Ουράνιο Τόξο

Ουράνιο Τόξο

Συντάκτης άρθρου: Αναστασία Κ (Τάξη ΣΤ1)
Εκπαιδευτικός: Αδάμ Στέργιος (Εικαστικός)
Έχετε ποτέ αναρωτηθεί τί είναι το ουράνιο τόξο και πώς δημιουργείται;
Πάμε να δούμε μαζί.

Το ουράνιο τόξο είναι ένα οπτικό και μετεωρολογικό φαινόμενο που εμφανίζεται στον ουρανό όταν το ηλιακό φως διαθλάται, ανακλάται και διασκορπίζεται μέσα σε σταγονίδια νερού στην ατμόσφαιρα. Αυτό δημιουργεί ένα πολύχρωμο τόξο με τα βασικά χρώματα του φάσματος.

Πώς δημιουργείται το ουράνιο τόξο;

Το φαινόμενο συμβαίνει ως εξής:

1. Διάθλαση: Το ηλιακό φως εισέρχεται σε μια σταγόνα νερού και αλλάζει πορεία (διαθλάται).
2. Αντανάκλαση: Μέσα στη σταγόνα, το φως ανακλάται στην εσωτερική της επιφάνεια.
3. Διασπορά και δεύτερη διάθλαση: Το φως διασπάται στα διαφορετικά μήκη κύματος (χρώματα) και εξέρχεται από τη σταγόνα, δημιουργώντας το φαινόμενο του ουράνιου τόξου.

Ποια είναι τα χρώματα του ουράνιου τόξου;

Τα βασικά χρώματα είναι επτά και εμφανίζονται με την εξής σειρά (από έξω προς τα μέσα). Χρώματα της ίριδας – Ορατό φάσμα:

Κόκκινο
Πορτοκαλί
Κίτρινο
Πράσινο
Μπλε
Μπλε βιολέ
Κόκκινο βιολέ

Το φαινόμενο παρατηρείται συχνά μετά από βροχή, όταν ο ήλιος λάμπει ενώ υπάρχουν ακόμη σταγονίδια νερού στην ατμόσφαιρα.

Τα χρώματα της ίριδας αντιστοιχούν στα χρώματα του ορατού φάσματος του φωτός, δηλαδή τα μήκη κύματος που μπορεί να αντιληφθεί το ανθρώπινο μάτι.

Σημαντικό: Το ορατό φάσμα είναι μόνο ένα μικρό μέρος του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος, το οποίο περιλαμβάνει επίσης υπέρυθρη, υπεριώδη, ραδιοκύματα, ακτίνες Χ και γάμμα.

Το ουράνιο τόξο, λόγο των χρωμάτων του, έχει εμπνεύσει αρκετούς καλλιτέχνες να δημιουργήσουν έργα πάνω σε αυτό. Ένας από αυτούς είναι ο Robert Delaunay.

Ο Robert Delaunay (1885–1941) ήταν Γάλλος ζωγράφος και ένας από τους πρωτοπόρους του Ορφισμού, ενός υπορεύματος του Κυβισμού που επικεντρωνόταν στη χρήση ζωντανών χρωμάτων και αφηρημένων γεωμετρικών σχημάτων. Το έργο του επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό από τις θεωρίες του χρώματος και την επίδραση του φωτός.

Simultaneous Contrasts, (1913) – Ταυτόχρονες αντιθέσεις, (1913)

Το έργο αυτό είναι μια από τις πιο γνωστές συνθέσεις του, όπου χρησιμοποιεί έντονα, κυκλικά σχήματα και αντιθέσεις χρωμάτων για να δημιουργήσει την αίσθηση της κίνησης και του φωτός.

Σχέση με το ουράνιο τόξο

1. Θεωρία της Αντίθεσης των Χρωμάτων: Ο Delaunay βασίστηκε στις ταυτόχρονες αντιθέσεις των χρωμάτων, δηλαδή πώς τα χρώματα αλληλεπιδρούν όταν τοποθετούνται δίπλα-δίπλα, κάτι που συμβαίνει και στο ουράνιο τόξο.
2. Οπτική Ανάμειξη & Φως: Στο έργο του, όπως και στο φυσικό φαινόμενο του ουράνιου τόξου, τα χρώματα εμφανίζονται ως αποτέλεσμα της διάθλασης και της διάσπασης του φωτός.
   Φώς + Νερό = Ουράνιο Τόξο
3. Κυκλική Δομή: Η σύνθεση με ομόκεντρους κύκλους θυμίζει τη διάταξη των χρωμάτων σε ένα ουράνιο τόξο, δίνοντας μια αίσθηση αρμονίας και φωτεινότητας.

Ουσιαστικά, ο Delaunay με το έργο του δεν απεικονίζει ρεαλιστικά ένα ουράνιο τόξο, αλλά μεταφράζει την οπτική εμπειρία του φωτός και του χρώματος σε μια αφηρημένη, δυναμική σύνθεση.

Ένας ακόμα καλλιτέχνης που έχει ασχοληθεί με το φαινόμενο είναι ο Olafur Eliasson, Δανός-Ισλανδός καλλιτέχνης γνωστός για τα έργα του που εξερευνούν το φως, την αντίληψη και τα φυσικά φαινόμενα.

Το συγκεκριμένο έργο είναι μια φωτεινή εγκατάσταση που προβάλλει κυκλικά, πολύχρωμα σχήματα στον τοίχο. Αυτά τα μοτίβα προκύπτουν από την κίνηση και την αντανάκλαση του φωτός μέσα από ειδικούς φακούς και περιστρεφόμενα κάτοπτρα, δημιουργώντας ένα δυναμικό, συνεχώς μεταβαλλόμενο παιχνίδι χρωμάτων.

Σχέση με το Ουράνιο Τόξο

1. Διάθλαση & Αντανάκλαση του Φωτός: Το έργο χρησιμοποιεί φυσικές αρχές παρόμοιες με εκείνες του ουράνιου τόξου. Το φως διαθλάται και ανακλάται μέσω επιφανειών, διαχωρίζεται στα βασικά του χρώματα και δημιουργεί πολύχρωμες μορφές.
2. Χρήση του Φάσματος του Φωτός: Τα φωτεινά μοτίβα που παράγει το έργο θυμίζουν την πολύχρωμη κατανομή του φωτός στο ουράνιο τόξο.
3. Αισθητηριακή & Ψυχολογική Εμπειρία: Ο τίτλος του έργου αναφέρεται στο πώς το φως και ο ήχος επηρεάζουν την αντίληψή μας, όπως και το ουράνιο τόξο δημιουργεί ένα αίσθημα θαυμασμού και μαγείας.

Το έργο αυτό δεν αναπαριστά άμεσα το ουράνιο τόξο, αλλά διερευνά τα ίδια φυσικά φαινόμενα που το δημιουργούν, μεταφέροντας την εμπειρία του φωτός και του χρώματος σε μια καλλιτεχνική, πολυαισθητηριακή εγκατάσταση.

Τι λέτε μπορείτε και εσείς να δημιουργήσετε τα δικά σας από-δομημένα ουράνια τόξα;