Τοιχόσαυρα (Podarcis_muralis)

Είναι τα πρώτα σπονδυλωτά που απέκτησαν διακριτούς αυχενικούς σπονδύλους και ένα θώρακα λίγο ή πολύ κλειστό. Επίσης, ήταν οι πρώτοι ανώτεροι οργανισμοί που κατάφεραν να προσαρμοστούν πλήρως στη ζωή στην ξηρά και δεν εξαρτώνται από το νερό, όπως τα αμφίβια. Ιδιαίτερη ανάπτυξη γνώρισαν κατά την Ιουρασσική περίοδο (Jurassic), οπότε είχαν εμφανιστεί οι δεινόσαυροι.

Η επιδερμίδα των ερπετών εκδύεται σε λίγο ή πολύ κανονικά χρονικά διαστήματα, τα οποία καθορίζονται από την ηλικία και την κατάσταση των ζώων, καθώς και από την εποχή. Τα νεαρά άτομα εκδύουν το δέρμα τους πιο συχνά από τα ενήλικα, καθώς αυξάνονται προοδευτικά σε μέγεθος. Στην αρχή η παλιά εξωτερική στιβάδα αποκολλάται ελαφρά, χωρίς να αποχωρίζεται από το σώμα, ενώ παράλληλα εκκρίνεται και ένα υγρό μεταξύ της πιο παλιάς και της μόνιμης στιβάδας. Η παλιά στιβάδα απομακρύνεται με το τρίψιμο των ζώων σε πέτρες ή κομμάτια ξύλου. Στα φίδια, αυτή βγαίνει σχεδόν ακέραια, ενώ στις σαύρες βγαίνει τμηματικά.

Κρασπεδωτή χελώνα (Testudo_marginata)

Όπως και τα αμφίβια, τα ερπετά είναι ποικιλόθερμα και είτε ζουν κοντά στην θερμοκρασία του περιβάλλοντος αέρα ή νερού είτε προσλαμβάνουν θερμότητα ηλιαζόμενα ή καθισμένα σε επιφάνειες που ζεσταίνονται από τον ήλιο. Χρειάζονται την ηλιακή θερμότητα για να δραστηριοποιηθούν, αλλά είναι αναγκασμένα να αποσύρονται σε σκιερά σημεία για να αποφύγουν την υπερθέρμανση. Πολλά είδη μειώνουν τις δραστηριότητές τους κατά τις θερμότερες ώρες της ημέρας ή δραστηριοποιούνται μετά τη δύση του ήλιου κατά τους θερμότερους μήνες του χρόνου. Τα ερπετά που ζουν σε εύκρατες περιοχές πέφτουν σε χειμερία νάρκη. Οι λειτουργίες του οργανισμού τους μειώνονται στο ελάχιστο και επανέρχονται στον κανονικό τους ρυθμό την άνοιξη.

Τα περισσότερα ερπετά γεννούν αυγά, τα οποία έχουν μεμβρανώδες (φίδια, σαύρες) ή σκληρό κέλυφος (χελώνες, κροκόδειλοι), ενώ κάποια είδη είναι ζωοτόκα, δηλαδή γεννούν ζωντανά μικρά. Τα νεαρά άτομα μοιάζουν με τους γονείς τους και μπορούν να επιβιώσουν μόνα τους αμέσως μετά τη γέννησή τους.

Η όσφρηση στα ερπετά είναι έντονα αναπτυγμένη και πολλές φορές αντικαθιστά την όραση. Επίσης, τα φίδια φέρουν δηλητηριώδεις αδένες στη βάση της άνω γνάθου, οι οποίοι εκκρίνουν το δηλητήριο σε αύλακα ή κοινότητα των δηλητηριωδών δοντιών. Στην Ελλάδα, τα μόνα φίδια που διαθέτουν ισχυρό δηλητήριο είναι οι οχιές, αλλά ακόμα και αυτές θεωρείται ότι πρέπει να δαγκώσουν πολλές φορές έναν άνθρωπο, για να καταφέρουν τον θάνατό του.

Κοινό γνώρισμα στα διάφορα είδη είναι η μακροβιότητα. Διάφορες χελώνες για παράδειγμα ζουν περισσότερο από 150 χρόνια.Τα ερπετά είναι γνωστά εδώ και 350 εκατομμύρια χρόνια.

Αβλέφαρος (Ablepharus_kitaibellii)

Από τα 100 είδη ερπετών που απαντούν στην Ευρώπη, τα 61 υπάρχουν στην Ελλάδα, ενώ πολυάριθμα είναι τα υποείδη τους, πολλά από τα οποία αποτελούν στενότοπα ενδημικά (πολύ μικρή εξάπλωση, π.χ. μόνο σε ένα νησί). Η ελληνική ερπετοπανίδα είναι η πλουσιότερη της Ευρώπης. Για παράδειγμα, ολόκληρη η Σκανδιναβία αριθμεί 20 μόλις είδη ερπετών!

