Ζούμε σε μια εποχή που η εκπαίδευση αναζητά νέους, ελκυστικούς και δημιουργικούς τρόπους μάθησης. Με αφορμή αυτό οι μαθητές της Δ΄ τάξης του 1ου Δημοτικού Σχολείου Μαλεσίνας , κατά το σχολικό έτος 2018-2019 , υπό την καθοδήγηση του δασκάλου τους, κ. Γιώργου Χαρχαντή, προσέφεραν ένα εξαιρετικό παράδειγμα βιωματικής μάθησης μέσα από το σχέδιο εργασίας «Ένα ταξίδι στο παρελθόν».
Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία απέδειξε στην πράξη πώς το μάθημα της Ιστορίας και της Αρχαιολογίας μπορεί να ξεφύγει από τα στενά όρια της παραδοσιακής αποστήθισης όταν οι μαθητές δεν λειτουργούν ως παθητικοί δέκτες πληροφοριών , αλλά ως ενεργοί ερευνητές, αναλαμβάνουν συγκεκριμένους ρόλους (αρχαιολόγοι, εργάτες ανασκαφής, σχεδιαστές, συντηρητές, μουσειολόγοι) και βιώνοντας με όλες τις αισθήσεις τους όλα τα στάδια μιας πραγματικής επιστημονικής έρευνας, από τη διαμόρφωση του τεχνητού σκάμματος και τη χάραξη καννάβου στην αυλή του σχολείου, μέχρι την αποκάλυψη των ευρημάτων, τη συντήρηση των αγγείων στη σχολική αίθουσα και τη διοργάνωση της τελικής μουσειακής έκθεσης.
Η πολύτιμη εκείνη σχολική εμπειρία δεν παρέμεινε κλεισμένη στους τοίχους της τάξης. Όλη η πορεία του προγράμματος, τα στάδια της ανασκαφής, η συντήρηση , τα εκθέματα και όχι μόνο αποτυπώθηκαν σε ένα ολοκληρωμένο ψηφιακό βιβλίο , προσβάσιμο σε κάθε εκπαιδευτικό, μαθητή ή φιλότεχνο αναγνώστη.
Ένας Δυναμικός Οδηγός Ανακάλυψης
Το ψηφιακό βιβλίο, «Ένα ταξίδι στο παρελθόν – Ανακαλύπτοντας τα μυστικά της Αρχαιολογίας» , σχεδιάστηκε με σκοπό να μετατρέψει τον μαθητή από απλό αναγνώστη σε ενεργό ερευνητή.
Μέσα από τις ψηφιακές του σελίδες, τα παιδιά δεν θα μάθουν μόνο τι βρέθηκε στο παρελθόν, αλλά και πώς εργάζονται οι ειδικοί επιστήμονες: από τη χάραξη του πρώτου τετραγώνου στην ανασκαφή μέχρι τη συντήρηση και την έκθεση των εκθεμάτων σε ένα σύγχρονο μουσείο.
Στο βιβλίο παρουσιάζεται βήμα-βήμα η συναρπαστική διαδρομή ενός ευρήματος:
- Η στιγμή της αποκάλυψής του στο σκάμμα κατά την εικονική ανασκαφή.
- Η φάση της συντήρησης και αποκατάστασης στο εργαστήριο.
- Η τελική του τοποθέτηση στις προθήκες του μουσείου.
- Η γνώση με τις διαφορετικές επιστημονικές ειδικότητες που εμπλέκονται σε κάθε στάδιο.
Δομή και Περιεχόμενα του Ψηφιακού Βιβλίου
Το υλικό του βιβλίου διαρθρώνεται σε οκτώ βασικές ενότητες που καλύπτουν όλο το φάσμα της αρχαιολογικής εμπειρίας:
- Γνωριμία με την Αρχαιολογική Επιστήμη: Εισαγωγή στις βασικές αρχές της Αρχαιολογίας και τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες μελετούν το παρελθόν.
- Ανασκαφή: Παρουσίαση της εικονικής ανασκαφής στην αυλή του σχολείου, με βίντεο από τη δράση των μαθητών, μελέτη των αυθεντικών ευρημάτων και τήρηση ημερολογίου πεδίου.
- Συντήρηση: Περιήγηση στο εργαστήριο συντήρησης & αποκατάστασης, όπου προβάλλεται η διαδικασία συγκόλλησης των οστράκων και η μεταμόρφωση των ευρημάτων («Πριν και Μετά»).
- Καταγραφή – Μουσειακή Έκθεση: Η πορεία των εκθεμάτων «από τον χώρο της αυλής στις προθήκες του ψηφιακού μουσείου», καθώς και η οργάνωση φυσικής έκθεσης στην αίθουσα του σχολείου.
- Δημιουργίες μαθητών: Η «Πινακοθήκη των Αγγειογράφων», όπου φιλοξενούνται οι εικαστικές δημιουργίες των παιδιών και οι χρωματισμοί παραστάσεων πάνω σε αγγεία..
- Διαδραστικό εργαστήριο γνώσεων: Μέσα από διαδραστικές δραστηριότητες, οι μαθητές δοκιμάζουν τις γνώσεις τους γύρω από τα εργαλεία και τη μεθοδολογία της ανασκαφής , αναγνωρίζουν τα στάδια συντήρησης και τα είδη των αρχαίων ευρημάτων και αλληλοεπιδρούν ψηφιακά με τα στάδια οργάνωσης μιας μουσειακής έκθεσης. Στην πράξη έχουμε εφαρμογή της παιγνιώδους μάθησης με ψηφιακό κουίζ , σταυρόλεξο , ασκήσεις και παιχνίδια ρόλων που προσφέρουν άμεση ανατροφοδότηση.
- Γλωσσάρι Αρχαιολογικών Όρων: Συγκέντρωση και επεξήγηση βασικών εννοιών της Αρχαιολογίας.
- Βιβλίο εντυπώσεων: Ψηφιακός χώρος αλληλεπίδρασης, όπου οι επισκέπτες μπορούν να αφήσουν το δικό τους σχόλιο και τις εντυπώσεις τους από την περιήγηση.
Με τη βοήθεια των σύγχρονων ψηφιακών μέσων, η ιστορική γνώση παύει να είναι μια στεγνή αποστήθιση ημερομηνιών και μετατρέπεται σε βιωματική περιπέτεια. Το ψηφιακό αυτό βιβλίο αναδεικνύει με τον καλύτερο τρόπο πώς οι σχολικές δραστηριότητες μπορούν να διατηρηθούν ζωντανές στον χρόνο, προσφέροντας σε μαθητές και εκπαιδευτικούς ένα πολύτιμο εργαλείο γνώσης και δημιουργίας.
Καλούμε τους εκπαιδευτικούς να εμπνευστούν από το παράδειγμα μας και να τολμήσουν αντίστοιχες βιωματικές και διαθεματικές δράσεις. Η μετατροπή του σχολικού χώρου σε πεδίο ανακάλυψης ξεκλειδώνει τη φαντασία και τη δημιουργικότητα των παιδιών.
Προτρέπουμε, επίσης, τους μαθητές, τους γονείς και τους λάτρεις της εκπαίδευσης να ξεφυλλίσουν το ψηφιακό βιβλίο και να ασχοληθούν με τις διαδραστικές ασκήσεις , επιλέγοντας την παρακάτω εικόνα :
