Τον Νοέμβριο του 2025, οκτώ χρόνια αφού θεσμοθετήθηκε στην Ελλάδα, ανακηρύχθηκε επισήμως η καθιέρωση και διεθνώς της 9ης Φεβρουαρίου ως Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας. Η 9η Φεβρουαρίου συμαδεύει την ημέρα θανάτου του εθνικού ποιητή της Ελλάδος, Διονύσιο Σολωμό (1798-1857), συγγραφέα του εθνικού ύμνου της Ελλάδος αλλά και της Κύπρου καθώς και πληθώρα άλλων φημισμένων έργων όπως το Ελεύθεροι Πολιορκημένοι και Η Γυναίκα της Ζάκυθος.
Κατά διάρκεια των αιώνων, η Ελληνική γλώσσα έχει γνωρίσει όχι ολίγες αλλαγές.
Όντας υποκατηγορία της ινδοευρωπαϊκής, η ελληνική μοιράζεται πολλά στοιχεία με άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες, όπως μαρτυρούν οι κοινές ρίζες · παραδείγματος χάριν, η πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *wéyh₁s (=ορμώ) > ελληνική Ϝίς > ἴς (συνώνυμο=δύναμις) και λατινική > vis (συν=δύναμις). Κατόπιν ελεύσεως των πρώιμων ελληνικών φύλων (2200-2000 π.Χ) από τον Πόντο (σημ. Ουκρανία) η ελληνική υποκατηγορία διαιρέθηκε σε δύο υποομάδες: την βόρεια και την νότια (ή Μυκηναϊκή, όπως αναγράφεται στις πύλινες πλάκες του παλατίου του Νέστορος). Δυστυχώς τα δεδομένα περί αυτών, και ειδικά της πρώτης, είναι ελλιπή.
Ύστερα, κατά τους Σκοτεινούς χρόνους (1150-850 π.Χ) η ελληνική θα διαιρεθεί παραιτέρω στις γνωστές ιστορικές διαλέκτους: από την βόρεια θα προκύψουν η Δωρική και οι υποδιάλεκτοί της (Μακεδονική, Αχαϊκή και βορειοδυτικές) και η Αιολική ενώ από την νότια η Ιωνική (και εν συνεχεία η Αττική) και η Αρκαδοκυπριακή. Οι διαφορές μεταξύ αυτών ήταν απτές και θα υπάρξουν ακόμη πιο απτές κατόπιν των ανεκτάσεων που υπέστησαν οι δωρικές διάλεκτοι, όλες σε διαφορετικό βαθμό (900-700 π.Χ). Η κύρια διαφορά μεταξύ των διαλέκτων της αρχαίας ελληνικής ήταν η απόδοση των κληροδοτημένων μυκηναϊκών φωνηέντων: η Μυκηναϊκή είχε το γνώρισμα απόδοσης διαφορετικών φθόγγων με το ίδιο γράφημα, με αποτέλεσμα η λέξη (ke-ra-jο) να δύναται να αποδοθεί ως κε-ραι-ος, γε-λαι-ο, κε-λα-ο, κε-ρα-ου κτλ. (σε αυτήν την περίπτωση πρόκειται για την αργότερα «γεραιός»). Με αυτόν τον τρόπο, η Μυκηναϊκή (qo-ra) θα εξελιχθεί στην Ιωνικό-αττική βουλή αλλά και στην Δωρική βωλά και στην Αιολική βόλλα.
Στην συνέχεια, θα αναδειχθεί η λεγόμενη Κοινή· μια συγχώνευση των προαναφερθέντων διαλέκτων με πρωταγωνιστή την Αττική (323 π.Χ- 300/700 μ.Χ) που αναπτύχθηκε έπειτα από την ενοποίηση των Ελλήνων υπό τον Φίλιππο της Μακεδονίας (336 π.Χ) και την Περσική εκστρατεία του Μέγα Αλεξάνδρου (334-324 π.Χ). Κατά εκείνη την εποχή ξεκίνησε η στροφή από την αρχαία στη σύγχρονη προφορά των φθόγγων (βλέπε ΔΦΑ) καθώς και η σύσταση των ρημάτων που βρίσκονται σε χρήση ακόμη και σήμερα. Η Ρωμαϊκή κυριαρχία (168/146-312? π.Χ) σηματοδότησε την εισαγωγή λατινικών λέξεων καθημερινής χρήσεως (π.χ πόρτα).
