλων τους, που χρησιμοποιούσαν σαν εισιτήρια για να κουνηθούν οι ίδιοι.

Ταυτόχρονα ο συγκεντρωμένος κόσμος διασκέδαζε και χόρευε με τη μουσική που έπαιζε η γκάιντα και το νταούλι.

Τα χρόνια βέβαια πέρασαν, μπορεί το έθιμο να μην πραγματοποιείται ακριβώς όπως παλιότερα, όμως, για να θυμούνται οι παλαιότεροι και να μαθαίνουν οι νεότεροι, ο Σύλλογος Ανατολική Ρωμυλία Καρυωτών Γιαννιτσών, αναδεικνύοντας την ιδιαιτερότητα του εθίμου, το αναβιώνει κάθε χρονιά.

«Κουνιές 2016» τη Δευτέρα του Πάσχα

στα Γιαννιτσά

Χρήστος Κ.

ΥΛΙΚΑ

350 γρ. γιαούρτι  αγελαδινό

1φλυτζάνι γάλα

4 αυγά

2 φακελάκια μπέικιν πάουντερ

λίγο αλάτι

Μισό φλυτζάνι λάδι

Αλεύρι ( όσο πάρει )

6-7 κουταλιές ζάχαρη

ΕΚΤΕΛΕΣΗ

Χτυπάμε μαζί τ” αυγά με τη ζάχαρη και προσθέτουμε σιγά – σιγά το γιαούρτι και το γάλα.Συνεχίζουμε ν” ανακατεύουμε μέχρι να γίνει ένα ομοιογενές μείγμα.

Έπειτα , ρίχνουμε το μπέικιν πάουντερ και λίγο -λίγο το αλεύρι , ώσπου να γίνει μια μαλακή , εύπλαστη ζύμη , που να μην κολλάει. Κατά τη διάρκεια του ζυμώματος, για να μην μας κολλάει η ζύμη στα χέρια , βάζουμε λίγο λάδι . Στη συνέχεια ανοίγουμε φύλλο πάχους περίπου ενός δαχτύλου και κόβουμε κομμάτια σε σχήμα ρόμβου.

Με το μαχαίρι ανοίγουμε μια τρυπόυλα στη μέση .Παίρνουμε τη μια άκρη από το κομμάτι του ρόμβου και την περνάμε μέσα από την τρυπούλα . Με  αυτόν τον τρόπο , το σχήμα που θα βγει θα θυμίζει ωτί , δηλαδή αυτί.

Τέλος , σε καυτό ελαιόλαδο , βάζουμε τα ωτία και τα ψήνουμε μέχρι να ροδίσουν .

Μπορούμε να τα σερβίρουμε σκέτα ή πασπαλισμένα με άχνη ζάχαρη.

Πηγή: τραπεζούντα.gr

Δέσποινα , Κυριακή , Νάνση , Πελαγία .

  Το Πνευματικό Κέντρο Γιαννιτσών είναι ένα μοντέρνο κτίριο που βρίσκεται στην κεντρική οδό Χατζηδημητρίου, με επιφάνεια 3800 τετραγωνικών μέτρων.

Η κεντρική του αίθουσα διαθέτει 551 θέσεις, 110 τ.μ. σκηνή, καθώς και πολλούς καλαίσθητους και λειτουργικούς βοηθητικούς χώρους. Επίσης διαθέτει και μικρότερη αίθουσα δυναμικότητας 100 θέσεων στη βόρεια πτέρυγα του κτιρίου.

Η λειτουργία του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Πέλλας και των συνεδριακών χώρων ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 2002.

Μέχρι σήμερα στην κεντρική αίθουσα έχουν φιλοξενηθεί μουσικές και θεατρικές παραστάσεις, εκδηλώσεις συλλόγων, χορωδιακές συναντήσεις ,συνέδρια, διαλέξεις καθώς και πολλά εκπαιδευτικά σεμινάρια.

Η πληρότητα, το μέγεθος και η ευγενής πολυτέλεια που το χαρακτηρίζουν, δείχνουν το σημαντικό έργο που ο χώρος αυτός έχει αναλάβει. Είναι ο δυναμικότερος χώρος πολιτισμού του νομού Πέλλας.

Γίωργος Π.

Ολόκληρη η περιοχή ήταν, στο κέντρο της οικονομικής δραστηριότητας, ήδη από τα χρόνια των Ρωμαίων. Ο λόγος απλός: η Εγνατία Οδός, ο περίφημος δρόμος ορόσημο που φτιάχτηκε εκείνη την εποχή (μεταξύ 146 και 120 π. Χ) και ένωνε τις πολιτείες της Αδριατικής με την Προποντίδα. Ήταν η πρώτη φορά που κατασκευάστηκε ένας δρόμος τέτοιας έκτασης και μηχανικής αρτιότητας, με πλακόστρωση, οδόσημα και σταθμούς αλλαγής ίππων και άλλαξε για πάντα τη χωροταξία της περιοχής, δίνοντας την ευκαιρία σε ανθρώπους και εμπορεύματα να κινούνται γρήγορα και με ασφάλεια.

Τα Γιαννιτσά στα χρόνια των Οθωμανών υπήρξαν ένας από τους πιο αξιόλογους οικονομικούς πόλους της Μακεδονίας. Αυτό το σημαντικό ρόλο παίζουν και σήμερα, τηρουμένων των αναλογιών.

