Θερινό ηλιοστάσιο, μεγαλύτερη μέρα του έτους η σημερινή

Με αφορμή το θερινό ηλιοστάσιο της  21ης Ιουνίου 2018, δείτε μια παλιά εργασία που έγινε στο σχολείο μας.

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Το θερινό ηλιοστάσιο από τα πανάρχαια χρόνια σηματοδοτούσε την έλευση του καλοκαιριού, το σάλπισμα για την οργάνωση των δραστηριοτήτων συλλογής της σοδειάς.

Διόλου τυχαίο, λοιπόν, το γεγονός ότι στις αρχαίες κοινωνίες, από τη Βαβυλώνα και την Αίγυπτο μέχρι την προκολομβιανή Αμερική, αναπτύχθηκαν ποικίλες μέθοδοι για τον ακριβή χρονικό προσδιορισμό αυτής της ημερομηνίας, όπως και των άλλων τριών σημαδιακών ημερομηνιών του ετήσιου κύκλου: της εαρινής και της φθινοπωρινής ισημερίας και του χειμερινού ηλιοστασίου.

Ο προσδιορισμός αυτής της αστρικής, ετήσια επαναλαμβανόμενης, κανονικότητας αποδείχθηκε καθοριστικός, καθώς έδωσε τη δυνατότητα μονιμότερης εγκατάστασης των ανθρώπων και ευνόησε τη δημιουργία μεγαλύτερων πληθυσμιακών συγκεντρώσεων, την εμφάνιση των πόλεων, την ανάπτυξη αστικών θεσμών και πολιτισμών.

Από αυτή την πρωτογενή σχέση του ανθρώπου με τα άστρα, μια σχέση με χαρακτήρα λατρευτικό και ευεργετικό ως προς τα αποτελέσματα που παρήγαγε, φτάσαμε μέσω μιας μακράς πορείας να μπορούμε να «αγγίξουμε» τα άστρα, να συλλάβουμε το μέγεθος του σύμπαντος, να παρατηρούμε φαινόμενα στα έσχατα σημεία του, να οργανώνουμε διαστημικές αποστολές, αποστέλλοντας όχι μόνο συσκευές αλλά και αστροναύτες.

Η λήψη φωτογραφιών του μικρού πλανήτη μας από το Διάστημα σηματοδοτεί μια στιγμή συγκλονιστική για την ανθρωπότητα, ανάλογη με την ανακάλυψη του ασυνείδητου στον ανθρώπινο ψυχισμό, καθώς μας δίνεται πλέον η δυνατότητα να δούμε στην ολότητά του τον τόπο όπου αναπτύχθηκε το είδος μας, να κοιτάξουμε εντός μας, να αναστοχαστούμε για τη θέση μας στον Κόσμο….

