Σε έναν κόσμο όπου οι λέξεις ταξιδεύουν σε κάθε γωνιά του πλανήτη με την ταχύτητα του φωτός χάρη στην τεχνολογία, ο λόγος αποκτά τεράστια δύναμη. Συχνά όμως, η ελευθερία έκφρασης γίνεται αφορμή για την υιοθέτηση ρητορικής μίσους από μέρους των χρηστών, δηλαδή μορφών έκφρασης που ενισχύουν τον ρατσισμό και τις προκαταλήψεις . Γι” αυτό είναι σημαντικό να διερευνήσουμε τους λόγους που ωθούν τους χρήστες στην ρητορική μίσους σε συνδυασμό με τον ρόλο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, αλλά και την στάση που πρέπει να τηρούν οι σημερινοί νέοι κατά την επικοινωνία τους στα κοινωνικά δίκτυα, για να εξαλειφθεί αυτό το φαινόμενο.
Αρχικά, οι χρήστες παρακινούνται ή κυρίως παρασύρονται από την έντονη επιθυμία του «ανήκειν» και της δημοσιότητας. Πράγματι τείνουν να ορίζουν τον εαυτό τους και την προσωπικότητά τους μέσα από ομάδες. Θεωρούν έτσι λανθασμένα ότι εάν εξευτελίσουν δημόσια κοινωνικές ομάδες, όπως οι μετανάστες ή άτομα με διαφορετικό σεξουαλικό προσδιορισμό, τότε θα γίνουν κοινωνικά αποδεκτοί. Με τις χυδαίες αναρτήσεις τους –που συχνά προσβάλλουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και διαδίδουν αντιδημοκρατικές αντιλήψεις- πιστεύουν ότι κερδίζουν διασημότητα και ενισχύουν την επιρροή τους στο κοινωνικό περίγυρο. Ακόμη, σημαντικός παράγοντας διάδοσης της ρητορικής μίσους είναι η έλλειψη παιδείας. Τα άτομα που δεν διαθέτουν την στοιχειώδη κριτική σκέψη δεν μπορούν να επεξεργαστούν σωστά τις πληροφορίες και να αναλογιστούν τις συνέπειες των πράξεων τους. Γι” αυτό άλλωστε είναι συχνά θύματα χειραγώγησης και υιοθετούν άκριτα προκαταλήψεις και στερεότυπα, που συνδέονται με τον ρατσισμός και την ξενοφοβία. Οι σημαντικότεροι όμως παράγοντες είναι αδιαμφισβήτητα η ανωνυμία του διαδικτύου και η παντελής έλλειψη μηχανισμών ελέγχου. Όταν ο χρήστης δεν αποκαλύπτει την πραγματική του ταυτότητα, νιώθει ελεύθερος να εκφραστεί, κάτι που ενισχύει την ασυδοσία και την προσβλητικότητά του. Η διάσταση που υπάρχει ακόμη ανάμεσα στο εικονικό και το πραγματικό ενθαρρύνει την ανάρτηση κακοπροαίρετων «post», εφόσον ο χρήστης νιώθει απαλλαγμένος από τον φόβο μήπως βρεθούν τα ίχνη του.
Όμως, πως μπορούμε εμείς οι νέοι – που αγαπάμε την τεχνολογία – να αντιμετωπίσουμε την εξάπλωση αυτού του φαινομένου; Αναμφίβολα, εκτός από τις κυρώσεις που πρέπει να θεσπίσει η νομοθεσία, εμείς οι ίδιοι οφείλουμε να χρησιμοποιούμε τα κοινωνικά δίκτυα με υπευθυνότητα και σεβασμό. Ανεξάρτητα από την ελευθερία έκφρασης που διαθέτουμε και τις διαφορετικές μας απόψεις είναι απαραίτητο να συνειδητοποιήσουμε τον αντίκτυπο των τοποθετήσεών μας δημόσια, καθώς συχνά οδηγούν στην δυσφήμιση σπουδαίων προσώπων. Ακόμη, ας συγκρατήσουμε την ορμή μας- μικροί και μεγάλοι- και ας επιδείξουμε μια ανεκτικότητα απέναντι στις άλλες κοινωνικές ομάδες κατά την επικοινωνία μας . Είναι σημαντικό δηλαδή, να αναγνωρίσουμε τα δικαιώματα και τις ελευθερίες τους και να αποφύγουμε τον υβριστικό και υποτιμητικό τρόπο έκφρασης απέναντί τους που προσβάλλει με χυδαίο τρόπο την αξιοπρέπεια τους. Τέλος, μια καλή ιδέα για τον νέο που αναζητά να εκφράσει με λανθασμένο τρόπο τις απόψεις του, είναι η συμμετοχή του σε δημόσιους διαδικτυακούς διαλόγους κατά της ρητορικής μίσους. Με αυτό τον τρόπο ο παρορμητικός νέος θα μάθει να εξωτερικεύει με σεβασμό τις απόψεις του και θα οικειοποιηθεί με την ιδέα του γόνιμου διαλόγου καθιστώντας τον έτσι , το σπουδαιότερο «όπλο» του .
Τα κοινωνικά δίκτυα λοιπόν, προσφέρουν ιδίως σε εμάς τους νεότερους μια τεράστια ελευθερία έκφρασης, την οποία την μετατρέπουμε άκριτα σε μίσος απέναντι στον συνάνθρωπο. Ας δώσουμε όμως ένα τέλος στην ρητορική μίσους και ας ενώσουμε τις φωνές μας μέσω του διαλόγου επιδεικνύοντας σεβασμό στον «Άλλο»!
Κουρτζέλλη Χρύσα (μαθήτριά του Α3′ )
