1) Πότε φτιάχτηκε; Από ποιόν; Για ποιό λόγο δημιουργήθηκε?

Το Παλαμήδι είναι φρούριο στο Ναύπλιο το οποίο κατασκευάστηκε το 1687από τους Βενετούς, ύστερα από την κατάληψη του λόφου στον οποίο βρίσκεται, μετά από σφοδρή μάχη με τους Οθωμανούς κατά τον Βρετανοτουρκικό Πόλεμο. Το 1715, κατά την διάρκεια του τελευταίου Βρετανοτουρκικού Πολέμου οι Οθωμανοί το κυρίευσαν αφού ανατίναξαν τμήμα του.

2)Από πού προέρχεται το όνομά του?

Ονομαστός ιστορικός λόφος στα ανατολικά του Ναυπλίου με ισχυρότατο φρουριακό συγκρότημα. Έχει ύψος 216 μ. και η ανάβαση γίνεται είτε από αμαξιτή οδό, που ξεκινάει από την Πρόνοια και φθάνει μέχρι την πύλη του, είτεπέτρινα σκαλοπάτια, που κατασκευάστηκε από τους Βαυαρούς του Όθωνος. Ο λόφος πήρε την ονομασία του από τον ήρωα του Τρωικού Πολέμου, το μυθικό Παλαμήδη, γιο του Ναυπλίου, ιδρυτή της Ναυπλίας, και της Κλυμένης (ή της Φιλύρας ή της Ησιόνης).

3)Υπάρχει κάποια παράδοση?

Για την ιστορία, ο Παλαμήδης πήρε μέρος στον Τρωικό πόλεμο, όπως προαναφέρθηκε, αλλά δεν επέστρεψε. Κατηγορήθηκε από τον Οδυσσέα για προδοσία και δολοφονήθηκε. Για να εκδικηθεί, ο πατέρας του Παλαμήδη Ναύπλιος έστειλε τους υπόλοιπους γιους του να ξελογιάσουν τις γυναίκες των αρχηγών των Ελλήνων. Υπέκυψαν όλες πλην μιας (της Πηνελόπης).

4)Υπάρχει πρόσβαση στο φρούριο? Και αν ναι τι μπορεί να δει κάνεις από εκεί?

Σήμερα η πρόσβαση στο φρούριο είναι δυνατή είτε μέσω αυτοκινητόδρομου που καταλήγει στην ανατολική του πύλη είτε από τη γνωστή κλίμακα που βρίσκεται στη δυτική πλευρά του, ανατολικά του προμαχώνα Γκριμάνι.

Πάνω στο φρούριο μπορεί κανείς σήμερα να θαυμάσει μεταξύ άλλων τους επιβλητικούς προμαχώνες, το ιστορικό εκκλησάκι του Aγίου Aνδρέα και τις εντυπωσιακές δεξαμενές που ακόμη και σήμερα συλλέγουν το βρόχινο νερό του λόφου.

Εννοείται πως η θέα από το κάστρο προς την πόλη του Ναυπλίου, την Ακροναυπλία, τον Αργολικό κόλπο και τα γύρω βουνά είναι εκπληκτική.

5) Αποτέλεσε κάτι άλλο εκτός από φρούριο?

Στα χρόνια της βασιλείας του Όθωνα (1833-1862) και του Γεωργίου Α΄ (1863-1913) το Παλαμήδι αποτελεί την πιο απάνθρωπη φυλακή στον ελληνικό χώρο. Οι συνθήκες διαβίωσης των κρατουμένων ήταν εφιαλτικές. Ο ίδιος ο Μάουρερ, διαπιστώνει κατά τη διάρκεια της υπουργίας του ότι «οι κρατούμενοι βρίσκονται μέσα σε θλιβερούς υπονόμους, ανάμεσα στα ίδια τους τα περιττώματα».

