στο πλαίσιο του μικρού αφιερώματος του περιοδικού μας για τα  70  χρόνια από την Ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου σας  παρουσιάζουμε  το χρονικό από την Ιταλοκρατία εως την Ενσωμάτωση  . Τα ιστορικά στοιχεία αντλήθηκαν από την ιστοσελίδα  της δημοτικής βιβλιοθήκης της Ρόδου http://rhodeslibrary.gr/ όπου ο αναγνώστης θα βρει ένα πλούσιο αφιέρωμα στους αγώνες των Δωδεκανησίων .

Η 7η Μαρτίου του 1948 αποτελεί ιστορικό ορόσημο για τη Ρόδο και τα Δωδεκάνησα. Είναι η μέρα που τα νησιά μας, τελευταίος κρίκος στην αλυσίδα της εθνικής ολοκλήρωσης , γίνονται πλέον αναπόσπαστο κομμάτι του ελληνικού κράτους

Για να φτάσουμε στην Ενσωμάτωση και στην 7η Μαρτίου 1948, χρειάστηκαν αγώνες και θυσίες από τον ελεύθερο ελληνικό λαό, αλλά και από τον επί πολλά χρόνια σκλαβωμένο δωδεκανησιακό λαό.

5 Μαϊου 1912: Η παράδοση των Τούρκων στην Ψίνθο.Οι Ιταλοί, με επικεφαλής τον αντιστράτηγο Giovanni Ameglio, καταλαμβάνουν την πόλη της Ρόδου, λίγες μέρες μετά, ολόκληρο το νησί της Ρόδου και μέχρι τις 20 Μαϊου και τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα, εκτός του ακριτικού Καστελλορίζου. Αρχίζει έτσι η πρώτη περίοδος της Ιταλοκρατίας, η περίοδος της πολεμικής κατοχής των νησιών.

4 Ιουνίου 1912: Οι αντιπρόσωποι των νησιών, οργανώνουν το πανδωδεκανησιακόΣυνέδριο της Πάτμου, και κηρύσσουν τα νησιά αυτόνομη “Πολιτεία του Αιγαίου”. Το ψήφισμα του Συνεδρίου και οι διαμαρτυρίες για τη μη τήρηση των υπεσχημένων από τους Ιταλούς, έφτασαν στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, πήραν πλατειά δημοσιότητα και αφύπνισαν συνειδήσεις. Το “Δωδεκανησιακό” είχε ήδηγίνει διεθνές ζήτημα.

Οκτώβρης 1912 – Μάιος 1913: Ξεσπά ο Α΄ Βαλκανοτουρκικός πόλεμος. Πανικόβλητη η Τουρκία από την επίθεση εναντίον της των συνασπισμένων βαλκανικών κρατών, σπεύδει σε διαπραγματεύσεις για τη σύναψη ειρήνης με την Ιταλία.Ο μεγάλος Ρόδιος ευεργέτης και αγωνιστής Ιωάννης Καζούλλης, προσφέρει μεγάλα ποσά σε χρυσές λίρες για τον εξοπλισμό της ελληνικής αεροπορίας και του ελληνικού στρατού. 

Μάιος-Οκτώβρης 1913: Αρχίζει ο Β! Βαλκανικός πόλεμος. Η Ελλάδα, μετά τη νικηφόρα έκβαση των βαλκανικών πολέμων, διπλασιάζεται σε έκταση και σε πληθυσμό. Στην Ελλάδα ενσωματώνονται και όλα τα νησιά του Αιγαίου, εκτός από τα Δωδεκάνησα, που εξακολουθεί να τα κατέχει “προσωρινά”, η Ιταλία. Κι έτσι, από μια τραγική συγκυρία, για λίγους μήνες ιταλικής κατοχής, τα Δωδεκάνησα χάνουν τη μεγάλη ευκαιρία να απελευθερωθούν οριστικά!