Στις 10 Μαίου του 2018, η Α΄τάξη του 1^ου Γυμνασίου Πυλαίας, πραγματοποίησε την καθιερωμένη της ημερήσια εκδρομή που φέτος έγινε στον αρχαιολογικό χώρο της Πέλλας. Η εκδρομή μας ξεκίνησε από το μουσείο της Πέλλας όπου και μας ξενάγησε η καθηγήτριά μας κα Ανδρεάδου. Όπως είδαμε και στο βίντεο εκεί και όπως διαβάσαμε  και στις πινακίδες στο μουσείο, η απέραντη σημερινή πεδιάδα που απλώνεται στα νότια της πόλης σχηματίστηκε κατά τις δύο τελευταίες χιλιετίες από τις προσχώσεις των τριών μεγάλων ποταμών που εκβάλουν στην περιφέρειά της: του Αξιού στα ανατολικά της, του Λουδία στα δυτικά και του Αλιάκμονα, που τότε εξέβαλε στα νότια του Θερμαϊκού κόλπου. Δεν είναι γνωστή η προέλευση του ονόματος της πόλης, καθώς πέρα από αβάσιμες μυθολογικές παρετυμολογήσεις, μπορεί κανείς να το αποδώσει είτε από το επίθετο πελλός, δηλαδή σκουρόχρωμος , από το χρώμα του εδάφους των προσχώσεων, είτε από την αναφορά του Ησύχιου ότι στη μακεδονική διάλεκτο της ελληνικής καλούν πέλλας τους λίθους, επειδή κτίστηκε σε θέση με υπέδαφος βραχώδες, στους νότιους πρόποδες τριών λόφων. Στο μουσείο που βρίσκεται πλάι στον  αρχαιολογικό χώρο και μέσα στον οικισμό της νέας Πέλλας, μπορεί να βρει κανείς διάφορα αρχαιολογικά στοιχεία για να καταλάβει  της καθημερινή, αλλά και την δημόσια ζωή στην μακεδονική πρωτεύουσα. Οι διάφορες  θεματικές ενότητες της έκθεσης του μουσείου  είναι  χωροθετημένες σε διαφορετικά επίπεδα, χωρίς να αποκόπτονται μεταξύ τους  και υπάρχει πάντα  μια συνεχής οπτική επαφή και με όλες σχεδόν τις θεματικές ενότητες, αλλά και τον ίδιο τον αρχαιολογικό χώρο, μέσα από τα μικρά παράθυρα του κτιρίου.  Εντύπωση μου έκαναν, οι τάφοι και τα κτερίσματα, που  καλύπτουν το χρονικό διάστημα από τον 4ο αιώνα π. Χ. ως το τέλος των ρωμαϊκών χρόνων .  Από αυτά που έχουν ανασκαφεί μπορεί κανείς να μάθει πολλά για την καθημερινή ζωή των κατοίκων της πόλης. Επίσης είδαμε εκθέματα που έχουν αναφορά  στη δημόσια ζωή και στην θρησκεία. Εντύπωση μου έκαναν τα νεκροταφεία και το ανάκτορο.

 Κατόπιν επισκεφθήκαμε και περιηγηθήκαμε τον αρχαιολογικό χώρο της Πέλλας όπου βρέθηκαν όλα αυτά που υπάρχουν στο μουσείο. Η επίσκεψή μας στην Πέλλα θα αποτελεί μια όμορφη ανάμνηση της φετινής σχολικής χρονιάς 2017-2018.

Μπάλτσα Μαριάννα Α3

Μερικές όψεις του Λαογραφικού Μουσείου της Πυλαίας.

Στο Λαογραφικό Μουσείο Πυλαίας εκτίθενται πολλά και ενδιαφέροντα αντικείμενα καθημερινής ζωής των κατοίκων της Πυλαίας, από πολλές δεκαετίες πριν. Αξίζει κανείς να το επισκεφθεί.

Μερικές όψεις του :

Το καμπαναριό της εκκλησίας του Προφήτη Ηλία

• Έναν κάδο κήπου και ένα εργαλείο ανάδευσης για να μην παιδεύεστε όταν κάνετε το ανακάτεμα του κομπόστ.
• Έναν κάδο για μπαλκόνι ή κουζίνα.

Βιβλίο: «Ξυπόλυτοι ήρωες» Αλεξάνδρα Μητσιάλη, εκδόσεις  Πατάκη Μου άρεσε πολύ, αυτή η ιδέα της κυρίας Δάφνης Λασπίδου της βιβλιοθηκονόμου της βιβλιοθήκης μας, και των καθηγητριών της Λέσχης Ανάγνωσης, να γίνει αυτή η βιβλιοπαρουσίαση . Το βιβλίο που μας πρότεινε να διαβάσουμε και να συζητήσουμε ήταν φανταστικό. Γενικά μου αρέσουν τέτοιου είδους βιβλία αγωνιώδη, περιπετειώδη, που έχουν δράση. Το βιβλίο λέγεται «Ξυπόλητοι ήρωες» και αναφέρεται  στον Β΄ Παγκόσμιο  πόλεμο και την κατοχή από τους Γερμανούς. Είναι ένα ιστορικό μυθιστόρημα για την Κατοχή και την Αντίσταση. Συγγραφέας είναι η Αλεξάνδρα Μητσιάλη που επισκέφθηκε το σχολείο μας στις 19 Μαρτίου 2018 και μιλήσαμε για το βιβλίο της, στη βιβλιοθήκη μας, αφού το διαβάσαμε πρώτα.

