Περιβαλλοντική Εκπαίδευση για Σκεπτόμενους Ενεργούς Πολίτες
Το Erasmus+ ως μοχλός καινοτομίας στο ΚΕΠΕΑ Θέρμης
Το ΚΕΠΕΑ Θέρμης υλοποιεί το ευρωπαϊκό σχέδιο Erasmus+ 2024-1-EL01-KA122-ADU-000229805 με τίτλο «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση για Σκεπτόμενους Ενεργούς Πολίτες», με στόχο την ενίσχυση της ποιότητας των εκπαιδευτικών του δράσεων μέσω της επιμόρφωσης των στελεχών του και της ενσωμάτωσης καινοτόμων παιδαγωγικών προσεγγίσεων στην εκπαίδευση ενηλίκων. Βασικός στόχος του σχεδίου είναι η προώθηση των πράσινων δεξιοτήτων, της ενεργού πολιτειότητας και των σύγχρονων μεθόδων διδασκαλίας, ώστε οι πολίτες να αποκτήσουν τα εφόδια που απαιτούνται για να συμμετέχουν ενεργά στην αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών και κοινωνικών προκλήσεων της εποχής μας.
Στο πλαίσιο του σχεδίου πραγματοποιήθηκαν τέσσερις επιμορφωτικές κινητικότητες στελεχών του ΚΕΠΕΑ Θέρμης σε ευρωπαϊκές χώρες. Οι κινητικότητες αυτές έδωσαν τη δυνατότητα στους συμμετέχοντες να γνωρίσουν νέες εκπαιδευτικές πρακτικές, να ανταλλάξουν εμπειρίες με εκπαιδευτικούς από διαφορετικές χώρες και να αναπτύξουν διεθνή δίκτυα συνεργασίας.
Η πρώτη κινητικότητα πραγματοποιήθηκε στο Ρέικιαβικ της Ισλανδίας, στο πλαίσιο του προγράμματος «Creative Minds towards an Active Citizenship and Problem-Solving». Κατά τη διάρκειά της οι συμμετέχοντες διερεύνησαν τη σχέση της δημιουργικότητας με την ενεργό πολιτειότητα, γνώρισαν τεχνικές δημιουργικής σκέψης και επίλυσης προβλημάτων και εξοικειώθηκαν με μεθόδους που ενθαρρύνουν τη δημοκρατική συμμετοχή, την κριτική σκέψη και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη σύνδεση της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης με τη δημιουργικότητα, τη δημοκρατία και την κοινωνική δράση.
Η δεύτερη κινητικότητα πραγματοποιήθηκε στο Δουβλίνο της Ιρλανδίας με θέμα «Environmental Education: Learning and Acting for a Better Future». Το πρόγραμμα επικεντρώθηκε στην περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση, στην κατανόηση των σύγχρονων περιβαλλοντικών απειλών και στην ανάπτυξη πρακτικών εργαλείων που βοηθούν τους εκπαιδευόμενους να κατανοήσουν τη σημασία της προστασίας των οικοσυστημάτων. Οι συμμετέχοντες εργάστηκαν πάνω σε ζητήματα όπως η ρύπανση από τα πλαστικά, η απώλεια βιοποικιλότητας, η κλιματική δικαιοσύνη και η βιώσιμη κινητικότητα, ενώ παράλληλα σχεδίασαν δράσεις που μπορούν να εφαρμοστούν σε εκπαιδευτικά προγράμματα και τοπικές κοινότητες.
Η τρίτη κινητικότητα πραγματοποιήθηκε στο Άμστερνταμ της Ολλανδίας και αφορούσε τη σύνδεση των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης της Ατζέντας 2030 με τα ψηφιακά εργαλεία μάθησης. Οι συμμετέχοντες γνώρισαν σύγχρονα εργαλεία ΤΠΕ για τη δημιουργία εκπαιδευτικού υλικού, τη συνεργατική μάθηση και την ανάπτυξη διαδραστικών δραστηριοτήτων. Παράλληλα σχεδίασαν εκπαιδευτικές ενότητες που αξιοποιούν τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης ως πλαίσιο για την καλλιέργεια περιβαλλοντικής και κοινωνικής υπευθυνότητας.
