Μέσα από άρθρα, ρεπορτάζ και συνεντεύξεις, αναδεικνύουμε την αξία της ατομικής και συλλογικής υπευθυνότητας.  Τονίζουμε πως για να είμαστε ενεργοί πολίτες απαιτούνται  μικρές, καθημερινές επιλογές: από την προστασία του περιβάλλοντος και την ανακύκλωση μέχρι την αλληλεγγύη προς όσους έχουν ανάγκη.

Το θέμα, το περιεχόμενο και η έκταση του τεύχους, καθώς και η μορφοποίησή του σε «έντυπη μορφή»,  οργανώθηκαν με βάση τους όρους συμμετοχής του 8ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού Φύλλου Σχολικής Εφημερίδας με τίτλο: «Ενεργοί πολίτες: Από το σχολείο στην κοινωνία – Από την τάξη στη δράση!»  που προκήρυξε ο Εκπαιδευτικός Οργανισμός «Ορίζοντες» υπό την αιγίδα του Μορφωτικού Ιδρύματος της Ε.Σ.Η.Ε.Α., στον οποίο συμμετέχουμε.

Στο τεύχος αυτό, οι «ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ-Re.search.eRs» καταγράφουμε και τη μοναδική εμπειρία που έζησε η σχολική μας κοινότητα στα μέσα Μαρτίου. Είχαμε την ευκαιρία -και την τιμή- να συνομιλήσουμε με έναν από τους σημαντικότερους ανθρώπους του ελληνικού αθλητισμού, τον Παναγιώτη Γιαννάκη. Η συνέντευξη που μας έδωσε, αποτελεί πηγή έμπνευσης για όλους εμάς που αναζητούμε τον ρόλο μας σε μια κοινωνία που χρειάζεται συμμετοχή, υπευθυνότητα και ομαδικό πνεύμα.

Στο 3ο τεύχος του περιοδικού μας που παρουσιάζουμε παρακάτω, εντάξαμε -εκ των υστέρων- και τη συνέντευξή μας με τον Παναγιώτη Γιαννάκη (σελ.6-7) ο οποίος επισκέφθηκε το σχολείο μας τέσσερις μέρες μετά τη λήξη της προθεσμίας υποβολής των έργων μας.

Ξεφυλλίστε το 3ο τεύχος του περιοδικού μας από εδώ: «Ενεργός πολίτης» 

(Το κείμενο αυτό είναι το το εισαγωγικό κείμενο του τεύχους μας που συμμετείχε στον 8ο Πανελλήνιο Διαγωνισμό Φύλλου Σχολικής Εφημερίδας με τίτλο: «Ενεργοί πολίτες: Από το σχολείο στην κοινωνία – Από την τάξη στη δράση!», που προκήρυξε ο Εκπαιδευτικός Οργανισμός «Ορίζοντες» υπό την αιγίδα του Μορφωτικού Ιδρύματος της Ε.Σ.Η.Ε.Α., για το σχολικό έτος 2025-26) 

Το τρίτο τεύχος του περιοδικού μας έχει ως θέμα την ενεργό πολιτειότητα. Μέσα από τις σελίδες του, θέλουμε να μοιραστούμε σκέψεις, εμπειρίες, γνώσεις, καλλιτεχνικές ανησυχίες, χιούμορ, αλλά και προβληματισμούς που μας απασχολούν στη σχολική μας καθημερινότητα.

Το τελευταίο διάστημα που ασχοληθήκαμε με τη σύνταξη αυτού του τεύχους, συνειδητοποιήσαμε πως…στην πράξη, οφείλουμε να είμαστε πολίτες κι όχι απλά κάτοικοι αυτού του τόπου…του κόσμου ολόκληρου…

Το τεύχος αυτό είναι αποτέλεσμα συνεργασίας μαθητών και εκπαιδευτικών, ανταλλαγής ιδεών και οφείλεται στη δύναμη της δημιουργίας.

Είμαστε ο Όμιλος Ηλεκτρονικού Περιοδικού του Ωνασείου Γυμνασίου Θεσσαλονίκης.

Μέσα από το Εργαστήριο Τεχνολογίας του σχολείου μας  δημοσιεύουμε στη «συχνότητα» της ψηφιακής πλατφόρμας schoolpress.gr.

