,
Τα Βασιλικά ανήκουν στον δήμο Θέρμης της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης που βρίσκεται στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας.
Η επίσημη ονομασία είναι “τα Βασιλικά”. Έδρα του δήμου είναι η Θέρμη και ανήκουν στο γεωγραφικό διαμέρισμα Μακεδονίας. Τα Βασιλικάβρίσκονται ανατολικά του νομού Θεσσαλονίκης και απέχουν από την Θεσσαλονίκη 25km.Το χωριό βρίσκετε σε πεδιάδα, την κοιλάδα του ποταμού Ανθεμούντα.
Έχει πληθυσμό 4.163 κατοίκους σύμφωνα με την καταγραφή του 2001.Η πρώτη γνωστή αναφορά του ονόματος στις πηγές ανάγεται στο έτος 1094 και προέρχεται από αγιορείτικο έγγραφο. Σε όλη τη διάρκεια της τουρκοκρατίας αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα χωριά του ναχιγιέ της Καλαμαριάς και ανήκε στα λεγόμενα χωριά των αλατάδων. Κάποια στιγμή κατά τη διάρκεια της οθωμανικής περιόδου το χωριό έγινε βακούφι που υπαγόταν στο Ατίκ τζαμί της Θεσσαλονίκης. Σε όλη τη διάρκεια της οθωμανικής κυριαρχίας ανήκε διοικητικά στο ναχιγιέ της Καλαμαριάς.
Τα Βασιλικά σύμφωνα με τα αρχαιολογικά ευρήματα υπήρχαν από τα αρχαία χρόνια και το χωριόονομαζόταν Ανθεμούντας ή Ανθεμούς.Σύμφωνα με μαρτυρίες στα Βασιλικά ήταν οι στάβλοι του Μέγα Αλέξανδρου χάρις στην εύφορη πεδιάδα του ποταμού Ανθεμούντα.
Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας τα Βασιλικά έκαναν την δική τους επανάσταση στις 9 και 10 Ιουνίου 1821 με αρχηγό τον καπετάν Χάψα.Ύστερα από μάχες τα Βασιλικά κάηκαν εκτός από 3 σπίτια.Τα γυναικόπαιδα πήγαν στο μοναστήρι της Αγίας Αναστασίας και οι περισσότεροι άνδρες χάθηκαν άλλοι πήγαν στον Λαγκαδά ή ξαναγύρισαν στα Βασιλικά γι΄αυτό υπάρχουν πολλά Βασιλικά (χωριά) όπως στην Εύβοια.
2)Το ξέσπασμα της Επανάστασης
Μετά την έναρξη της ελληνικής Επανάστασης του 1821 από τον Αλέξανδρο Υψηλάντη στις παραδουνάβιες ηγεμονίες (Βλαχία, Μολδαβία) έφταναν συνεχώς ειδήσεις στην Ελλάδα από τις επαναστατημένες περιοχές, οι οποίες ξυπνούσαν στους υπόδουλους Έλληνες εθνικό ενθουσιασμό και τους προκαλούσαν επαναστατική αγωνιστική διάθεση. Στο μεταξύ η Φιλική Εταιρεία είχε προετοιμάσει το έδαφος για την εθνική εξέγερση καλώντας να συστρατευθούν στον αγώνα για την ανεξαρτησία. Στη Μακεδονία οι περιοχές που ανταποκρίθηκαν σχετικά γρήγορα στο κάλεσμα της εθνικής εξέγερσης ήταν η Θεσσαλονίκη, η Χαλκιδική και οι μονές του Αγίου Όρους.
Στις 23 Μαρτίου του 1821 ο Εμμανουήλ Παπάς αποβιβάστηκε στη χερσόνησο του Άθω, στην Μονή Εσφιγμένου μεταφέροντας όπλα και πολεμοφόδια με τη βοήθεια Αινιτών και Ψαριανών καπεταναίων.
