Στόχος της ημερίδας ήταν το θέμα της παραπληροφόρησης και τα fake news, ένα σύγχρονο και σημαντικό πρόβλημα της σύγχρονης εποχής, της ψηφιακής εικόνας και της τεχνητής νοημοσύνης.  Τον άξονα της παραπληροφόρησης πραγματεύεται και η ομάδα EPAS  του σχολείου μας και ήταν μια ευκαιρία να παρακολουθήσει πώς πραγματεύεται το θέμα ένα άλλο σχολείο, να συλλέξει πληροφορίες και να αλληλεπιδράσει με την άλλη ομάδα.

Ευχαριστούμε πολύ την ομάδα EPAS του 1ου Πειραματικού Σχολείου Καρδίτσας για την πολύ ωραία και ενδιαφέρουσα εκδήλωση.

Οι μαθητές/τριες Πρέσβεις του σχολείου μας παρουσίασαν μήνυμα της Προέδρου του Ευρωπαϊκού κοινοβουλίου, Roberta Metsola, καθώς και τις δράσεις που ανέπτυξαν κατά τη διάρκεια του Προγράμματος. Τους εξήγησαν τους στόχους του Προγράμματος και το Euroscola όπου θα συμμετέχει το σχολείο μας. Οι μαθητές/τριες του Πολωνικού σχολείου ενημερώθηκαν, εντυπωσιάστηκαν και επέδειξαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για να συμμετάσχουν κι οι ίδιοι, την επόμενη πια χρονιά.

Το θέμα του Πολωνικού Σχολείου ήταν η οικολογία και οι μαθητές-πρέσβεις τους έδειξαν την αφίσα που έκαναν την προηγούμενη χρονιά για την κλιματική αλλαγή και την ερημοποίηση. Στη συνέχεια, τους παρουσίασαν ένα τουριστικό οδηγό σε μορφή flip από την ιστοσελίδα του σχολείου για τον Όλυμπο. Τον τουριστικό οδηγό τον εκπόνησαν στο πλαίσιο περιβαλλοντικού προγράμματος της προηγούμενης χρονιάς. Στο τέλος, παρουσίασαν το info point όπου έβγαλαν αναμνηστικές φωτογραφίες.

Οι Πολωνοί μαθητές/τριες παρουσίασαν με τη σειρά τους, το εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας τους και τις δράσεις τους γύρω από το Πρόγραμμά τους, “Eco Steps Through Europe”. Ήταν μια πολύ εποικοδομητική συνάντηση κι ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των μαθητών/τριών.

Με μεγάλη χαρά η ευρωβουλευτής συνομίλησε με τους μαθητές/τριες και απάντησε σε ερωτήσεις τους σχετικά με τη λειτουργία και τον τρόπο λήψης αποφάσεων των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής  Ένωσης. Επίσης, συνεχάρη τα παιδιά για τη συμμετοχή τους στο Πρόγραμμα και το ενδιαφέρον τους για την Ευρώπη και τόνισε τη σημασία των Ευρωεκλογών της 9^ης Ιουνίου 2024 και την ανάγκη  συμμετοχής των πολιτών σε αυτές.

Οι υπεύθυνες καθηγήτριες του Προγράμματος Δρ. Ξανθίππη Καραβίδα, Διευθύντρια, η κ. Ειρήνη Παπά και κ. Παναγιώτα Θεοδωροπούλου ευχαριστούμε θερμά τον  κ. Δημήτριο Ντόζη, Προϊστάμενο Τμήματος Ενημέρωσης Ραδιοφώνου της Διεύθυνσης Ενημέρωσης της Γενικής Διεύθυνσης ΕΡΤ3 και τους δημοσιογράφους κ. Μαρία Τσακίρη και κ. Γιώργο Τούλα που μας φιλοξένησαν στις εκπομπές τους. Επίσης, ευχαριστούμε τον κ. Δημήτρη Καραμαούνα που παραχώρησε συνέντευξη στους μαθητές/τριες για την ελευθερία του Τύπου και την παραπληροφόρηση.

Ιάσων Οφείδης, Υποψήφιος Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Yale – Electrical Engineering

~Ποιοι είναι οι κίνδυνοι που απορρέουν από την εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης; Μπορεί να μας οδηγήσει σε εσφαλμένα συμπεράσματα;

• Κίνδυνοι

Μιας και η τεχνητή νοημοσύνη γίνεται αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας μας, συνοδεύεται και από πιθανούς κινδύνους σε πολλές εκφάνσεις της.

