Η σπουδαιότητα της ελιάς φαίνεται και από το ότι οι αρχαίοι τη θεωρούσαν δέντρο ιερό. Στη μυθολογία υπάρχουν πολλοί μύθοι που συνδέουν την ελιά με θεϊκά πρόσωπα. Ο γνωστότερος μύθος είναι αυτός που θέλει τη θεά Αθηνά, τη θεά της σοφίας, να δωρίζει την ελιά στην Αθήνα, κερδίζοντας έτσι τον αντίπαλό της Ποσειδώνα που διεκδικούσε κι αυτός την ονομασία της πόλης της Αττικής. Ένας άλλος μύθος, ο μύθος του Αρισταίου, συνδέει τον ημίθεο με τους ανθρώπους αφού πίστευαν ότι ο Αρισταίος ήταν αυτός που έμαθε στους ανθρώπους να καλλιεργούν την ελιά και να βγάζουν λάδι.
Τα κλαδιά της συμβολίζουν την ειρήνη, την αρετή, τη νίκη, τη γαλήνη, τη συμφιλίωση, τη σοφία, τη γονιμότητα, την ευημερία και την τύχη.
Με αυτά τα κλαδιά οι αγγελιαφόροι σήμαιναν την ανακωχή του πολέμου για να ξεκινήσουν οι συνομιλίες μεταξύ των αντίθετων παρατάξεων. Αυτά τα κλαδιά κρατούσαν οι ικέτες που πήγαιναν να ζητήσουν άσυλο και μόλις τα κατέθεταν στον βωμό, έμπαιναν αμέσως κάτω από την ισχυρή προστασία του Δία. Και μ’ αυτά τα κλαδιά στεφάνωναν τους νικητές των Ολυμπιακών Αγώνων.