Εκεί συναντήθηκε με το Καπετάν Χάψα και προχώρησαν στη συγκρότηση του επαναστατικού στρατού. Με τη βοήθεια του μητροπολίτη Μαρωνείας Κωνστάντιου μάλιστα στρατολογήθηκαν 1.000 μαχητές μοναχοί. Στο μεταξύ ο Κάψας στρατολόγησε άνδρες από όλη τη Χαλκιδική. Σε έκτακτη σύσκεψη στο Άγιο Όρος την 17η Μαΐου του 1821 ο Εμμανουήλ Παπάς κηρύσσει επίσημα την επανάσταση στη Βόρεια Ελλάδα και αποφασίζεται να διασπαστεί ο επαναστατικός στρατός σε δύο τμήματα.
Όσον αφορά τον δυτικό άξονα επίθεσης, ο καπετάν Χάψας, με ιδιαίτερη ορμητικότητα, κατέφθασε στην επαναστατημένη κωμόπολη των Βασιλικών και έπειτα κατεδίωξε τουρκική δύναμη υπό τον Αγκούς αγά μέχρι το χωριό Σέδες, μόλις τρεις ώρες από τη Θεσσαλονίκη. Ο Γιουσούφ μπέης ένιωθε τον κλοιό να σφίγγει απειλητικά γύρω από την πόλη. Τρομοκρατημένος απηύθυνε εκκλήσεις για βοήθεια σε διοικητές γειτονικών περιοχών.
3)Η επανάσταση στα Βασιλικά
Στις 29 Μαΐου 1821 έφθασαν στα Βασιλικά ο καπετάν Χάψας και ο Κασσανδρινός οπλαρχηγός ΑναστάσηςΧιμευτός μαζί με αγωνιστές από τη Συκιά και τα χωριά της Νότιας Χαλκιδικής. Μόλις άκουσαν την είδηση οι κάτοικοι των Βασιλικών μαζεύτηκαν στην Εκκλησία.
Οι ιερείς πήραν τα λάβαρα και τις εικόνες και βγήκαν να υποδεχθούν τους επαναστάτες με χαρά και ενθουσιασμό ψάλλοντας το «Αναστάσεως ημέρα». Αμέσως συγκροτήθηκαν οι πρώτες επαναστατικές ομάδες με αρχηγούς τον Βασίλειο Κοτζιά, τον Γραμμένο Χρειαζούμενο και τον Φίλιππα Θέο ή Καραφίλιππα, οι οποίοι ενώθηκαν με το επαναστατικό σώμα του Χάψα και του Χιμευτού.
Οι επαναστάτες επιτέθηκαν εναντίον του τούρκου διοικητή της περιοχής του Πισιώνα, Αγκούς μπέη, στην τοποθεσία Λαμώματα, κοντά στο εξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής.
Ο Γιουσούφ μπέης της Θεσσαλονίκης, όταν πληροφορήθηκε για την επανάσταση των Βασιλικών, έστειλε ως ενίσχυση ένα απόσπασμα αποτελούμενο από 300 Τούρκους ιππείς. Παρόλα αυτά οι Τούρκοι νικήθηκαν από το επαναστατικό σώμα του καπετάν Χάψα. Στο μεταξύ κατέφθασαν στα Βασιλικά αγωνιστές από τον Βάβδο και τη Γαλάτιστα με αρχηγούς τον Παύλο Χαλάτη, τον Αυγερινό Καραγιάννη και τον Θεολόγο Τουρλάκη και ενίσχυσαν τους επαναστάτες.
Μετά από σύσκεψη, αποφάσισαν ο μεν καπετάν Χιμευτός να κατευθυνθεί προς την Κασσάνδρα, για να προφυλάξει τη νότια Χαλκιδική από ενδεχόμενη απόβαση των Τούρκων και ο καπετάν Χάψας μαζί με Βασίλειο Κοτζιά, Άγγελο Βασιλικό από τον Γαλαρινό και τους άλλους οπλαρχηγούς να μείνουν στα Βασιλικά.
Στις επόμενες ημέρες, το επαναστατικό σώμα του καπετάν Χάψα επιτέθηκε εναντίον των τουρκικών δυνάμεων του ΤσιρίμπασηΧασάν αγά, διοικητή της πολιτοφυλακής της Παζαρούδας (Απολλωνίας), που είχαν έρθει για ενίσχυση, και τις κατεδίωξε μέχρι το χωριό Σέδες, ίσως στην περιοχή της Γεωργικής Σχολής.