Τα ερπετά

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Έτσι κατατάσσονται:

• φυτοφάγα: που τρέφονται μόνο με φυτά

• σαρκοφάγα: που τρέφονται με ζώα

• παμφάγα: που τρέφονται και με φυτά και με άλλα ζώα

Άλλο κριτήριο κατάταξης των θηλαστικών είναι ο τρόπος που γεννούν τα μικρά τους.

Έτσι κατατάσσονται:

• σε αυτά που γεννούν πλήρως αναπτυγμένα μικρά και είναι τα περισσότερα.

• σε αυτά που γεννούν μικρά αλλά δεν έχουν αναπτυχθεί πλήρως και η ανάπτυξη των μικρών ολοκληρώνεται σε ένα σάκο που έχει το θηλυκό και λέγεται μάρσιπος. Γι αυτό, αυτά τα θηλαστικά λέγονταιμαρσιποφόρα

• και σε αυτά που γεννούν αβγά
• 

Τα ζώα τώρα που γεννούν πλήρως αναπτυγμένα μικρά και είναι τα περισσότερα τα κατατάσσουμε σε ειδικές υποκατηγορίες ανάλογα με τα χαρακτηριστικά τους:

• σε τρωκτικά: έχουν μακρουλό ρύγχος και τα μπροστινά τους δόντια είναι μεγάλα και κοφτερά για να κόβουν την τροφή τους. Τέτοια είναι ο κάστορας, ο σκίουρος, τα ποντίκια κλπ και αποτελούν την πιο μεγάλη ομάδα θηλαστικών

• σε προβοσκιδωτά: έχουν προβοσκίδα γι αυτό και πήραν αυτό το όνομα. Με την προβοσκίδα τους φέρνουν στο στόμα τους την τροφή και το νερό. Τέτοιο ζώο είναι ο ελέφαντας, το μεγαλύτερο ζώο της ξηράς. Έχουν ακόμα και δυο χαυλιόδοντες για να αμύνονται

• σε οπληφόρα: είναι φυτοφάγα και οι άκρες των δακτύλων τους καταλήγουν σε σκληρές οπλές. Τέτοια είναι τα άλογα, τα πρόβατα, οι αγελάδες, οι κατσίκες, οι καμήλες κλπ

• σε χειρόπτερα: έχουν τα δάχτυλα των μπροστινών ποδιών ενωμένα με μια μεμβράνη. Στα χειρόπτερα ανήκουν οι νυχτερίδες και είναι τα μοναδικά θηλαστικά που πετούν. Είναι νυχτόβια και τρέφονται με έντομα και φρούτα κατά τη διάρκεια πάντα της νύχτας αφού τη μέρα βρίσκονται στις φωλιές τους κρεμασμένες ανάποδα. Μια νυχτερίδα μπορεί να φάει μέχρι 3000 έντομα σε μια μέρα!!

• σε κητώδη: τέτοια είναι η φάλαινα και το δελφίνι. Ζουν στο νερό αναπνέοντας όμως με πνεύμονες και γι αυτό ανεβαίνουν συχνά στην επιφάνεια της θάλασσας για να αναπνεύσουν οξυγόνο της ατμόσφαιρας. Τα μπροστινά άκρα τους έχουν μετατραπεί σε πτερύγια ενώ τα πίσω έχουν εξαφανιστεί. Το μεγαλύτερο θηλαστικό στον κόσμο είναι η γαλάζια φάλαινα που μπορεί και να ξεπεράσει τα 30 μ. μήκος και 150 τόνους βάρος. Παρόλο όμως το μέγεθός της δεν έχει δόντια και έτσι τρέφεται με μικροσκοπικές γαρίδες!!

 

• σε σαρκοφάγα: είναι καλοί κυνηγοί, έχουν οξύτατη όραση και εξαιρετική όσφρηση. Έτσι εντοπίζουν εύκολα τα θύματά τους, τα οποία αρπάζουν με τα γαμψά τους νύχια και τα σουβλερά τους δόντια. Τέτοια είναι το λιοντάρι, η τίγρης, το τσακάλι, ο λύκος, η αλεπού κλπ

• σε πρωτεύοντα: είναι ζώα με αναπτυγμένο εγκέφαλο και έχουν τη δυνατότητα να στέκονται στα δυο τους πόδια και να περπατούν. Τέτοια είναι ο χιμπαντζής, ο γορίλας κλπ. Σε αυτή την κατηγορία ανήκει και ο άνθρωπος

Ο Κόσμος των Ζώων – Τα Θηλαστικά

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]