Λογοτεχνία Β Λυκείου

ΑΠΟ: ΜΠΙΛΑΝΑΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ - Μάι• 17•22
  •  Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας (τ. Β’) των Ν. Γρηγοριάδη, Δ. Καρβέλη, Χ. Μηλιώνη, Κ.
  • Μπαλάσκα, Γ. Παγανού, Γ. Παπακώστα
  • • Λεξικό Λογοτεχνικών Όρων των Ι. Παρίση, Ν. Παρίση

 

 

xronogrammh 2

  • ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΟ ΣΧΟΛΙΟ ΚΑΙ ΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ
  • ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΦΗΓΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ
  • ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ
  • ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΚΑΙ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ
  • ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ
  • ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ

Κειμενικοί Δείκτες

u Λογοτεχνικό Γένος-είδος
  • (το γένος ανάλογα με την μορφή: πεζογραφία, ποίηση, θέατρο,
  • το είδος ανάλογα με την δομή:-π.χ. σονέτο-,
  • την έκταση:-π.χ. νουβέλα-,
  • το σκοπό ή το αποτέλεσμα:  π.χ. κωμωδία, τραγωδία-
  • το θέμα: π.χ. αστυνομικό, επιστημονικής φαντασίας)
  • ο τίτλος.
u Ενδιάμεσες μορφές μεταξύ λογοτεχνικού γένους και γραμματείας (δοκίμιο, βιογραφία, αυτοβιογραφία, απομνημονεύματα, επιστολή κ.ά)
u Γλωσσικές επιλογές(γλωσσικές ποικιλίες, λεξιλόγιο, λειτουργία της γλώσσας –αναφορική/ποιητική-, ρηματικοί χρόνοι, φωνές, διαθέσεις,εγκλίσεις, τροπικότητες- επιστημική/δεοντική-,

πρόσωπα, αριθμός, ποιόν ενέργειας, στίξη, σχήματα λόγου,

σύνδεση των προτάσεων, ονοματοποίηση,

προσωπική και απρόσωπη σύνταξη, ευθύς,

πλάγιος λόγος και ελεύθερος πλάγιος λόγος)

lΤο λογοτεχνικό γένος (π.χ. ποίηση, πεζογραφία) και το λογοτεχνικό είδος (π.χ. ιστορικό μυθιστόρημα)[3].

lΟι αφηγηματικές τεχνικές.

lΟι αφηγηματικοί τρόποι.

lΤα εκφραστικά μέσα (π.χ. σχήματα λόγου).

lΗ δομή.

lΗ πλοκή.

lΤο ύφος/υφολογικά γνωρίσματα.

lΕπιλογή ενός λογοτεχνικού ρεύματος.

lΕικονοποιία.

lΣτίξη.

lΣτιχουργική.

lΘεατρικά στοιχεία.

lΤεχνική γραφής.

lΜέτρο, ομοιοκαταληξία.

lΛέξεις- φράσεις που συνδέουν τα νοήματα.

lΕπιλογή λεξιλογίου (ιδιοτυπίες, ιδίωμα, νεολογισμοί, ιδιόλεκτος…).

u Αφηγηματικοί τρόποι (αφήγηση, περιγραφή, διάλογος, εσωτερικός μονόλογος, αφηγηματικό σχόλιο)
u Αφηγηματικές τεχνικές(ανάλογα με τη συμμετοχή: αυτό,  ομό, ετεροδιηγητική, τη χρονική σειρά: ανάληψη, πρόληψη, την αφηγηματική διάρκεια: επιβράδυνση, επιτάχυνση, ταύτιση. τη συχνότητα γεγονότος:καθυστέρηση, επιτάχυνση, ταύτιση-ή την εστίαση-μηδενική, εσωτερική, εξωτερική-).
u Δομή και Πλοκή(στροφές, στίχος, μέτρο, ρυθμός, αρχή-μέση-τέλος)
u Χαρακτήρες/Πρόσωπα (ποικιλίες της γλώσσας, οπτικές της γλώσσας, σημασία των λέξεων, ήθος, διάλογος, πλοκή, συγκρούσεις)

lΑξίες.

lΙδέες, αντιλήψεις.

lΣκοποί.

lΣτάσεις.

lΣυμπεριφορές.

lΚοινωνικο-πολιτισμικές συνθήκες.

lΑνθρώπινες σχέσεις.

lΚοινωνικά προβλήματα

lΣυναισθηματικό κλίμα.

lΤο συγκείμενο.

lΔιακειμενικότητα.

     Το ερμηνευτικό σχόλιο είναι ένα σχόλιο που προκύπτει μετά από την ερμηνευτική διερευνητική διαδικασία και από τις αρχές και τις παραδοχές που ήδη περιγράψαμε.

Στη σχολική τάξη και σύμφωνα με τον Φάκελο Υλικού της Ν.Ε. Γλώσσας για τη Γ΄ Λυκείουτο ερμηνευτικό σχόλιο είναι «ένα γραπτό σχόλιο, περιορισμένης έκτασης, που περιλαμβάνει την ανάπτυξη αφενός του βασικού, για τους/τις μαθητές/τριες, ερωτήματος/θέματος του κειμένου και αφετέρου της ανταπόκρισής τους σε αυτό.

