Υδραγωγείο είναι ένα κανάλι που κατασκευάζεται για να μεταφέρεται το νερό από ένα σημείο σε άλλο.
Το νερό είναι σημαντικό για μία πόλη διότι επιτρέπει στους κατοίκους της να έχουν πρόσβαση σε αυτό. Επίσης όταν οι αρχαίοι Έλληνες οργανώθηκαν σε πόλεις δεν επαρκούσε το νερό των ποταμών και των λιμνών για την κάλυψη των αναγκών τους. Έτσι χρειάστηκε να κατασκευάσουν δίκτυα μεταφοράς και διανομής νερού.
Ίχνη παλαιών υδραγωγείων έχουν βρεθεί έως τώρα στην αρχαία πόλη της Τύρου, στην κοιλάδα του Νείλου, στην κεντρική Αμερική και σε πολλά άλλα μέρη (π.χ. Κίνα).
Οι Ρωμαίοι μπόρεσαν να μεταφέρουν νερό σε όλη την Αυτοκρατορία τους με τη βοήθεια ενός συστήματος υδραγωγείων. Τα υπέργεια ανοιχτά κανάλια μεταφοράς νερού πάνω σε αψίδες είναι τα πιο εντυπωσιακά έργα τους.
Δύο αξιοθαύμαστα έργα ήταν το Αδριάνειο και το Ευπαλίνειο υδραγωγείο.
Οι ομοιότητές τους είναι οι εξής:
• Και τα δύο υδραγωγεία κατασκευάστηκαν για να μεταφέρουν νερό από μακρινές πηγές στις πόλεις για να καλύψουν τις ανάγκες των κατοίκων.
• Βασίστηκαν σε τεχνολογικά πρωτοποριακές τεχνικές για την εποχή τους (π.χ. χρήση τούνελ).
Όμως έχουν και τις ακόλουθες διαφορές:
• Το Αδριάνειο υδραγωγείο κατασκευάστηκε τον 2ο αιώνα μ.Χ. στην Αθήνα ενώ το Ευπαλίνειο τον 6ο αιώνα π.Χ. στη Σάμο.
• Το μήκος του Ευπαλίνειου υδραγωγείου ήταν περίπου ένα χιλιόμετρο ενώ του Αδριάνειου περίπου 25 χλμ.
• Μολονότι και τα δύο ήταν υπόγεια, το Ευπαλίνειο κατασκευάστηκε από δύο ομάδες εργατών που έσκαβαν από αντίθετες κατευθύνσεις, ενώ το Αδριάνειο σκάφτηκε από τη μία μεριά προς την άλλη.
• Το ένα ήταν έργο του μηχανικού Ευπαλίνου, ενώ το άλλο του αυτοκράτορα Αδριανού.
Τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν οι Αθηναίοι σχετικά με την ύδρευση ήταν πως δεν υπήρχαν πολλές πηγές και ο Ιλισσός δεν είχε νερό όλο τον χρόνο. Όλα αυτά είχαν ως αποτέλεσμα να υπάρχει λειψυδρία στην περιοχή.
Τα σύγχρονα συστήματα ύδρευσης κατασκευάζονται με τεχνολογία που αποτελεί εξέλιξη εκείνης των αρχαίων Ελλήνων. Οι αρχαιολογικοί χώροι αυτοί προσελκύουν τουρίστες που γνωρίζουν την αρχαία τεχνολογία και ζωή των Ελλήνων. Τα αρχαία υδραγωγεία δε χρησιμοποιούνται πια για την ύδρευση των πόλεων. Λίγα από αυτά αξιοποιούνται για την αποθήκευση νερού και κάποια υπάρχουν σε απομακρυσμένα ή παραδοσιακά χωριά.
Συμπερασματικά, τα υδραγωγεία ήταν πολύ σημαντικά για την αρχαία Ελλάδα. Με τη χρήση τους λύθηκε το πρόβλημα της λειψυδρίας που αντιμετώπιζαν οι αρχαίοι Έλληνες. Αυτά τα έργα τους παρείχαν νερό, ώστε να καλύψουν τις καθημερινές τους ανάγκες (π.χ. άρδευση των χωραφιών). Στη σημερινή εποχή λόγω της κλιματικής αλλαγής εμφανίζονται ξανά έντονα προβλήματα λειψυδρίας σε πολλές περιοχές του πλανήτη. Οι άνθρωποι θα πρέπει να σκεφτούν καινοτόμες λύσεις για να την αντιμετωπίσουν.
Για το σημαντικό αυτό θέμα των υδραγωγείων θα ήταν ενδιαφέρον να θέταμε σε έναν αρχαιολόγο που ασχολείται με το θέμα αυτό τα εξής ερωτήματα:
• Ποια μέθοδο κατασκευής υδραγωγείων θεωρείτε την πιο ενδεδειγμένη;
• Πώς αντιμετώπιζαν οι άλλοι λαοί (εκτός από τους Ρωμαίους) τη λειψυδρία;
• Γιατί το Ευπαλίνειο Υδραγωγείο σκάφτηκε από δύο αντίθετες κατευθύνσεις και όχι από τη μία προς την άλλη;
Μαρία Αλετρά – Αναστασία Αντωνιάδου Α2
