Ποιος από εμάς τους μεγαλύτερους δεν ένιωσε το στομάχι του να σφίγγεται όταν άκουγε την απειλητική φράση: «Βγάλτε μια κόλλα χαρτί…»; Ποιος δεν ένιωσε ρίγος μπροστά στο διαπεραστικό βλέμμα του δασκάλου που αμέσως καταλάβαινε ποιος ήταν ο αδιάβαστος της τάξης;
Τα χρόνια πέρασαν. Η Παιδαγωγική Eπιστήμη αναθεώρησε πρακτικές και στάσεις και εισήγαγε νέα παιδαγωγικά μοντέλα. Ο δάσκαλος δεν είναι πια «ο τρομοκράτης της τάξης», αλλά μέντορας και καθοδηγητής. Είναι εκείνος που εμπνέει τον μαθητή να ανέβει ψηλότερα, να πάει τη σκέψη του λίγο παραπέρα. Τον αγαπάμε αυτόν το δάσκαλο, τον θέλουμε να υπάρχει σε κάθε σχολική τάξη…
Σήμερα, όμως, κινδυνεύουμε να χάσουμε αυτήν την αύρα. Η τεχνητή νοημοσύνη εμφανίζεται πρόθυμη να αντικαταστήσει τον δάσκαλο, να υποκαταστήσει την ανθρώπινη σκέψη, να στείλει τον μαθητή πίσω από την οθόνη. Μακριά από το γοητευτικό δίκτυο αλληλεπίδρασης στη σχολική τάξη: χωρίς τις κλεφτές ματιές στον διπλανό, χωρίς το χαμόγελο που προδίδει τη σκέψη πως το μυαλό ταξιδεύει έξω από το παράθυρο, χωρίς το εφηβικό καρδιοχτύπι…
Η τεχνητή νοημοσύνη είναι πράγματι ένα σπουδαίο εργαλείο – και για τον μαθητή και για τον δάσκαλο. Δεν αρκεί όμως από μόνη της. Γίνεται μάλιστα επικίνδυνη όταν την αφήνουμε να μας βομβαρδίζει με άπειρες, συχνά ανούσιες πληροφορίες, όταν της επιτρέπουμε να σκέφτεται για εμάς περιορίζοντας την οπτική μας σ έναν αλγόριθμο.
Αν κάτι έχει ανάγκη ο σημερινός μαθητής από τον δάσκαλο είναι να νιώθει ότι δεν αντιμετωπίζεται ως παθητικός δέκτης, αλλά ως συνοδοιπόρος. Ότι του δίνεται χώρος να επιλέξει, να δοκιμάσει, να αποτύχει, να επινοήσει, να δηλώσει το «παρών» αφήνοντας το δικό του αποτύπωμα.
Η παιδεία που βασίζεται στη δράση και στο βίωμα δεν ακυρώνει την τεχνολογία∙ αντίθετα, την ενσωματώνει δημιουργικά, δείχνοντας ότι τα εργαλεία υπάρχουν για να υπηρετούν τη σκέψη και όχι να την υποκαθιστούν.
Στο τέλος της ημέρας το ερώτημα στο οποίο θα πρέπει να απαντήσουμε είναι απλό: θέλουμε νέους που θα λαμβάνουν αποφάσεις μέσω αλγορίθμων ή νέους που παίρνουν θέσεις ευθύνης απέναντι στον κόσμο; Νέους που αποποιούνται τις ευθύνες τους ως πολίτες ή που μυούνται στις δημοκρατικές αξίες και στον ανθρωπισμό;
Η απάντηση βρίσκεται εκεί όπου βρισκόταν πάντα: στη σχέση δασκάλου και μαθητή. Γιατί ο δάσκαλος, σε κάθε εποχή, παραμένει αναντικατάστατος.
Από το αναγιγνώσκειν στο scrolling | ekirikas.com
Παπαθανασίου Βασιλική, Διευθύντρια Γυμνασίου