Η τέταρτη κινητικότητα πραγματοποιήθηκε στο Σπλιτ της Κροατίας με θέμα την «Περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση – THINK BLUE – Σώστε τις θάλασσες και τα νερά για το βιώσιμο μέλλον». Σκοπός του μαθήματος ήταν οι συμμετέχοντες να αναπτύξουν τη συνείδηση και την κατανόησή τους σχετικά με την κλιματική αλλαγή, τη βιωσιμότητα και την προστασία του περιβάλλοντος με έμφαση στα υδάτινα περιβάλλοντα. Η διάσωση των θαλασσών και των υδάτων αποτελεί σημαντική πρόκληση για το μέλλον. Η ανάληψη δράσης για την ευημερία των νεότερων γενεών και η αντιμετώπιση δύσκολων περιβαλλοντικών προβλημάτων με πρακτικούς τρόπους ήταν στο επίκεντρο της κατάρτισης.
Μαθησιακά Αποτελέσματα και Απόκτηση Δεξιοτήτων
Η επιμόρφωση οδήγησε στην απόκτηση γνώσεων, ικανοτήτων και στάσεων, όπως:
Γνώσεις
- Κατανόηση των βημάτων για τη μετάβαση από τη θεωρία στην ανάπτυξη ενεργούς πολιτειότητας.
- Εμβάθυνση στη σημασία της δημιουργικότητας και της κριτικής σκέψης ως καταλυτών για την επίλυση περιβαλλοντικών προβλημάτων.
- Αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων για την παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού που προάγει τους 17 Στόχους της Βιώσιμης Ανάπτυξης (π.χ. NotebookLM).
Ικανότητες
- Οπτικοποίηση πολυπλοκότητας: Χρήση εργαλείων για την ανάδειξη των αλληλοσυνδέσεων στα περιβαλλοντικά προβλήματα, καθιστώντας τα κατανοητά ακόμα και σε άτομα με μειωμένη νοητική ικανότητα (εννοιολογικοί χάρτες, infographics).
- Δημιουργική Επίλυση Προβλήματος: Εφαρμογή τεχνικών ανάλυσης και λήψης αποφάσεων υπό το πρίσμα της αειφορίας (π.χ. «Έξι Σκεπτόμενα Καπέλα» και συνεργατικές ιδεοθύελλες (τεχνική 635).
- Καθοδήγηση για τους 17 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης: Ικανότητα υποστήριξης των εκπαιδευόμενων για την επίτευξη των παγκόσμιων στόχων της UNESCO.
- Ψηφιακή Συνεργασία: Χειρισμός ψηφιακών εργαλείων για εξ αποστάσεως κατάρτιση κι επικοινωνία (π.χ. padlet, google forms)
Στάσεις
- Ενίσχυση του ομαδικού πνεύματος και ετοιμότητα για παιδαγωγική καινοτομία.
- Προώθηση της περιβαλλοντικής συνείδησης μέσω της αναστοχαστικής προσέγγισης.
Ενσωμάτωση, αξιοποίηση και διάχυση των αποτελεσμάτων
Τα μαθησιακά αποτελέσματα των κινητικοτήτων δεν περιορίστηκαν στους συμμετέχοντες, οι οποίοι μετέφεραν τη μαθησιακή τους εμπειρία από την κάθε κινητικότητα στα υπόλοιπα μέλη της Παιδαγωγικής Ομάδας με παρουσιάσεις και συζητήσεις. Νέο εκπαιδευτικό υλικό δημιουργήθηκε και καινούρια εργαστήρια σχεδιάστηκαν, τα οποία ενσωματώθηκαν στις δράσεις του ΚΕΠΕΑ Θέρμης, εμπλουτίζοντας την εκπαιδευτική πρακτική του οργανισμού.