Οι Τούρκοι των γύρω χωριών κατασκήνωσαν πανικόβλητοι έξω από τα τείχη της Θεσσαλονίκης για να σωθούν.
Ο Γιουσούφ μπέης ανησύχησε πολύ για την προέλαση των επαναστατών προς τη Θεσσαλονίκη και ζήτησε ενισχύσεις από την Πύλη, πυροβόλα και πυρομαχικά. Ταυτόχρονα, προέτρεψε τον Αχμέτ μπέη των Γιαννιτσών να εκστρατεύσει εναντίον των επαναστατών του Χάψα με 500 άτακτους Γιουρούκους ιππείς. Οι Γιουρούκοι ήταν σκληροί πολεμιστές, απόγονοι των πρώτων κατακτητών, που διατηρούσαν τις παλιές πολεμικές αρετές και τα νομαδικά τους ήθη.
Οι ελλιπώς εξοπλισμένοι και μη εκπαιδευμένοι ασύντακτοι Έλληνες, που ήταν κυρίως χωρικοί, βρέθηκαν εκτεθειμένοι στην πεδινή περιοχή του Σέδες. Μη μπορώντας να αναχαιτίσουν τις επιθέσεις των Τούρκων ιππέων σε αυτό το μέρος, υποχώρησαν στα Βασιλικά.
4) Ο χαλασμός
Ο Γιουσούφ μπέης, μετά από τις ήττες που υπέστη, αντικαταστάθηκε από τον σερασκέρη και βεζύρη Χατζή Μεχμέτ Μπαϊράμ πασά, ο οποίος είχε ξεκινήσει από τη Μικρά Ασία με μεγάλες δυνάμεις πεζών και ιππέων με στόχο να καταστείλει την επανάσταση στη Μακεδονία και τη νότια Ελλάδα. Ο Μπαϊράμ πασάς είχε συγκρουστεί στις αρχές Ιουνίου με το επαναστατικό σώμα του Εμμανουήλ Παπά στην περιοχή της λίμνης Βόλβης, στην Παζαρούδα και το ΕγρίΜπουτζάκ, και το διασκόρπισε. Τώρα προχώρησε εναντίον των επαναστατών του Καπετάν Χάψα έχοντας στρατολογήσει 30.000 πεζούς και 3.000 ιππείς περίπου. Τον Μπαϊράμ πασά συνεπικουρούσαν και πολλοί Εβραίοι της Θεσσαλονίκης. Οι κάτοικοι των Βασιλικών, όταν πληροφορήθηκαν για την προετοιμαζόμενη επίθεση, έστειλαν τα γυναικόπαιδα στο μοναστήρι της Αγίας Αναστασίας.
Η σύγκρουση των επαναστατών με τις τουρκικές στρατιωτικές δυνάμεις έγινε στο τσιφλίκι του Αγκούς αγά, κοντά στο εξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής των Βασιλικών. Οι Βασιλικιώτες, αμύνονταν γύρω από τον λόφο της Αγίας Παρασκευής και έδωσαν καιρό στον καπετάν Χάψα να καταλάβει την ανατολική πλευρά των Βασιλικών. Σύμφωνα με την προφορική παράδοση, οι αγωνιστές του καπετάν Χάψα αποφάσισαν να αντισταθούν στους πρόποδες του βουνού Βούζιαρης δεχόμενοι τη συμβουλή του δημογέροντα των Βασιλικών Γ. Κοτζιά. Οι Βασιλικιώτες της Αγίας Παρασκευής αφού εκτέλεσαν την αποστολή τους οπισθοχώρησαν και ενώθηκαν με το σώμα του καπετάν Χάψα. Έτσι τα Βασιλικά έμειναν τελείως ανυπεράσπιστα.
5) ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ ΒΑΣΙΛΙΚΩΝ
Την 9η Ιουνίου 1821 ο Αχμέτ μπέης των Γιαννιτσών μαζί με τις στρατιωτικές δυνάμεις του Μπαϊράμ πασά κατέλαβαν τα Βασιλικά, προτού οι κάτοικοι προλάβουν να φύγουν. Ακολούθησε ο μεγάλος χαλασμός. Οι Τούρκοι στρατιώτες και οι Εβραίοι κατέστρεψαν τα πάντα. Έσφαξαν, βίασαν και αιχμαλώτισαν τους κατοίκους, λεηλάτησαν και πυρπόλησαν τα σπίτια. Από τα 400 σπίτια των Βασιλικών έμειναν μόνο τρία και καταστράφηκε και ο ναός.