Στόχοι / Ηθικά διλήμματα:

Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί ένα εργαλείο, επομένως, μπορεί να χρησιμοποιηθεί εξίσου για καλό και για κακό σκοπό. Εξαρτάται από το ποιος την χειρίζεται και τις βλέψεις του. Για παράδειγμα, η τεχνητή νοημοσύνη έχει πολλές εφαρμογές στην Ιατρική, βελτιώνοντας σημαντικά τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων, μέσα από την παρακολούθηση συμπτωμάτων, την διάγνωση ασθενειών και την ενημέρωση σχετικά με κατάλληλες θεραπείες. Σε αντίθεση, ένας σχετικά νέος τομέας της ΤΝ, to Generative AI, χρησιμοποιείται ως μέσο παραπληροφόρησης στα λεγόμενα DeepFake videos, όπου άνθρωποι παρουσιάζονται να λένε και να κάνουν πράγματα που δεν έχουν πει ή κάνει ποτέ. Ωστόσο, δεν είναι όλες οι περιπτώσεις εύκολα διαχωρίσιμες και καμία τεχνολογική εξέλιξη δεν παρουσιάζει μόνο οφέλη ή μόνο κινδύνους. Γι΄αυτόν τον λόγο, είναι απαραίτητη η θέσπιση νόμων και κανονισμών που θα ρυθμίσουν τη σωστή χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, κάτι που αυτή την στιγμή αποτελεί αντικείμενο σκέψης και συζήτησης σε νομοθετικά όργανα των περισσότερων κρατών.

Απώλεια κριτικής σκέψης:

Ένας λιγότερο ευδιάκριτος κίνδυνος της τεχνητής νοημοσύνης αφορά την ολοένα αυξανόμενη εξάρτηση του ανθρώπου σε αυτήν. Όσο εξοικειώνεται στην χρήση της, ο άνθρωπος μαθαίνει να στηρίζεται και να την εμπιστεύεται ολοένα και περισσότερο στην καθημερινότητα του, λόγω της ευκολίας που παρέχει. Σε αντάλλαγμα για αυτήν την ευκολία, ο άνθρωπος επαναπαύεται και σταματάει να εξετάζει κατά πόσο αυτές οι λύσεις που του δίνει είναι λογικές ή ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Η τεχνητή νοημοσύνη θα πρέπει να χρησιμοποιείται ενημερωτικά, για εγκυκλοπαιδικές γνώσεις.

• Εσφαλμένα συμπεράσματα

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί ασφαλώς να οδηγήσει σε εσφαλμένα συμπεράσματα. Ας κάνουμε ένα βήμα πίσω για να κοιτάξουμε το πώς ορίζεται η ίδια η τεχνητή νοημοσύνη:
“Η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιεί αλγορίθμους και στατιστικά μοντέλα προκειμένου να επιτρέψει τις μηχανές να “μάθουν” από δεδομένα, να αναγνωρίσουν πρότυπα/μοτίβα και να πάρουν αποφάσεις ή να προβλέψουν μελλοντικές καταστάσεις.”

Συνεπώς, βασίζεται κατά κόρον σε δεδομένα, δηλαδή σε προηγούμενες καταστάσεις και συνθήκες για να πάρει αποφάσεις για το μέλλον. Ωστόσο, τα δεδομένα που θα χρησιμοποιήσει ο εκάστοτε αλγόριθμος ή μοντέλο, παρέχονται από τον άνθρωπο στην μηχανή. Αν τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται είναι μη αντιπροσωπευτικά του προβλήματος ή χαρακτηρίζονται από προκαταλήψεις, με ή χωρίς την γνώση του ανθρώπου πίσω από το μοντέλο, οδηγούμαστε σχεδόν σίγουρα σε λάθος αποφάσεις.