Γνωρίστε μας, στον παρακάτω σύνδεσμο:

ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ – Re.search.eRs

Σας ευχόμαστε

Καλή ανάγνωση!

Καθώς βρισκόμαστε στο δεύτερο τέταρτο του 21^ου αι.,  όλοι μας συνειδητοποιούμε πως είναι απαραίτητο να ανταποκριθούμε σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο παγκόσμιο περιβάλλον.

Όσο ανεξέλεγκτη κι αν μας φαίνεται η πορεία του κόσμου προς το αύριο, όλα δείχνουν πως μπορούμε να ανταποκριθούμε στη νέα πρόκληση, μόνο όταν αναλαμβάνουμε υπεύθυνα δράση και πρωτοβουλίες.

Το σύγχρονο σχολείο δε επιδιώκει μόνο την παροχή γνώσεων, αλλά κυρίως την προετοιμασία μας ώστε να είμαστε ενεργοί πολίτες. Κι αυτό, στο πλαίσιο των στόχων της βιώσιμης ανάπτυξης που θεσπίστηκαν από τον ΟΗΕ το 2015, δηλ. του παγκόσμιου καταστατικού χάρτη βιώσιμου μέλλοντος.

Στη σχολική μας ζωή καλούμαστε να συνειδητοποιήσουμε και να αναδείξουμε την αξία της ατομικής και συλλογικής υπευθυνότητας. Μέσα από την ενεργή εμπλοκή της σχολικής μας κοινότητας και ευρύτερων κοινωνικών ομάδων σε δράσεις, προετοιμαζόμαστε και διαμορφωνόμαστε ώστε να είμαστε  δημιουργικοί, ενεργοί και κριτικά σκεπτόμενοι πολίτες.

Εκπαιδευόμαστε να κατανοούμε την πολυπλοκότητα των σύγχρονων προκλήσεων, να δρούμε με επίκεντρο τη βιώσιμη ανάπτυξη και να καλλιεργούμε τις γνώσεις, τις δεξιότητες και τις στάσεις που απαιτούνται για να συμβάλουμε σε ένα βιώσιμο, δίκαιο και αλληλέγγυο μέλλον.

Όταν ακούμε τους όρους ενεργός πολίτης και ενεργός πολιτειότητα, θεωρούμε πως είναι μια ιδιότητα που εκφράζει τη σχέση κάθε ενήλικα με το δημόσιο. Όμως είναι κάτι πολύ διαφορετικό, και αφορά όλους μας.

Η UNESCO (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) ορίζει την ενεργό πολιτειότητα ως την αίσθηση πως ανήκεις σε μια ευρύτερη κοινότητα πέρα από εθνικά σύνορα. Δηλαδή στην κοινή μας ανθρωπότητα και,  πηγάζει  από  τη  διασύνδεση  μεταξύ  των  ανθρώπων  όχι μόνο σε τοπικό αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο. Ο ενεργός πολίτης ανήκει σε μια κοινότητα και φροντίζει για το σύνολο στο οποίο ανήκει, δεν ενδιαφέρεται μόνο για τον εαυτό του, αλλά και  για το «εμείς». Στη συμπεριφορά του κυριαρχεί ο σεβασμός, απορρίπτει τη βία, πορεύεται με βάση τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία.

Ο ενεργός πολίτης αντιλαμβάνεται ότι η κοινωνία είναι ένας ζωντανός οργανισμός που απαιτεί τη δική του συμμετοχή. Και γι΄ αυτό γνωρίζει πως πρέπει να ενημερώνεται και να αντιμετωπίζει με κριτική ματιά όσα συμβαίνουν. Δείχνει υπευθυνότητα, παρακολουθεί τον δημόσιο διάλογο και παίρνει θέση. Αναλαμβάνει πρωτοβουλίες, συνεργάζεται, θωρακίζει την ασφάλεια του συνόλου.

Ο ενεργός πολίτης  φροντίζει για το περιβάλλον. Έχει έντονο μέσα του το αίσθημα της ατομικής ευθύνης. Ρυθμίζει τις επιλογές του με γνώμονα τη βιωσιμότητα. Νιώθει πολίτης του κόσμου. Σέβεται τη μοναδικότητα του καθενός, καθώς την αντιλαμβάνεται ως προϋπόθεση της προόδου.

