Πώς να νικήσεις το άγχος των Πανελλαδικών Εξετάσεων
Μια συνέντευξη με τον ψυχολόγο κ. Αθανάσιο Παππά και την κοινωνική λειτουργό του σχολείου μας κ. Μαρία Ελένη Στρατίκη
Είναι το άγχος πάντα αρνητικό ή μπορεί να λειτουργήσει και ως κίνητρο για έναν υποψήφιο;
Γενικά έχει επικρατήσει η εντύπωση ότι το άγχος είναι πάντα αρνητικό και άτομα το οποίο τείνουν να αναστατώνονται εύκολα συνήθως έχει προηγηθεί μία αγχώδη σκέψη, μια εικόνα που έρχεται στο μυαλό και σχετίζεται με προσδοκίες, σενάρια κ.λ.π. Ένας μαθητής/τρια που διακατέχεται από αγχώδεις σκέψεις τις οποίες δεν μπορεί να τις διαχειριστεί ψύχραιμα, αντί να κινητοποιηθεί, μπορεί να παραλύσει ξεχνώντας και αρκετά από τα οποία ήδη ξέρει σίγουρα. Αντίθετα, το άγχος που για έναν άλλον μαθητή θεωρείται δημιουργικό και ελεγχόμενο, βοηθά ως κίνητρο. Αυτό συμβαίνει, επειδή ταυτόχρονα ο μαθητής έχει να δώσει αρκετές απαντήσεις σε σκέψεις που ενδέχεται να έρθουν σε μια στιγμή αξιολόγησης, γνωρίζει ήδη τρόπους και στρατηγικές οι οποίες τον βοηθούν να διατηρεί την ψυχραιμία του καθώς διαβάζει το γραπτό και επεξεργάζεται το πώς θα ξεκινήσει.
Ποια είναι τα σωματικά συμπτώματα που δείχνουν ότι ένας μαθητής έχει ξεπεράσει τα όριά του;
Όταν το άγχος και κυρίως, οι σκέψεις εκείνες που το πυροδοτούν δεν τεθούν υπό έλεγχο και αξιολόγηση, αυτό δημιουργεί δυσφορία στον μαθητή/τρια, οπότε η παρατεταμένη έκθεση σε αυτή την κατάσταση αυξάνει την κορτιζόλη και μπορεί να προκαλέσει σωματικές αντιδράσεις, όπως για παράδειγμα πονοκέφαλο και σφίξιμο στο στομάχι, ταχυπαλμίες, ζάλη και ένα συνδυασμό συμπτωμάτων που σχετίζονται με ένα επεισόδιο πανικού.
Τι μπορεί να κάνει ένας μαθητής τη στιγμή που νιώθει ότι μπλοκάρει πάνω από το γραπτό;
Αν συμβεί ο μαθητής να μπλοκάρει πάνω από το γραπτό τότε μπορεί να προβεί σε κάποιες ενέργειες για να βοηθηθεί. Αρχικά μπορεί να υπενθυμίσει στον εαυτό του συμβουλές τις οποίες έχει ήδη μάθει, δηλαδή συμβουλές διαχείρισης κατάστασης. Αυτές οι συμβουλές είναι σύντομες απαντήσεις για την αντιμετώπιση του άγχους ενώ έχει «μπλοκάρει», είναι απαντήσεις καθησυχαστικές, ενθαρρυντικές αλλά και πρακτικά χρήσιμες για να οδηγηθεί εποικοδομητικά. Για παράδειγμα,
- Αν δεν μου έρχεται με το πρώτο η απάντηση θα διαβάσω πιο προσεκτικά την ερώτηση 2-3 φορές και θα πάρω τον χρόνο να την επεξεργαστώ καλύτερα.
- Διαβάζοντας καλύτερα και συγκεντρωμένα την ερώτηση, έχω καλύτερες πιθανότητες να θυμηθώ όσο γίνεται περισσότερα πράγματα. Εξάλλου σκοπός είναι να γίνει η αρχή!
- Δίνω το χρόνο στον εαυτό μου να ανακτήσει πληροφορίες.
- Ένας άλλος τρόπος είναι να ασχοληθεί ο/η μαθητής/τρια με μια άλλη ερώτηση (θέμα) που γνωρίζει καλύτερα ώστε να αποκτήσει αυτοπεποίθηση. Ο σκοπός δεν είναι απαραίτητα το «τέλειο», το «πρέπει να το κάνω έτσι», αλλά βήμα-βήμα ξεκινώ από τα εύκολα για μένα και προσπαθώ να απαντήσω στο καλύτερο δυνατό βαθμό και για το δύσκολο θέμα.
