του Παρσάνογλου Χρήστου
Όταν ακούμε τη φράση «Γυναίκες Ηπειρώτισσες», οι περισσότεροι σκεφτόμαστε το γνωστό ομώνυμο τραγούδι. Οι γυναίκες της Ηπείρου έχουν γράψει σημαντικές σελίδες στην ελληνική ιστορία, αποτελώντας σύμβολα ανδρείας, αυταπάρνησης και πατριωτισμού, ιδιαίτερα κατά την Τουρκοκρατία, με τις Σουλιώτισσες, αλλά και κατά το Έπος του 1940. Μετέφεραν πυρομαχικά, τρόφιμα και εφόδια μέσα από τα δύσβατα μονοπάτια της Πίνδου, συμβάλλοντας καθοριστικά στην προσπάθεια του ελληνικού στρατού.
Στα χιονισμένα βουνά της Πίνδου, οι γυναίκες της Ηπείρου κουβαλούσαν πολεμοφόδια, ρούχα, τρόφιμα και πολλές φορές ακόμη και τραυματίες. Διένυαν μεγάλες αποστάσεις μέσα στο κρύο, αντιμετωπίζοντας αντίξοες καιρικές συνθήκες και μεγάλες δυσκολίες. Σε ορισμένες περιπτώσεις σχημάτιζαν ανθρώπινες αλυσίδες για να βοηθήσουν στρατιώτες και μεταφορές να περάσουν ποτάμια και δύσβατα σημεία.
Κατά την Τουρκοκρατία, Σουλιώτισσες όπως η Δέσπω Μπότση και η Χάιδω Σέχου ξεχώρισαν για την ανδρεία και την αποφασιστικότητά τους, συμμετέχοντας ενεργά στον αγώνα για την ελευθερία. Η αυτοθυσία και το θάρρος τους αποτελούν μέχρι σήμερα παράδειγμα πατριωτισμού και αγωνιστικότητας.
Πέρα όμως από τη συμβολή τους στους εθνικούς αγώνες, οι γυναίκες της Ηπείρου είχαν σημαντικό ρόλο και στην καθημερινή ζωή. Σε δύσκολες ορεινές περιοχές στήριζαν την οικογένεια, εργάζονταν σκληρά και κρατούσαν ζωντανές τις τοπικές κοινωνίες, ιδιαίτερα όταν οι άνδρες έλειπαν για εργασία ή πολεμούσαν.
Μπορούμε να πούμε ότι οι Ηπειρώτισσες αποτέλεσαν παράδειγμα θάρρους, δύναμης και προσφοράς. Με τη στάση τους αμφισβήτησαν τις αντιλήψεις της εποχής που θεωρούσαν τις γυναίκες αδύναμες και απέδειξαν πως μπορούσαν να συμβάλουν ουσιαστικά στην υπεράσπιση της πατρίδας και της κοινωνίας.
Σήμερα, η προσφορά τους τιμάται με μνημεία σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας, όπως το Μνημείο της Γυναίκας της Πίνδου στην Πίνδο, το Μνημείο της Ζαγορίσιας Γυναίκας στο Βρυσοχώρι και άλλα μνημεία αφιερωμένα στις Ηπειρώτισσες που συνέβαλαν στους αγώνες του ελληνικού λαού.
Το γνωστό τραγούδι «Γυναίκες Ηπειρώτισσες» αποτελεί έναν ακόμη τρόπο διατήρησης της μνήμης και της προσφοράς τους. Οι στίχοι του θυμίζουν τον αγώνα, τη δύναμη και την αυτοθυσία αυτών των γυναικών, οι οποίες παραμένουν μέχρι σήμερα σύμβολα γενναιότητας και αξιοπρέπειας.
Στίχοι:
Γυναίκες Ηπειρώτισσες μέσα στα χιόνια πάνε
κι οβίδες κουβαλάνε
Θεέ μου τι τις πότισες και δεν αγκομαχάνε
Γυναίκες Ηπειρώτισσες ξαφνιάσματα της φύσης
εχθρέ γιατί δεν ρώτησες ποιον πας να κατακτήσεις
Γιανιώτισσες Σουλιώτισσες ξαφνιάσματα της φύσης
εχθρέ γιατί δεν ρώτησες ποιον πας να κατακτήσεις.
Γυναίκες απ τα σύνορα
κόρες γριές κυράδες
Φωτιά μες τους βοριάδες
Εσείς θα είστε σίγουρα της Λεφτεριας Μανάδες
Γυναίκες Ηπειρώτισσες ξαφνιάσματα της φύσης
εχθρέ γιατί δεν ρώτησες ποιον πας να κατακτήσεις
Γιανιώτισσες Σουλιώτισσες ξαφνιάσματα της φύσης
εχθρέ γιατί δεν ρώτησες ποιον πας να κατακτήσεις.
Γυναίκες Ηπειρώτισσες ξαφνιάσματα της φύσης
εχθρέ γιατί δεν ρώτησες ποιον πας να κατακτήσεις
Γιανιώτισσες Σουλιώτισσες ξαφνιάσματα της φύσης
εχθρέ γιατί δεν ρώτησες ποιον πας να κατακτήσεις.
[Στιχουργός: Πυθαγόρας]