Ιούλιος 1914: Αρχίζει ο Α! παγκόσμιος πόλεμος, μεταξύ των δυνάμεων της Αντάντ (Αγγλία, Ρωσία, Γαλλία) και των Κεντρικών Δυνάμεων (Γερμανία, Αυστροουγγαρία). Η Ελλάδα σπαράσσεται από τον Εθνικό Διχασμό, αλλά τελικά τάσσεται στο πλευρό των δυνάμεων της Αντάντ. Η Τουρκία είναι στο αντίπαλο στρατόπεδο

Αύγουστος 1922: Ολοκληρώνεται η Μικρασιατική Καταστροφή με την πυρπόληση και τη σφαγή της Σμύρνης. Η μικρασιατική καταστροφή, που προκάλεσε το ξεριζωμό του μικρασιατικού ελληνισμού, ήταν μοιραία και για τα Δωδεκάνησα.

8 Σεπτεμβρίου 1922: Η Ιταλία, επωφελούμενη από την αρνητική εξέλιξη των γεγονότων για την Ελλάδα κηρύσσει δια του υπουργού των Εξωτερικών της, Carlo Sforza, έκπτωτες τις ειδικές συμφωνίες με την Ελλάδα για τα Δωδεκάνησα.

24 Ιουλίου 1923: Η Ελλάδα, αιμόφυρτη κι εξουθενωμένη, υπογράφει τη συνθήκη της Λοζάννης. Η Ιταλία, αφού έχει αθετήσει δυο φορές την υπογραφή της, αποκτά αυτή τη φορά διεθνές νομικό έρεισμα για την παρουσία της στα Δωδεκάνησα.

6 Αυγούστου 1923: Η Ιταλία, προσαρτά, επίσημα πλέον, τα Δωδεκάνησα. Αρχίζει η δεύτερη περίοδος της ιταλοκρατίας στα Δωδεκάνησα, με κυβερνήτη, τον Ιταλό γερουσιαστή και πληρεξούσιο υπουργό, Mario Lago.

3 Σεπτεμβρίου 1939: Μετά και τη γερμανική εισβολή στην Πολωνία, η Αγγλία και η Γαλλία κηρύσσουν τον πόλεμο στη Γερμανία. Ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος έχει ήδη αρχίσει.

28 Οκτωβρίου 1940: Η Ιταλία κηρύσσει τον πόλεμο στην Ελλάδα που απαντά με το υπερήφανο “ΟΧΙ”. Οι Έλληνες γράφουν σελίδες δόξας στο αλβανικό μέτωπο. Δωδεκανήσιος είναι και ο πρώτος νεκρός αξιωματικός του πολέμου, ο υπολοχαγός Αλέξανδρος Διάκος από τη Χάλκη, που έπεσε ηρωικά στα υψώματα της Τσούκας την 1η Νοεμβρίου 1940.
Την ίδια ημέρα, οι Ιταλοί συγκεντρώνουν σε στρατόπεδο (Concentramento), στην τάφρο του φρουρίου όλους τους άρρενες Δωδεκανήσιους Έλληνες υπηκόους.

9 Νοεμβρίου 1940: 
Ιδρύεται από Δωδεκανήσιους, που ζουν στην Ελλάδα, καθώς και απ’ όσους κατορθώνουν να αποδράσουν από τα νησιά, το Σύνταγμα Εθελοντών Δωδεκανησίων, με πρωτεργάτη τον Ιωάννη Καζούλλη και πρώτο προσωρινό διοικητή τον ταγματάρχη ΜάρκοΚλαδάκη, από τη Σύμη.

24 Απριλίου 1941: Η Ελλάδα, ύστερα από ηρωική αντίσταση, αναγκάζεται να συνθηκολογήσει και να υποκύψει στους Γερμανούς.

8 Σεπτεμβρίου 1943: Η πτώση του Mussolini στις 25 Ιουλίου 1943 κι η συνθηκολόγηση του νέου πρωθυπουργού Pietro Badoglio στις 8 Σεπτεμβρίου 1943, γνωστή και ως Armistizio, σηματοδοτεί δραματικές εξελίξεις στα Δωδεκάνησα. Τη διοίκηση της Δωδεκανήσου αναλαμβάνει ο Γερμανός στρατηγός Ulrich Kleeman. Αρχίζει η περίοδος της γερμανοκρατίας στα Δωδεκάνησα.