Η ιστορία εξελίσσεται στη Θεσσαλονίκη, τον Φεβρουάριο του 1942, όπου ζούσαν Έλληνες, Τούρκοι και Εβραίοι στους συνοικισμούς τους, κάτω από την Γερμανική Κατοχή. Η πείνα, οι διώξεις, η συγκέντρωση των Εβραίων στην πλατεία Ελευθερίας για ξεδιάλεγμα και η πορεία προς τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, τα βασανιστήρια, οι βανδαλισμοί σπιτιών και περιουσιών, το αστέρι του Δαυίδ στο μπράτσο για όλους άνω των πέντε ετών, η καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου της πόλης, οι μικρές και μεγάλες ιστορίες που συνέβαιναν κάθε μέρα. Τα πρόσωπα της ιστορίας είναι: Ο Τάκης, ένα ορφανό παιδί που φιλοξενούνταν στο Παπάφειο, που δεν του άρεζε ο χυλός που τους έδιναν, αλλά τι να κάνει που η πείνα τους θέριζε. Το Παπάφειο το επίταξαν οι Γερμανοί μετά και το έκαναν νοσοκομείο για τους στρατιώτες τους. Η Σταυρούλα, με αδερφό στην ΕΠΟΝ και πατέρα κρατούμενο των Γερμανών. Είχαν και ένα κήπο που ρήμαζαν οι κατακτητές και μια γιαγιά που πολλά ήξερε, πολλά ανεχόταν, πολλά καταλάβαινε. Η Αλέγρα, η Εβραία που ονειρεύεται να σπουδάσει στην Ευρώπη. Ο  πατέρας της ήταν γιατρός και ήταν μια καλή οικογένεια. Η Αλέγρα ένιωθε την καταστροφή να έρχεται και είχε πολλές απορίες. Ο Πέπο Κοέν, ο μικρός Εβραίος που ήταν λουστράκος, και για να βγάζει μεροκάματο έκανε τον μουγγό για να μην καταλάβουν οι Γερμανοί πως ήταν Εβραίος. Ζούσε σε μια από τις αθλιότερες παράγκες της εβραϊκής φτωχογειτονιάς αφού ο χαμάλης του λιμανιού, πατέρας του, ο μπάρμπα-Λεόν δε θα μπορούσε να πληρώσει για κάτι καλύτερο. Ο Άρης, ο αδερφός της Σταυρούλας, φοιτητής της Γεωπονικής, αγωνιζόταν  με άλλους συμφοιτητές και φίλους από όλες σχολές να πλήξουν τον κατακτητή. Η Ελένη, ο Έκτορας το ομορφόπαιδο που έχασε τον καπνεργάτη πατέρα του από ελεύθερο σκοπευτή της Εγνατίας, η Αγγελική, η Λούνα. ο Ντίνος, ο Θανάσης. Μια διασκορπισμένη παρέα παιδιών (που έφυγαν από το  Παπάφειο ορφανοτροφείο «Ο Μελιτεύς» όταν το νεοκλασικό κτίριο  μετατράπηκε από τους κατακτητές σε Γενικό Γερμανικό Νοσοκομείο), έφτιαξαν μαζί με φίλους, το περίφημο Ξυπόλυτο Τάγμα, μια πραγματικά ασύμμετρη απειλή για τον κατακτητή. Τα 160 παιδιά του Παπαφείου ορφανοτροφείου έγιναν μια ομάδα αντίστασης, που φυγάδευαν επικηρυγμένους, πολίτες και αξιωματικούς, προκαλούσαν φθορά στον αντίπαλο, έκλεβαν τρόφιμα από τους Γερμανούς και τους μαυραγορίτες για όλους τους πεινασμένους, ορφανά και άλλους πολίτες. Αυτοί οι μικροί σαλταδόροι των δρόμων, έγιναν «ήρωες» χωρίς να το ξέρουν. Ήταν το καλύτερο βιβλίο που έχω διαβάσει μέχρι τώρα και έτσι όπως τα εξηγούσε η συγγραφέας ήταν σαν να το ζούσες Τώρα που έκλεισε η βιβλιοθήκη  είμαι πολύ στεναχωρημένη. Εύχομαι να ανοίξει πάλι βιβλιοθήκη και να κάνουμε πολλές  βιβλιοπαρουσιάσεις. Γιατί εκεί ζωντανεύουν οι ιστορίες.