Ο ιστορικός Ι. Βασδραβέλλης περιγράφει την καταστροφή ως εξής:
«Η κωραία κωμόπολη των Βασιλικών παρεδόθη εις το πυρ, τη σφαγή και τη λεηλασία. Νεανίδες συλλαμβάνονται και ατιμάζονται, άλλαι δε συγκεντρούμεναι εις την Θεσσαλονίκη μεταπωλούνται εις τα σκλαβοπάζαρα της Βεγγάλης και της Τριπολίτιδας, μικροί δε και τρυφεροί νεανίσκοι αγοράζονται από τους πλούσιους μπέηδες και γαιοκτήμονες της Θεσσαλονίκης διά ανήθικους σκοπούς»
6) Η μάχη των Βασιλικών
Εν τω μεταξύ, ο Μπαϊράμ πασάς, καταδίωξε τους επαναστάτες με ένα ισχυρό απόσπασμα ιππέων, το οποίο κατευθύνθηκε προς τον δρόμο Θεσσαλονίκης – Πολυγύρου. Οι αγωνιστές του καπετάν Χάψαβάδισαν μέσα στην κοίτη του χειμάρρου Ανθεμούντα και οι Τούρκοι ιππείς προχώρησαν μέσα από τα αθέριστα σπαρτά, χωρίς να αντιληφθεί ο ένας τον άλλον, παρά μόνο όταν τους χώριζε μικρή απόσταση.
Σε αυτή την κρίσιμη στιγμή ο καπετάν Χάψας και τα παλικάρια του ήταν αναγκασμένοι ή να διανύσουν γρήγορα την απόσταση που οδηγούσε στο Βούζιαρη, όπου υπήρχε ελπίδα διαφυγής, ή να αντιμετωπίσουν τους Τούρκους στο σημείο εκείνο. Δεν είχαν όμως τον απαιτούμενο χρόνο και γι’ αυτό προτίμησαν να συγκρουστούν εκεί και να δώσουν την ηρωική μάχη πάνω από την κοίτη του Ανθεμούντα, η οποία χρησίμεψε ως φυσικό πρόχωμα, αν και έβλεπαν ότι δεν επρόκειτο να σωθούν.
Ο καπετάν Χάψας με 65 Συκιώτες, Βαβδινούς και Βασιλικιώτες αγωνιστές έμειναν εκεί για να αντιμετωπίσουν το ιππικό του Μπαϊράμ πασά, ενώ το υπόλοιπο μέρος του σώματος κατευθύνθηκε προς τα ανατολικά για αντιπερισπασμό. Οι τουρκικές δυνάμεις του Μεχμέτ πασά και του Μπαϊράμ πασά απωθήθηκαν αρχικά με πολλές απώλειες. Ο αγώνας ήταν όμως άνισος. Οι εχθροί ήταν πολλοί και έμπειροι στις μάχες. Όταν είδε ο καπετάν Χάψας ότι τα πρόχειρα αναχώματα δεν βοηθούσαν, βγήκε από το πρόχωμά του και όρμησε με το σπαθί εναντίον των εχθρών. Μετά από σκληρό αγώνα, σώμα με σώμα, έπεσε και ο ίδιος νεκρός στο πεδίο της μάχης μαζί με τους γενναίους συμπολεμιστές του.
Στην ηρωική αυτή μάχη θυσιάστηκαν, μαζί με τον καπετάν Χάψα, 63 γενναία παλικάρια, οι καπεταναίοι Παύλος Χαρλάτης, Αυγερινός Καραγιάννης και Θεολόγος Τουρλάκης από τον Βάβδο, ο καπετάν Γραμμένος Καραφίλιππας από τα Βασιλικά και πολλοί άλλοι από άλλες περιοχές της Χαλκιδικής. Από τους Τούρκους σκοτώθηκαν περίπου 500, οι οποίοι θάφτηκαν δυτικά των Βασιλικών στην τοποθεσία «Κυπαρίσσια» στη θέση που από τότε ονομάζεται «Τούρκικα μνήματα».