Ειδικά σε ό,τι αφορά στη σύνδεση με την τοπική κοινωνία και τους ενήλικες εκπαιδευόμενους υλοποιήθηκαν δύο κύκλοι τριών εργαστηρίων για γονείς του Δήμου Θέρμης και για εκπαιδευόμενους του Σχολείου Δεύτερης Ευκαιρίας Πυλαίας:
- “Σχολείο και οικογένεια: μαζί για περιβαλλοντικά ενεργούς πολίτες”, 25.02.2026 – 01.04.2026
- «Από το Σχολείο στην Κοινωνία: Περιβάλλον και ενεργός πολιτειότητα», Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Πυλαίας, 17.02.2026 – 03.06.2026
Οι εκπαιδευόμενοι των κύκλων εργαστηρίων κατανόησαν τους 17 Στόχους της Βιώσιμης Ανάπτυξης και συνειδητοποίησαν την αξία της συμμετοχικότητας των πολιτών μέσα από μη τυπικές και άτυπες μεθόδους διδασκαλίας. Μεταξύ των εργαστηρίων κάθε κύκλου οι εκπαιδευόμενοι συμμετείχαν σε εξ αποστάσεως δραστηριότητες, ώστε να εξασφαλιστεί η συνέχεια και η σύνδεση των εργαστηρίων.
Άλλες τρεις επιμορφωτικές ημερίδες έλαβαν μέρος με κατοίκους της ευρύτερης περιοχής («Αειφορία και ενεργός πολιτειότητα», 8.02.2026), σε συνεργασία με το Συμβούλιο Νέων του Δ. Θέρμης- Εθνική Πρωτεύουσα Νεολαίας («Ενεργός πολίτης για το περιβάλλον και τον πολιτισμό», 21.06.2026), αλλά και με εκπαιδευόμενους του ΕΚΕΚ ΑΜΕΑ Λακκιάς («Ενεργός πολίτης για το δάσος», 24.04.2026), στο πνεύμα της συμπερίληψης και της ισότιμης πρόσβασης σε ποιοτική εκπαίδευση.
Επιπρόσθετα, το ΚΕΠΕΑ Θέρμης οργάνωσε την Έκθεση Ζωγραφικής «ΑΕΝΑΟ» της Βιβέττας Σαρρή με πίνακες περιβαλλοντικής θεματολογίας, στους οποίους περιλαμβάνεται μία συλλογή τεσσάρων έργων για την ενεργό πολιτειότητα των μαθητών/ τριών. Η Έκθεση εγκαινιάστηκε στις 1.11.2025, διαρκεί έως σήμερα και είναι επισκέψιμη για το ευρύ κοινό, τους εκπαιδευτικούς και τις σχολικές μονάδες.
Στο πλαίσιο της σχολικής εκπαίδευσης διοργανώθηκαν τρεις επιμορφωτικές συναντήσεις για εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων, κατά τις οποίες παρουσιάστηκαν νέες μέθοδοι συμμετοχικής μάθησης, τεχνικές ενδυνάμωσης της ενεργού πολιτειότητας και προσεγγίσεις που συνδέουν την περιβαλλοντική εκπαίδευση με τους 17 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης:
- «Αποχρώσεις ενεργού πολιτειότητας», 1.11.2026
- “Στα μονοπάτια της Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία”, ενδοσχολική επιμόρφωση, 27.01.2026
- “Περιβαλλοντική Εκπαίδευση για σκεπτόμενους ενεργούς πολίτες”, 23.05.2026
Επιπλέον, το ΚΕΠΕΑ Θέρμης σχεδίασε και εφάρμοσε πιλοτικά ένα νέο σχολικό πρόγραμμα για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση με τίτλο «Σκέφτομαι – Αποφασίζω – Ενεργώ», το οποίο θα ενταχθεί κανονικά στον προγραμματισμό του από την επόμενη σχολική χρονιά 2026-27.