Για να είμαστε ενεργοί πολίτες δεν απαιτούνται ηρωικές πράξεις, αλλά μικρές, καθημερινές επιλογές: από την προστασία του περιβάλλοντος και την ανακύκλωση μέχρι την αλληλεγγύη προς όσους έχουν ανάγκη.

Κι αυτό κάνουμε στο σχολείο μας!

Τον Νοέμβριο του 2025 οι μαθητές της Α΄ τάξης είχαμε την ευκαιρία να επισκεφθούμε ιστορικά κτίρια της Θεσσαλονίκης, στο πλαίσιο της δράσης OpenSchool 2025.

Οι εθελοντές του OPEN HOUSE μάς ξενάγησαν στο κτίριο του Ινστιτούτου Γκαίτε και στην ιστορική Βίλα Καπαντζή – Παράρτημα Μ.Ι.Ε.Τ.

Η Βίλα Καπαντζή χτίστηκε το 1890, για μια πολύ πλούσια και ισχυρή οικογένεια της Θεσσαλονίκης, γνωστή για τις επιχειρηματικές της δραστηριότητες.  Για λίγους μήνες το 1917, έγινε η έδρα της Προσωρινής επαναστατικής Κυβέρνησης Θεσσαλονίκης. Έτσι, στους χώρους της κινήθηκε  κι έδρασε ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος.

Ωστόσο, το κτίριο είναι γνωστό στην πόλη μας, ως Ε΄ Γυμνάσιο Αρρένων, καθώς λειτούργησε ως σχολείο από το 1938 ως το 1972, με εξαίρεση την περίοδο της Κατοχής, που επιτάχθηκε από τους Γερμανούς.

Επίσκεψη στο κτίριο του Ινστιτούτου Γκαίτε και στη Βίλα Καπαντζή – Παράρτημα Μ.Ι.Ε.Τ.

Μπορεί στις μέρες μας το κτίριο να κρύβεται από τις ψηλές πολυκατοικίες που ορθώνονται γύρω του, ωστόσο κατά τις πρώτες δεκαετίες της λειτουργίας του Γυμνασίου, η εικόνα ήταν πολύ διαφορετική. Το περιβάλλον ήταν μαγευτικό, δίπλα στη θάλασσα, σε μια γειτονιά με όμορφα σπίτια. Καθώς δεν είχε γίνει ακόμα η επιχωμάτωση της Νέας Παραλίας, η δυτική αυλή του συνόρευε με τη θάλασσα.

Το Γυμνάσιο ήταν φημισμένο για το Πρακτικό Τμήμα του και όλοι σχεδόν οι απόφοιτοί του εισάγονταν στο Πανεπιστήμιο. Πολλοί σταδιοδρόμησαν στους τομείς της επιστήμης, της κοινωνίας, και των τεχνών. Από εδώ αποφοίτησε ο Γιάννης Ιωαννίδης, προπονητής της εθνικής ομάδας μπάσκετ, αλλά και ο συνθέτης Γιώργος Χατζηνάσιος και ο Διονύσης Σαββόπουλος.

Σήμερα το κτίριο λειτουργεί ως χώρος εκθέσεων τέχνης. Εντυπωσιάζει τον επισκέπτη με την αρχιτεκτονική, τις πλούσιες ζωγραφικές παραστάσεις στις οροφές του και την καταπράσινη αυλή του.

 Μνήμη του τόπου μου

Η αυλή του κτιρίου κοσμείται με γλυπτά έργα τέχνης.

