Το Βραβείο Ζαχάρωφ για την Ελευθερία της Σκέψης είναι ένα διεθνές βραβείο το οποίο καθιερώθηκε στη μνήμη του Σοβιετικού πυρηνικού φυσικού και αντιφρονούντα Αντρέι Ζαχάρωφ. Θεσμοθετήθηκε το 1988 από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και απονέμεται κάθε χρόνο σε αναγνώριση προσώπων ή οργανισμών για τη διά βίου αφοσίωσή τους στην προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των ελευθεριών.
Η απονομή του βραβείου 2023 γίνεται θα γίνει στις 12 Δεκεμβρίου, κοντά στην ημέρα που η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ κύρωσε την Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα το 1948. Η ημέρα αυτή τιμάται επίσης ως η Ημέρα των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Το βραβείο Ζαχάρωφ 2023 απονέμεται στην Μαχσά Αμίνι.
Μαχσά Αμινί και το Κίνημα στο Ιράν: Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία
Η Μαχσά Αμινί, μια 22χρονη Κουρδικής καταγωγής, επισκεπτόταν την Τεχεράνη τον Σεπτέμβριο του 2022, όταν συνελήφθη και ξυλοκοπήθηκε από τη λεγόμενη ηθική αστυνομία επειδή φορούσε το χιτζάμπ με τον «λάθος» τρόπο.
Ο θάνατός της πυροδότησε μαζικές διαδηλώσεις στο Ιράν, με τις γυναίκες να πρωτοστατούν στις διαμαρτυρίες κατά των νόμου για το χιτζάμπ κι αλλων που εισάγουν διακρίσεις, υπό το σύνθημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία»