- Μια γουλιά νερό βοηθάει να ξεχαστεί λίγο και να επανέλθει από την αρχή πάλι
- Τρεις απλές αναπνοές βοηθάνε επίσης (εισπνοή – εκπνοή).
Πόσο σημαντικό ρόλο παίζει το πρόγραμμα ύπνου και διατροφής στην ψυχολογία μας κατά την προετοιμασία;
Ο ύπνος και η διατροφή είναι το «καύσιμο» του εγκεφάλου. Αν ο μαθητής/τρια δεν κοιμάται 7-8 ώρες, η μνήμη δεν μπορεί να αποθηκεύσει όσα διάβασε την ημέρα. Η διατροφή είναι, εξίσου, σημαντική καθώς τα σταθερά γεύματα αποτρέπουν από απότομες πτώσεις ενέργειας και τη νευρικότητα ως φυσικό επακόλουθο.
Ποιο είναι το συχνότερο λάθος που κάνουν οι γονείς και αυξάνουν την πίεση τα παιδιά τους;
Το πιο συχνό λάθος των γονιών είναι, όταν οι δικές τους προσδοκίες μπορεί να διαφέρουν από τις ανάγκες και την ιδιαιτερότητα του παιδιού τους. Οι παρεμβατικοί γονείς που εκφράζουν προσδοκίες αναμφίβολα αυξάνουν την πίεση στο παιδί τους, καθώς συμβαίνει, κάποιες φορές, εκείνες να μην βασίζονται στις ανάγκες του παιδιού, άλλα στην επιθυμία να καλυφθούν ειδικές ανάγκες, θέλω, πρέπει. Η ταύτιση της επιτυχίας του παιδιού, δηλαδή, με τη δική τους επιτυχία. Ορισμένοι γονείς, πιο σπάνια, δείχνουν ότι η αξία του παιδιού εξαρτάται από τον βαθμό και με αυτό τον τρόπο αυξάνουν το φόβο της αποτυχίας και το παιδί τους νιώθει ότι θα τους απογοητεύσει αν δεν τα πάει καλά. Τα παιδιά δεν τα φοβίζει τόσο το να μην πάνε καλά στις εξετάσεις όσο το να σταματήσουν να είναι σημαντικά και αποδεκτά από τους γονείς.
Ποιους τρόπους θα μας προτείνατε ώστε να μπορεί ένας μαθητής να διαχειριστεί το άγχος των εξετάσεων;
Ένας μαθητής/τρια μπορεί να διαχειριστεί το άγχος των εξετάσεων αρκετά νωρίτερα, με κατάλληλη συμβουλευτική καθοδήγηση η οποία θα του μάθει να αναγνωρίζει και να θυμάται ότι οι Πανελλαδικές εξετάσεις είναι μια δοκιμασία, μια εξέταση όπως και άλλες που έχει ήδη βιώσει, όπως των αγγλικών κατά μία έννοια, με τη διαφορά ότι είναι ένας διαγωνισμός ταχύτητας και μνήμης σε μια συγκεκριμένη στιγμή της ζωής του για την οποία έχει προετοιμαστεί χρόνια τώρα και έχει κάνει αρκετές προσομοιώσεις. Σχετικά με το άγχος της επίδοσης μαθαίνει να θυμίζει στον εαυτό του ότι ο βαθμός δείχνει πόσο καλά έγραψε σε ένα μάθημα εκείνη την ημέρα και σε καμιά περίπτωση δεν δείχνει την ευφυΐα του, την αξία του ως άνθρωπος, ούτε το πόσο μακριά μπορεί να φτάσει στη ζωή του. Γιατί υπάρχει αφενός και η δεύτερη ευκαιρία και αφετέρου η μόρφωση είναι δια βίου διαδικασία κατά την οποία θα εξελίσσεται αλλά και θα αλλάζει αν χρειαστεί αυτό που θέλει από τη ζωή του.
Εμπιστεύσου την αποτυχία, φέρνει δώρα και αυτή!!!
Καλή δύναμη σε όλους σας!
Ευχαριστούμε πολύ τον ψυχολόγο του σχολείου μας κ.Αθανάσιο Παππά και την κοινωνική λειτουργό κ. Μαρία Ελένη Στρατίκη για τις πολύτιμες συμβουλές τους.