Σύμφωνα με πηγές του 15ου αιώνα στην πόλη παράγονται μαντίλια, ενώ τα κάρα τους είναι αρχαϊκού, ρωμαϊκού τύπου χωρίς ακτίνες στους τροχούς.

Οι κάτοικοι ήταν επιδέξιοι στην κατασκευή περίτεχνων καπνοσυρίγγων, ενώ ολόκληρη μανιφατούρα είχε στηθεί για την παραγωγή προϊόντων καλαθοπλεκτικής από ιτιά, λυγαριά και σάζι, πράγμα που συμφωνεί με το οικοσύστημα της παραλίμνιας περιοχής. Τα βασικά προϊόντα, ήταν το βαμβάκι και ο καπνός.

Ο καπνός των Γιαννιτσών είναι τόσο γνωστός, ώστε ένα από τα μεγαλύτερα γερμανικά εργοστάσια του 19ου αιώνα, στη Δρέσδη, σήμερα σε άλλη χρήση ονομάζεται «Γενιτζέ». Καπνός και βαμβάκι ήταν αντικείμενο συναλλαγών με πολλούς εμπόρους, ιδίως της Θεσσαλονίκης, κάθε καταγωγής και θρησκεύματος. Αναφέρονται συχνά στις εκθέσεις προξένων και μεταφέρονταν δια θαλάσσης σε λιμάνια της Ευρώπης, ιδίως στη Μασσαλία, αλλά και στην Ανατολή .

Άλλα πρωτογενή προϊόντα ήταν τα ψάρια (έως την αποξήρανση της λίμνης στο Μεσοπόλεμο )αλλά και στις βδέλλες, που ήταν απαραίτητες στο φαρμακείο της Ευρώπης ως αφαιμακτικό μέσο.

Σ” αυτά πρέπει να προστεθούν τα δημητριακά, που τα καλλιεργούσαν στις μη αρδευόμενες περιοχές, αλλά και το κρασί που μαζί με άλλα παράγωγα της αμπέλου ήταν δημοφιλές. Πολλά αμπέλια καταγράφονται στη γειτονιά των Γιαννιτσών σε χάρτες  των αρχών του 20ου αιώνα.

Μέχρι την δεκαετία του 1950 η γεωργική καλλιέργεια, η μεταφορά των προϊόντων και η επικοινωνία των χωριών με την πόλη βασιζόταν στα κάρα. Ένα καροποιείο απασχολούσε 11-15 άτομα.

Αν πάλι αναζητήσουμε την εννοιολογική προέλευση πολλών επιθέτων θα διαπιστώσουμε ότι προέρχονται από τα επαγγέλματα αυτά. Αλμπάνης-πεταλωτής, Κουντουράς-παπούτσια, χαλκιάς, αμπατζής-ύφασμα, αραμπατζής-κάρα, οργαντζής-μουσική, σαπουντζής, Ψαλλίδας κ. ά.

Μετά την αποξήρανση της λίμνης οι κυριότερες καλλιέργειες παρέμειναν τα δημητριακά, ο καπνός, το βαμβάκι και τα τεύτλα. Στη δεκαετία του 1950 τα τρακτέρ αντικατέστησαν τα ζώα και τα κάρα,  με αποτέλεσμα να πέσουν σε μαρασμό και να εξαφανισθούν όλα τα παλιότερα επαγγέλματα.

Τα Γιαννιτσά λοιπόν συνοψίζοντας, χτισμένα επί της Εγνατίας, στο σταυροδρόμι βασικών οδικών αξόνων των Βαλκανίων, είχαν πάντοτε αξιόλογη εμπορική κίνηση, πολλά καταστήματα, εβδομαδιαία λαϊκή αγορά και ετήσια εμποροπανήγυρη. Η αγορά εκτεινόταν κατά μήκος της Εγνατίας. Στη συνοικία Hizir Sah Bey,την πρώτη που συναντoύσε κάποιος, όταν ερχόταν από τη Θεσσαλονίκη, βρισκόταν η ψαραγορά, η λαχαναγορά και το Ταχυδρομείο. Το εμπορικό κέντρο ήταν πιο πέρα, όπου ήταν και τα χάνια, περίπου τριάντα. Υπήρχε μια βρύση με πολλούς κρουνούς και γύρω από αυτήν ήταν τα κέντρα διασκέδασης. Από την αγορά σώζονται υπολείμματα δυο καταστημάτων, ενώ νότια της Εγνατίας ήταν τα βυρσοδεψεία.

Καταστήματα υπήρχαν ακόμη στη Συνοικία Χαζνές, που σημαίνει «θησαυρός» και στη Συνοικία της Αγοράς, που αριθμούσε πάνω από 200 μαγαζιά. Η αγορά, σύμφωνα με πληροφορίες των κατοίκων των Γενιτσών, κάηκε το 1912, κατά την είσοδο των ελληνικών στρατευμάτων στην πόλη.

Σήμερα, έχει μεταφερθεί βορειότερα, αφού μετατοπίστηκε το κέντρο της πόλης και οι πιο εμπορικοί δρόμοι είναι η Ελ. Βενιζέλου και η Χατζηδημητρίου.

Η πόλη συνδεόταν με τις άλλες πόλεις μόνο με οδικό δίκτυο και ποτέ δεν είχε σιδηρόδρομο, γι’ αυτό από παλιά είχε μεγάλη συντεχνία καροποιών και πολλούς αγωγιάτες, που έκαναν μεταφορές ανθρώπων και προϊόντων.