Ανδρομάχη Λυσσούδη Α3

Δείτε μερικές φωτογραφίες

Αρχαία γέφυρα Πυλαίας

Στην περιοχή της Πυλαίας και μέσα στο ρέμα που χωρίζει τον συνοικισμό της τούμπας από την Πυλαία σώζεται η Αρχαία Γέφυρα. Η Γέφυρα που ενδεχόμενα σχετίζεται χρονολογικά με την κατασκευή της Εγνατίας οδού (120π.χ.) που περνούσε από την Πυλαία με κατεύθυνση τον Χορτιάτη, αποτελείται από μια πλινθόκτιστη καμάρα κατασκευασμένη με μεγάλους πλίνθους και δύο ισχυρά βάθρα με εναλλασσόμενη τοιχοδομία από αργολιθική και πλίνθους , που χαρακτηρίζει την παλαιοχριστανική περίοδο. Πιθανότατα η Γέφυρα να επισκευάστηκε την περίοδο αυτή.

Κοντά στη γέφυρα, διατηρείται τείχος οικισμού των ύστερων ρωμαϊκών χρόνων, από αργολιθοδομή και ασβεστοκονίαμα. Τα παραπάνω αρχαιολογικά λείψανα που σχετίζονται με τον οικισμό της Πυλαίας, αποτελούν μοναδικά αποδεικτικά στοιχεία της ιστορίας της Πυλαίας.

Κατά την άποψη του Χαραλάμπους Μακαρόνα «Via Egnatia Thessaloniki, studies preseuted in honor of D.M. Robinson, 1951, σελ  381-398″ , η οποία αμφισβητείται από τον TheofilousLoukas Tafel, «Historia Thessalonica , Tubigae, σελ 1-xxvi», η γέφυρα αυτή είναι συνέχεια της Εγνατίας οδού με κατεύθυνση τον Χορτιάτη.

Η Γέφυρα αυτή κηρύχθηκε ως αρχαίο μνημείο , μετά από αίτηση της κυρίας Φουντουκίδου στην 9η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων.

Γέφυρα Πυλαίας σήμερα

Δείτε στο χάρτη τη θέση της Γέφυρας

Γεωγραφική θέση της Αρχαίας Γέφυρας της Πυλαίας

Πείραμα για την μέτρηση της ακτίνας της Γης με την μέθοδο του Ερατοσθένη.
Την Τρίτη 20 Μαρτίου είναι η εαρινή ισημερία. Την συγκεριμένη ημερομηνία η μέρα και η νύχτα έχουν ίση διάρκεια.