Για παράδειγμα, ας υποθέσουμε ότι βρισκόμαστε σε μια εταιρεία ως εργοδότες όπου δημιουργήθηκαν καινούργιες θέσεις εργασίας και βρισκόμαστε στη διαδικασία πρόσληψης εργαζομένων. Γι’ αυτό το λόγο καταφεύγουμε στην τεχνητή νοημοσύνη, προκειμένου να δημιουργήσουμε ένα μοντέλο το οποίο θα αξιολογεί και θα διαλέγει τους υποψηφίους με βάσει τα χαρακτηριστικά τους και τις δεξιότητές τους. Για την εκπαίδευση αυτού του μοντέλου θα χρησιμοποιήσουμε ιστορικά δεδομένα από παλιότερες επιτυχείς προσλήψεις. Εάν τα ιστορικά δεδομένα που χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση παρουσιάζουν προκαταλήψεις, όπως το φύλο ή τις φυλετικές ανισότητες στις πρακτικές πρόσληψης, το μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης μπορεί ακούσια να “μάθει” και να διαιωνίσει αυτές τις προκαταλήψεις. Κατά συνέπεια, το μοντέλο μπορεί να ευνοεί άδικα ορισμένες δημογραφικές ομάδες έναντι άλλων (πχ. εθνικότητα), οδηγώντας σε μεροληπτικά αποτελέσματα στις συστάσεις εργασίας, ενισχύοντας τις υπάρχουσες προκαταλήψεις και ενδεχομένως συμβάλλοντας σε κοινωνικές ανισότητες.

Από αυτό το παράδειγμα, γίνεται αντιληπτό πως η αξιοπιστία της τεχνητής νοημοσύνης εξαρτάται κυρίως από τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευσή της, και πως κάλλιστα μπορούμε να οδηγηθούμε σε επισφαλή συμπεράσματα, ειδικά αν δεν έχει προηγηθεί συστηματική μελέτη και προσεκτικός σχεδιασμός.

~Είμαστε σε μια περίοδο ανησυχίας για την επικράτηση της τεχνητής νοημοσύνης και της τεχνολογίας σε βάρους του ανθρώπου. Πιστεύετε ότι θα χρειάζεται πάντα ο ανθρώπινος παράγοντας δίπλα από τις τεχνολογικές εξελίξεις;

Είναι φυσικό να δημιουργούνται ανησυχίες και επιφυλάξεις, δεδομένου ότι η πλειονότητα του πληθυσμού δεν γνωρίζει πώς λειτουργεί η τεχνητή νοημοσύνη.

Πιστεύω πως ναι, η παρουσία του ανθρώπου δίπλα, ή καλύτερα, πίσω από τις τεχνολογικές εξελίξεις είναι αναγκαία, τουλάχιστον στο άμεσο μέλλον. Ο ρόλος του ανθρώπου, για αρχή, είναι να σχεδιάζει μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης που θα μπορούν να επιλύσουν συγκεκριμένα προβλήματα. Συνεπώς, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να απαντήσει σε ερωτήματα, αλλά δυσκολεύεται να τα θέσει και να αντιληφθεί την ύπαρξή τους.

Επίσης, το συγκεκριμένο ερώτημα περί παρουσίας του ανθρώπου στις τεχνολογικές εξελίξεις πραγματεύεται ένας σχετικά νέος χώρος στην έρευνα της τεχνητής νοημοσύνης που καλείται AI explainability (Εξηγησιμότητα της τεχνητής νοημοσύνης). Ο σκοπός της είναι να βοηθήσει στην εξήγηση και κατανόηση των ευφυών συστημάτων που αποτελούν την τεχνητή νοημοσύνη και στο πώς λαμβάνουν αποφάσεις. Ένα μεγάλο μέρος της, είναι τα λεγόμενα μοντέλα μαύρου κουτιού (black box models), τα οποία επιλύουν προβλήματα με αυξημένη ακρίβεια, χωρίς ωστόσο να είναι εύκολα κατανοητό το πώς οδηγούνται σε αυτές τις λύσεις. Αυτό, αν και είναι αρκετό για πολλές εφαρμογές, ενέχει κινδύνους που αποτρέπουν την χρήση τους σε προβλήματα υψίστης σημασίας, όπως το σύστημα υγείας. Ένα παράδειγμα δυνητικά επικίνδυνου μοντέλου τεχνητής νοημοσύνης “μαύρου κουτιού” είναι η υγειονομική περίθαλψη, όπου ένας αλγόριθμος λαμβάνει κρίσιμες αποφάσεις σχετικά με τις διαγνώσεις ασθενών ή τα σχέδια θεραπείας χωρίς να παρέχει σαφείς εξηγήσεις για τις συστάσεις του. Εάν το μοντέλο λειτουργεί ως “μαύρο κουτί”, οι επαγγελματίες υγείας μπορεί να μην κατανοούν πλήρως τους παράγοντες που επηρεάζουν τις αποφάσεις του εργαλείου, οδηγώντας σε πιθανές λανθασμένες διαγνώσεις, ακατάλληλες θεραπείες και σε κίνδυνο την ασφάλεια των ασθενών.