Η χρήση του κάρου ήταν ευρεία και ενδεικτική της οικονομικής ευρωστίας. Είχε άμεση σχέση με την αγροτική ζωή και τους πλανόδιους πραματευτές. Οι συντεχνίες αυτές, καθώς και τα επαγγέλματα του πεταλωτή και του σαμαρά, έφθιναν όταν οι μεταφορές και οι αγροτικές εργασίες άρχισαν να γίνονται μηχανοκίνητα.

Υπήρχαν επίσης και τα επαγγέλματα της φτωχολογιάς, ψαθάδες και ψαράδες της λίμνης, «δουλειές του ποδαριού» τζαμπάζηδες, χαμάληδες και λούστροι, οι τελευταίοι σε μεγάλο ποσοστό ήταν παιδιά και είχαν τα στέκια τους έξω από τα καφενεία και στα σταυροδρόμια. Οι γυναίκες συμμετείχαν στην αγροτική παραγωγή και εργάζονταν ως καπνεργάτριες (τα Γιαννιτσά παρήγαγαν τον πιο αρωματικό καπνό από την εποχή της Τουρκοκρατίας) και ως εργάτριες στα καμίνια (κατασκευής τούβλων).

Παλιότερα λοιπόν, οι άνθρωποι ασχολούνταν οι περισσότεροι με τη γεωργία, την κτηνοτροφία, ήταν ιδιοκτήτες μικρών καταστημάτων και εργάτες κυρίως καπνού και βαμβακιού.

Σήμερα έχει αλλάξει και ο τρόπος καλλιέργειας της γης από τους αγρότες και οι συνθήκες εργασίας των εργατών στα εργοστάσια της περιοχής. Παλιά οι άνθρωποι δούλευαν όλη μέρα, ενώ σήμερα δουλεύουν οχτάωρο.

Οι αγρότες χρησιμοποιούν πλέον τα γεωργικά μηχανήματα, τα χημικά λιπάσματα για μεγαλύτερη παραγωγή και τα φυτοφάρμακα. Παλιότερα αντί για αυτά έριχναν στα χωράφια κοπριά.

Λιγότεροι άνθρωποι είχαν την ευκαιρία να μάθουν γράμματα, όμως ήταν πολύ δύσκολο να βρεις άνεργο, ενώ σήμερα δε συμβαίνει αυτό.

Η περιοχή στερήθηκε για πολλά χρόνια μεγάλες βιομηχανικές μονάδες με εξαίρεση την Ελληνική Υφαντουργία.

Στην πόλη υπήρχαν εκκοκκιστήρια, μύλοι, ελαιοτριβείο, παγοποιείο παγωτοποιείο κ.ά.

Μετά την μεταπολίτευση λειτουργούν οι πρώτες βιομηχανικές μονάδες και πολλά κονσερβοποιεία, η Ελληνική Υφαντουργία και Ψυγεία.

Από τη δεκαετία του 1960 είναι σε λειτουργία το καπνεργοστάσιο και στη δεκαετία του 1970 ανθούν οι βιοτεχνίες ενδυμάτων.

Παράξενα επαγγέλματα που υπήρχαν παλιά, όπως:

Νερουλάς: είχε αναλάβει το μοίρασμα του νερού σε όλα τα σπίτια

Αρκουδιάρης: Κυρίως με το όνομα αρκουδιάρης ή και αρκουδόγυφτος φερόταν συνήθως ο τσιγγάνος εκείνος που παλαιότερα περιήγαγε αρκούδα σε υπαίθριες παρουσιάσεις – επιδείξεις και με αυτό τον τρόπο χρηματιζόταν

Πλανόδιος φωτογράφος: Ένα σπουδαίο επάγγελμα, αυτό του πλανόδιου φωτογράφου, έδωσε πλούσιο υλικό στην ιστορική μνήμη του τόπου μας. Η μηχανή του ήταν ένα τετράγωνο κουτί (σκοτεινός θάλαμος ή κάμερα) που στηριζόταν σε τρίποδο. Πίσω από το κουτί ήταν ένα μαύρο κάλυμμα που χωρούσε το μισό κορμί του, όταν φωτογράφιζε. Μέσα στο κουτί είχε τα σκαφάκια με τα υγρά, μέσα στα οποία κουνούσε το χαρτί, μέχρι να “ζωντανέψει” η φωτογραφία. Μετά σκούπιζε το χαρτί με πετσέτα, το έπλενε με νερό και αφού στέγνωνε, παρέδιδε έτοιμη τη φωτογραφία.

Καροποιός: το κάρο είναι ένα δίτροχο ή τετράτροχο φορτηγό αμάξι. Αποτελείται από τους τροχούς, την καρότσα και τα δύο ζευγόξυλα, τις άκρες των οποίων έδεναν τα άλογα ή τα βόδια που έσερναν το αμάξι. Θεωρείται από τα αρχαιότερα μεταφορικά και φορτηγά μέσα.

Τα παλιά χρόνια το κάρο ήταν μέσο πρώτης ανάγκης. M” αυτό εξυπηρετούνταν σ” όλες τις μετακινήσεις οι άνθρωποι, κυρίως στην ύπαιθρο. Μ” αυτό έκαναν οι γεωργοί όλες τις γεωργικές τους εργασίες και τις μεταφορές των προϊόντων τους. Μ” αυτό πήγαιναν στον αρραβώνα και στους γάμους και μ” αυτό μετέφεραν την προίκα των κοριτσιών. Ήταν το απαραίτητο συγκοινωνιακό μέσο της υπαίθρου, όπου σπάνια συναντούσες άλλο τροχοφόρο.