Συγκεντρωθήκαμε σιωπηλοί γύρω από μια μεταλλική οξειδωμένη διάτρητη στήλη, πάνω στην οποία υπάρχει κείμενο σε τρεις γλώσσες –ελληνική, εβραϊκή και αγγλική. Είναι το γλυπτό για τους σαράντα εβραίους μαθητές του Ε΄ Γυμνασίου Αρρένων Θεσσαλονίκης, των οποίων η φοίτηση διακόπηκε βίαια από τους ναζί, τον Φεβρουάριο του 1943, για να εκτοπιστούν, στα στρατόπεδα θανάτου του Άουσβιτς – Μπιργκενάου. Τα διάτρητα γράμματα υποδηλώνουν την απουσία. Η οξείδωση, την απώλεια και τη φθορά…

Η επίσκεψή μας στα ιστορική κτίρια της πόλης μάς φανέρωσε πτυχές της ιστορίας που δεν γνωρίζαμε. Συνειδητοποιήσαμε ότι η ιστορική μνήμη θωρακίζει τη δημοκρατία.

Περισσότερο από 54% του παγκόσμιου πληθυσμού κατοικεί σε αστικά συστήματα που  καλύπτουν μόνο το 4% της επιφάνειας της Γης. Επομένως, η μάχη για το περιβάλλον και την κοινωνική δικαιοσύνη θα δοθεί στις πόλεις. Ο 11^ος στόχος της βιώσιμης ανάπτυξης επιδιώκει τη δημιουργία βιώσιμων πόλεων και κοινοτήτων.

Βιώσιμη είναι μια πόλη που φροντίζει το φυσικό τη περιβάλλον. Διασφαλίζει προσβασιμότητα για όλους Προστατεύει και διαφυλάσσει την  παγκόσμια πολιτιστική και φυσική κληρονομιά.

Η επίσκεψή μας σε ιστορικά κτίρια της Θεσσαλονίκης μάς έδωσε την ευκαιρία να τα εξερευνήσουμε βιωματικά. Συνέβαλε στο να κατανοήσουμε την αξία της αρχιτεκτονικής και την επίδραση που ασκεί το δομημένο περιβάλλον, στους κατοίκους της πόλης. Συνειδητοποιήσαμε πόσο σημαντική είναι η διατήρηση της ιστορικής μνήμης και πως αποτελεί βασικό παράγοντα για τη βιωσιμότητα μιας πόλης, μέσω της διαχείρισης της πολιτιστικής της κληρονομιάς. Τέλος, κατά τη μετακίνησή μας συγκεντρώσαμε πληροφορίες σχετικά με την ασφάλεια, την προσβασιμότητα, και την ανθεκτικότητα της πόλης μας.

Η διδακτική επίσκεψη επιβεβαίωσε  πως τα ιστορικά κτίρια της πόλης μας που σώζονται διάσπαρτα μέσα στον πυκνό οικοδομικό ιστό, λειτουργούν -τελικά- όχι μόνο ως χώροι αναψυχής αλλά και ως τόποι που συμβάλλουν στην καλλιέργεια της πολιτειότητας.

Στο πλαίσιο της δράσης Open School Thessaloniki, ο Όμιλός μας ερεύνησε την καρδιά του εθελοντισμού μέσα από ερωτηματολόγια που συμπλήρωσαν οι εθελοντές ξεναγοί της διοργάνωσης. Αναλύοντας το προφίλ αυτών των ενεργών πολιτών, ανακαλύψαμε τα κίνητρα που τους ωθούν στην προσφορά.  Μάλιστα, όλοι συμφωνούν πως ο εγωισμός είναι η ιδιότητα που συγκρούεται μετωπικά με την έννοια του εθελοντή. Τα αποτελέσματα της έρευνάς μας που ακολουθούν, χαρτογραφούν τη διαδρομή από το «εγώ» στο «εμείς» και μας δείχνουν τον δρόμο για μια καλύτερη πόλη.»

Με τις απαντήσεις τους στο ερώτημα τι σημαίνει γι΄  αυτούς εθελοντισμός, συνθέσαμε το παραπάνω συννεφόλεξο όπου προβάλλεται η έννοια της συνεργασία, η ανιδιοτέλεια, η χαρά, η δημιουργία Στα οφέλη που αποκομίζει ένας εθελοντής συμμετέχοντας σε εθελοντικές δράσεις, εντάσσονται με την ίδια δυναμική, οι γνώσεις, η επαγγελματική εμπειρία, οι ήπιες δεξιότητες, η συναισθηματική πληρότητα και η δημιουργική αξιοποίηση του χρόνου.

Περισσότεροι από τους μισούς εθελοντές που ερωτήθηκαν, συμμετέχουν συχνά σε εθελοντικές δράσεις.

