Διόνυσος: Ο Θεός του κρασιού και της Γιορτής.

Ταυτότητατου Διονύσου

Γιος του Δία και της θνητής Σεμέλης, κόρης του Κάδμου, βασιλιά της Θήβας. 

Ήταν ο θεός του κρασιού, της γονημότητας, της χαραάς, της γιορτής και της θεατρικής τέχνης.

Γέννηση και μύθοι

Η μητέρα του Σεμέλη, εξαπατημένη από τη θεά Ήρα, ζήτησε από το Δία να εμφανιστεί στην πραγματική του μορφή. Αυτό την οδήγησε στον θάνατο, και ο Δίας πήρε το έμβρυο του Διόνυσου και το έβαλε στον μηρό του μέχρι να γεννηθεί. Έτσι, ο Διόνυσος συχνά αποκαλείται και »δίγονος»

Ο θεός Διόνυσος λατρεύτηκε στη χώρα των Ηδωνών, αν και θεός λαϊκός ο Διόνυσος, εντάχθηκε ως ισότιμος στο Δωδεκάθεο του Ολύμπου χωρίς διάκριση. Ως σύμβολα του θεού θεωρήθηκαν ο θύρσος, η νεβρίδα, τα φύλλα κισσού, ο διπλός πέλεκυς, η άμπελος, ο κάνθαρος, ο σκύφος και το ασκί (κύριο μέσο μεταφοράς κρασιού μαζί με τον κρατήρα). Αργότερα, όταν ο θεός Διόνυσος αναλαμβάνει την προστασία της χλωρίδας και της πανίδας, συνδέεται αυτόματα με την ύπαρξη του φαλλού ως στοιχείου της γονιμότητας.

Η ευρεία διάδοση της λατρείας του θεού στη χώρα των Ηδωνών, η οποία σε μεγάλη έκτασή της, κατακλύζονται ακόμη και σήμερα από αγριοσταφυλές. Οι ανασκαφικές έρευνες, που συντελέστηκαν πριν από μερικά χρόνια στους νεολιθικούς οικισμούς των Σιταγρών και του Αρκαδικού Δράμας, έφεραν στο φως σπέρματα από αγριοσταφυλή, τα οποία θεωρήθηκαν ως τα αρχαιότερα στον ελλαδικό χώρο.

Η καλλιέργεια της αμπέλου, ιδιαίτερα στο νομό της Δράμας, αναβίωσε στις ημέρες μας, σε τέτοιο σημείο, ώστε να αποτελεί σοβαρή οικονομική πηγή για τον τόπο. Η ευρεία λατρεία του θεού Διονύσου στη χώρα των Ηδωνών διαφαίνεται εύγλωττα από την παρουσία των ιερών του, των επιγραφών, των αγαλμάτων, των νομισμάτων, στα οποία έχει αποτυπωθεί η μορφή του, την αγγειογραφία, τους μύθους, τις παραδόσεις και τα κατάλοιπα της λατρείας του, τα οποία επιβιώσανε μέχρι τις ημέρες μας σε πολλά χωριά της περιοχής.
Στο αρχαιολογικό μουσείο της Δράμας,
που βρίσκεται στην οδό Κώστα Βάρναλη 6 και λειτουργεί από το 1999,
αίσθηση προκαλεί η προτομή του Διόνυσου, με περίτεχνα σχέδια, που μαρτυρά την βαρύτητα της παρουσίας του θεού στη περιοχή. Στον χώρο βλέπουμε διαφορετικές μορφές του Διονύσου, όπως αυτή του διασκεδαστή, του θεού του οίνου και της καλοπέρασης, αλλά και του προστάτη, στον οποίο οι κάτοικοι βασίζονταν για την ασφάλεια τους.

Τα ευρήματα που φιλοξενεί καταγράφουν την πολιτιστική ιστορία της περιοχής της Δράμας από τη Μέση Παλαιολιθική Εποχή έως το 1914
Μία από τις αίθουσες του μουσείου περιέχει αναθηματικά μνημεία που συνδέονται με τη λατρεία διαφόρων θεών του ελληνορωμαϊκού πανθέου και των τοπικών θεοτήτων με ιδιαίτερη αναφορά στον Διόνυσο.
Τα εκθέματα του Μουσείου δεν αφήνουν αδιάφορο κανέναν, πόσο μάλλον αν αναλογιστεί κανείς την επιρροή της ιστορίας στη σημερινή εποχή, μέσα από την παράδοση και τις απλές μας συνήθειες.

Προτομή Διονύσου

Το Ιερό του Διονύσου
Η λατρεία του Διονύσου στην ευρύτερη περιοχή της Δράμας είναι γνωστή ακόμη και στους ρωμαϊκούς χρόνους. Με τα χρόνια η λατρεία παρέμεινε στην περιοχή με διάφορες διαμορφώσεις, προσαρμοσμένες σε κάθε περίοδο και ανάλογα με τις συνθήκες. Σήμερα, απόηχος της λατρείας του Διονύσου είναι το παραδοσιακό καρναβάλι της Καλής Βρύσης, που αποτελεί τη συνέχεια του αρχαίου αγροτικού Διονύσου που γινόταν στην περιοχή.

Η διονυσιακή λατρεία είναι εξίσου γνωστή στη σημερινή πόλη της Δράμας και στα γύρω χωριά, που κάθε χρόνο αναπαράγουν τα Διονυσιακά γεγονότα, ως τελετή για την έναρξη της άνοιξης. Η ύπαρξη του διονυσιακού λατρευτικού ιερού των πρώιμων ελληνιστικών χρόνων στην Καλή Βρύση, που σώζεται σε αρκετά καλή κατάσταση, είναι η πιο απτή απόδειξη της επιρροής που είχε ο θεός στην περιοχή και της σημασίας που είχαν αποδώσει οι κάτοικοι της εποχής. σε αυτόν.
Το Ιερό βρίσκεται στη θέση «μικρή τούμπα», απέχει 2,5 χιλιόμετρα από την Καλή Βρύση και δεσπόζει σε ολόκληρη την κοιλάδα του ποταμού Αγγίτη, σε ένα οροπέδιο που υπήρξε σημαντικό μέρος και πολύτιμο πέρασμα σε διάφορες εποχές, καθώς βρίσκεται μεταξύ του τα βουνά Μενοίκιο και Φαλακρό και σε μικρή απόσταση από το Σπήλαιο των Πηγών του Αγγίτη ποταμού.

Ο Διόνυσος, ο μασκοφόρος θεός της Έκστασης και της γονιμότητας της γης, της Αγάπης και της χαράς, διάλεξε αυτή την περιοχή με την πομπή του ως αγαπημένο καταφύγιο. Ο τόπος τον αγαπούσε όσο κανένας άλλος. Το Ιερό του θεού στην Καλή Βρύση και τα γεγονότα κατά την περίοδο των Θεοφανείων μαρτυρούν αυτή τη σχέση λατρείας. Η σχέση αυτή επισφραγίστηκε με την τεράστια άνθηση της αμπελουργίας στην περιοχή.
Στον χώρο του Ιερού βρέθηκε η μαρμάρινη προτομή του θεού Διονύσου που χρονολογείται από τους ρωμαϊκούς χρόνους και στεγάζεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Δράμας.
Σήμερα το Ιερό του Διονύσου είναι ένας τόπος επίσκεψης όπου, μετά από προσεκτική ανασκαφή, αποκαλύφθηκε πλήρως το μεγαλείο του ιερού.