Η κατασκευή του κάρου γινόταν από ειδικούς τεχνίτες τους καροποιούς που απαιτούσε πολύ χρόνο και μεγάλη προσοχή. Οι καροποιοί ήταν αυτοδίδακτοι μάστορες του ξύλου, που έκαναν τη δουλειά τους με τέχνη και μεράκι. Τα εργαλεία που χρησιμοποιούσαν ήταν το σκεπάρνι, το ξυλοφάι, η βαριά, το πριόνι, το σφιχτήρι, η αρίδα κ.ά.

Αγωγιάτης: Ο αγωγιάτης ή κυρατζής πραγματοποιούσε μεταφορές διαφόρων εμπορευμάτων, κρασιών, από ένα τόπο σε άλλο, διακινούσε ταξιδιώτες, γιατρούς για επίσκεψη σε ασθενείς, καθώς και κρατικούς λειτουργούς για την εκτέλεση υπηρεσίας. Το επάγγελμα αυτό εξασκούνταν στις χερσαίες μεταφορές. Η μετακίνηση των ανθρώπων και η διακίνηση των προϊόντων με τα ζώα ήταν ο κυρίαρχος τρόπος μεταφοράς μέχρι τη δεκαετία του ’30 και έως ότου γενικευτεί η χρήση του κάρου και του φορτηγού αυτοκινήτου.

Καρεκλάς: Στα παλιότερα χρόνια οι περισσότεροι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν για καθίσματα σκαμνιά από ξύλο και σκέτα κουτσούρια για τα μικρά παιδιά. Οι καρέκλες ήταν σπανιότερες και τις χρησιμοποιούσαν οι πλουσιότεροι «νοικοκύρηδες». Έτσι, με το επάγγελμα αυτό δεν ασχολούνταν πολλοί άνθρωποι.

Μυλωνάς: Μυλωνάδες λέγονταν στα παλιά χρόνια αυτοί που εκμεταλλεύονταν τους μύλους και άλεθαν τα σιτηρά, για να παράγουν αλεύρι, με το οποίο παρασκεύαζε το ψωμί της η οικογένεια.

Ψαράς:(στον ποταμό Λουδία)

Σαμαράς: Σαμαράς ήταν ο τεχνίτης που κατασκεύαζε σαμάρια για τα χοντρά και λιανά ζώα που χρησιμοποιούσαν οι αγρότες για τις μεταφορές τους (μουλάρια, άλογα και γαϊδάρους).

Μπαρμπέρης: Οι μπαρμπέρηδες ήταν δύο λογιών: Oι μαγαζάτορες μπαρμπέρηδες, δηλαδή εκείνοι που στεγαζόταν μέσα σε μαγαζιά και οι υπαίθριοι μπαρμπέρηδες που είχαν τα στέκια τους έξω από τα χάνια.

Σιδεράς: Ο σιδεράς ήταν ο τεχνίτης που κατασκεύαζε στο αμόνι σιδερένια εργαλεία. Μπορούσαν να κατασκευάσουν αξίνες, τσεκούρια, δρέπανα, σφυριά, βαριές αλλά και σιδερένια εξαρτήματα, όπως καρφιά και μεντεσέδες κ.ά.

Η τέχνη του σιδερά απαιτούσε μεγάλη εμπειρία αλλά και οργανωμένα εργαστήρια, στα οποία μάθαιναν οι νέοι κυρίως από οικογενειακή παράδοση ή από μαθητεία. Ήταν αρκετά δύσκολη δουλειά, γιατί απαιτούσε μεγάλη σωματική δύναμη αλλά και αντοχή σε υψηλές θερμοκρασίες, αφού αρκετές ώρες της δουλειάς τους τις περνούσαν κοντά στη φωτιά, δηλαδή στο καμίνι όπου ζέσταιναν το σίδερο.

Ο κουρέας: Το επάγγελμα του κουρέα είναι γνωστό πριν από τον 5ο π. Χ. αιώνα και στα κουρεία σύχναζαν αργόσχολοι που τους άρεσε να φλυαρούν και να σχολιάζουν τα κοινωνικά. Το ξύρισμα γινόταν με ξυράφια που ήταν μεγάλες ατσάλινες λεπίδες. Αυτές τις ακόνιζαν και τις περνούσαν από δερμάτινο λουρί. Τις απολύμαιναν σε ένα δοχείο με οινόπνευμα. Με ένα πινέλο έτριβαν το σαπούνι μέσα σε δοχείο με ζεστό νερό και έκαναν σαπουνάδα. Μετά το ξύρισμα το μόνο καλλυντικό που υπήρχε ήταν η κολόνια λεμόνι και το μπριολ, κάτι σαν αρωματικό.

κρεοπωλείο 1937

Κρεοπώλης: Επειδή παλιά δεν υπήρχαν ψυγεία, για να συντηρήσουν το κρέας, το φρεσκοσφαγμένο το πρωί ζώο έπρεπε να διατεθεί σε 24 ώρες. Τα ζώα έσφαζαν μόνοι τους οι κτηνοτρόφοι και πουλούσαν το κρέας στο χασάπη. Οι χασάπηδες έκαναν περιοδείες στα χωριά για να αγοράσουν ζώα. Αρχικά ήταν πλανόδιοι, αλλά αργότερα στεγάστηκαν και στήθηκαν οι πάγκοι. Έπαιρναν τη χαντζάρα, έκοβαν όσο ήθελε η νοικοκυρά κι αφού ξεκρέμαγαν την παλάντζα, ζύγιζε το κρέας.