Η ενημέρωσή τους για τις εθελοντικές δράσεις, προέρχεται κυρίως από τα κοινωνικά δίκτυα και από το Πανεπιστήμιο κι ελάχιστες φορές από προσωπική επικοινωνία με κάποια εθελοντική ομάδα.

Τα αποτελέσματα στην ερώτησή μας σχετικά με τον τομέα στον οποίο κρίνεται απαραίτητη η σύμπραξη του εθελοντισμού, δεν ήταν αναμενόμενα. Κατά τη γνώμη των εθελοντών που ερωτήθηκαν -οι οποίοι στο σύνολό τους ήταν φοιτητές- η κοινωνία και ο πολιτισμός χρειάζονται εθελοντικές δράσεις, σε μεγαλύτερο βαθμό απ΄ ό,τι το περιβάλλον.

Οι απαντήσεις στο ερώτημα σχετικά με τα χαρακτηριστικά που πρέπει να διαθέτει ένας εθελοντής, τροφοδότησαν  τη διαμόρφωση του παρακάτω συννεφόλεξου. Όρεξη, επικοινωνία, ενδιαφέρον, διάθεση και προθυμία –όπως διακρίνουμε στην παρακάτω εικόνα.

Τέλος, το πιο εντυπωσιακό στοιχείο που προκύπτει από την προσπάθεια των εθελοντών να ορίσουν την ταυτότητά τους , είναι η σχεδόν κοινή απάντησή τους στην ερώτηση «ποια ιδιότητα δεν συνάδει με τον εθελοντισμό».  Η συντριπτική πλειοψηφία των νέων που μας ξενάγησαν στα ιστορικά κτίρια της πόλης μας, κατέδειξε τον εγωισμό ως το κύριο εμπόδιο στην πραγμάτωση της έννοιας του εθελοντισμού.

Σε μια μεγάλη σύγχρονη πόλη όπως η Θεσσαλονίκη, πίσω από τις φωταγωγημένες βιτρίνες , δίπλα στους πολυσύχναστους δρόμους και τις πλατείες , κρύβεται μια σκληρή πραγματικότητα, η αστική φτώχεια. Βέβαια, το φαινόμενο αυτό δεν φανερώνεται μόνο μέσα από τους άστεγους ή από τους συνανθρώπους μας που μόλις κλείσει η κεντρική αγορά, ψάχνουν για «θησαυρούς» στους κάδους των απορριμμάτων. Δεν αφορά πλέον μόνο περιθωριακές ομάδες, αλλά επηρεάζει ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού, δημιουργώντας νέες μορφές κοινωνικού αποκλεισμού. Κι αυτό γιατί τα τελευταία χρόνια, κρίσεις όπως η οικονομική, η υγειονομική, η ενεργειακή, φέρουν αφόρητο βάρος στις πλάτες των πιο φτωχών οικογενειών.

Η εκτόξευση των ενοικίων οδηγεί στην υποβάθμιση των συνθηκών διαβίωσης. Η αδυναμία κάλυψης του κόστους θέρμανσης και ηλεκτρισμού αποτελεί πλέον μείζον πρόβλημα για χιλιάδες αστικά νοικοκυριά. Εκτός αυτών, σε αντίθεση με την επαρχία, η πόλη συχνά στερείται των άτυπων δικτύων υποστήριξης όπως η γειτονιά ή η ευρύτερη οικογένεια, αφήνοντας τον πολίτη μόνο απέναντι στην κρίση.

Φωτογραφία Διονύση Κριθαρίδη, Α2

Στο σημείο αυτό, λοιπόν, καλείται ο ενεργός πολίτης να αναλάβει δράση. Έχει αρκετές επιλογές, εφόσον θελήσει να εργαστεί για την αντιμετώπιση αυτού του κοινωνικού προβλήματος. Η στήριξη του φιλανθρωπικού έργου της εκκλησίας και δομών όπως τα κοινωνικά παντοπωλεία και φαρμακεία, θα συνδράμουν για την κάλυψη των πρώτων αναγκών. Καλείται επίσης, να διεκδικήσει τη λήψη μέτρων από την πολιτεία, για την απασχόληση και την καταπολέμηση της ακραίας φτώχειας.