Στο ερμηνευτικό σχόλιο, ο/η μαθητής/τρια δεν περιορίζεται στο «τι λέει το κείμενο» αλλά επεκτείνεται στο «τι σημαίνει για τον/την ίδιον/α». Με τη συγγραφή του ερμηνευτικού σχολίου, διευκολύνεται η ανάδυση του «εγώ» και «ελέγχεται» σύνθετα ο βαθμός εκπλήρωσης του γενικού και των ειδικότερων σκοπών διδασκαλίας του μαθήματος.»

Ο μαθητής δηλαδή καλείται να ανταποκριθεί σε δύο ζητούμενα

α) να αναπτύξει το βασικό, για τον ίδιο, ερώτημα/θέμα.

β) να αναπτύξει το «τι σημαίνει για τον/την ίδιον/α» το θέμα αυτό.

Θα πρέπει να επισημανθεί ωστόσο εδώ ότι όπως γνωρίζουμε από τη διδακτική πράξη και όπως το υπαγορεύει η θεωρία αλλά και οι συμπληρωματικές οδηγίες του ΙΕΠ, το πρώτο ζητούμενο περιέχει απαραιτήτως δύο μέρη:

α) την επιλογή και τη διατύπωση του νοήματος του θέματος.

β) την αναφορά στα κειμενικά εκείνα στοιχεία, του κειμενικούς δείκτες,  που περιέχουν και συγκροτούν το νόημα αυτό.

Οι κειμενικοί δείκτες είναι τα επιμέρους στοιχεία των λογοτεχνικών κωδίκων, οι οποίοι, όπως είδαμε στο κεφάλαιο για την ερμηνεία, ενώνουν το βίωμα του συγγραφέα με την κοινωνία, τον πολιτισμό και το βίωμα του αναγνώστη και έτσι παράγουν το νόημα του κειμένου. Έτσι δεν θα μπορούσε να γίνει λόγος για το νόημα χωρίς να αναφερθούμε σε αυτούς

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω για να φθάσει ο μαθητής στην ανάπτυξη του ερμηνευτικού σχολίου θα πρέπει:

α) να διαβάσει το κείμενο μια πρώτη φορά, για να το κατανοήσει και ενδεχομένως να το χαρεί.

β)  να προχωρήσει σε μία δεύτερη ανάγνωση κατά την οποία θα εντοπίσει το θέμα και θα εστιάσει στα σημεία που πρώτα προσελκύουν την προσοχή του. Καλό είναι να τα σημειώσει ή να τα υπογραμμίσει.

γ)  σε μια τρίτη ανάγνωση μπορεί να επισημάνει και άλλα σημεία του κειμένου, μεγάλες ή μικρές νοηματικές ενότητες, τρόπους και σχέσεις και να τα σημειώσει και αυτά.

δ) με τις παρατηρήσεις και το υλικό που έχει συγκεντρώσει, να προχωρήσει στη διατύπωση του κεντρικού θέματος/ερωτήματος και την ανάπτυξη του νοήματος του, μέσα από τους κειμενικούς δείκτες που ξεχωρίζει ως τους πιο για τον σκοπό αυτό.

ε)να το συγκρίνει ενδεχομένως με άλλα κείμενα ή με έργα από κάθε είδος και μορφή τέχνης.

στ) να αναπτύξει την ανταπόκρισή του στο θέμα του κειμένου που έχει αναδείξει. Να επιχειρήσει δηλαδή να εξηγήσει τι «σημαίνει για αυτόν». Στο εγχείρημα αυτό θα μπορούσε να αναφέρει σκέψεις και σχόλια για το θέμα αλλά και να αναφερθεί σε συναισθήματα που του προξένησε. Οι σκέψεις και τα συναισθήματα αυτά μπορεί να αναφέρονται στον ίδιο, τους άλλους ανθρώπους, την κοινωνία ,την πολιτική, την αισθητική.

   Όπως είναι προφανές το ερμηνευτικό σχόλιο αποτελεί το αποτέλεσμα και την κορύφωση του ερμηνευτικού διαλόγου μέσα στην τάξη.  Όταν όμως πρόκειται  για τη δοκιμασία ενός κριτηρίου, ο μαθητής θα ακολουθήσει ατομικά τα βήματα που στην τάξη έγιναν συλλογικά. Στην περίπτωση αυτή, μάλλον θα πρέπει να παραλειφθεί το στάδιο ε, και γιατί δεν έχει τη δυνατότητα έρευνας και διαλόγου και γιατί υπάρχει και περιορισμός λέξεων στην απάντηση. Χωρίς να αποκλείεται πάντως.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΜΠΙΛΑΝΑΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

FB_IMG_1652816902824

  • ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΟ ΣΧΟΛΙΟ ΚΑΙ ΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ
  • ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΦΗΓΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ
  • ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ
  • ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΚΑΙ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ
  • ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΑ

Σχολιάστε

Top