Μπακάλης: Πνιγμένος στα ράφια με τις κονσέρβες, τις ζάχαρες τα ζυμαρικά και όλα τα απαραίτητα για το μαγείρεμα της νοικοκυράς. Τα περισσότερα χύμα και αγορασμένα βερεσέ. Χωρίς ψυγείο, πουλούσε όλα τα βασικά είδη και τρόφιμα χύμα. Στα μικρά χωριά συνήθως, το μπακάλικο ήταν εμπορικό και καπηλειό. Σήμερα με τους όρους που διαμορφώθηκαν από την σύγχρονη οικονομία και την επικράτηση των σούπερ μάρκετ τα μπακάλικα χάθηκαν, εκτός από εκείνα τα λίγα που επιμένουν να λειτουργούν σε κάποιες γειτονιές και στα χωριά.

Υφάντρα: Ο αργαλειός φτιαχνόταν από τέσσερα ισομεγέθη, γερά και βαριά, όρθια ξύλα δέντρου, που συνδέονταν και με άλλα ξύλα, με ειδικούς αρμούς και είχε τα έξης εξαρτήματα: Δύο «αντί» που στο ένα τυλιγόταν το στημόνι και στο άλλο το υφάδι, διάφορα χτένια, δύο ποδαρικά, τέσσερα μιτάρια, το ξυλόχτενο, την ποταμίστρα, την κουρούνα, τις τροχαλίες, τις σαΐτες, το κάθισμα και τους συνδετήρες.

Η σημαντικότερη μηχανή για την οικιακή οικονομία της οικογένειας σ’όλες τις περιοχές της Ελλάδας, έως τις αρχές της δεκαετίας το 1970.

Κτίστης: Ο κτίστης ήταν  πολύ διαδεδομένο επάγγελμα, επειδή τότε όλα τα σπίτια χτίζονταν με πέτρες απελέκητες και πελεκημένες. Οι κτίστες ακόμη έκαναν μερεμέτια, επισκεύαζαν παλιά σπίτια κ.ά.

Ασχολίες των ανθρώπων σήμερα

Οι κάτοικοι στα Γιαννιτσά σήμερα είναι γιατροί, δικηγόροι, τραπεζικοί, εκπαιδευτικοί, ιερείς, λογιστές. Υπάρχουν πολλοί μορφωμένοι άνθρωποι στον τόπο μας.

Υπάρχουν επίσης, μάστορες, οικοδόμοι, αυτοκινητιστές, μηχανικοί, έμποροι, βιοτέχνες κ.α. Πολλοί είναι ανειδίκευτοι υπάλληλοι.

Ένας σημαντικός αριθμός των κατοίκων ασχολείται με τη γεωργία. Ο τόπος μας έχει πολλά στρέμματα εύφορης γης.

Ο ξακουστός βάλτος των Γιαννιτσών, έχει δώσει πολλά πλεονεκτήματα στην οικονομία της ευρύτερης περιοχής. Αρκετοί άνθρωποι είναι και κτηνοτρόφοι.

Εκτός από αυτούς που έχουν σχέση με το φυσικό περιβάλλον, οι άνθρωποι που εργάζονται στην καθαριότητα της πόλης,  στο βιολογικό καθαρισμό, στην ύδρευση και στο πράσινο, ανήκουν επίσης στα επαγγέλματα που έχουν σχέση με το φυσικό περιβάλλον.

Η περιοχή διακρίνεται για την ταχεία ανάπτυξή της.

Υπάρχουν 550 επιχειρήσεις από τις οποίες οι 10 είναι βιομηχανίες και οι υπόλοιπες βιοτεχνίες και εμπορικά μαγαζιά.

Η εμπορική κίνηση σήμερα εκτείνεται σ” ολόκληρη σχεδόν την έκταση της πόλης, με κύριους άξονες τη λεωφόρο Χατζηδημητρίου και τον πεζόδρομο Ελευθερίου Βενιζέλου. Τα στενά γύρω από τη Βενιζέλου γεμίζουν ασφυκτικά τα βράδια από τη νεολαία της πόλης και της γύρω περιοχής, εδώ θα βρεις και κάποιες από τις καλύτερες επιλογές για φαγητό και ποτό στα Γιαννιτσά.