Ο ενεργός πολίτης επιλέγει να δει το πρόβλημα, να το αναδείξει και να δράσει. Η αλληλεγγύη δεν είναι πράξη ελεημοσύνης, αλλά πράξη δικαιοσύνης και ο μοναδικός δρόμος για τη βιώσιμη συμβίωση στο αστικό περιβάλλον.

«141 δώρα Αγάπης» ονομάσαμε μία από τις δράσεις μας που υλοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2025 στο σχολείο μας. Τη διοργάνωση της δράσης αναλάβαμε οι συντάκτες του περιοδικού «ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ-Re.search.eRs», καθώς και οι μαθητές του Β2 τμήματος.

Ξεκίνησε ως μία προσπάθεια συγκέντρωσης τροφίμων για τη στήριξη του συσσιτίου του Ι.Ν. Αγίων Πάντων Ξηροκρήνης, του μεγαλύτερου συσσιτίου της πόλης μας, που εδώ και 54 χρόνια επιτελεί σημαντικό κοινωνικό έργο προσφέροντας ένα πιάτο φαγητό σε όλους τους συνανθρώπους μας που το στερούνται.

Ο αριθμός 141 αντιστοιχεί στους 141 εγγεγραμμένους μαθητές στο Γυμνάσιό μας. Στόχος μας ήταν να ωθήσουμε κάθε συμμαθητή μας να προσφέρει τουλάχιστον μία συσκευασία τροφής για να στηρίξει το φιλανθρωπικό έργο του Ι.Ν. Αγίων Πάντων.

Έτσι από την Παρασκευή 12 Δεκεμβρίου, κάθε πρωί περνούσαμε από όλα τα τμήματα του σχολείου μας και υπενθυμίζαμε σε κάθε μαθητή  να προσφέρει  για το συσσίτιο της γειτονιάς, μία τουλάχιστον συσκευασία ξηράς τροφής΄ δηλαδή να διαθέσει το ελάχιστο από το υστέρημά του, για να στηρίξει αυτούς που το έχουν ανάγκη.

Η ανταπόκριση των συμμαθητών μας, μέχρι την Τρίτη 23 Δεκεμβρίου 2025 που ολοκληρώθηκε η δράση μας, ήταν συγκινητική. Όχι μόνο φτάσαμε αλλά ξεπεράσαμε τον στόχο μας. Κι αυτό χάρη στην ουσιαστική και συγκινητική σύμπραξη των οικογενειών των παιδιών του σχολείου μας.

Το πρωί της Τρίτης 16 Δεκεμβρίου, οι συντάκτες του περιοδικού μας, οι μαθητές του Β1 και τα μέλη του Μουσικού Συνόλου του σχολείου μας μεταφέραμε τα «δώρα» μας στον χώρο του συσσιτίου του Ι.Ν. των Αγίων Πάντων. Εκεί μας υποδέχθηκε και μας φιλοξένησε ο πάτερ Αλέξανδρος μαζί με τις εθελόντριες του συσσιτίου.

Με τις εθελόντριες κυρίες, στον χώρο του συσσιτίου του Ι.Ν. Αγίων Πάντων

Ο πάτερ Αλέξανδρος μάς μίλησε για την ιστορία της Ξηροκρήνης, του ναού και του συσσιτίου και για την αγάπη που έφεραν μαζί τους όσοι κατέφθασαν εδώ ως πρόσφυγες στις πρώτες δεκαετίες του 20ου αι. Τόνισε πως η αγάπη είναι το βασικό συστατικό του φαγητού που προσφέρει καθημερινά το συσσίτιο, στους συνανθρώπους μας που καταφύγουν σε αυτό.

Ήταν μια προσπάθεια που ανέδειξε την κοινωνική προσφορά και την αλληλεγγύη των μαθητών του σχολείου μας. Γνωρίσαμε ανθρώπους που χρόνια τώρα συμπαραστέκονται έμπρακτα στους συνανθρώπους μας.

Παρακολουθήστε το σχετικό βίντεο .

(Το κείμενο, στην αρχική μορφή του, δημοσιεύθηκε στο 2ο τεύχος του περιοδικού μας.)