Εν ολίγοις, πιστεύω, πως θα πρέπει να φανταζόμαστε την τεχνητή νοημοσύνη πιο πολύ σε ρόλο βοηθού (ή συγκυβερνήτη όπως την χαρακτηρίζει η “Microsoft”) παρά ως κάτι που δύναται να σταθεί αυτόνομα, τουλάχιστον για την επόμενη δεκαετία.

Στο webinar οι μαθητές/τριες ενημερώθηκαν σχετικά με το Πρόγραμμα EPAS και τους βασικούς στόχους του.

Στη συνέχεια αναπτύχθηκαν προτάσεις και δράσεις που μπορούν να αναλάβουν οι μαθητές/τριες και στο τέλος απαντήθηκαν ερωτήσεις τους.

Το Πρόγραμμα   «Σχολεία–Πρέσβεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου» έχει ως στόχο την ενίσχυση της γνώσης των νέων για τη λειτουργία της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τις βασικές αξίες, τους στόχους και τους βασικούς θεσμούς της, τον τρόπο λήψης αποφάσεων και γενικά την εμπέδωση της έννοιας της ενεργού πολιτειότητας.

Το 1^ο ΓΕΛ έχει ανακηρυχτεί «Σχολείο-Πρέσβης» και συνεχίζει το Πρόγραμμα για δεύτερη σχολική χρονιά.

Το πρόγραμμα, διάρκειας τεσσάρων διδακτικών ωρών, περιλάμβανε υποδειγματική Θεία Λειτουργία, πρωινό κέρασμα στην αίθουσα του Ιερού Ναού και περιήγηση στο εσωτερικό του.

Οι μαθητές μας, μέσω της βιωματικής μάθησης, είχαν τη δυνατότητα να κατανοήσουν σε βάθος τα τελούμενα στη Θεία Λειτουργία, να βιώσουν τη χαρά της ενότητας και κοινωνίας  μέσα στο πλαίσιο της ενοριακής ζωής και να εμπλουτίσουν τις γνώσεις τους αναφορικά με τους αρχιτεκτονικούς τύπους της ναοδομίας, τα μέρη του Ναού, τους αγιογραφικούς κύκλους και τα λειτουργικά σκεύη.

Το σχολείο μας εκφράζει τις ευχαριστίες του στον πανοσιολογιότατο αρχιμανδρίτη π. Αγαθόνικο Καραβαντέ, προϊστάμενο του Ιερού Ναού Αγίας Παρασκευής Κατερίνης, για την αβραμιαία φιλοξενία, στις κυρίες που επιμελήθηκαν το πρωινό κέρασμα και στους υπεύθυνους του Ιερού Ναού για τη συνεισφορά και διακονία τους, ώστε η διδακτικές επισκέψεις να έχουν το επιθυμητό αποτέλεσμα, προς όφελος των παιδιών μας.

Ευχαριστίες εκφράζουμε και στον Σύμβουλο Εκπαίδευσης Θεολόγων Δυτικής Μακεδονίας, Πιερίας και Ιωαννίνων κ. Νικόλαο Ματθαίου, ο οποίος συμμετείχε στην διδακτική επίσκεψη στις 2 Νοεμβρίου.

Στο συγκεκριμένο πρόγραμμα οι μαθητές και οι μαθήτριες είχαν την ευκαιρία να εξερευνήσουν και να μάθουν βιωματικά για την βιοποικιλότητα του Ολύμπου (παρατήρηση της χλωρίδας και της πανίδας) πεζοπορώντας σε δύο προτεινόμενα μονοπάτια.

Συνοδοί καθηγητές: Αναστασίου Ελισάβετ, Πιτσιόρλα Ελένη, Αναγνώστου Δημήτριος.