Πηγή:Τα Γιαννιτσά χθες και σήμερα_Αποστολίδου Γεσθημανή

          Στην περίοδο της Τουρκοκρατίας υπήρξε σημαντικό στρατιωτικό και καλλιτεχνικό  κέντρο των Οθωμανών, αφού  ήταν η κατ’ εξοχήν πόλη των Γαζήδων (ghazis- πολεμιστής της Πίστης), που ακολούθησαν τον Γαζή Εβρενός στην κατάκτηση της Μακεδονίας και της Θράκης. Αργότερα για τους φανατικούς Γιουρούκους  ήταν ιερή πόλη γιατί σ’ αυτήν θάφτηκε ο μεγάλος Πολέμαρχος Γαζή Εβρενός σε μεγαλοπρεπές Μαυσωλείο και ο σεβαστός τους Σεΐχης Ιλαχή. Λόγω της στρατηγικής της θέσης, ανάμεσα στο βουνό Πάϊκο, στη λίμνη των Γιαννιτσών και στο δρόμο Θεσ/νίκης - Μοναστηρίου, οι Τούρκοι διατηρούσαν σημαντικές στρατιωτικές δυνάμεις. Οι Βούλγαροι Κομιτατζήδες, εντοπίζοντας το στρατηγικό χαρακτήρα της περιοχής, μετά την αποτυχημένη εξέγερση του Ίλιντεν το 1903, έστειλαν ένοπλα σώματα και έθεσαν υπό τον έλεγχό τους τα κυριότερα περάσματά της. Την ίδια επισήμανση έκανε έγκαιρα και το Γενικό Προξενείο της Θεσ/νίκης, του οποίου επικεφαλής ήταν ο Λάμπρος Κορομηλάς. Από το φθινόπωρο του 1904 ο Μακεδονικός αγώνας μεταφέρθηκε σταδιακά στη λίμνη. Πολλοί Γιαννιτσώτεςεντάχτηκαν στα ελληνικά αντάρτικα σώματα και πολέμησαν ή προσέφεραν τις υπηρεσίες τους ως οδηγοί, μεταφορείς και πράκτορες των καπεταναίων της λίμνης.  Πρωταγωνιστικό ρόλο έπαιξε ο Γκόνος Γιώτας, «το στοιχειό της λίμνης», που παρέμεινε στο βάλτο από το 1904 – 1908 ως συνδετικός κρίκος όλων των αρχηγών και οδηγός των επικίνδυνων περασμάτων. Η πόλη απελευθερώθηκε στις 20 Οκτωβρίου 1912, από τον ελληνικό στρατό. Η μάχη των Γιαννιτσών ήταν η σπουδαιότερη του Α΄ Βαλκανικού πολέμου και άνοιξε το δρόμο για την απελευθέρωση της Θεσ/νίκης. Ήταν μια μάχη φονικότατη και για τις δύο πλευρές. Όταν ο ελληνικός στρατός με επικεφαλής το βασιλιά Κων/νο προήλασε στην πόλη, οι τουρκικές συνοικίες παραδόθηκαν στις φλόγες, γι’ αυτό διασώθηκαν λίγα τουρκικά μνημεία.

          Από το 1914 η πόλη άρχισε να δέχεται πρόσφυγες, με πρώτους αυτούς από τη Στράντζα και τη Μάδυτο, που αποδεκατίζονταν από την ελονοσία. Εξαιτίας της ελονοσίας και της επιτακτικής ανάγκης αποκατάστασης των προσφύγων αποφασίστηκε η αποξήρανση της λίμνης, που ανέλαβε να πραγματοποιήσει η αμερικανική εταιρεία «Foundation Company», ύστερα από την υπογραφή Συμφωνίας με το ελληνικό κράτος το 1927. Τα έργα ξεκίνησαν το  1928  και το 1936 μοιράστηκαν σε ακτήμονες 288.750 στρέμματα εύφορης γης. Κλήρους πήραν και οι 6.854 αγροτικές, προσφυγικές οικογένειες. Η αποξήρανση της λίμνης σηματοδότησε την οικονομία της περιοχής, η οποία παρέμεινε αγροτική ( κύριες καλλιέργειες δημητριακά, καπνά και βαμβάκι).

          Η συμμετοχή της πόλης στο δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο ήταν ουσιαστική. Πάνω από 400 εθελοντές αντάρτες κατατάχτηκαν στον ΕΛΑΣ και συμμετείχαν στην Αντίσταση κατά των Γερμανών, ενώ περίπου 200 Γιαννιτσώτες σκοτώθηκαν. Το μεγαλύτερο «φόρο αίματος» τον έδωσε η πόλη, στις 14 Σεπτεμβρίου 1944, λίγο πριν την απελευθέρωση. Οι Γερμανοί και οι συνεργάτες τους (ταγματασφαλίτες), με την επιστασία του Γερμανού φρούραρχου Σούμπερτ εκτέλεσαν περίπου 114 πολίτες.  Ανάμεσα στους νεκρούς ο Δήμαρχος, Θωμάς Μαγκριώτης, πολλοί Δημοτικοί Σύμβουλοι και δημοτικοί υπάλληλοι, οι αδελφοί Παπαϊωάννου και Παπαδοπούλου.

          Στα μεταπολεμικά χρόνια, αν και η μετανάστευση ήταν μεγάλη, η πόλη αυξήθηκε πληθυσμιακά, διατηρώντας πάντα τον αγροτικό χαρακτήρα της. Σήμερα είναι μια σύγχρονη πόλη, η μεγαλύτερη του Νομού Πέλλας.

Ευθύμης Σ.

Ο βυζαντινός θεσμός των εμποροπανηγύρεων, που επιβίωσε στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, καταγράφεται ότι για πρώτη φορά  πραγματοποιήθηκε στα Γιαννιτσά, με συμμετοχή  εμπόρων από την Ευρωπαϊκή Toυρκία, τον Οκτώβρη του 1859 και είχε διάρκεια 20 – 25 μέρες. Η δεύτερη μαρτυρία του 1867 αναφέρει ότι  είναι η πιο σπουδαία στη Μακεδονία, μετά των Σερρών, με βάση το ύψος των συναλλαγών και πως η διάρκεια της ήταν οκτώ μέρες. Μαρτυρίες του 1886 και 1887 αναφέρουν πως η εμποροπανήγυρη ήταν ετήσια και είχε διάρκεια περίπου ένα μήνα, ενώ το 1908 μάλλον άρχισε να φθίνει ο θεσμός και περιορίστηκε στις οκτώ μέρες. Τα επόμενα χρόνια ατόνησε εντελώς και το 1912 διακόπηκε, εξαιτίας της οικονομικής καταστροφής και της δραματικής μείωσης του πληθυσμού σε 8.500 κατοίκους, που υποβίβασε τα Γιαννιτσά σε Κοινότητα.