Αυτή τη μέρα είναι ευκαιρία να επαναλάβουμε το πείραμα του Ερατοσθένη, ακριβώς γιατί γνωρίζουμε ότι ο ήλιος ρίχνει κατακόρυφα τις ακτίνες του στον ισημερινό και όταν ο ήλιος μεσουρανεί, τα σώματα εκεί δεν έχουν σκιά.
Το πείραμα αυτό βρίσκεται στον κατάλογο των 10 ομορφότερων πειραμάτων στην ιστορία της Φυσικής.
Λίγα λόγια για την ιστορία του πειράματος
Ο Ερατοσθένης (3ος π.Χ. αιώνας) ήταν Διευθυντής της μεγάλης Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας, όπου σε έναν πάπυρο διάβασε ότι το μεσημέρι της 21ης Ιουνίου (θερινό ηλιοστάσιο), στα νότια όρια της πόλης Συήνη (Ασσουάν), οι κατακόρυφοι στύλοι δεν ρίχνουν καθόλου σκιά και ο Ήλιος καθρεφτίζεται ακριβώς στον πυθμένα ενός πηγαδιού (δηλαδή, βρίσκεται στο Ζενίθ του τόπου). Ως επιστήμονας, λοιπόν, ο Ερατοσθένης διερωτήθηκε, εάν συμβαίνει το ίδιο ταυτόχρονα και σε μια άλλη πόλη πχ. στην Αλεξάνδρεια. Όμως στην Αλεξάνδρεια, κατά την ίδια μέρα και ώρα, οι κατακόρυφοι στύλοι έριχναν σκιά.
Αν η Γη ήταν επίπεδη, οι κατακόρυφοι στύλοι στις δυο πόλεις θα ήταν παράλληλοι και θα έπρεπε και οι δυο να ρίχνουν σκιά. Αφού, λοιπόν, αυτό δεν είναι αλήθεια, τι μπορεί να συμβαίνει; Την απάντηση έδωσε ο Ερατοσθένης υποστηρίζοντας ότι η επιφάνεια της Γης δεν είναι επίπεδη αλλά σφαιρική. Αυτό το συμπέρασμα είναι, προφανώς, θεμελιώδους σημασίας και επιπλέον επέτρεψε στον Ερατοσθένη να προσδιορίσει την ακτίνα και το μήκος της περιφέρειάς της Γης. Πραγματικά, από το μήκος της σκιάς υπολογίζεται αμέσως η διαφορά των γεωγραφικών πλατών των δύο πόλεων, ίση περίπου με 7 μοίρες. Επειδή η απόσταση των δύο πόλεων ήταν γνωστή από αφηγήσεις βηματιστών και ίση περίπου με 800 Km (φημολογείται ότι ο Ερατοσθένης μίσθωσε βηματιστές για τη μέτρησή της), η περιφέρεια της Γης υπολογίστηκε ίση με 40000 Km.
Αυτή είναι η σωστή απάντηση και ο Ερατοσθένης την έδωσε χρησιμοποιώντας ως μόνα εργαλεία ράβδους, μάτια, πόδια, μυαλό με απλότητα σκέψης και επινοητικότητα. Το λάθος στον υπολογισμό ήταν μόνο 2%, ένα πραγματικά αξιοσημείωτο επίτευγμα για περίπου πριν από 2,5 χιλιετίες. Άρα, ο Ερατοσθένης ήταν ο πρώτος άνθρωπος που μέτρησε τις διαστάσεις του πλανήτη Γη, γι” αυτό και θεωρείται δημιουργός της μαθηματικής γεωγραφίας.Αν θεωρήσουμε ότι ο κύκλος στο διπλανό σχήμα είναι η Γη τότε η έλλειψη στο κέντρο είναι ο ισημερινός. Στον ισημερινό αυτές τις μέρες ο Ήλιος το μεσημέρι βρίσκεται στο ζενίθ. Επομένως οι ακτίνες πέφτουν κατακόρυφα και ο Ήλιος καθρεφτίζεται στον πυθμένα ενός πηγαδιού. Η προέκταση μιας ακτίνας του είναι η ΙΚ και περνάει από το κέντρο της Γης Κ.
Έστω ότι εμείς είμαστε στη θέση Τ. Αν τοποθετήσουμε μια κατακόρυφη ράβδο ΤΑ=Υcm τότε αυτή το μεσημέρι (στις 12:36 μ.μ. για την Θεσσαλονίκη στις 21/3/16) έχει σκιά ΤΣ=Χcm.

Υπολογίζουμε την εφαπτομένη της γωνίας ΣΑΤ από το λόγο Χ/Y και έτσι βρίσκουμε την γωνία που είναι φ μοίρες. Η γωνία φ είναι ίση με την επίκεντρη γωνία ΤΚΙ. Το γεωγραφικό πλάτος της θέσης μας είναι φ μοίρες.
Παρατήρηση: Η γωνία φ είναι ίση με το γεωγραφικό πλάτος μόνο αν η μέτρηση γίνει τις μέρες της εαρινής ή φθινοπωρινής ισημερίας.
Από το google-earth υπολογίζουμε την απόσταση του σχολείου μας, όπου εκτελούμε την μέτρηση, απο τον ισημερινό, και με μια απλή αναλογία βρίσκουμε την ακτίνα της Γης, άρα και την περιφέρειά της. Θα επανέλθουμε αφού κάνουμε το πείραμα το μεσημέρι της Τρίτης 20 Μαρτίου 2018