Οι ελάχιστοι αγωνιστές του Καπετάν Χάψα που διασώθηκαν ενώθηκαν με τον Εμμανουήλ Παπά και τους λίγους εναπομείναντες αγωνιστές του, περίπου 200, και κατευθύνθηκαν από τον Πολύγυρο προς την επαναστατημένη Κασσάνδρα που συνέχιζε να αντιστέκεται στις επιθέσεις των τουρκικών δυνάμεων.
Στην Κασσάνδρα συγκεντρώθηκαν περίπου 2500 πολεμιστές, κυρίως Χαλκιδικιώτες και 400 αρματολοί και κλέφτες από τον Όλυμπο. Στο μεταξύ την αρχηγία των Τούρκων ανέλαβε ο περιβόητος για τη σκληρότητά του Αμπού-Λουμπούτ πασάς (ροπαλοφόρος). Ο Λουμπούτ πασάς επιτέθηκε στην πολιορκημένη Κασσάνδρα, στην περιοχή του ισθμού της Ποτίδαιας, με 1400 άνδρες και 500 εξοπλισμένους Εβραίους. Οι γενναίοι υπερασπιστές της Κασσάνδρας απέκρουσαν αρχικά τους εχθρούς. Έχασαν, όμως, τη μάχη στις 30 Οκτωβρίου 1821, όταν οι Τούρκοι εξαπέλυσαν γενική έφοδο χρησιμοποιώντας κανόνια. Σε αυτή έπεσαν ηρωικά δυο από τους τρεις γιούς του Εμμανουήλ Παπά. Με το άδοξο αυτό τέλος του αγώνα πνίγηκε στο αίμα η εξέγερση της Χαλκιδικής, η οποία κράτησε 6 μήνες.
Το μάθατε τι έγινε ( αυτό δεν ξέρω αν χρειάζεται να το γράψουμε)
τούτη την εβδομάδα;
Τον αρχηγό μας βάρεσαν κοντά στο μοναστήρι.
Τον κλαίνε τα Βασιλικά, τον κλαίει η χώρα όλη.
– Για σήκω απάνω Χάψα μας, για σήκω απάν’καλέ μας. Ν΄εσύ ορθός πολέμαες κι ορθόςεπολεμούσες.
– Για πιάστε με, μωρέ παιδιά, και βάλτε με να κάτσω και φέρτε μου τον ταμπουρά και το καραντουζένι,
Για να σας πω έναν χαβά κι ένα πικρό τραγούδι. Διακόσιοι νομάτοι είμαστε, δεν είμαστε κανένας. Χιλιάδες Τούρκοι ήτανε, χιλιάδες κι οι Οβραίοι.
Δεν το΄χω για το σκοτωμό και το κακό το βόλι. Μόν’το΄χω για τη μάνα μου, τη δόλια αδελφή μου.
Ιστορία της δημοτικής μούσας
για τα γεγονότα
7.Μετά την καταστροφή των Βασιλικών
Μετά τη μάχη στα Βασιλικά, το μεγαλύτερο μέρος των τουρκικών δυνάμεων κατευθύνθηκε προς τον Γαλαρινό και κατέστρεψαν ολοσχερώς το χωριό, ενώ συνέλαβαν, βασάνισαν και θανάτωσαν όσους κατοίκους δεν πρόλαβαν να διαφύγουν. Μετά από το γεγονός αυτό, και ενώ οι Τούρκοι ήταν ακόμη στον Γαλαρινό, τα γυναικόπαιδα των Βασιλικών έφυγαν νύχτα από την Αγία Αναστασία και δια μέσου της Γαλάτιστας και του Βάβδου κατευθύνθηκαν προς τον Άγιο Νικόλαο και από εκεί κατέφυγαν στο Άγιο Όρος.