  Η επόμενη δημοσιογραφική αναφορά στην πανήγυρη των Γιαννιτσών είναι το 1921, επί δημαρχίας του Δ. Ρεβυθιάδη. Είχε οκταήμερη διάρκεια και η έναρξη έγινε στις 6 Σεπτεμβρίου, ημέρα, Δευτέρα. Αναφέρεται ως πανήγυρη του Αγίου Λουκά (πιθανότατα, γιατί η παλιά ημερομηνία έναρξης – 18 Οκτωβρίου – συνέπιπτε με τη γιορτή του Αγίου Λουκά). Επίσης, την Κυριακή 5  Σεπτεμβρίου 1921 έγιναν αγώνες πεχλιβάνηδων (πάλης) με χρηματικό  έπαθλο 300 δραχμές στην Τούμπα (σήμερα Μεγάλο Πάρκο ή Φιλίππειο). Ταυτόχρονα, από το 1921 στο χώρο της σημερινής λαϊκής αγοράς γινόταν η ζωοπανήγυρη.  Επίσης, γινόταν Γεωργοκτηνοτροφική Έκθεση, για την προβολή των γεωργικών προϊόντων της περιοχής. Η πανήγυρη, μέχρι το 1970, γινόταν επί της Χατζηδημητρίου (στο χώρο μπροστά από το Πνευματικό Κέντρο.

Ευθύμης Σ.

Πηγή:Γιαννιτσά_Ιστορικό φωτογραφικό Λεύκωμα Δήμου Γιαννιτσών-Ελένη Μαυροκεφαλίδου

Μέσα στην καρδιά της πόλης, βρίσκεται το τουριστικό περίπτερο Φιλίππειο. Είναι ένας καταπράσινος λόφος, στην κορυφή του οποίου υπάρχει διαμορφωμένος χώρος στον οποίο μπορείς να καθίσεις και να απολαύσεις την δροσιά των δέντρων, τα μικρά σιντριβάνια, τα λουλούδια, το πάρκο. Ιδανικό μέρος για οικογένειες όπου μπορείς να αφήσεις τα παιδιά στον παιδότοπο που υπάρχει. Λειτουργεί και αναψυκτήριο και υπάρχει άφθονος χώρος στάθμευσης.

Στο Φιλίππειο  βρίσκεται και το άγαλμα του Φιλίππου

Μέχρι τις αρχές του 20^ου αιώνα το Φιλίππειο ήταν ένας γυμνός λόφος.

Στον μεσοπόλεμο δεντροφυτεύτηκε και εξελίχθηκε σε αστικό πάρκο με το όνομα Μεγάλο Πάρκο. Κάτω από το Μεγάλο Πάρκο φιλοξενήθηκε ο πρώτος κινηματογράφος που πρόλαβε βουβές ταινίες. Την ίδια περίοδο ξεκίνησε και η εμποροπανήγυρη του Σεπτέμβρη όπου γίνονταν αγώνες ταχύτητας αυτοκινήτων και αγοραπωλησίες ζώων. Το πρώτο καφενείο κατασκευάστηκε την δεκαετία του 1940. Αρχικά είχε λαϊκό χαρακτήρα. Μεταπολεμικά, με έργα του Δήμου Γιαννιτσών και της Νομαρχίας Πέλλας, ο λόφος μετασχηματίστηκε σε μοντέρνο αναψυκτήριο και μετονομάστηκε Φιλίππειο. Το 2005 αναγέρθηκε ο ανδριάντας του Φιλίππου του Β’ επενδύοντας τον χώρο με ένα μνημειακό γλυπτό.

Σταύρος Σ.

Το σχέδιο της πόλης των Γιαννιτσών του 1932 πρότεινε μία αυστηρή γεωμετρικότητα ορίζοντας διαπλατυσμένη και ευθυγραμμισμένη την οδό Βενιζέλου ως την κύρια αρτηρία της πόλης. Στα μέσα της δεκαετίας του 1980, πεζοδρομήθηκε μεγάλο τμήμα της οδού Βενιζέλου και προοδευτικά οι κάθετοι σε αυτήν δρόμοι.

Ο πεζόδρομος έγινε ένας μεγάλος χώρος για πεζούς, μόνιμους κατοίκους, περιπατητές και καταναλωτές και εξελίχθηκε στην περιοχή της πόλης, όπου λειτουργούν και συμβαίνουν όλα. Είναι μια οικιστική και πυκνοκατοικημένη περιοχή, και παράλληλα, αναπτύσσονται επαγγελματικές υπηρεσίες γραφείου, όπως λογιστικά, δικηγορικά γραφεία, ιατρεία και φροντιστήρια. Επιπλέον, λειτουργούν εμπορικά καταστήματα που εξυπηρετούν τόσο το γενικό καταναλωτή της πόλης όσο και το μόνιμο κάτοικο. Σε μεγάλο μέρος της προτεινόμενης ζώνης υπάρχουν χώροι εστίασης και διασκέδασης, όπως ταβέρνες, καφετερίες, μπαρ και ζαχαροπλαστεία συνθέτοντας τον πυρήνα της κοινωνικής ζωής. Παράλληλα υπάρχουν δύο μούσια το πρώτο είναι του < Εμιν Μπέη> και το δεύτερο είναι το < στρατιωτικό >.