8 Μαϊου 1945: Ο νέος αρχηγός των γερμανικών Δυνάμεων κατοχής στρατηγός Wagener υπογράφει στη Σύμη το πρωτόκολλο της χωρίς όρους παράδοσης της Δωδεκανήσου στους Βρετανούς συμμάχους και στο διοικητή του Ιερού Λόχου, συνταγματάρχη Χριστόδουλο Τσιγάντε.

9 Μαϊου 1945: Αγγλικές δυνάμεις με τμήματα ινδικών ταγμάτων και άνδρες του Ιερού Λόχου αποβιβάζονται στη Ρόδο. Ο λαός της πόλης και των χωριών, κρατώντας ελληνικές σημαίες, τους επιφυλάσσει αποθεωτική υποδοχή. Γίνεται αμέσως η εγκατάσταση των νέων αρχών. Αρχίζει η περίοδος της αγγλοκρατίας στα Δωδεκάνησα.

15 Μαϊου 1945: Φτάνει στη Ρόδο το θρυλικό καταδρομικό “Αβέρωφ” και μαζί του ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Δαμασκηνός, με την ιδιότητα του Αντιβασιλέως, πρώτος Έλληνας αρχηγός που επισκέπτεται τα ελεύθερα πια Δωδεκάνησα.

27 Ιουνίου 1946: Στο Παρίσι και στο Συμβούλιο των Υπουργών των Εξωτερικών των τεσσάρων Δυνάμεων, αποφασίζεται να περιέλθουν τα Δωδεκάνησα στην Ελλάδα. Πρόκειται για απόφαση-σταθμό στην πορεία του δωδεκανησιακού λαού προς την ένωσή του με τη μητέρα Ελλάδα

10 Φεβρουαρίου 1947: Υπογράφεται στο Παρίσι συνθήκη ειρήνης μεταξύ των συμμάχων και των συνασπισμένων Δυνάμεων (και Ελλάδας )και της Ιταλίας, σύμφωνα με την οποία η Ιταλία εκχωρεί στην Ελλάδα με πλήρη κυριαρχία τα νησιά της Δωδεκανήσου και τις παρακείμενες νησίδες.

7 Μαρτίου 1948: 
Ο βασιλιάς των Ελλήνων Παύλος και η βασίλισσα Φρειδερίκη, μέσα σε φρενίτιδα ενθουσιασμού, φτάνουν στη Ρόδο συνοδευόμενοι από τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Κωνσταντίνο Τσαλδάρη, υπουργούς, στρατιωτικούς και άλλους επισήμους. Επικεφαλής της Κεντρικής Δωδεκανησιακής Επιτροπής, οι πρωτεργάτες του δωδεκανησιακού αγώνα, ο ιατρός από την Κάλυμνο Σκεύος Ζερβός και ο πανεπιστημιακός καθηγητής Μιχαήλ Βολονάκης από τη Σύμη. Μετά την ανάκρουση του εθνικού ύμνου, ο υπουργός Εσωτερικών Πέτρος Μαυρομιχάλης διαβάζει από τον εξώστη του διοικητηρίου το βασιλικό διάταγμα της προσάρτησης της Δωδεκανήσου στο ελληνικό κράτος

Η  Ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου στην Ελλάδα έχει και τυπικά πλέον τελεσθεί.

Πηγη: rhodeslibrary.gr

Οι συνθήκες διαβίωσης στα Δωδεκάνησα την περίοδο της Ιταλοκρατίας ήταν πολύ σκληρές. Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν όσα αφηγείται στο περιοδικό μας ηλικιωμένος Ροδίτης  ο οποίος θέλησε να   παραμείνει ανώνυμος .

