Χιονονιφάδες – Κρύσταλλοι χιονιού
Συντάκτης άρθρου: Τάξη Ε (Αλεξανδίδου Σόνια – Μπαλίτσα Αναστασία – Παπαδοπούλου Κατερίνα – Πιτσέλη Θάλεια – Τουτρούρα Αγνή)
Εκπαιδευτικός: Αδάμ Στέργιος (Εικαστικός)
Έχετε ποτέ αναρωτηθεί τι είναι οι χιονονιφάδες; Πότε και πώς δημιουργούνται; Ας δούμε μαζί.
Οι χιονονιφάδες είναι σύνθετα δημιουργήματα της φύσης. Ο τρόπος που δημιουργείται μία χιονονιφάδα εξαρτάται τόσο από τη θερμοκρασία όσο και από την υγρασία του περιβάλλοντος. Οι νιφάδες χιονιού (ή, πιο αυστηρά, οι κρύσταλλοι χιονιού) αρχίζουν συχνά τη ζωή τους ως μικροσκοπικά σωματίδια σκόνης στα οποία τα μόρια του νερού συμπυκνώνονται σε επαρκώς χαμηλές θερμοκρασίες (κάτω από τους 0°C βαθμούς κελσίου). Όσο κινείται ο κρύσταλλος της χιονονιφάδας το σχήμα του αλλάζει. Άρα το τελικό σχήμα του κρυστάλλου εξαρτάται από το μονοπάτι που ακολουθεί μέσα στα σύννεφα. Ποτέ δύο χιονονιφάδες δεν ακολουθούν ακριβώς την ίδια πορεία στο χώρο και έτσι κάθε μία χιονονιφάδα είναι μοναδική, δηλαδή έχει ένα μοναδικό σχήμα.
Η χιονονιφάδα απαρτίζεται από πολλούς κρυστάλλους πάγου. Όταν μια σταγόνα πολύ κρύου νερού συμπυκνωθεί γύρω από έναν κόκκο γύρης ή σκόνης, που έχει παρασυρθεί από τον αέρα στην ατμόσφαιρα, δημιουργεί τον κρύσταλλο χιονιού. Καθώς ο κρύσταλλος πέφτει, περισσότεροι υδρατμοί συμπυκνώνονται γύρω του αυξάνοντας τη μάζα του και τελικά δημιουργεί τη χιονονιφάδα. Περίπου εκατό χιλιάδες σταγονίδια συνδυάζονται και παγώνουν για να παράγουν μία νιφάδα, μέσα σε περίπου μισή ώρα.
Φανταστείτε πόσες πολλές νιφάδες χιονιού πέφτουν όταν χιονίζει.
Χιονονιφάδα με έξι συμμετρικές ακτίνες.
Το Σχήμα – Συμμετρία
Γενικά τα σχήματα των κρυστάλλων του χιονιού ανήκουν στο εξαγωνικό σύστημα, με επικράτηση των αστεροειδών μορφών με έξι συμμετρικές ακτίνες. Πιο συγκεκριμένα, σε συνθήκες χαμηλής υγρασίας υπάρχουν απλές εξαγωνικές δομές, ενώ σε υψηλή υγρασία υπάρχουν διακλαδισμένες δομές. Η ομορφιά και ο πλούτος τους έλκυσε την προσοχή και το θαυμασμό των μελετητών του χιονιού, των επιστημόνων και των καλλιτεχνών από τους αρχαίους χρόνους μέχρι και σήμερα και αποδεδειγμένα θεωρείται ότι υπερτερούν, σε τελειότητα και ποικιλία των κρυστάλλων οποιουδήποτε ορυκτού είδους.
Φωτογραφίες κρυστάλλων χιονιού από τον φωτογράφο Wilson Alwyn Bentley.
Ο Φωτογράφος που αποθανάτισε τη πρώτη νιφάδα χιονιού ήταν ο Wilson Alwyn Bentley, στις 15 Ιανουαρίου του 1885. Η φωτογράφιση έγινε με τη χρήση φωτογραφικής μηχανής φυσούνας τοποθετημένης σε σύνθετο μικροσκόπιο. Η διαδικασία έπρεπε να γίνει πολύ γρήγορα γιατί η χιονονιφάδα έλιωνε ακόμα και σε θερμοκρασίες υπό το μηδέν. Ο Wilson τις ονόμαζε “λουλούδια του πάγου”. Το 1885 κατάφερε να φωτογραφίσει την πρώτη χιονονιφάδα. Όπως αναφέρει, ήταν η πιο ευτυχισμένη στιγμή της ζωής του. Εκτός από τις νιφάδες τον Wilson τον ενδιέφερε και φωτογράφιζε κάθε μορφή του νερού. Τον πάγο, τις σταγόνες της βροχής, τα σύννεφα και την ομίχλη, αλλά βέβαια το έργο της ζωής του ήταν οι φωτογραφίες των νιφάδων του χιονιού.
Ένας άλλος καλλιτέχνης που έχει ασχοληθεί στα έργα του με το χιόνι, τον πάγο και το κρύο είναι ο Paul Klee.
Paul Klee – Winterbild – 1930.
Ο Πάουλ Κλέε – Paul Klee (1879 – 1940) ήταν Ελβετο-Γερμανός ζωγράφος. Ο Κλέε άρχισε να ζωγραφίζει και να παίζει μουσική από νεαρή ηλικία δείχνοντας πως είναι ιδιαίτερα ταλαντούχος και στα δύο. Δεν έπαψε ποτέ να ενσωματώνει τις γνώσεις που είχε πάρει από τη μουσική στη ζωγραφική του. Υπήρξε μοναδικός ως προς τον τρόπο που ζωγράφιζε, χρησιμοποιώντας δηλαδή έντονα χρώματα, γραμμικά στοιχεία και περίεργα σχήματα που ήταν όμως πολύ ισορροπημένα μεταξύ τους.
Τι θα λεγάτε να δημιουργήσετε και εσείς ένα έργο επηρεασμένο από τις χιονονιφάδες ή τον πάγο; Ο Αλέξης το έκανε ήδη.
Σχέδιο μαθητή: Αλέξη Κ
