ΑΣ ΜΕΛΩΔΙΑΣ ΜΕΣΑ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ…….
Οι παππούδες και οι γιαγιάδες μας στην Κρήτη χορεύαν και τραγουδούσαν τον γνωστό Πεντοζάλη χορό « Μες στου Μαγιού τις μυρωδιές». Πιανόντουσαν ώμο με ώμο και άρχιζαν να χορεύουν αυτό τον λεβέντικο χορό χτυπώντας τα στιβάνια τους και σηκωνόταν το χώμα και γινότανε ένα με τον ιδρώτα της έξαψης που ήταν ζωγραφισμένη στα πρόσωπά τους. Στα πρόσωπα που τα έλουζε ο μαγιάτικος ήλιος. Τα ρουθούνια ορθάνοιχτα να ρουφήξουν τον μαγιάτικο αέρα που μοσχοβολούσε από τα αγριολούλουδα που ήταν σκορπισμένα σε όλη τη σκλαβωμένη γη……….Αγριολούλουδα στεφάνι και στα μαλλιά των κοριτσιών….. μα το μεγαλύτερο στολίδι πάνω τους ήταν το χαμόγελό τους!!!!
Ο ΧΟΡΟΣ ΠΕΝΤΟΖΑΛΙ
(μόλις διάβασα αυτές τις πληροφορίες και ήθελα να τις μοιραστώ μαζί σας)
Πήρε τ” όνομά του από τo «πέμπτο ζάλο» δηλαδή τον πέμπτο ξεσηκωμό εναντίων των Τούρκων. Κατά την παράδοση, ο Δασκαλογιάννης και οι καπεταναίοι του, αποφάσισαν να κάνουν έναν καινούργιο πολεμικό χορό. Ο Δασκαλογιάννης έστειλε μια επιστολή στον βιολάτορα Στέφανο Τριανταφυλλάκη ή Κιώρο, προσκαλώντας τον στην Ανώπολη για να ετοιμάσει έναν «πυρρίχιο» χορό, ειδικά γραμμένο για τον «πέμπτο ζάλο». Μυστικά, δηλ. του είπε ότι ετοιμάζεται ο πέμπτος ξεσηκωμός εναντίων των Τούρκων και επειδή μιλούσε για χορό χρησιμοποίησε τη λέξη «ζάλο», που σημαίνει βήμα, κρύβοντας έτσι το μήνυμα. Πράγματι, ο Κιώρος πήγε εκεί κι έμεινε έξι μήνες μέχρι την έναρξη της επανάστασης. Με βάση την «πυρρίχια» μελωδία συνέθεσε τη μουσική για τον καινούργιο πολεμικό χορό, ο οποίος σύμφωνα με τις υποδείξεις του Δασκαλογιάννη, έπρεπε να έχει δώδεκα μουσικούς σκοπούς (γυρίσματα) και δέκα βήματα, γιατί όπως είδαμε, δώδεκα ήταν οι αρχηγοί της επανάστασης η οποία αποφασίστηκε στις 10 του 10ου μήνα του 1769. Το χορό που εκτέλεσαν μόνο άνδρες πιασμένοι από τους ώμους, για να συμβολίζουν με αυτό την αλληλοστήριξη, την αλληλοεκτίμηση, την αμοιβαία εμπιστοσύνη και τη συνεργασία, ονόμασαν «το πεντοζάλι» -και όχι «ο πεντοζάλης»- γιατί ήταν το πέμπτο εγχείρημα με σκοπό την απελευθέρωση από τους Τούρκους. Η εξέγερση πνίγηκε στο αίμα, αφού η βοήθεια της Ρωσίας δεν έφτασε ποτέ. Ο ίδιος ο Δασκαλογιάννης και πολλοί από τους στρατηγούς του σκοτώθηκαν, όμως, το «πεντοζάλι», ο χορός της επανάστασης του Δασκαλογιάννη, νίκησε, έζησε, και είναι σήμερα ο διασημότερος χορός της Κρήτης. Να σημειωθεί ότι είναι πιθανό να έχουμε εικόνα του αρχαίου κρητικού χορού «υπόρχημα» στο πήλινο σύμπλεγμα από τον Καμηλάρη Ηρακλείου, στο οποίο αποδίδεται κυκλικός χορός τεσσάρων ανδρών οι οποίοι κρατούνται από τους ώμους και χρονολογείται από τον 13ο π.Χ αιώνα. Αν αυτή η εκδοχή έχει κάποια βάση, ίσως στην πραγματικότητα να έχουμε έναν απόγονο του ϋπορχήματος» στο «πεντοζάλι», το μόνο παραδοσιακό πολεμικό χορό της Κρήτης όπου οι χορευτές πιάνονται από τους ώμους και εκτελούν κυκλικό χορό. Περισσότερα για το πεντοζαλι http://www.crete-dance.com/dances.php… Από την εκπομπή ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ – ΠΕΝΤΟΖΑΛΙ ">https://www.youtube.com/watch?v=P2RJ9…
Ο Γιάννης Μαρκόπουλος συνθέτης της χρυσής γενιάς του 1960 (μακάρι να προλάβουμε να σας πω δυο λόγια στην τάξη…) σε έναν δίσκο του με παραδοσιακά κρητικά ριζίτικα τραγούδια περιλαμβάνει και αυτό το τραγούδι. Μέλημά του ήταν η μουσική του να βασίζεται στις τις ρίζες του τόπου του την Κρήτη.