Επιπλέον το Παλαμήδι ορίζεται ως τόπος εκτελέσεων και μια γκιλοτίνα, προερχόμενη από τη Μασσαλία, τοποθετείται στο αλωνάκι (το κεντρικό πλάτωμα) του φρουρίου κοντά στην εκκλησία του Αγίου Ανδρέα, όπου οι μελλοθάνατοι παρακολουθούσαν για τελευταία φορά λειτουργία. Η πρώτη εκτέλεση θανατοποινίτη (ενός ληστοπειρατή) πραγματοποιείται το 1833. Το 19ο αιώνα γινόταν περίπου 25 εκτελέσεις το χρόνο εκεί. Από το 1890 το Παλαμήδι ήταν ο αποκλειστικός τόπος εκτελέσεων (μέχρι τότε η καρμανιόλα περιόδευε και σε άλλες πόλεις!). Από την εποχή εκείνη, γύρω στα 1890, οι δήμιοι είναι Έλληνες, τέως βαρυποινίτες (μέχρι τότε ήταν αλλοδαποί-) οι οποίοι λόγω της απέχθειας του λαού είχαν σαν τόπο διαμονής το Μπούρτζι. Η λαιμητόμος έπαψε να λειτουργεί το 1913

6)Τι γνωρίζεται για την φυλάκιση του Κολοκοτρώνη?

Η καρδιά του Γέρου του Μοριά ολοζώντανη χτυπάει και σήμερα στο Παλαμήδι, όπου φυλακίσθηκε.Η φυλακή του Κολοκοτρώνη στο Παλαμήδι έχει πάρει σήμερα μυθολογικές διαστάσεις. Τα πλήθη των επισκεπτών επισκέπτονται και βλέπουν ως φυλακή του Θ. Κολοκοτρώνη ένα θεοσκότεινο μπουντρούμι στον κεντρικό προμαχώνα του Αγίου Ανδρέα, δίπλα στην καμάρα της ομώνυμης εκκλησίας, όπου εισέρχεται κανείς αντί κανονικής πόρτας, μέσα από δυο όμοιες διαδοχικές πυλίδες σε ορθογώνιο σκοτεινό καμαροσκέπαστο χώρο με βραχώδες επικλινές αδιαμόρφωτο δάπεδο σε κυμαινόμενο βάθος χωρίς σκάλα. Το μοναδικό πέτρινο σκαλοπάτι έχει κατασκευασθεί στο πρόσφατο παρελθόν για τις ανάγκες πρόσβασης των επισκεπτών.

Η καθιερωμένη αυτή άποψη ότι πρόκειται για τη φυλακή του Κολοκοτρώνη είναι ατεκμηρίωτη και δημιούργημα λαϊκής φαντασίας και άγνοιας. Προφανώς πρόκειται για χαρακτηριστική ιστορική πλάνη λαμβάνοντας υπόψη το σκοτεινό και παντελώς ακατάλληλο του χώρου για φυλακή χωρίς κανένα άνοιγμα για στοιχειώδη φωτισμό και εξαερισμό, απαραίτητο για την επιβίωση ενός έγκλειστου ανθρώπου, συγκρίνοντάς τον άλλωστε και με τις σωζόμενες φυλακές καταδίκων βαρυποινιτών στον προμαχώνα του Μιλτιάδη που διαθέτουν κανονικές πόρτες και φεγγίτες. Είναι αξιοσημείωτο ότι ο Θ. Κολοκοτρώνης στα απομνημονεύματά του αναφέρεται συνοπτικά στη φυλάκισή του στο Παλαμήδι χωρίς περιγραφή της φυλακής.

7)Που βρίσκεται το εκκλησάκι του Αγίου Ανδρέα?

Ο Ναός του Αγίου Ανδρέα βρίσκεται μέσα στον ομώνυμο προμαχώνα. Στεγάζεται με ημικυλινδρικό θόλο και εισχωρεί κατά το ανατολικό μισό μέρος μέσα σε μία από τις καμάρες που στηρίζουν τον περίπατο των τειχών. Το ελεύθερο μέρος του είναι δίκλιτο. Το εκκλησάκι του Αγίου Ανδρέου κτίστηκε το 1712 από τον Αυγουστίνο Σαγρέδο.