Την επομένη της μάχης των Βασιλικών, οι δυνάμεις του Μπαϊράμ πασά με αφορμή ένα ατυχές γεγονός κατέστρεψαν το μοναστήρι της Αγίας Αναστασίας, το οποίο φιλοξένησε τα γυναικόπαιδα των επαναστατών. Οι Τούρκοι πυρπόλησαν το μοναστήρι και αποκεφάλισαν τον ηγούμενο και όλους τους μοναχούς και λαϊκούς που ήταν εκεί. Την τύχη των Βασιλικών, του Γαλαρινού και της Αγίας Αναστασίας είχαν η Γαλάτιστα, το Λειβάδι και η Περιστερά. Το τουρκικό ιππικό κατέστρεψε και πυρπόλησε τα χωριά αυτά, βασάνισε, βίασε και θανάτωσε τους κατοίκους. Πολλά γυναικόπαιδα αιχμαλωτίστηκαν και πουλήθηκαν στα σκλαβοπάζαρα της Τρίπολης και της Βεγγάλης. Από τα Βασιλικά και τη Γαλάτιστα αιχμαλώτισαν οι Τούρκοι 150 γυναικόπαιδα και από το Λειβάδι περισσότερα από 200. Ανάλογες συνέπειες είχαν και πολλά άλλα χωριά και κωμοπόλεις της Χαλκιδικής.
Πολλές οικογένειες των Βασιλικών και των άλλων χωριών και κωμοπόλεων της Χαλκιδικής που κατέφυγαν στο Άγιο Όρος, προκειμένου να γλιτώσουν από την αιχμαλωσία και τον θάνατο, μεταφέρθηκαν αργότερα με πλοία στη Σκιάθο και τη Σκόπελο και άλλες στην Εύβοια και τα Ψαρά. Λίγες μόνο επέστρεψαν αργότερα στα Βασιλικά έχοντας νωπές τις μνήμες από τον χαλασμό.
8.Η Χαλκιδική είναι μια από τις μοναδικές περιοχές της Ελλάδας που υπέστησαν ολοκληρωτική καταστροφή στη διάρκεια του Αγώνα. Τα δεινά και οι καταστροφές που υπέστησαν οι κάτοικοι της Χαλκιδικής περιέγραψε ο ίδιος ο Μπαϊράμ πασάς σε αναφορά του προς τον Σουλτάνο.Οι αγωνιστές που επέζησαν από την καταστροφή της Κασσάνδρας κατέφυγαν στα νησιά των Βόρειων Σποράδων με καράβια των Ψαρών, της Σκοπέλου και της Ύδρας. Από εκεί μπόρεσαν κατόπιν να φθάσουν στη Νότια Ελλάδα. Εκεί εντάχτηκαν στα επαναστατικά σώματα των Πελοποννησίων και Στερεοελλαδιτών οπλαρχηγών και συνέχισαν τον αγώνα συμμετέχοντας στις μάχες που ακολούθησαν μέχρι το 1829 εναντίον του Δράμαλη, του Ιμπραήμ, του Ομέρ Βρυώνη και άλλων κατακτητών.
Η επανάσταση στη Χαλκιδική μπορεί να μην είχε αίσιο τέλος, συνεισέφερε όμως σημαντικά στον απελευθερωτικό Αγώνα του 1821. Καθυστέρησε επί 6 μήνες τις ισχυρές τουρκικές στρατιωτικές δυνάμεις και έδωσε τον απαιτούμενο χρόνο στους αγωνιστές της Νότιας Ελλάδας να εδραιώσουν την Επανάσταση και να δημιουργήσουν τον πυρήνα του Ελληνικού Κράτους.
Η επανάσταση της Χαλκιδικής, που κορυφώθηκε με την ηρωική Μάχη και το Ολοκαύτωμα των Βασιλικών, έχει την δική της, ξεχωριστή θέση στην ιστορία του απελευθερωτικού αγώνα του 1821. Υπήρξε η πρώτη μεγάλη επαναστατική δράση στη Βόρεια Ελλάδα και παρά την τραγική κατάληξή της, καταγράφεται από τους ιστορικούς ως ιδιαίτερα πολύτιμη για την επιτυχία της ελληνικής επανάστασης και την απελευθέρωση του έθνους.
ΠΗΓΕΣ
TA ΒΑΣΙΛΙΚΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 ΤΩΝ κ.κ. ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΤΣΟΛΝΑΡΑ & ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΑΤΣΙΟΥΔΗ, ΒΑΣΙΛΙΚΑ 2017