Το 1916 μετά τους βαλκανικούς πολέμου και την προσάρτηση της Κρήτης στην Ελλάδα
η ίδια μελωδία ,επεξεργασμένη για ορχήστρα, ακούγεται μέσα σε μία όπερα του Σπυρίδωνα Σαμάρα…..
Η ΚΡΗΤΙΚΟΠΟΥΛΑ, ΚΩΜΙΚΗ ΟΠΕΡΑ ΣΕ ΤΡΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ
Η Κρητικοπούλα, το κύκνειο άσμα του Σαμάρα, γραμμένη έναν περίπου χρόνο πριν από το θάνατό του, παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 1916 στο Δημοτικό Θέατρο Αθηνών και όπως έχει καταγραφεί στον τύπο της εποχής, σημείωσε εξαιρετική επιτυχία με τον συνθέτη να επευφημείται στο κατάμεστο θέατρο. Μάλιστα, την πρεμιέρα είχε παρακολουθήσει και ο Ελευθέριος Βενιζέλος .Πρόκειται για ένα ξεχασμένο αριστούργημα το οποίο ανακαλύφθηκε και αποκαταστάθηκε πρόσφατα. Με απλά υλικά η κωμική αυτή όπερα μιλά για τον έρωτα και την επανάσταση στα χρόνια της ενετοκρατίας. Μέσα από εκπυρσοκροτήσεις, έρωτες, τραγούδια και πεντοζάλη, η Μεγαλόνησος πανηγυρίζει την επανάστασή της και οι πρωταγωνιστές την ένωσή τους.
Παρότι η υπόθεση διαδραματίζεται στην ενετοκρατούμενη Κρήτη (1211-1715), αφορμή στάθηκαν προφανώς οι κρητικές επαναστάσεις στα τέλη του 19ου αιώνα, η ίδρυση της Κρητικής Πολιτείας (1896-1913) και, τελικά, η ένωση της Μεγαλονήσου με την υπόλοιπη Ελλάδα μετά τους Βαλκανικούς πολέμους του 1912/13. Κεντρικό πρόσωπο της υπόθεσης είναι η Κρητικοπούλα Αρετή, που επιτυγχάνει να αποσπάσει από τον Ενετό Δούκα της Κρήτης προνόμια για τους συμπατριώτες της. Με φόντο την “πολιτική” αυτή διάσταση, πλέκεται σε πρώτο επίπεδο ένα γαϊτανάκι από αισθηματικές ιστορίες κάθε είδους, που έχει ως συνέπεια κωμικές καταστάσεις.
Ακούστε το πεντοζάλι από την Κρητικοπούλα του Σαμάρα
Ο ΚΡΗΤΙΚΟΣ ….ΕΝΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ 36 ΧΟΡΟΥΣ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΣΚΑΛΚΩΤΑ Σας είχα μιλήσει για τον Νίκο Σκαλκώτα και σας είχα προτρέψει να είναι ένα από τα τρία τέσσερα ονόματα που θα ήθελα να θυμάστε τελειώνοντας το γυμνάσιο.!!! Σπουδαίος συνθέτης, σπουδαίος άνθρωπος. Γενναίος, ευγενής, με αυταπάρνηση και τεράστια πίστη στο έργο του και το δύσκολο δρόμο που είχε επιλέξει(εννοώ τα σύγχρονα ρεύματα μουσικής που είχε ενστερνιστεί δίπλα στον δάσκαλό του Άρνολντ Σαίνμπεργκ στην Γερμανία) «Θέλω να ανυψώσω την Ελλάδα στο παγκόσμιο γίγνεσθαι της Μουσικής» ήταν τα λόγια του ……και πράγματι τα κατάφερε!!!! «Ο ¨Έλληνας μαθητής μου» τον αποκαλούσε ο Σαίνμπεργκ και του έτρεφε βαθιά εκτίμηση! Το έργο του 36 ελληνικοί χοροί, ακούγεται σε όλες τις μεγάλες αίθουσες συναυλιών και αυτό γιατί εκτιμάται από όλους τους μαέστρους και τους μουσικούς των μεγάλων ορχηστρών. Ένας από τους χορούς είναι και ο Κρητικός! Θα σας φανεί παράξενη η επεξεργασία της μελωδίας ή αλλιώς του Θέματος. Είναι όμως ένα πολύ καλό παράδειγμα για να καταλάβετε τι σημαίνει Σύγχρονη Γραφή Μουσικής(για την εποχή του 20ου αιώνα μιλώντας). Ο Σαμάρας είναι η μουσική γλώσσα του 19ου αιώνα και ο Σκαλκώτας είναι η μουσική γλώσσα του 20ου αιώνα . Ακούστε και τα δύο αποσπάσματα και θα καταλάβετε αμέσως τη διαφορά. Κρητικός χορός του Σκαλκώτα "> Μοιάζει η Παράδοση- οι Ρίζες, σαν μία πηγή που μεταμορφώνεται σε παραπόταμους και ρυάκια ..Ρέει και φτάνει μέχρι εμάς .Μέσα στην παλάμη μας σαν κρυστάλλινο νερό ….να πιούμε και να ξεδιψάσουμε. ΚΡΗΤΗ…….. ΣΑΜΑΡΑΣ….. ΣΚΑΛΚΩΤΑΣ……. ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΣ…… ΕΜΕΙΣ…… ΤΟ ΑΥΡΙΟ