Κάτω από ποιές συνθήκες ζούσατε στην περίοδο της Ιταλοκρατίας;

Οι συνθήκες ήταν άσχημες,καθώς κυριαρχούσε αναστάτωση.Κάθε μέρα χτυπούσαν σειρήνες και μετά από 10 λεπτά έπεφταν βόμβες και οι Ιταλοί κάνανε συνεχώς επιθέσεις.Ακουγόντουσαν καθημερινά κραυγές και δεν υπήρχε ούτε μια στιγμή που να μην έβλεπες νεκρούς στον δρόμο.

Υπήρχαν στιγμές <<ελευθερίας>>;

Φυσικά.Πολύ άνθρωποι είχαν την δυνατότητα να μετακινούνται σε άλλες περιοχές ,ώστε να ολοκληρώσουν κάποια δουλειά τους, μόνο όμως αν έπαιρναν άδεια από τους Ιταλούς κι αυτοί θεωρούσαν πως η δουλειά των ανθρώπων ήταν ωφελήσιμη για αυτούς.

Έχετε βιώσει κάτι εσείς ή κάποιος συγγενής σας εκείνη την περίοδο;          Όχι εγώ αλλά ο πατέρας μου ο οποίος δούλευε για τους Ιταλούς.Δούλευε καθημερινά στα λιμάνια κι επισκεύαζε ή δημιουργούσε βάρκες για την μετακίνησή τους. Όμως ήταν ένας από τους οποίους οι Ιταλοί δεν επέτρεπαν να ταξιδεύει σε άλλες περιοχές.Έτσι ο πατέρας μου αν και κουρασμένος έπρεπε να υπηρετεί τους Ιταλούς.Παρότι δούλευε για αυτούς οι Έλληνες τον χρησιμοποιούσαν ως κατάσκοπό τους διότι ό,τι έπαιρνε το αυτί του,το έλεγε στους συμπατριώτες του.

Είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή για μένα η ζωή ενός πολύ αγαπημένου μου προσώπου, του παππού μου. Είναι περίπου 88 χρονών και έχει ζήσει μία περιπετειώδες ζωή γεματή ταξίδια και πολλές στιγμές δράσης.

Γεννήθηκε σε ένα πολύ μικρό και όμορφο νησί, τη Σύμη το 1929.Την εποχή εκείνη υπήρχε Ιταλοκρατία, και προερχόταν από μία πολυμελή οικογένεια με πάρα πολλά αδέρφια.Παρά τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν καταφέραν να επιβιώσουν.

Μια εντυπωσιακή ιστορία όπου μου έχει περιγράψει ο παππούς μου είναι όταν την εποχή εκείνη όπου είχαν φύγει οι Γερμανοί και το νησί είχε περάσει στα χέρια των Ιταλών το νησί δεν είχε δρόμους παρά μόνο χωματόδρομους ,αγκάθια και πέτρες. Τότε τα πόδια των κατοίκων του νησιού ήταν ματωμένα.

Μια μέρα ο παππούς μου είχε πάει μαζί με τα αδέρφια του να μαζέψει ξύλα. Καθώς επέστρεφε στο σπίτι του ,μόνος του αφού είχε μείνει τελευταίος, τον πλησίασε ένας Ιταλός ,τον κοίταξε στα μάτια και τον ρώτησε, γιατί είναι τα πόδια του ματωμένα , (στα ιταλικά αφού τα παιδιά μαθαίναν ιταλικά στο σχολείο).Ο παππούς μου του απάντησε επειδή τα εδάφη μας είναι ρημαγμένα από τους Γερμανούς.Τότε την επόμενη ημέρα ο Ιταλός έψαχνε τον παππού μου και αφού τον βρήκε του έδωσε ένα ζευγάρι ολοκαίνουργια παπούτσια.Αλλά πριν του τα δώσει του είπε αυτό να μείνει μεταξύ τους.

Από αυτό το περιστατικό που μου αφηγήθηκε ο παππούς μου ήθελε να ότι μου πει οι Ιταλοί δεν ήταν τόσο κακοί όσο τους περιγράφουν οι σημερινοί άνθρωποι.Αλλά μην ξεχνάμε ότι υπήρχαν άτομα όπου τηρούσαν αυστηρά τους νόμους.

