Η περίοδος της Αποκριάς στη Νάουσα Ημαθίας είναι συνδεδεμένη με την ιστορία, τα ήθη και την παράδοση της περιοχής. Το πανάρχαιο έθιμο “Γενίτσαροι και Μπούλες” λαμβάνει χώρα τις δύο Κυριακές της Αποκριάς, με πρωταγωνιστές τους ανύπαντρους νέους της πόλης. Το δρώμενο αυτό δημιουργεί μια ξεχωριστή ατμόσφαιρα και αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτιστικής ταυτότητας της Νάουσας.
Το έθιμο αυτό έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα και στη λατρεία του θεού Διονύσου. Ωστόσο, με τη μορφή που γνωρίζουμε σήμερα, εμφανίζεται για πρώτη φορά το 1705, ως πράξη άμυνας απέναντι στους Οθωμανούς. Τη χρονιά εκείνη, πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά παιδομάζωμα και οι Ναουσαίοι σκότωσαν τον απεσταλμένο του σουλτάνου, ως ένδειξη αντίστασης. Έτσι, μετά από αυτή τους την πράξη, αναγκάστηκαν να φύγουν κλέφτες στα βουνά, όπου και βρήκαν μοιραίο τέλος. Τον επόμενο χρόνο, οι νέοι της πόλης φόρεσαν τον “Πρόσωπο”, έραψαν στο στήθος τους ασημικά για προστασία και αναπαρέστησαν όσα είχαν γίνει το 1705.
Τα βασικότερα χαρακτηριστικά του εθίμου είναι οι παραδοσιακές φορεσιές του “Γενίτσαρου και της Μπούλας” με τους συμβολισμούς τους σε κάθε λεπτομέρεια: α) Το λευκό χρώμα του Προσώπου συμβολίζει το νεκρικό στοιχείο και το κόκκινο την Ανάσταση, β) Το “Ταράμπουλο”, δηλαδή το, τεσσάρων μέτρων, μαντήλι που φορούν μαζί με τον “Πρόσωπο” συμβολίζει το σάβανο που τους τύλιγαν, γ) Το σχεδιασμένο μουστάκι στην προσωπίδα συμβολίζει τη μη υποταγή τους και δ) Η καρφίτσα υποδηλώνει τον οβολό για τον βαρκάρη που θα τους μεταφέρει στον άλλο κόσμο.
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει επίσης η πορεία των “Γενίτσαρων”, η οποία γίνεται σε “μπουλούκι”, ώστε να μην είναι εύκολα διακριτοί από τους Τούρκους, καθώς και το γεγονός ότι ηγούνται από τον αρχηγό τους, ο οποίος, σύμφωνα με το έθιμο, έρχεται σε διαπραγματεύσεις. Ανάμεσα στους “Γενίτσαρους” βρίσκεται και η “Μπούλα” την οποία αναπαριστά κάποιος άντρας και έχει έντονο συμβολικό χαρακτήρα.
Στη σημερινή εποχή, το τελετουργικό έχει ως στόχο την πλήρη αναβίωση των γεγονότων του 1705. Συγκεκριμένα, ξεκινά νωρίς το πρωί με τον αποχαιρετισμό των “Γενίτσαρων” από τις μανάδες τους σαν να είναι η τελευταία φορά που τους αντικρίζουν. Η διαδρομή για το Δημαρχείο της πόλης συνοδεύεται από τη νεκρική μουσική του ζουρνά και του νταουλιού, χωρίς χορό. Όταν το μπουλούκι φτάσει στο Δημαρχείο, γίνεται το προσκύνημα και ο αρχηγός ανεβαίνει, για να ζητήσει την άδεια από τον δήμαρχο, προκειμένου να τελεστεί το έθιμο. Όταν βγει στο παράθυρο και δώσει τα χέρια με τον δήμαρχο, ξεκινά ο χορός στους δρόμους της πόλης, ο οποίος ολοκληρώνεται το βράδυ με την αποκάλυψη των προσώπων των “Γενίτσαρων” στην πλατεία των Αλωνιών.
Συνοψίζοντας, το έθιμο των «Γενίτσαρων και Μπούλων» αποτελεί ζωντανή μαρτυρία της ιστορίας και της παράδοσης της Νάουσας. Μέσα από τις φορεσιές, τους χορούς και τα τελετουργικά, οι νέοι της πόλης αναβιώνουν γεγονότα του παρελθόντος, διατηρώντας ζωντανή την πολιτιστική ταυτότητα και την πλούσια κληρονομιά της περιοχής.