2^ο Βραβείο Ομαδικότητας στα core values κατέκτησε η ομάδα Ρομποτικής του σχολείου μας Robopyl στον πανελλήνιο διαγωνισμό FLL ή αλλιώς FIRST(R) LEGO(R) League που πραγματοποιήθηκε στις 3 και 4 Μαρτίου 2018 στο Βελλίδειο Συνεδριακό κέντρο στη Θεσσαλονίκη. Το θέμα του φετινού διαγωνισμού ήταν  η ΥΔΡΟΔΥΝΑΜΙΚΗ . Η ομάδα μας κατόρθωσε και πέρασε με άνεση στον τελικό, όταν διαγωνίσθηκε στην προκριματική φάση στις 17 και 18 Φεβρουαρίου 2018.

Επιπλέον, τα πήγε εξαιρετικά και στο Robot game και στο robot design! Μυστικό της επιτυχίας το πνεύμα συνεργασίας και ομαδικότητας που αναπτύχθηκε από την πρώτη στιγμή ανάμεσα στα μέλη της ομάδας και της καθηγήτριες μας σε συνδυασμό με το μεράκι και τη διάθεση να ολοκληρώνουμε αποστολές.

Καθοδηγούμενοι/ες  από τις προπονήτριες-καθηγήτριες μας, κ. Πάτκου και κ. Καράμπελα, ερευνήσαμε πως μπορεί να εφαρμοσθεί η ρομποτική στη συλλογή και αξιοποίηση του βρόχινου νερού. Επιπλέον, εστιάσαμε στην ευαισθητοποίηση του κόσμου στη συλλογή του βρόχινου νερού, στην ενημέρωση για τις πρακτικές της συλλογής βρόχινου νερού στο σπίτι, σε δημόσια κτίρια όπως στο σχολείο, στον τόπο μας ή αλλού, όπως γινόταν παλιά και όπως γίνεται σήμερα. Επίσης στόχος ήταν η απόκτηση θετικής στάσης απέναντι στην εξοικονόμηση νερού.

Στη συνέχεια δημιουργήσαμε μια αφίσα παρουσίασης η οποία απεικόνιζε το πρότζεκτ μας, μια μακέτα, μια ιστοεξερεύνηση, ένα παιχνίδι σε scratch και τέλος κατασκευάσαμε και ένα ΥΔΡΟΡΟΜΠΟΤ. Το Hydrobot είναι ένα τηλεκατευθυνόμενο, υποβρύχιο όχημα με σκοπό την εξερεύνηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος μιας περιοχής, Η βασική έκδοση του Hydrobot αποτελείται από απλά και οικονομικά υλικά, όπως πλαστικοί σωλήνες ύδρευσης, πλωτήρες, μικροί ηλεκτρικοί κινητήρες, Το σύστημα επεκτείνεται προσθέτοντας αδιάβροχες κάμερες, αισθητήρες, φώτα, και άλλα συστήματα, τα οποία προσδίδουν στο Hydrobot επιπλέον δυνατότητες, όπως τη μέτρηση της θερμοκρασίας του νερού, του φωτός (άρα της καθαρότητας)  τη συλλογή σκουπιδιών κλπ

Τα οφέλη που αποκομίσαμε ήταν πάρα πολλά, αφού συνδυάσαμε ρομποτική και εφευρετικότητα με γνώση και προσωπικές αξίες! Μάθαμε για την ομαδική δουλειά, τα θαύματα της επιστήμης και της τεχνολογίας και τις αξίες της ομάδας, όπως τον σεβασμό, τη συνεργασία, την επικοινωνία και την κριτική σκέψη. Το σημαντικότερο όμως ήταν ότι το διασκεδάσαμε αφάνταστα!