Κάθε χρόνο στις 30 Νοεμβρίου, εορτή του τιμώμενου αγίου συμπίπτει με την επέτειο της απελευθερώσεως του Παλαμηδίου και της πόλης του Ναυπλίου από τους Τούρκους. Επειδή όμως τυχαίνει η εορτή να πέφτει καθημερινή η δοξολογία τελείται την τελευταία Κυριακή του μήνα Νοεμβρίου.

Το Παλαμήδι χρησιμοποιήθηκε μέχρι το 1916 ως φυλακές, και συγκεκριμένα ο προμαχώνας Μιλτιάδης για τους ισοβίτες ή θανατοποινίτες κατάδικους και οι λεγόμενες φυλακές του «Αγιαντρέα» ή «Κατάστημα» γιʼ αυτούς που είχαν ελαφρότερες ποινές. Ένα μικρό πλάτωμα, το γνωστό ως «Αλωνάκι» χρησίμευε ως τόπος εκτελέσεων, ενώ οι δήμιοι, πρώην θανατοποινίτες, κατοικούσαν στο επιθαλάσσιο φρούριο, το Μπούρτζι.

8)Από ποιούς κατασκευάστηκε το Παλαμήδι?

Το κάστρο σχεδίασε ο Zιαξίχ (Giaxich) και κατασκεύασε ο Γάλλος Λασάλ (LaSalle). Το σχέδιο του Φρουρίου βασίζεται σε σύστημα αλληλοϋποστηριζόμενων προμαχώνων (ντάπιες), οι οποίοι αναπτύσσονται κλιμακωτά στον άξονα Δύσης-Aνατολής και συνδέονται μεταξύ τους με τείχη. Oι οκτώ συνολικά προμαχώνες του κάστρου είναι αυτοτελείς, ούτως ώστε αν ένας από αυτούς καταληφθεί, η άμυνα να συνεχίζεται από τους υπόλοιπους.

9)Ποια είναι η κατάσταση του Παλαμηδιού σήμερα?

Το κάστρο είναι εντυπωσιακό, καλά διατηρημένο και σε πολύ καλή κατάσταση.

10)Τι αποτελούσε τότε το Παλαμήδι?

Στα χρόνια της βασιλείας του Όθωνα (1833-1862) και του Γεωργίου Α΄ (1863-1913) το Παλαμήδι αποτελεί την πιο απάνθρωπη φυλακή στον ελληνικό χώρο. Οι συνθήκες διαβίωσης των κρατουμένων ήταν εφιαλτικές. Ο ίδιος ο Μάουρερ, διαπιστώνει κατά τη διάρκεια της υπουργίας του ότι «οι κρατούμενοι βρίσκονται μέσα σε θλιβερούς υπονόμους, ανάμεσα στα ίδια τους τα περιττώματα».

Επιπλέον το Παλαμήδι ορίζεται ως τόπος εκτελέσεων και μια γκιλοτίνα, προερχόμενη από τη Μασσαλία, τοποθετείται στο αλωνάκι (το κεντρικό πλάτωμα) του φρουρίου κοντά στην εκκλησία του Αγίου Ανδρέα, όπου οι μελλοθάνατοι παρακολουθούσαν για τελευταία φορά λειτουργία. Η πρώτη εκτέλεση θανατοποινίτη (ενός ληστοπειρατή) πραγματοποιείται το 1833. Το 19ο αιώνα γινόταν περίπου 25 εκτελέσεις το χρόνο εκεί. Από το 1890 το Παλαμήδι ήταν ο αποκλειστικός τόπος εκτελέσεων (μέχρι τότε η καρμανιόλα περιόδευε και σε άλλες πόλεις!). Από την εποχή εκείνη, γύρω στα 1890, οι δήμιοι είναι Έλληνες, τέως βαρυποινίτες (μέχρι τότε ήταν αλλοδαποί-) οι οποίοι λόγω της απέχθειας του λαού είχαν σαν τόπο διαμονής το Μπούρτζι. Η λαιμητόμος έπαψε να λειτουργεί το 1913.

Πηγές

https://www.kalimera-arkadia.gr/ta-panta-ola/item/25859-i-fylaki-tou-th-kolokotroni-sto-palamidi.htmlwww.kastra.eu www.nafplio.grhttps;//el.wikipedia.org