Ως προς τις διεθνείς συνεργασίες, η Προϊσταμένη του Κέντρου, κ. Λουκία Λιθοξοΐδου, προσκλήθηκε ως εμπειρογνώμονας από το σχολείο Koninklijk Atheneum Merksem στην Αμβέρσσα του Βελγίου στο πλαίσιο του Erasmus+ project “Sustainable Economy”, (project code 2025-1-BE02-KA121-SCH-000337249), προκειμένου να εκπαιδεύσει μαθητές του δευτεροβάθμιου κύκλου του σχολείου.
Η διάχυση των αποτελεσμάτων στην εκπαιδευτική κοινότητα και στην τοπική κοινωνία αποτελεί βασικό στοιχείο της στρατηγικής του έργου, με στόχο τη διάδοση καλών πρακτικών που ενθαρρύνουν τη συμμετοχή των πολιτών στην προστασία του περιβάλλοντος και στην προώθηση της αειφορίας. Γι’ αυτό, πέρα από τις παραπάνω δράσεις, η εξωστρέφεια του ΚΕΠΕΑ Θέρμης ενισχύθηκε μέσω παρουσιάσεων σε συνέδρια:
- «Αναζητώντας προσεγγίσεις για την ενθάρρυνση της ενεργού πολιτειότητας”, στο 3ο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο «Οι 17 Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης στην Εκπαίδευση» Διαμορφώνοντας ενεργούς πολίτες για την Αειφορία, την Καινοτομία, την Ισότητα και τη Δικαιοσύνη σε έναν κόσμο που αλλάζει, Καστοριά, 03 έως 05 Οκτωβρίου 2025.
- «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση για σκεπτόμενους ενεργούς πολίτες», στο 9ο Πανελλήνιο Συνέδριο της ΠΕΕΚΠΕ «Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση / Εκπαίδευση για την Αειφορία στο σχολείο του 21ου αιώνα: Διαδρομές – Μετατοπίσεις – Μετασχηματισμοί», Ρέθυμνο, 08 έως 10 Μαΐου 2026.
Για κάθε μία από τις παραπάνω δράσεις ακολούθησαν δημοσιεύσεις σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε θεματικό ηλεκτρονικό περιοδικό (schoolpress). Επίσης, προβλέπεται ανάρτηση στην Ευρωπαΐκή Πλατφόρμα Αποτελεσμάτων και συμμετοχή του ΚΕΠΕΑ Θέρμης στις ημέρες Erasmus τον Οκτώβριο του 2026.
Μέσα από το Erasmus+ το ΚΕΠΕΑ Θέρμης επιβεβαιώνει τον ρόλο του ως φορέας καινοτομίας και δια βίου μάθησης, επενδύοντας στην επαγγελματική ανάπτυξη των στελεχών του και στη δημιουργία εκπαιδευτικών εμπειριών που καλλιεργούν σκεπτόμενους, υπεύθυνους και ενεργούς πολίτες.
Η εμπειρία αυτή ανέδειξε τη σημασία της ευρωπαϊκής συνεργασίας και της ανταλλαγής γνώσεων μεταξύ οργανισμών διαφορετικών χωρών. Μέσα από την αλληλεπίδραση με ευρωπαίους εταίρους, οι συμμετέχοντες απέκτησαν νέες προοπτικές και ενίσχυσαν το αίσθημα του ενεργού ευρωπαίου πολίτη.
Η συμμετοχή στο πρόγραμμα Erasmus+ αποτέλεσε μια πολύτιμη εμπειρία μάθησης και επαγγελματικής ανάπτυξης. Ο οργανισμός μας θα συνεχίσει να αξιοποιεί τις ευκαιρίες που προσφέρει το πρόγραμμα, ενισχύοντας τη διεθνή συνεργασία και την ποιότητα της εκπαίδευσης ενηλίκων.
Το σχέδιο 2024-1-EL01-KA122-ADU-000229805 «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση για Σκεπτόμενους Ενεργούς Πολίτες» υλοποιείται με τη χρηματοδότηση του προγράμματος Erasmus+ της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται στο παρόν άρθρο ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες και δεν αντανακλούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του ΙΚΥ. Ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε το ΙΚΥ μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι για αυτές.