Την Βυζαντινή εποχή καθιερώνονται οι ρηματικές καταλήξεις σε -ώνω και -ίζω· τα συνηρημένα πέφτουν σχεδόν σε αχρηστία. Τον 9ο αιώνα μ.Χ, τυποποιήθηκε η μικρογράμματη γραφή (δηλ ως τότε γράφαν με κεφαλαία). Τον 10ο το φωνητικό φαινόμενο, ο λεγόμενος ιωτακισμός, θα ολοκληρωνόταν (η αλλαγή προφοράς των (η, υ, ει, οι, ηι, υι) σε [i]). Από τον 12ο μέχρι την άλωση αρχίζουν να εμφανίζονται τα πρώτα θραύσματα του καθημερινού λόγου των βυζαντινών, o οποίος αναντιρρητώς ομοιάζει με τον καθημερινό λόγο των Ελλήνων 5 αιώνες μετά:
«Ανάθεμαν τὰ γράμματα, Χριστέ, καὶ ὅπου τὰ θέλει, ἀνάθεμαν καὶ τὸν καιρόν καὶ ἐκείνην την ἡμέραν, καθ’ἥν με παρεδώκασιν εἰς τὸ διδασκαλείον, πρὸς τὸ να μάθω γράμματα, τάχα να ζῶ ἀπ” ἐκεῖνα.»
Συνεχείᾳ, τον 20ο αιώνα εμφανίζεται το φαινόμενο της απλοποίησης των πλέον ομόηχων φωνηέντων στο αντίστοιχο πρώην βραχύ ή δίχρονο (κτήριο -> κτίριο, τραίνο -> τρένο). Το 1913 εισάγεται η διδασκαλία της δημοτικής στα σχολεία υπό την κυβέρνηση του Ελευθέριου Βενιζέλου ενώ μόλις το 1976 επισημοποιείται και το 1982 καταργείται το πολυτονικό σύστημα.
Επομένως, η ελληνική γλώσσα έχει υποστεί πολλές – ή πολλά, όπως θάλεγαν οι Ίωνες- τροποποιήσεις, όχι όμως ριζικές, σε βαθμό νοθείας της. Έχει παραμείνει ακέραια, μολονότι τις αναρίθμητες φορές επικυριαρχίας ξένων δυνάμεων επί του Ελλαδικού χώρου (Ρωμαίοι, 168/146 π.Χ-312 μ.Χ, Σλαβόφωνοι 7ος μ.Χ, Λατίνοι και κατόπιν Ιταλοί και Γάλλοι 1204-1864 μ.Χ, Οθωμανοί και κατόπιν Τούρκοι 1362-1913, Βρετανοί 1809-1864/1960, Ρώσσοι 1800-1807 μ.Χ).
Το «Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας» κατά τους αιώνες
13ος αιώνας π.Χ: (ανακατασκευή) (a-ma | we-ra-ni-do | ko-ro-sa)
8ος αιώνας π.Χ: ι. ἦμαρ ἑλληνίδος γλώσσης/δ. ἆμαρ ἑλλανίδος γλώσσας
4ος αιώνας π.Χ: ι. ἡμέρα ἑλληνίδος γλώσσης/δ. ἀμέρα ἑλλανίδος γλώσσας
5ος αιώνας μ.Χ: ἡμέρα ἑλληνικής γλώσσης
20ς αιώνας μ.Χ: ημέρα ελληνικής γλώσσας
Συντάκτης: Έσθερ