Παρ’όλες αυτές τις δυστυχίες που έχουν περάσει όλοι αυτοί οι ανθρώποι του νησιού δεν έχει σταματήσει να είναι ένας από τους σπουδαιότερους προορισμούς για τους Ιταλούς αυτό το πανέμορφο νησί η ΣΥΜΗ .

]]> https://schoolpress.sch.gr/tastarakia/?feed=rss2&p=983 0 https://schoolpress.sch.gr/tastarakia/?p=987 https://schoolpress.sch.gr/tastarakia/?p=987#comments Sun, 05 Mar 2017 19:14:01 +0000 ΓΙΑΝΝΙΚΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ http://schoolpress.sch.gr/tastarakia/?p=987 της Μαρίας Μαλλιάκα

Για την εκπαίδευση στα χρόνια της Ιταλοκρατίας μίλησε στο περιοδικό μας η κα  85 χρονη κα Ειρήνη , οικογενειακή φίλη συνεργάτη μας η οποία   την περίοδο της Ιταλοκρατίας   ζούσε στην πόλη της Ρόδου  .

-ΠΩΣ ΘΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΑΤΕ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΣΤΑ ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΑ ΧΡΟΝΙΑ?

Θα την χαρακτήριζα ανεπαρκή σχετικά με την ελληνική γνώση ,σε κάποια περίοδο μάλιστα ήταν υποχρεωτικό να παίρνουν μόνο  ιταλική εκπαίδευση και αυτό είχε  ως συνέπεια πολλά παιδιά να σταματήσουν το σχολειό ,ώστε να μην μάθουν ιταλικά και  γίνουν Ιταλοί.

-ΠΟΙΑ ΗΤΑΝ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΙΤΑΛΩΝ  ;ΔΗΛΑΔΗ ΠΩΣ ΠΡΟΣΠΑΘΟΥΣΑΝ ΝΑ ΑΛΛΑΞΟΥΝ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ ΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΙΩΝ ?

Αρχικά ο Μάριο Λάγκο ( ο 1^ος διοικητής Δωδεκανήσων )  εκείνος προσπαθούσε με ήπιο τρόπο να προσεγγίσει τους Έλληνες αλλά η πολιτική του δεν απέδιδε , έτσι έστειλε τον Ντεβέκι ο οποίος ήταν διοικητής και βέβαια πολύ δικτατορικος.Αυτο αποδεικνύεται διότι έκλεισε οριστικά τα ελληνικά σχολεία και ξεκίνησε να εκτελέι Έλληνες  , οι όποιοι δεν άλλαζαν έτσι ώστε να γίνουν Ιταλοί . Ήταν λοιπόν μισητός στον λαο. Μαλιστα έδωσε εντολή να φύγει το υποβρύχιο Del phino και τον 15Αυγουστο το υποβρύχιο πήγε στο λιμάνι της Τήνου και βούλιαξε το αντιτορπιλικό Έλλη. Αυτό όπως ξέρουμε  σήμανε την αρχή  του ελληνοιταλικού πολέμου.

- ΠΩΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΕΡΟΝΤΑΝ ΟΙ ΔΑΣΚΑΛΟΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΩΝ?

Οι δάσκαλοι ήταν αρκετά αυστηροί αλλά με όρεξη και μεράκι να διδάξουν τα παιδιά καθώς είχαν διάθεση να βγουν τα παιδιά μορφωμένα στην κοινωνία

Ανακαλύψτε τις  λέξεις που σχετίζονται με την Ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου

Μάρτιος , Ενσωμάτωση , Δωδεκάνησα , Μουσολίνι, Ιταλοί , Κατοχή , Πόλεμος , Σύνορα , Ελλάδα , Σκλαβιά , Παλικαριά ,τσολιάς 

(πατήστε πάνω στην εικόνα για μεγέθυνση )