Επίσης φιλοξενούνται εμβόλιμες και περιοδικές εκδηλώσεις όπως το χριστουγεννιάτικο χωριό «Παραμυθούπολη», η Ανθοέκθεση του Μαΐου, συναυλίες ανοιχτού χώρου και αθλοπαιδιές. Η θέση είναι η λήξη του Ημιμαραθώνιου «Δρόμος Θυσίας», που γίνεται ετήσια το φθινόπωρο ως πράξη τιμής στους εκτελεσθέντες Γιαννιτσιώτες. Επίσης γίνονται οι παρελάσεις.

 Μου αρέσει που στην πόλη μας έχουμε τον πεζόδρομο γιατί είναι ένας χώρος που βρισκόμαστε όλοι.

                                                                                                                              Κυριακή Π. 

Πηγή: Δήμος Πέλλας

https://www.visitpella.gr/el/poi?pid=1_183

Το μουσείο της Πέλλας βρίσκεται στο βορειοανατολικό τμήμα του αρχαιολογικού χώρου, σε άμεση γειτνίαση με το σύγχρονο οικισμό της Πέλλας ανατολικά.

Στο μουσείο, όπου καταλήγει ο επισκέπτης μετά την περιήγησή του στον αρχαιολογικό χώρο, μπορεί να ανασυνθέσει τα αρχαιολογικά στοιχεία που του παρείχαν τα μνημεία και να κατανοήσει τις ποικίλες πτυχές της καθημερινής, αλλά και της δημόσιας ζωής της μακεδονικής πρωτεύουσας. Γι΄ αυτό και οι θεματικές ενότητες της έκθεσης του μουσείου εναρμονίζονται με τους ανασκαφικούς τομείς του χώρου, χωρίς να είναι αποκομμένες η μια από την άλλη. Καθώς είναι χωροθετημένες σε διαφορετικά επίπεδα, που παραπέμπουν στο εδαφικό ανάγλυφο της περιοχής, εξασφαλίζεται μια συνεχής οπτική επαφή με όλες σχεδόν τις θεματικές ενότητες, αλλά και τον ίδιο τον αρχαιολογικό χώρο, μέσα από τα μικρά παράθυρα του κτιρίου.

Το Στρατιωτικό Μουσείο Γιαννιτσών βρίσκεται στο κέντρο του πεζόδρομου της πόλης των Γιαννιτσών και στεγάζεται στο ισόγειο του κτιρίου της πρώην Λέσχης Αξιωματικών Φρουράς Γιαννιτσών, σ’ ένα χώρο περίπου 70m2. Η απόφαση συγκρότησής του εκδόθηκε από το ΓΕΣ/ΔΟΡ τον Ιουλ 2011, η λειτουργία του ξεκίνησε την 21 Δεκ 2011 ενώ τα επίσημα εγκαίνια λειτουργίας του πραγματοποιήθηκαν την 28 Φεβ 2012.

Είναι Στρατιωτικό Μουσείο τύπου «Β» επιπέδου Διμοιρίας, υπαγόμενο απευθείας στη ΙΙ Μ/Κ ΜΠ η οποία και είναι υπεύθυνη για τη λειτουργία του. Λειτουργεί ως μερική διαχείριση υλικού της αντίστοιχης Γενικής Διαχείρισης Υλικού του ΛΣ/ΙΙ Μ/Κ ΜΠ. Από το σύνολο των εκθεμάτων του κάποια έχουν παραχωρηθεί με μακροχρόνια διάρκεια από τον κ. Νικόλτσιο Βασίλειο, ενώ κάποια άλλα προέρχονται από διάθεση που πραγματοποιήθηκε από το Πολεμικό Μουσείο Αθηνών.

Στο χώρο του Στρατιωτικού Μουσείου Γιαννιτσών πραγματοποιείται αναδρομή στο Μακεδονικό Αγώνα, εστιασμένη στη Μάχη του Βάλτου των Γιαννιτσών και στους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912 – 1913.

Η αναδρομή πραγματοποιείται μέσα από κείμενα, φωτογραφίες και κειμήλια τοποθετημένα σε Κ-PLAST, προθήκες και ανθρώπινα ομοιώματα. Μέσα από τα εκθέματα του Μουσείου γίνεται αναφορά στους στρατούς της Συμμαχίας των 4 Χριστιανικών Κρατών (Ελλάδα, Βουλγαρία Σερβία και Μαυροβούνιο) καθώς και στον Τούρκικο στρατό.

Ο επισκέπτης μετά την περιήγησή του στο χώρο του Μουσείου αποκτά μια πλήρη εικόνα των στρατιωτικών εκείνης της εποχής και των αγώνων τους, την οποία αποκομίζει μέσα από τον οπλισμό, τις στολές, τον εξοπλισμό, τα παράσημα, τα μετάλλια, τις φωτογραφίες, τα επιστολικά δελτάρια, τα αποκόμματα εφημερίδων κ.α., όλα της εποχής εκείνης.

Νεκτάριος Μ.